Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00096 009194 10485310 na godz. na dobę w sumie
Współczesne opowieści żydowskie - ebook/pdf
Współczesne opowieści żydowskie - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 98
Wydawca: SELF-PUBLISHER Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3625-4123-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> obyczajowe >> opowiadania
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Zbiór opowiadań, w których ważną rolę odgrywają wspomnienia o obrastającym mitami świecie polskich Żydów. Pretekstem do podjęcia opowieści może być rozmowa podsłuchana w kawiarni lub przy grze w karty, praca naukowa lub wspomnienia staruszka przebywającego w szpitalu.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Bożydar Grzebyk WSPÓŁCZESNE OPOWIEŚCI ŻYDOWSKIE (usłyszane w krakowskiej kawiarni) Wydawnictwo Grodkowskie 2009 Projekt okładki Nieustraszeni Obrońcy Atlantydy copyright © by Bożydar Grzebyk, Kraków 2009 copyright © by „Dobre Słowo”, Grodków 2011 ISBN 978-83-62541-23-2 „Dobre Słowo” ul. Traugutta 12 49-200 Grodków www.grodkowskie.pl e-mail: redakcja@grodkowskie.pl Spis treści Mieszkanie 5 Tajemnica 14 Pudełko 20 Lustro 27 Synagoga 35 Talerz 41 Ulica 48 Wsparcie 51 Chałtura 56 Babka 64 Dziadek 69 Pudełko Kiedy zobaczyłem na ekranie monitora maila od niej byłem zaskoczony. Ostatni raz widzieliśmy się dziesięć lat temu. Odwiozłem ją na lotnisko, kiedy wyjeżdżała na stypendium do USA. Potem przez dwa lata wysyłali- śmy do siebie kartki na święta, lecz chyba mniej więcej w tym samym czasie zmieniliśmy miejsca zamieszkania i kontakt się urwał. Poznaliśmy się na pierwszym roku studiów, tuż po in- auguracji roku akademickiego. Stała na korytarzu przed tablicą ogłoszeń i studiowała nazwiska osób, które zna- lazły się w jej grupie. Obok stała wielka walizka. – W której grupie jesteś? – zapytała, kiedy podszed- łem. Spojrzałem na tablicę. – W czwartej – rzuciłem i pokazałem palcem swoje dane osobowe. – To ja. – A to ja – wskazała nazwisko trzy linijki wyżej na tej samej liście. – Bardzo mi miło – powiedziałem. – Skoro się już znamy i będziemy chodzić na te same zajęcia przez kilka lat, to pomógłbyś mi zataszczyć tę 5 walizkę do mieszkania? – była niezwykle bezceremo- nialna i roszczeniowa. – No, w zasadzie – wybąkałem. – No to chodźmy, potem zapraszam na kawę – rzuciła energicznie. – Niedaleko stancji jest świetna kawiar- nia. Walizka była straszliwie ciężka. Przez lata studiów stało się to naszym rytuałem. Wy- chodziłem po nią na Dworzec Główny, brałem walizkę i dźwigałem ją do tramwaju, a potem z tramwaju do wy- najmowanego przez nią mieszkania w bloku przy ulicy Kazimierza Wielkiego. Na czwartym roku było jeszcze gorzej, bo jakaś krewna wyjechała na stałe za granicę i zostawiła pod jej opieką kawalerkę na osiedlu Widok. Przystanek był położony w dużo większej odległości. Lubiłem ją. Mogliśmy dyskutować całymi wieczorami, jednak nigdy nie zaiskrzyło między nami, choć muszę przyznać, że podobała mi się. Gdyby było inaczej na pewno nie dźwigałbym jej walizek. Podejrzewałem, że podkochuje się w jednym czarusiu z grupy trzeciej, który był wyjątkowym palantem, jednak nie wiedzieć czemu, dziewczyny z roku o tym nie wiedziały. Albo udawały, że nie wiedzą. Przeszło jej mniej więcej w tym czasie, kiedy przeniosła się na osiedle. Czaruś wszedł z koleżanką ze swojej grupy w bliski związek, który zaowocował ciążą. Moja przyjaciółka straciła wtedy zainteresowanie męż- czyznami. Przynajmniej tak mi się wydawało. Nie wiedziałem o niej wiele. Przyjechała na studia z jednego z tych podkrakowskich miasteczek, w któ- rych ludzie mają ogromne ambicje. Jej matka była na- uczycielką, a koleżanki z liceum, które od czasu do czasu spotykałem, były upiorne. W jej przeszłości nie znala- 6 złem nic wystarczająco intrygującego, żeby powstało we mnie pragnienie rozmowy o niej. Znałem za to doskonale jej plany na przyszłość. Mogła o nich mówić godzinami. To paplanie sprowadzało się w zasadzie do jednego – chciała wyjechać za granicę, znaleźć dobrą pracę i mieć duży dom na przedmieś- ciach. Zmieniały się tylko szczegóły. Raz widziała sie- bie w londyńskim City, kiedy indziej snuła wizję kariery w Paryżu. Zawsze mówiłem jej, że wszystko jest możli- we, choć nie bardzo w to wierzyłem. Miałem zbyt duże skłonności do oceniania ludzi swoją miarą – patrzyłem na nich oczami abnegata, który na studia poszedł tylko dlatego, żeby uniknąć służby wojskowej. W październiku, na początku ostatniego roku stu- diów, jak zwykle czekałem na nią na dworcu. Kilka dni wcześniej wróciła z Francji, gdzie opiekowała się dziećmi i szlifowała francuski. Przez ostatni tydzień odpoczywała u mamy. Pojechaliśmy „czwórką” do Bronowic. Była nie- spokojna i niecierpliwa. Nie zdziwiło mnie to. Sam często bywałem rozdrażniony po wizytach u rodziców. Jej zde- nerwowanie wzrosło, gdy weszliśmy do klatki schodowej. Wjechaliśmy windą na piąte piętro. Kiedy zobaczyłem drzwi jej mieszkania poczułem się nieswojo. Były niedo- mknięte, a w okolicy zamka widać było ślady wskazujące, że ktoś wyłamał go łomem lub łyżką do opon. Wbiegła do środka. Wolno ruszyłem za nią. Wszedłem do pokoju usiłując nie stanąć na leżących w nieładzie na podłodze przedmiotach. Zobaczyłem, że szuka czegoś wśród porozrzucanych rzeczy. – Nieźle – zagadnąłem głupio. Nic nie odpowiedziała zajęta przetrząsaniem splądro- wanej przez włamywaczy szafy. Dostrzegłem, że jest 7 bliska płaczu. Zastanawiałem się jak jej pomóc. Odsu- nąłem leżące na kanapie podkoszulki i usiadłem. Kątem oka zobaczyłem wystające spod ubrań stare, okrągłe, metalowe pudełko z niemieckimi napisami. Wziąłem je do ręki i zacząłem nerwowo się nim bawić. – Co mogę zrobić... – rzuciłem. Powoli odwróciła się do mnie i czułem, że zaraz wy- ładuje na mnie swoją złość i rozczarowanie. Tymcza- sem spojrzała na pudełko, które obracałem w dłoniach i uśmiechnęła się boleśnie. Podeszła do mnie i wyjęła mi je z ręki. Po jej policzkach popłynęły łzy. Patrzyłem na nią lekko zszokowany i zastanawiałem się, czy przypadkiem nie jest to jakiś objaw załamania nerwowego. – Wszystko w porządku – zapytałem. Kiwnęła głową. – Nic ważnego nie zginęło? – dopytywałem. – Eee, trochę francuskich słodyczy i ciuchów od Tati’ego – wzruszyła ramionami. – Największy problem to teraz drzwi. – A to pudełko? – byłem zaciekawiony. – Nie wiem co by się bez niego stało – westchnęła z wyraźną ulgą. – To byłaby katastrofa. – Trzymasz w nim brylanty?! – przyszło mi nagle do głowy. Roześmiała się. – Nie, to tylko taki magiczny przedmiot – wyjaśniła. – Talizman. Dzięki niemu wszystko mi się udaje. – Żartujesz... – to było jak prychnięcie. – Wcale nie – usiadła na podłodze. – Byłam w pierw- szej klasie liceum. Rodzice się rozwiedli i ojciec się wy- prowadził. Razem ze swoimi rzeczami przypadkowo 8 zabrał je ze sobą. Wtedy zaczęłam mieć straszliwego pecha. Moja ulubiona nauczycielka się rozchorowała i zastąpiła ją prawdziwa zołza. Chłopak, z którym cho- dziłam poczuł miętę do mojej koleżanki i w ogóle nic mi się nie udawało. Kiedy przypadkiem znalazłam je u taty, od razu wszystko wróciło do normy. – Podpuszczasz mnie? – spojrzałem na nią podejrzli- wie. – Po co miałabym to robić – zrobiła minę, która z pew- nością wyrażała politowanie. – Czasem powinieneś wy- łączyć racjonalno – analityczne obwody w swoim móz- gu. Zobaczysz wtedy, że życie jest piękniejsze. Zrobię coś do picia. Wstała i poszła do kuchni. Ruszyłem za nią. – Ale jakieś poniemieckie pudełko... – marudziłem. – Dostałam je od dziadka, kiedy miałam osiem lat – powiedziała zapalając gaz pod czajnikiem. – Było to dla mnie wielkie wydarzenie, bo wszyscy znaliśmy jego hi- storię. Powiedział mi wtedy. „Dopóki będziesz je miała wszystko ci się uda, tak jak mnie”. Wiedział co mówi. – A kim był twój dziadek? – zaciekawiłem się. Nie odpowiedziała. Poczekała aż woda się zagotuje i wlała ją do filiżanek z torebkami z herbatą. Podała mi jedną, sama wzięła drugą i usiadła przy niewielkim sto- le. – Pod koniec roku 1942 dziadek miał 13 lat – powie- działa. – Ale był taki wymizerowany i niewyrośnięty, że wyglądał góra na dziewięć. Już wtedy był sierotą. Żeby przeżyć żebrał i szukał jedzenia w śmietnikach. Opowia- dał mi, że tego dnia był wyjątkowo głodny i wyziębiony. To był październik albo listopad. Wiedział tylko, że to była niedziela, bo ludzie szli do kościołów. Znalazł wtedy 9 w koszu na śmieci w pobliżu kawiarni dla Niemców nie dojedzone ciastko. Był tak zaaferowany, że nie zauważył żołnierza, który podszedł niepostrzeżenie i położył mu rękę na ramieniu. Dziadek zobaczył czubki wojskowych butów. Tak mówił: „Zobaczyłem czubki wojskowych bu- tów”. Nic więcej. Ale nie musiał nic więcej mówić. Był uciekinierem z odciętego już wtedy od świata getta, nie miał dokumentów i gwiazdy Dawida, którą powinni no- sić po aryjskiej stronie wszyscy Żydzi, którzy ukończyli 12 lat. – Nie przyszło mi do głowy, że jesteś Żydówką – wypa- liłem i od razu poczułem się głupio. – Ty też nie opowiadasz o swoich korzeniach, ale robi to za ciebie twój najlepszy przyjaciel – odcięła się. – On mówi o mnie, że jestem?... – przeżyłem mały szok. – Owszem – przytaknęła. – Nie jestem... A może tylko o tym nie wiem – zrobiło mi się, nie wiedzieć czemu głupio. – W każdym razie nie przeszkadzało by mi to. Popatrzyła na mnie dziwnie. – Niemiec szarpnął go lekko i odwrócił twarzą do sie- bie – kontynuowała. – Dziadek poczuł zapach wódki. Żołnierz uśmiechnął się i wyciągnął w jego stronę rękę z pudełkiem landrynek... – Tym pudełkiem? – zapytałem niepotrzebnie. – Tak – potwierdziła. – Dziadek nie wiedział co zrobić. Niemiec wcisnął mu je do ręki, poklepał po twarzy i od- szedł. Od tamtej chwili wszystko się zmieniło. W zruj- nowanym domu, w którym pomieszkiwał, wypatrzył go kolejarz i ukrył najpierw na wsi pod Krakowem, a kie- dy zrobiło się tam niebezpiecznie na stryszku w domku 10 dróżnika, co było dość ryzykowne, bo często zaglądały tam patrole bahnschutzu. Najgorzej było w styczniu 1945. Kolejarz nie pojawiał się, za to wszędzie było dużo Niemców. Wtedy uratowały go landrynki z pudełka. Zo- stało mu ich zaledwie kilka. Brał do ust jedną dziennie. Mówił, że wtedy czuł w sobie przypływ sił, jakby zjadł wielki obiad. Kiedy zobaczył przez szparę rosyjskich żoł- nierzy zostały mu jeszcze dwie... – Piękna historia – oceniłem. – Nie opowiadaj o tym nikomu, bo dziadek uważa to za bardzo intymne wspomnienia, którymi nie wolno dzie- lić się z obcymi – poprosiła. – Ale mnie opowiedziałaś – zrobiłem minę, która w założeniu miała być szelmowska. – Wybrałam mniejsze zło – stwierdziła. – Gdybym ci nie opowiedziała, to jutro rozpowiedziałbyś wszystkim, że jestem wariatką. – Nie doceniasz mojej dyskrecji – chciałem, żeby wy- raźnie zabrzmiało w moim głosie oburzenie. Uśmiechnęła się pod nosem. Pozostałem dyskretny aż do dzisiaj. I nie czuję się win- ny, gdyż sama mnie sprowokowała do tej opowieści. W mailu nie napisała do mnie ani słowa. Załączyła tyl- ko zdjęcie. Było na nim wielkie biurko z egzotycznego drewna, na którym stała mosiężna tabliczka z jej nazwi- skiem. Z tyłu, za skórzanym, pustym fotelem było okno, z którego rozciągał się widok na wieżowce i morze. Wy- glądało to na Dolny Manhattan. Na środku biurka, obok Macbooka leżało pudełko po landrynkach. 11 Lustro W czasie studiów nie marnowałem wakacji na zbijanie bąków. Brałem plecak i wraz z dwoma – trzema kumpla- mi wyruszaliśmy na podbój francuskich sadów i winnic. Po czwartym roku znajomy znalazł lepszą fuchę – jakiś znudzony francuski mieszczuch zapragnął uruchomić nowoczesną hodowlę kóz i potrzebował taniej ekipy do różnych nietypowych robót budowlanych. Byliśmy nie- wątpliwie najtańsi. Trafiliśmy do jakiejś dziury niedaleko granicy francu- sko – niemieckiej, do której furgonetko – sklep dojeż- dżał dwa razy w tygodniu. W niedzielę szliśmy chyba z godzinę do najbliższego miasteczka, gdzie przesiady- waliśmy w knajpie popijając miejscowy specjał – wódkę z mirabelek, czy czegoś podobnego. Wieść o tym, że w okolicy pojawili się polscy studenci szybko się rozeszła wśród miejscowych. Trzeciej nie- dzieli w knajpie pojawił się starszy pan z elegancką, rzeźbioną laską w ręce. Podszedł do naszego stolika, przedstawił się i nienaganną polszczyzną zaprosił nas do siebie za tydzień na obiad. Nikt nie zaprotestował, 12 zgodnie z zasadą – wszystko co warte więcej niż wesz – bierz, jak cię częstują nie odmawiaj. W następny weekend nasze plany jednak uległy zmianie. Do kumpli przyjechały dziewczyny i ani my- ślały siedzieć na głębokiej prowincji. Wyciągnęły ich do nie tak znowu odległego Metzu. Nie pojechałem z nimi z prostej przyczyny – nie tylko nie lubiłem tych lasek, ale miałem też dosyć ich chłopaków, z któ- rymi obcowałem przez dwadzieścia cztery godziny na dobę przez ostatni miesiąc. Zamierzałem niedzielę przespać, upiwszy się wcześniej w samotności wódką z mirabelek. Rano okazało się jednak, że moi towarzysze pracy za- brali ostatnią butelkę trunku, najwyraźniej po to, żeby wzmocnić po drodze swój dobry humor. Ja na pewno takowego nie miałem. Dzień dłużył mi się niebywale. Około południa przypomniałem sobie o zaproszeniu starszego pana. Ruszyłem więc do miasteczka. Jego dom znajdował się z dala od centrum. Rzuciły mi się w oczy wymagające odświeżenia okiennice. Przywitał mnie opatulony w biały fartuch, na którym można było dostrzec ślady soku z pomidorów. – A co z resztą? – zapytał – Coś im wypadło – bąknąłem mało przekonująco. – Szkoda... – stwierdził prowadząc mnie do jadalni. – Rzadko mam okazję porozmawiać po polsku... Usiadłem za starym, stylowym stołem z ogromnym blatem. Gospodarz znikł w kuchni i miałem okazję po- rozglądać się po pokoju. Wszędzie na ścianach wisiały obrazy. Oceniłem, że kolekcja była dość przypadkowa. Od sielskich krajobrazów z myśliwym i psem po coś, co chyba mieściło się w definicji kubizmu. Wzdłuż ścian na 13 podłodze stały rzeźby, których twórcy z pewnością nie byli mistrzami dłuta. – Już do pana idę – usłyszałem i po chwili starszy pan pojawił się w drzwiach dźwigając wazę z zupą. – Niech trochę ostygnie, a my na dobry początek zaczniemy od aperitifu. Nalał do szklanek alkohol z butelki stojącej na stole i dolał sporo wody mineralnej. Płyn zrobił się trochę mętny. Usiadł i wypił kilka łyków przyglądając mi się uważnie. – Z jakiej części kraju pan pochodzi? – zapytał. – Z Krakowa – rzuciłem z dumą w glosie. Pokiwał głową. – Byłem, widziałem, podziwiałem – rzucił. – Ja uro- dziłem się sporo dalej na wschód. W Buczaczu. – Niestety, nie miałem okazji być – powiedziałem. – Szkoda, bo tamta strona jest wyjątkowo piękna.... – stwierdził refleksyjnie. – Dawno pan stamtąd wyjechał? – okazałem zaintere- sowanie jego losami. – Tak dawno, że już nie pamiętam – uśmiechnął się. – Zachciało mi się zostać malarzem w Paryżu. – To pana dzieła? – byłem trochę zbyt spontaniczny. Gospodarz zachichotał. – Nie dane mi było stać się artystą – wyjaśnił. – Zo- stałem handlarzem. Jako że łyknąłem trochę techniki malarskiej, zatrudnił mnie pewien paryski marchand, którego nazwiska nie wspomnę, żebym umiejętnie po- starzał obrazy. Byłem w tym niezły. Muszę panu po- wiedzieć, że to był całkiem szczęśliwy okres w moim życiu. 8 czerwca 1940 roku pojechałem do Genewy z kilkoma obrazami, które jak mniemam do dzisiaj 14 są, całkiem niezasłużenie, ozdobą pewnej znanej ko- lekcji. Znów zachichotał. – W każdym razie zostałem tam prawie do końca wojny – kontynuował po chwili. – Ale porozmawiamy o tym później, bo zupa już do siebie doszła... Rozlał ją do talerzy. Po czym wziął z koszyka krom- kę chleba, porozrywał ją na kawałki i wrzucił do swojej zupy. Ostrożnie zrobiłem to samo. Spróbowałem. Po raz pierwszy w życiu zetknąłem się z zupą rybną i powiem szczerze, nigdy później nie jadłem czegoś podobnego, choć częstowali mnie swoimi specjałami rybacy z Ka- szub i wędkarze z wielkich mazurskich jezior. Arabscy kucharze z Tunezji i mistrzowie kociołka z Marsylii. – To mój wynalazek – oznajmił przeżuwając chleb. – Kiedy chcę ją przyrządzić zawsze zamawiam świeży towar u miejscowego kłusownika. Wie co przynieść pro- sto z czystych okolicznych strumieni. – Rewelacja – rzuciłem znad talerza. – Poproszę o przepis... – Z chęcią – uśmiechnął się. – Tylko ostrzegam to bar- dzo bogata receptura. Kilka gatunków ryb i na dodatek raki. No i nie będzie tak smakować bez chleba od mi- strza Fruzo. Ten chleb też piecze specjalnie dla mnie. – No to wymiękam – stwierdziłem. – Wymiękam... – powtórzył, wyraźnie bawiąc się brzmieniem i znaczeniem słowa. – Zobaczymy co powie pan na kaczkę w mirabelkach. – Też pana przepis? – zagadnąłem. – Nie, tym razem ukradłem go miejscowej mistrzyni kuchni – rozłożył ręce. – Wredna i wścibska baba, ale gotuje lepiej ode mnie. 15 – To chyba niemożliwe – wreszcie wyszedł mi kom- plement. Kaczka była co najmniej tak smaczna jak zupa. A sos, którego ważnym składnikiem była wódka z mirabelek mógł naprawdę sprawić wiele przyjemności. Kiedy potem usiedliśmy z kieliszkiem wina w ręce w salonie, czułem się senny i rozluźniony. Reprezenta- cyjne pomieszczenie domu było wprost zawalone różne- go rodzaju dziełami sztuki. – Osiadłem tu tuż po wojnie – powiedział. – Wtedy to był prawdziwy raj dla takich jak ja. Amerykanie nie wpompowali jeszcze pieniędzy w niemiecką gospodar- kę, więc wesoło tam nie było. Wyprzedawali się aż miło. Czasem przywoziłem stamtąd całą ciężarówkę różnego rodzaju dzieł. Tu urządziłem sobie bazę. Dokonywałem wstępnej selekcji. To co bezwartościowe zostało i może pan teraz podziwiać do woli. Wskazał na ściany. Moją uwagę przykuła zasłona nad kominkiem, za którą ukrywał się, jak mniemałem, jakiś obraz. – A to – zapytałem. – Zaintrygowało pana – uśmiechnął się. – Odradzam oglądanie tego. – Jakaś szkarada, czy dzieło siejące deprawację i zgor- szenie? – dociekałem. Zamyślił się. – W zasadzie – powiedział po chwili. – To dzieło rze- czywiście uniwersalne, które jak najbardziej może wy- woływać złe emocje. Chętnie je panu pokażę... Musi pan jednak wiedzieć, że to może być dla pana niebezpieczne. Na przykład gdyby był pan złym człowiekiem. Na przy- kład antysemitą. 16 Spojrzałem na niego zaskoczony. – No nie wiem... – wydukałem. – Pewnie za dobry to nie jestem. Podszedł do zasłonki. – Ten przedmiot pochodzi z pańskiego miasta – prze- sunął kotarę i moim oczom ukazało się lustro w ozdob- nej ramie w kolorze przybrudzonego złota, do której od góry i po bokach doczepiono witraż z motywami roślin- nymi. – Ciekawe – powiedziałem. – Witraż zrobiono w zakładach W. Żeleńskiego – po- wiedział gospodarz. – Nie był oryginalnym zdobieniem. Ktoś go niezbyt fachowo dostosował do ramy. – Dlaczego ma być takie niezwykłe? – zapytałem. Usiadł w fotelu. – Pod koniec lat czterdziestych trafiłem do małe- go bawarskiego miasteczka, gdzie miałem wycenić i ewentualnie kupić kolekcję starych monet – za- czął opowieść. – Nie były interesujące, zapewne ja- kiś przypadkowy łup wojenny. Kiedy już zamierzałem odjechać, przed samochodem dostrzegłem przejętego mężczyznę z niezbyt przytomnym wzrokiem, taszczą- cego to właśnie lustro. Powiedział mi, że muszę je za- brać. Oceniłem je jako niewiele warte, więc odmówi- łem. Powiedział, że mi dopłaci, da mi jeszcze biurko i dwa ozdobne żyrandole. To mnie bardzo zaintrygo- wało i zapytałem dlaczego mam je zabrać. Stwierdził, że jestem Żydem i to jest najważniejszy powód. Za- brałem je razem z kilkoma innymi, dużo cenniejszymi rzeczami, które wytargowałem jako wynagrodzenie za przejęcie lustra. – Rzeczywiście ciekawe – stwierdziłem. 17 – Ciekawe to dopiero będzie – uśmiechnął się. – Oczy- wiście bardzo zaciekawiło mnie dlaczego ja, Żyd zostałem obdarowany tym lustrem. Kilka miesięcy później wie- działem już sporo o jego historii. Syn aptekarza z tego miasteczka był urzędnikiem oddelegowanym do cywili- zowania ziem podbitych przez III Rzeszę. Trafił do Kra- kowa, gdzie bardzo szybko dorobił się ogromnego ma- jątku. Sąsiedzi twierdzili, że w ciągu trzech lat wysłał do domu chyba 5 ciężarówek różnych dóbr. W jednej z nich było właśnie to lustro. Sam nie wrócił z wojny i nie wia- domo gdzie został pochowany. Lustro spodobało się jego matce. Pani aptekarzowa z dużą przyjemnością czesała przed nim swoje włosy. Pewnego dnia gruchnęła w mia- steczku wieść, że w tabletkach sporządzonych w aptece dla byłego miejscowego aktywisty NSDAP był arszenik. Aptekarzowa szybko wyznała, że kazała jej to zrobić ko- bieta, która pojawiła się w lustrze. Po opisie uznano, że była to stara Żydówka. Wtajemniczeni w sprawę bali się zniszczyć zwierciadło, bo wiadomo, rozbite lustro to lata nieszczęść. Jeden z nich dyskretnie przekazał je niezbyt lubianemu krewnemu z Monachium. Ten wkrótce popeł- nił samobójstwo. Lustro wróciło do miasteczka i wpra- wiało w szaleństwo każdego, kto je przechowywał. – Aż trafiło do pana – powiedziałem. – I rzeczywiście jest takie straszne? – Odkąd je mam ani razu nie śniły mi się koszmary – stwierdził. – Sądzi pan, że Niemcy ulegli zbiorowej sugestii? – do- ciekałem – To tylko lustro –wzruszył ramionami. – Przedmiot co prawda magiczny i mógł widzieć różne wydarzenia, ale nie przesadzajmy... 18 – Nigdy nie kusiło pana, żeby go użyć, sprawdzić czy... wie pan... – moja wyobraźnia była niezdrowo pobudzo- na. Uśmiechnął się. – Powiedzmy, że raz – powiedział. – Przyszedł do mnie inspektor podatkowy. I już na wstępie wygłosił jakąś ironiczną uwagę pod adresem mojego nazwiska. Zosta- wiłem go tu samego naprzeciw odsłoniętego lustra. – I co? – byłem bardzo zaciekawiony. – I nic – powiedział. – Wyszedł i więcej go nie zobaczy- łem. Nie zdziwiłbym się, gdyby doznał wstrząsu patrząc w lustro. Gębę miał strasznie paskudną. Zachichotał. Kiedy wyszedł zrobić kawę ostrożnie podszedłem do zwierciadła. Nie dostrzegłem nic poza odbiciem ścian salonu i mojej twarzy, z której wprost promieniowało napięcie. 19 Synagoga Lubiłem kawiarnię w Instytucie Kultury Żydowskiej na Kazimierzu nie tylko dlatego, że podawali w niej dobrą kawę. W niewielkim hallu ze szklanym sufitem na wyso- kości 3 piętra mieściły się zaledwie trzy stoliki. Zbyt mało, żeby odwiedzały to miejsce zorganizowane, brzęczące nieprzyjemnie wycieczki. Nowoczesny wystrój zniechę- cał też indywidualnych turystów, którzy woleli posie- dzieć wśród obrazów ukazujących chasydów w różnych pozach i okolicznościach, zakurzonych maszyn do szy- cia Singera i kart dań, w których na pierwszym miejscu widniały gęsie pipki czy zupa Jankiela. Nie po to przecież przyjechali do Krakowa z odległych często kontynentów, żeby podziwiać szkło i chromowane poręcze, których nie brakuje w Tel–Awiwie czy Nowym Jorku. Nie byłem tam zbyt częstym gościem. Czasem przy- chodziłem na filiżankę kawy, którą delektowałem się w samotności przeglądając opiniotwórcze tygodniki. Niekiedy umawiałem się tam ze znajomymi, którzy lu- bili się spóźniać. Nie zostawaliśmy jednak w Instytucie zbyt długo. To nie było miejsce, którym pragnąłbym się z nimi dzielić. 20 To był lipiec. Leniwa ekipa budowlana przemieniała moje zaniedbane mieszkanie w przytulne gniazdko, do którego można od czasu do czasu kogoś zaprosić bez większego wstydu. Zamiast więc wracać po pracy do domu początkowo snułem się po mieście. Szybko jed- nak upał i liczne wycieczki nie pozostawiające na chod- nikach wolnego miejsca dla indywidualistów sprawi- ły, że poszukałem sobie bezpiecznej przystani właśnie w instytucie. Prasa w wakacje zwykle nie dostarcza zbyt wielu inspi- rujących treści, więc chcąc nie chcąc moja uwaga kiero- wała się w stronę innych gości. Moje zainteresowanie wzbudził mężczyzna po trzydziestce, który przychodził w tym czasie do instytutu równie często jak ja. Zama- wiał sok jabłkowy i zaczynał czytać książkę. Były to zwy- kle publikacje w języku angielskim. Swoją znajomość tego języka potwierdzał pomagając od czasu do czasu amerykańskim turystom w zrozumieniu niezwykłości naszego kraju. Zazdrościłem mu. I to wcale nie zdolności lingwistycz- nych. Przychodziła po niego ponętna brunetka z uśmie- chem Sandry Bullock. Na jej widok szybko wstawał od stolika, całował ją w policzek i zaraz potem bez pośpie- chu kierowali się ku wyjściu. Czasem zostawał po niej tylko słabo wyczuwalny zapach perfum. Kilka lat póź- niej odkryłem, że tak pachnie Nina Niny Ricci. Cieszę się, że dzisiaj używa jej niewiele kobiet. Któregoś dnia, w upalne popołudnie bezceremonial- nie przysiadł się do niego starszy mężczyzna. Na jego czole i przebiegającej przez środek głowy łysinie perlił się pot, a obfity brzuch unosił się w przyspieszonym od- dechu. W jego oczach nie można było jednak dostrzec 21 ani odrobiny zmęczenia. Spojrzenie staruszka było nie- przyjemnie przenikliwe i sugerowało dość niepokojącą przewrotność i inteligencję. – Znajdzie się miejsce dla starego Żyda? – zapytał. Mężczyzna spojrzał na niego z widocznym zaintereso- waniem i odłożył książkę na blat stolika. – Oczywiście – kiwnął głową. – Zapomniałem już, że tu też bywają upały – starszy pan uśmiechnął się. – Powinienem przyjechać na wios- nę. Serce łatwiej by to wszystko przetrzymało... – Tak, wtedy jest przyjemniej – przytaknął zagadnię- ty. – Pan tu mieszka na stałe? – dociekał staruszek. Mężczyzna kiwnął tylko głową. – Myślałem, żeby się tu przenieść, ale to coraz trud- niejsze – westchnął intruz. – To nie jest kraj, gdzie żyje się łatwo – rzucił stały bywalec instytutu. – Och, to nie ma żadnego znaczenia – stwierdził star- szy pan. – Jestem przyzwyczajony do niewygód i nie dziwią mnie żadne absurdy. Po prostu z każdym rokiem, z każdą wizytą tutaj coraz wyraźniej ich słyszę... – Ich? – jego rozmówca zrobił bardzo dziwną minę. Staruszek był najwyraźniej rozbawiony. – Moich przodków, przyjaciół znajomych, którzy tu zostali – wyjaśnił. – Chyba już jestem w wieku, że bliżej mi do nich niż do innych... – Niech pan nie przesadza... – powiedział chyba grzecznościowo. – Wygląda pan całkiem młodo... – Mówi pan? – intruz zrobił szelmowską minę. – W końcu zostawiłem tu swoją młodość, to może w koń- cu mnie odnalazła? Taaak. Wracam właśnie z miastecz- 22 ka gdzie dorastałem. Siedziałem na ławce na rynku, tam gdzie w dni targowe stały kiedyś stragany starych Żydówek. Biegaliśmy koło nich. Czasem nawet udało się zwędzić jakiś drobiazg... Może rzeczywiście powinie- nem poczuć się młody... – Właśnie – przytaknął jego rozmówca. Starszy pan pokiwał głową. – Problem w tym, że kiedy patrzę na swoich znajomych w Tel Awiwie, ich dzieci i dzieci ich dzieci, to myślę, że Bóg odebrał nam młodość – stwierdził refleksyjnie. – Nie jest chyba tak źle – rzucił bez większego przeko- nania młody mężczyzna. Staruszek przesunął palcem książkę leżącą na blacie stolika. – „Jerusalem: City of Mirrors”... – przeczytał tytuł. – Ciekawa książka. Był pan kiedyś w Jerozolimie? – Nigdy – oznajmił bywalec instytutu. – Szkoda, niektórzy mówią, że tylko tam można poczuć obecność Boga – pokiwał głową staruszek. – Wiadomo święte miasto, to i do Boga blisko... Młody mężczyzna zamyślił się. Milczenie trwało dość długo. – Wie pan – stwierdził nagle. – Ja kiedyś poczułem obecność Boga i to wcale nie w świętym mieście. – Ciekawe – zainteresował się leciwy turysta. – Też się wychowywałem w małym miasteczku – po- wiedział partner brunetki o uśmiechu Sandry Bullock. – Była tam synagoga. Odkąd pamiętam była odgrodzo- na i zamknięta. Jak przez mgłę widzę gruby, zardzewia- ły łańcuch na potężnych drewnianych drzwiach... Staruszek pokiwał głową, jakby taki widok był co naj- mniej oczywisty. 23 – Chodziliśmy tam z kumplami – kontynuował młody mężczyzna. – Przeciskaliśmy się przez dziurę w siatce i zwykle długo kłóciliśmy się, czy wejść do środka, czy nie. Mieliśmy chyba po 10 lat i potrafiliśmy wymyślać sobie od tchórzy i frajerów... – To nieuchronne jak wietrzna ospa – uśmiechnął się starszy pan. – Kiedyś miałem gorszy dzień i dałem się sprowokować – westchnął eksplorator świątyń. – Podsadzili mnie do otwartego okna w przedsionku i wskoczyłem do środ- ka. Żaden z moich kolegów nie odważył się pójść moim śladem. Ostrożnie wszedłem do wielkiej i pustej sali. Powoli zaczęły docierać do mnie szczegóły. Najpierw porozrzucane po podłodze kartki książek zadrukowane niezrozumiałymi znakami i wiszące na jednym zawiasie skrzydło drzwi szafy wbudowanej w ścianę... – Aron Ha – Kodesz – szepnął staruszek. – Wtedy nie wiedziałem jak się nazywa – wyjaśnił mło- dy mężczyzna. – Potem zacząłem oglądać malowidła na ścianach. Potwora pożerającego własny ogon i patrzą- ce refleksyjnie lwy. Nieco wyblakły granatowy sufit, na którym żarzyły się gwiazdy Dawida. – Kiedyś to musiało być miejsce... – westchnął miesz- kaniec Tel Awiwu. – To wtedy było... miejsce – uśmiechnął się bywalec in- stytutu. – Kiedy stałem na środku tego pustego, opusz- czonego przez ludzi budynku, gdzie przeciąg sprawiał, że wnętrze wypełniało się delikatnym szmerem walają- cych się po posadzce kartek, po raz pierwszy w życiu poczułem obecność Boga. Zapadło milczenie. Rozmówcy długą chwilę siedzieli bez ruchu. 24 – Jaki on był? – zapytał nagle staruszek. – Rozgniewa- ny czy współczujący? Młody mężczyzna spojrzał na niego zdziwiony. – Nie mam pojęcia – stwierdził. – Tak się przestraszy- łem, że nie wiem kiedy znalazłem jakąś starą skrzynkę, wdrapałem się po niej na okno i uciekłem. A czy to ma jakieś znaczenie? – Nie wiem – westchnął starszy pan. – Ale łatwiej by mi było umierać, gdybym wiedział jaki jest... W drzwiach pojawiła się kobieta o uśmiechu Sandry Bullock, trzymająca za rękę milutkiego chłopca. Młody mężczyzna spojrzał na nich i jego twarz rozpromienił uśmiech. – On nie jest zły – powiedział, kiedy pomachała mu ręką. – Obdarował mnie nimi, kiedy zaangażowałem się w społeczną akcję ratowania synagogi. Poznałem ją, kiedy jechałem na rozmowę do siedziby gminy żydow- skiej. Muszę iść. Wstał i podszedł do kobiety. Pocałował ją w policzek. Kiedy wychodzili, odwrócił się w drzwiach i powiedział: – Do widzenia. Staruszek uśmiechnął się. Kiedy wychodził zostawił pani obsługującej bar duży napiwek. 25 Talerz Od czasu do czasu nachodzi mnie ochota na meksy- kańską kuchnię. Zwykle w takich chwilach starałem się odwiedzać restaurację przy ulicy św. Krzyża. Zamawia- łem wówczas zupę meksykańską i tacos. Czasem odda- wałem się występnej konsumpcji piwa, przegryzając na- chos maczane w sosie guacamole. Pamiętam ten wiosenny dzień. Było pochmurno i dość chłodno. Od rana czułem w ustach smak pikantnej zupy chili. Wyrwałem się więc z pracy i około 13 przekroczy- łem próg lokalu. Zobaczyłem go przy stoliku stojącym przy jednym z okien wychodzących na ulicę. Poznałem go w czasach, kiedy ludzie odkryli uroki odtwarzaczy VHS. Na mia- steczku studenckim w każdą niedzielę działała aktywnie giełda elektroniczna, na której wideomaniacy wymienia- li się kasetami z filmami. Pamiętam jak stał z naręczem mało chodliwych filmów z ambicjami i usiłował wcisnąć je komuś w zamian za przeboje z Chuckiem Norrisem czy Sylwestrem Stallone. – Mocne kino – zagadnąłem go przeglądając naklejki na jego kasetach. 26 – Moja laska ma dobry gust – uśmiechnął się. – Wy- mienimy? – Dobra, tylko komu ja to później wcisnę? – zapyta- łem. Rozmowa jakoś łatwo się nam potoczyła. Nie dałem mu Chucka, za to wymieniliśmy się telefonami i później od czasu do czasu taszczyliśmy do siebie magnetowidy, żeby na kasety z wybitnymi filmami przegrać coś, co można było bez problemu wymienić. Przy okazji obej- rzałem parę Bergmanów i Fellinich. Wtedy też poznałem jego „laskę”. Jak duża cześć ów- czesnych studentów uczelni technicznych miała kom- pleks staczania się w kulturalny niebyt. Dlatego z taką zachłannością oddawała się kontemplacji trudnego kina i literatury. Raz nawet wyciągnęła mnie na straszliwie długi spektakl Lupy. Szybko ją polubiłem. Choć odda- wała się snobistycznemu hobby nie było w niej nawet śladu intelektualnego zadęcia, na które cierpią absol- wenci studiów humanistycznych. Jak zresztą nie polu- bić kogoś, z kim przez pół godziny można rozmawiać o smaku zupy pomidorowej? Nie dziwiłem się, że się w niej zakochał bez pamięci. Potem nasze kontakty rozluźniły się. Kiedy natknąłem się na niego w meksykańskiej restauracji nie widzieli- śmy się od jakichś 10 albo nawet 12 lat. Przywitałem się z nim tak, jakbym go pożegnał wczo- raj wieczorem i od razu bezceremonialnie usiadłem na- przeciw. Nie okazał zdziwienia. – Co u Kaśki? – zapytałem Wtedy spojrzał na mnie wzrokiem, któremu nie po- trafię przypisać żadnego przymiotnika. Mimo jego „nieokreśloności”poczułem się głupio. 27 – Dzisiaj jest kolejna rocznica – powiedział. – Kiedy ją widziałem po raz ostatni. – Sorry – bąknąłem. – Tam – pokazał palcem gdzieś za szybę. – Siedziałem tu, a ona stanęła na rogu i machała mi ręką na pożegna- nie... Potem ją jeszcze raz widziałem, może nawet kilka razy, ale taką chcę ją pamiętać... – Szkoda, byliście fajną parą – rzuciłem. Znów na mnie spojrzał tak, że poczułem się nieswojo. – Było, minęło – powiedział. – A tak poza tym co słychać? – rzuciłem, próbując wy- ciszyć niezbyt pozytywne emocje. Wzruszył ramionami. – Żona zdrowa, dzieci zdrowe – powiedział. – W pracy po staremu. – To klawo – uśmiechnąłem się i zerknąłem na stojącą przed nim szklankę. – Co pijesz? – Tecquilę – powiedział. – Ale odradzam, jest wyjąt- kowo podła. – Pewnie, że podła, bo żłopiesz ją bez limonki i soli – powiedziałem. – Taka jest lepsza do zalewania robaka – wyjaśnił. – Piję ją, bo już sprawdziłem, że nie mam po niej kaca. Jutro muszę być na chodzie... Zamówiłem piwo i tacos. – Czy wiesz, że wszystko już mieliśmy zaplanowane – powiedział niespodziewanie. – Nawet wybrała sobie suknię ślubną i zarezerwowaliśmy lokal na wesele... Kawałek naleśnika jakoś nie chciał mi przejść przez gardło. Poczułem, że znów zbaczamy na niezbyt przy- jemne tematy. W końcu przełknąłem. – Ty tak co rok? – zapytałem. 28 – Od kilku lat – wypił parę łyków ze szklanki. – Ale za każdym razem jest coraz gorzej. Pamiętasz „Przypad- kową dziewczynę” z Gwyneth Paltrow? Coś się wydarza i zmienia się twoje życie. A ja coraz bardziej żałuję, że nie załapałem się na to alternatywne. – Zaczynasz mieć kryzys wieku średniego – uśmiech- nąłem się. – Jeśli tak, to u mnie zaczął się wyjątkowo wcześnie – westchnął. – Zaraz po studiach... Pojechaliśmy do moich rodziców... – Zaczyna brzmieć groźnie... – rzuciłem grzebiąc wi- delcem w tacos. – Moja matka i Kaśka bardzo się lubiły – wyjaśnił. – Nic nie wskazywało na katastrofę. Było tak miło i słodko, że aż mdło. Pogaduszki w ogrodzie, obiad... Zło zaczęło się po obiedzie. Kaśka, jak przystało na dobrą przyszłą synową zabrała się do mycia naczyń. Nagle ni z tego ni z owego wyszła z kuchni, bez słowa zabrała swoje rze- czy i znikła. Nie wiedziałem kiedy. Nie wiedziałem dla- czego. – To dowód na to, że teściowa przede wszystkim po- winna kupić sobie zmywarkę – wypite piwo już zaczęło mieć wpływ na moje poczucie humoru. Zamyślił się. – Żebyś wiedział – stwierdził po chwili. – Kiedy ochłonąłem, kiedy dotarło do mnie, że nie odbierze telefonu ode mnie... Jej koleżanka powiedziała mi, że wyjechała za granicę. Wtedy zacząłem sobie wszystko układać. Jak puzle. Drobiazgowo odtwarzałem każdą sekundę. Zachodziłem w głowę, czy może coś chlap- nęli moi starzy. Ale przecież cały czas miałem ich po kontrolą. 29 – Ich nie można mieć pod kontrolą – pokiwałem gło- wą. – Są jak tykające bomby z uszkodzonym zapalni- kiem... – Pewnego dnia wpadł mi w ręce talerz – powiedział. – Taki zwykły porcelanowy talerz bez większych ozdób. Mieliśmy kilka takich. Za żadne skarby nie chciały się rozbić i odkąd pamiętam zawsze z nich korzystaliśmy... – Nie mów, że talerz mógł ci zniszczyć życie – wydąłem wargi w powątpiewaniu. Spojrzał na mnie jak na kogoś, kto bardzo mało wie o życiu. – Talerz rzeczywiście nie może wiele, chyba że dosta- niesz nim w głowę albo... – zwiesił głos. – Albo na spo- dzie ma namalowanego pieprzonego hakenkrojca. – Co? – niewiele brakło, a udławiłbym się piwem. – Co, co? – zapytał. – No... – bąknąłem. – Obżeraliście się z hitlerowskich talerzy. Czy to... nie powinno dziwić? – Nie – wzruszył ramionami. – Nasz dom był w czasie wojny jednym z większych i wygodniejszych w okolicy. Jak na nasze miasteczko, to była willa. Dlatego wprowa- dzili się tam essemani. Moja rodzina mieszkała w jed- nym pokoiku, a oni w pozostałych. I razem z nimi po- jawiły się te cholerne talerze. Potem wyjechali, zabrali całą naszą zastawę stołową, ręcznie malowaną porcela- nę, a zostawili masowy wyrób przemysłu ceramicznego III Rzeszy. – Nie przekonałeś mnie do tych talerzy – pokręciłem głową. – To, jakby to powiedzieć, wydaje się niesmacz- ne... – To tylko przedmiot – trochę się zdenerwował. – Przecież po wojnie nic nie można było kupić, a trzeba 30 było z czegoś jeść. A potem już przyzwyczajenie... Siła inercji... Już tego nie widzieliśmy... – Może masz rację – próbowałem go zrozumieć. – Fakt, to tylko przedmiot. Kaśka chyba była trochę prze- wrażliwiona... Zamówił mi piwo, a sobie kolejną tecquilę. I wpatrując się w nią milczał długą chwilę. – Nie była przewrażliwiona – stwierdził nagle. – To ja byłem głupi. – W zasadzie... – próbowałem wymyślić coś mądrego. – To zbyt skomplikowana historia jak dla mnie. – Ona jest bardzo prosta, jeśli zna się jej drugie dno – westchnął. – Kaśka nie była zwykłą dziewczyną... – Brzmi intrygująco – mruknąłem. – Przez te pięć lat, kiedy byliśmy razem powoli pozna- wałem jej sekrety – powiedział. – Nie wszystko do mnie docierało. Nie od razu. Poukładałem to sobie, jak już jej nie było. Wcześniej nie było to dla mnie istotne, bo li- czyła się tylko ona. Resztę puszczałem mimo uszu. Nie zwracałem uwagi, kiedy mówiła, że większość jej rodzi- ny zginęła w czasie wojny w obozach koncentracyjnych, nie zajarzyłem, kiedy wyciągała mnie na warsztaty tań- ca żydowskiego. To znaczy czegoś się tam domyślałem, ale jakie to miało znaczenie? – Jak widać miało – kiwnąłem głową. – Do tej pory nie daje mi spokoju, co ona sobie o mnie, o mojej rodzinie pomyślała, kiedy to zobaczyła... – wy- znał. – Wierz mi, lepiej nie wiedzieć – chciałem go pocieszyć. Spojrzał mi w oczy. – Z drugiej strony myślę, że może stało się lepiej, że to tylko był talerz – zamyślił się. 31 – A było coś jeszcze? – zaciekawiłem się. – Był album rodzinny – skrzywił się. – Mówiłem ci, że mieszkali u nas essemani... Był tam taki przystojny porucznik, który zostawił w domu żonę i małe dziecko. Moja matka miała wtedy dwa latka i była strasznie po- dobna do jego córeczki. Lubił ją brać na kolana i takie zdjęcie zostawił nawet na pamiątkę... – Nie widziała tego zdjęcia? – zapytałem. – Na szczęście nie – uśmiechnął się smutno. – To mo- głoby być dla niej niezapomniane przeżycie... – Byłoby – przytaknąłem. Siedzieliśmy przez długą chwilę w milczeniu, wlewając w siebie alkohol. – Wiesz... – powiedział. – Od tamtego czasu mam bar- dziej mistyczne podejście do świata. – To ciekawe – spojrzałem na niego. – Zacząłem wierzyć, że on..., że ten essesman zabrał nam dusze – stwierdził. – Przesadzasz – rzuciłem niemal automatycznie, jed- nak coś kazało mi się przyjrzeć mu uważniej, jakbym mógł w ten sposób zauważyć, czy rzeczywiście nie ma duszy. Chyba wyczuł mój niepokój. – Nie bój się, jestem całkowicie normalny – westchnął. – Co najwyżej przez pół życia miałem stępioną wrażli- wość. A zresztą moja matka też uważała, że zwariowa- łem, kiedy potłukłem jej te talerze. Może coś w tym jest. Pokiwałem głową w zrozumieniu. W końcu nikt z nas nie jest do końca normalny. Przynajmniej nie dla każ- dego. Rozstaliśmy się dwie kolejki później. 32 ebooki dla dorosłych Bożydar Grzebyk A komu czasem nie odbija? Zwolnienie z pracy każdemu może się zdarzyć, zdarzy- ło się również Jurkowi, filarowi firmy produkującej de- wocjonalia. Życie jednak nie znosi próżni. Nasz boha- ter przypadkowo wygłasza mowę pogrzebową i zostaje zatrudniony w firmie zajmującej się pochówkami jako mówca. Jest jednak niedostosowany społecznie i popa- da w konflikt z kolegami z pracy, policja bierze go za seryjnego mordercę zwanego „Maniusiem Brzytewką” i jeszcze się nieszczęśliwie zakochuje w cudzej żonie, która ma zamiar wyjechać na stałe na Wyspy Kanaryjskie. W sumie, jedna wielka tra- gedia z wieloznacznym mę- czeniem kota w tle. Do tego dialogi bez wątpienia preten- dujące do miana kultowych i postacie, w których moż- na się od razu zakochać, jak pan Miecio – przedsiębiorca pogrzebowy z doktoratem z filozofii, rabin Lejczower czy przestępcy– gawędziarze: Bibuła i Graf. fałszywy Najśmieszniejsza książka o utracie pracy, męczeniu kota i seryjnym mordecy. Bożydar Grzebyk Astrolog Jeśli myślisz, że astrologią zajmują się tylko starsi pano- wie i panie, którzy mają skłonność do dziwacznego ubie- rania się i mówienia od rzeczy, to nic nie wiesz o astro- logii. Jeśli dajesz komuś swoją datę urodzenia, nie zdziw się, kiedy twoje najskrytsze sekrety ujrzą światło dzienne i nagle dowiesz się, że są ludzie, którzy wiedzą o twoim kryzysie w małżeństwie, gorszym okresie w pracy i fi- nansach, czy nie ujawnianych nikomu preferencjach sek- sualnych. Kto wie, może nawet będą znać datę śmierci twoich bliskich... Astrolog to powieść sensacyjna, w której można znaleźć wiele ciekawostek na temat przewidywania pewnych wydarzeń na podstawie horoskopów i o tym jak dzięki astrologii można precyzyjniej oceniać ludzi. Agata Wasilenko Dieta horoskopowa ...nie ma czegoś takiego, jak uniwersalna dieta odchudza- jąca, która każdemu pomoże. Wiem coś o tym, bo wiele z nich wypróbowałam na sobie. Każdy do zrzucania nad- miaru kilogramów potrzebuje czegoś innego – innej mo- tywacji, innego jadłospisu, innej aktywności ruchowej i wreszcie odpowiedniego towarzystwa. a Agata Wasilenko Świat perfum Poradnik dla początkujących miłośników perfum. Pozy- cja, którą można zaliczyć do klasyki gatunku. Wydanie e-book zmienione i uzupełnione. Pierwsze wydanie - Świat Książki. Agata Wasilenko Tajemnice pachnidła Książka zainspirowana słynną powieścią Pachnidło Pa- tricka Süskinda i filmem zrealizowanym na jej podsta- wie. Autorka analizuje proces tworzenia zapachów przez Grenouille’a, objaśnia sekrety języka perfum i opisuje słynne pachnidła. Z książki można się dowiedzieć, jaki jest związek pomiędzy źle dobranymi perfumami a mob- bingiem i dlaczego zapach domowego ciasta jest sku- teczniejszym afrodyzjakiem od woni piżma. Agata Wasilenko Leksykon perfum Pierwsze wydanie leksykonu miało miejsce w roku 1999. Nakład błyskawicznie zniknął z półek. Wydanie ebook uaktualnione i uzupełnione, również o ilustracje. a a a dla dzieci Anna Gras Misiek i fałszerze czekolady a Misiek uwielbiał jeść, delektować się nowymi smakami. Marzył nawet o tym, żeby zostać słynnym kucharzem lub cukiernikiem. Zamiast ćwiczyć mięśnie, co zwykle chętnie robią jedenastoletni chłopcy, wolał eksperymen- ty w kuchni. Bardzo to irytowało nauczyciela wuefu pana Bronka, z którym był w ciągłym konflikcie. Pewnego dnia Misiek został reprezentantem szkoły w turnieju międzyszkolnym. Wziął udział w konkursie rozpoznawania potraw. Przegrał, gdyż podsunięto mu sfałszowaną czekoladę. Kiedy zaprotestował, zyskał opinię osoby, która nie umie przegrywać z honorem. To bardzo podrażniło jego ambicję. Postanowił wykryć jak to się sta- ło, że na turniej trafiła podrabiana czekolada. Przeprowadził śledz- two, w którym pomagała mu ko- leżanka z klasy Elwira. Nim jed- nak odszukał fałszerzy czekolady musiał rozprawić się ze swoimi prześladowcami – szóstoklasistami Biedronką i Kiel- czykiem. W końcu trafił do siedziby przestępców, gdzie, jak to zwykle w takich książkach bywa, został uwięzio- ny, a potem uratowany. Stał się bohaterem, a jego sława wykroczyła daleko poza mury szkoły... Anna Gras Misiek i świąteczne obżarstwo Kolejna opowieść o Miśku, małym smakoszu, którego czytelnicy mogli poznać dzięki książce „Misiek i fałsze- rze czekolady”. Przed chłopcem znów staje trudne zada- nie – musi przetrwać rodzinne święta spędzane w domu wujka. Toczy pojedynki słowne z babcią i wujkiem, za- przyjaźnia się ze złośliwym kotem, kontestującym kuzy- nem i małą kuzynką o dziwnym poczuciu humoru. Bie- rze udział w przygotowywaniu kolacji wigilijnej, którą ciotka twórczo wzbogaca o potrawy poznane w czasie urlopu w tropikach. Kiedy dzieci zostają posądzone o zjadanie słodyczy z choinki rozpoczyna śledztwo, które kończy się sukce- sem i... awanturą w wyniku której Misiek ucieka z domu, dzięki czemu ma okazję poznać magię świąt u sąsiadów. aa Anna Gras Filip Engel i błękitny smok Kiedy Filip przeprowadza się na nowe osiedle, nic nie dzieje się tak, jakby chciał. Najlepsza przyjaciółka nie ma dla niego czasu, gdyż uczęszcza na dodatkowe za- jęcia z języków obcych i do- brych manier, koledzy z sze- regowców zadzierają nosa, a babcia jest coraz bardziej złośliwa. Do bloku wprowadza się malarz - właściciel obrazu przedstawiającego błękitne- go smoka. Chłopiec okrywa, że istnieje tajemnicza wyspa, gdzie żyją samotne smoki, bierze udział w niezwykłym wyścigu, stawia czoło strasz- nemu smokozbójcy i odważnie rzuca wyzwanie czerwo- nemu smokowi. Opowieść o tym, co czai się w naszym wnętrzu. Można się z niej dowiedzieć, jak odróżnić dobrego smoka od złe- go. Dla wszystkich, którzy mają magiczną wyobraźnię. Powieść nominowana do nagrody IBBY 2010 a wkrótce w sprzedaży Anna Gras Misiek i perfumowana Kiełbassa Kolejna cześć przygód Miśka. Tym razem chłopiec od- krywa nie tylko nowe smaki, lecz także niezwykle pocią- gające zapachy. Dla młodych ludzi i ich rodziców. a Anna Gras Filip Engel i smok taty a Druga część przygód Filipa Engela, który próbuje odkryć dlaczego jego tato stracił swojego smoka. Dla młodych ludzi i ich rodziców. a Anna Gras Pan Słów a Wyrafinowana baśń - erudycyjna zabawa literacka, w której bohater toczy swoją prywatną wojnę ze śmiercią. a Anna Gras Urzekający zapach konwalii a Anna Gras dla dorosłych - odpowiednik filmowej kome- dii romantycznej z doskonale zarysowanymi postaciami bohaterów, którzy mają problem z wyrażeniem swoich uczuć. a Bożydar Grzebyk A komu czasem nie odbija? 2 a Kolejny tom przygód Jurka, który nie może znaleźć sobie miejsca w życiu. Zaczyna się dobrze - znajduje pracę w dużej firmie i jest fajnie, dopóki demoniczna szefowa nie zaczyna go posądzać o rozsiewanie plotek na jej temat i ktoś zaczyna mordować pracowników firmy. Jurek znów znajduje się w kręgu podejrzeń komisarza Wierciocha. Doskonale zarysowane postacie, mnóstwo czarnego humoru. Książka równie kultowa jak część pierwsza. a Bożydar Grzebyk Kłamca a Kolejna po Astrologu powieść sensacyjna Bożydara Grzebyka. Główny bohater, były ekspert zajmujący się komunikacją werbalną, zostaje po latach wezwany do dokonania zemsty, do czego się kiedyś zobowiązał. Aby jej dokonać musi posługiwać się kłamstwem. Okazuje się, że nawet dla niego, osoby, która doskonale zna me- chanizmy rządzące wiarygonością wypowiedzi, nie jest to proste, kiedy przeciwnikiem jest osoba równie biegle posługująca się nieprawdą. Z tej książki można się dowiedzieć jak kłamać, żeby nam wierzono.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Współczesne opowieści żydowskie
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: