Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00076 006114 13848768 na godz. na dobę w sumie
Współtworzenie wartości z konsumentami w środowisku wirtualnym - ebook/pdf
Współtworzenie wartości z konsumentami w środowisku wirtualnym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 216
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8142-084-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook (-15%), audiobook).

Współtworzenie wartości z konsumentami w środowisku wirtualnym to oryginalna na polskim rynku wydawniczym monografia na temat konkurencyjności przedsiębiorstw w kontekście zagadnienia kreowania wartości. Autorka omawia kwestie związane z tworzeniem przez przedsiębiorstwo wartości wspólnie z konsumentami, uwarunkowane specyfiką i potencjałem środowiska wirtualnego. Książka jest cennym źródłem wiedzy o wirtualnych społecznościach oraz ich znaczeniu w zakresie budowania oferty przedsiębiorstwa i poprawy innowacyjności biznesu. Zawiera zagadnienia dotyczące współpracy z konsumentami w takich płaszczyznach, jak tworzenie unikalnych, odpowiadających na potrzeby klientów produktów, wdrażanie procesów dostosowanych do specyfiki poszczególnych branż i rynków czy wreszcie zapewnienie komunikacji z rynkiem poprzez tworzenie i dystrybucję treści oraz propagowanie idei i wartości organizacji.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Anna Łaszkiewicz – Uniwersytet Łódzki, Wydział Zarządzania, Katedra Marketingu 90-237 Łódź, ul. Matejki 22/26 RECENZENT Henryk Mruk REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk OPRACOWANIE REDAKCYJNE Hanna Opala KOREKTA TECHNICZNA Leonora Gralka SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/Rawpixel © Copyright by Anna Łaszkiewicz, Łódź 2018 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2018 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.08376.17.0.M Ark. wyd. 11,0; ark. druk. 13,5 ISBN 978-83-8142-083-9 e-ISBN 978-83-8142-084-6 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Spis treści Wstęp Rozdział 1 Konsument w otoczeniu rynkowym 1.1. Konsument w koncepcji marketingu 1.2. Nowa Gospodarka – charakterystyka i główne determinanty zmian 1.3. Nowy typ konsumenta – zmiany w postawach i zachowaniach konsumenckich Rozdział 2 Charakterystyka wirtualnych społeczności 2.1. Istota i potencjał wirtualnych społeczności 2.2. Rodzaje wirtualnych społeczności i ich wykorzystanie w organizacji 2.3. Rola wirtualnych społeczności w kreowaniu wartości Rozdział 3 Wartość jako źródło przewagi konkurencyjnej 3.1. Definicja wartości na gruncie koncepcji marketingowej 3.2. Koncepcje tworzenia i podziału wartości 3.3. Korzyści dla organizacji i konsumentów Rozdział 4 Koncepcja współtworzenia wartości z klientami 4.1. Czynniki warunkujące współpracę 4.2. Zaangażowanie klientów jako podstawa współtworzenia wartości 4.3. Motywy zaangażowania klientów we współpracę 4.4. Formy współpracy z klientami 4.5. Obszary wykorzystania idei współtworzenia wartości z klientami w organizacji Rozdział 5 Współtworzenie wartości z konsumentami w środowisku wirtualnym w praktyce przedsiębiorstw w Polsce i na świecie – badania empiryczne 5.1. Cel i metodyka badania empirycznego oraz charakterystyka próby 5.2. Praktyka współtworzenia wartości z klientami w przedsiębiorstwie – przegląd 5.3. Znajomość zagadnienia współtworzenia wartości z konsumentami w środowisku i charakterystyka wirtualnym 9 15 15 21 31 43 43 51 60 67 67 77 88 95 95 100 103 107 119 127 127 135 141 5.4. Ocena wpływu współtworzenia wartości z konsumentami na poszczególne obszary działalności przedsiębiorstwa 5.5. Postrzegany przez przedsiębiorstwo potencjał współtworzenia wartości z klientami w środowisku wirtualnym w zakresie budowania przewagi rynkowej 6 Spis treści 5.6. Podsumowanie Zakończenie Bibliografia Spis rysunków i tabel Załącznik ‒ Kwestionariusz Nota o Autorze 146 167 177 183 187 199 205 215 Table of Contents Introduction Chapter 1 The consumer in the market environment 1.1. The consumer in the concept of marketing 1.2. New Economy – characteristics and main determinants of changes 1.3. A new type of consumer – changes in attitudes and consumer behaviour Chapter 2 Characteristics of virtual communities 2.1. The essence and potential of virtual communities 2.2. Types of virtual communities and their use in the organisation 2.3. The role of virtual communities in creating value Chapter 3 Value as a source of competitive advantage 3.1. Definition of value based on the marketing concept 3.2. Concepts of creating and sharing value 3.3. Benefits for organisations and consumers Chapter 4 The concept of co-creating value with clients 4.1. Factors conditioning cooperation 4.2. Customer engagement as the basis for co-creating value 4.3. Motivations for customer engagement in cooperation 4.4. Forms of cooperation with clients 4.5. Areas of using the idea of co-creating value with clients in the organisation Chapter 5 Co-creation of value with consumers in a virtual environment in the practice of enterprises in Poland and the world – empirical research 5.1. The goal and methodology of the empirical study and the characteristics of the sample 5.2. The practice of co-creating value with clients in the company – overview and characteristics 9 15 15 21 31 43 43 51 60 67 67 77 88 95 95 100 103 107 119 127 127 135 5.3. Knowledge of the issue of co-creating value with consumers in a virtual environment 5.4. The impact of co-creation of value with consumers on particular areas of the company’s 5.5. The company’s perceived potential to co-create value with clients in a virtual environment in the area of building a market advantage 8 Table of Contents among companies activity 5.6. Summary The end Bibliography List of tables List of figures Questionnaire 141 146 167 177 183 187 199 201 215 Wstęp Przemiany w sferze działalności przedsiębiorstw oraz zachowań konsumentów pod wpływem rozwoju i upowszechnienia technologii teleinformatycznych anali- zowane i omawiane są zarówno w literaturze popularnej, jak i naukowej od lat. Od czasu komercjalizacji Internetu zmiany zachodzące na gruncie tworzenia się społe- czeństwa informacyjnego, powszechnego dostępu do informacji i wiedzy, uzyska- nego zarówno przez podmioty rynkowe, jak i samych konsumentów są obszarem, w którym prowadzone są liczne badania. Wydawać by się mogło, że zakres wspo- mnianych zjawisk został już dostatecznie rozpoznany, jednak jest to założenie nie- prawdziwe. Zarówno technologie teleinformatyczne, jak i czynniki stymulujące ich wykorzystanie w biznesie i w życiu codziennym podlegają nieustannym zmianom, ograniczonym wyłącznie wyobraźnią przedsiębiorców i klientów oraz tempem upowszechniania nowych pomysłów. Potencjał wykorzystania wypracowanych w oparciu o technologie teleinformatyczne rozwiązań, takich jak e-commerce, so- cial media, digital marketing czy co-creation (rozumiane jako współtworzenie war- tości z konsumentami) to zaledwie kilka obszarów, które funkcjonują na rynku od dłuższego czasu, jednak zachodzące w poszczególnych dziedzinach zmiany dokonują się w sposób bardzo dynamiczny, a często również radykalny. Nadal są to więc obszary innowacyjne, które nie tylko same ulegają przeobrażeniom, ale determinują w istotny sposób funkcjonowanie podmiotów rynkowych, branż, konsumentów i zjawisk społeczno-ekonomicznych, a także ich ewolucję. Prze- miany te wpływają również na pojmowanie pojęcia wartości. Wartość, będąca zestawem korzyści wytwarzanym przez przedsiębiorstwo i oferowanym finalnemu odbiorcy produktu, zmieniła swój charakter. Produkty zaczęły być traktowane bar- dziej indywidualnie, a wyzwaniem dla działów marketingu stało się dopasowanie oferty do potrzeb poszczególnych klientów. H. Mruk dostrzega w tworzeniu war- tości dla klienta istotny element, który może przesądzić o pozycji rynkowej przed- siębiorstwa w czasach znaczącej i stale rosnącej konkurencji1. W tym kontekście wartość zaczęła być również postrzegana jako unikatowy wyróżnik i wybierana w procesie customizacji przez samego klienta. Także sposób dostarczania oferty 1 H. Mruk (red.), Marketing – zagadnienia współczesne, Wydawnictwo Forum Naukowe, Poznań 2008. 10 przedsiębiorstwa do ostatecznych użytkowników uległ istotnym przemianom. Dy- gitalizacja wielu produktów umożliwiła transfer zamówienia na duże odległości w większości przypadków w czasie od kilku sekund do kilkunastu minut, w za- leżności od szybkości łącza i wielkości pobieranego pliku. W ten sposób dystry- buowane są dzisiaj: oprogramowanie, muzyka, książki, raporty badawcze, prasa, kontent mediowy, zdjęcia, filmy i wiele innych produktów, które można oferować w postaci cyfrowej. Wszystko to dzieje się w ciągłym dostępie do oferty, nie tylko przez całą dobę, ale również we wszystkie dni tygodnia i roku. Sama wartość również jest przedmiotem wymiany. Już nie produkt, ale wartość z nim związana stała się najistotniejsza, a w połączeniu ze stale rosnącą społecz- ną świadomością potrzeby ochrony środowiska, zrównoważonego rozwoju oraz ruchami na rzecz świadomej i ograniczonej konsumpcji dała początek ekonomii współdzielenia (sharing economy). Trend ten wzbudza kontrowersje i sprzeciw ze strony tradycyjnych modeli biznesu, szczególnie w branżach turystycznej i prze- wozowej, jednak świadomi konsumenci coraz chętniej sięgają po tego typu roz- wiązania. Dane z badania PriceWaterhouseCoopers pokazują, że około 40 doro- słych Polaków słyszało o serwisach wykorzystujących ideę współdzielenia, takich jak Uber czy Airbnb, a 26 z nich aktywnie ich używa2. Warto więc postrzegać te zjawiska nie tylko w kategorii wyzwań, ale w szczególności szans na dynamicznie zmieniającym się rynku. Klienci w XXI w. stają się coraz częściej współtwórcami wartości (value co-cre- ation). Angażują się nie tylko w szeroko pojęte „opisywanie” rynku oraz dyskusje na temat przedsiębiorstw i ich oferty, ale także w proces współtworzenia produk- tów, ich działań marketingowych i komunikacji. Na naszych oczach następują zmiany w obszarze zarządzania przedsiębiorstwem, marketingu i komunikacji z rynkiem, jak i kreowania wartości. Stawia to przed podmiotami rynkowymi wy- zwania związane nie tylko ze zrozumieniem klienta i zaspokojeniem jego potrzeb, ale również z obszarem odpowiedzialności za komunikację i odejściem od zarzą- dzania marketingiem na rzecz marketingowego zarządzania przedsiębiorstwem. Idea współtworzenia wartości z konsumentami związana jest nierozerwalnie ze zjawiskami, które musiały zaistnieć, aby wyzwolić ten rodzaj rynkowej swobody, jakim jest nieskrępowana kreatywność konsumentów. Należą do nich między in- nymi: asymetria pomiędzy oczekiwaniami konsumentów a ofertą przedsiębiorstw, silna pozycja konsumenta w stosunku do przedsiębiorcy, wynikająca m.in. z po- wszechnego dostępu do informacji, do masowej i wielokierunkowej komunikacji, a także możliwości technologiczne i ich stosunkowa łatwość wykorzystania zarów- no przez przedsiębiorstwa, jak i indywidualnych użytkowników. Problematyka związana z udziałem klientów w wytwarzaniu wartości wspólnie z przedsiębiorstwem jest, na tle innych zagadnień związanych z przeobrażenia- 2 (Współ)dziel i rządź! Twój nowy model biznesowy jeszcze nie istnieje!, Raport PwC, 2016, https:// www.pwc.pl/pl/pdf/ekonomia-wspoldzielenia-1-raport-pwc.pdf (dostęp: 18 maja 2017). Wstęp 11 mi ekonomii i gospodarki pod wpływem pojawienia się Internetu i technologii teleinformatycznych, podejmowana stosunkowo najrzadziej. O ile doczekaliśmy się licznych publikacji z zakresu e-marketingu, handlu internetowego czy mediów społecznościowych, o tyle zagadnienia poświęcone wykorzystaniu potencjału i go- towości konsumentów do współpracy z przedsiębiorstwem przy tworzeniu i pro- jektowaniu nowych produktów bądź ich poprawiających funkcjonalność lub wy- gląd modyfikacji nie są już tak powszechne. Podjęty przez autorkę problem badawczy wpisuje się w tę lukę. Głównym celem pracy było zidentyfikowanie stopnia znajomości zagadnienia współtworzenia war- tości z konsumentami w środowisku wirtualnym, a także zakresu stosowania tej idei przez przedsiębiorstwa polskie i zagraniczne. Szczegółowe cele badania obejmowały: a) identyfikację potencjału współtworzenia wartości z klientami w środowisku wirtualnym w zakresie budowania przewagi rynkowej przedsiębiorstwa b) identyfikację udziału konsumentów na poszczególnych etapach komercja- lizacji produktów i usług oraz ich udział w podejmowaniu decyzji na tych etapach c) rozpoznanie stosowanych przez przedsiębiorstwa narzędzi, form wynagra- dzania konsumentów, dedykowanej struktury organizacyjnej oraz identyfi- kację stosowanych mierników w procesie monitorowania efektów. W pracy wykorzystano obszerną literaturę przedmiotu, zarówno polsko-, jak i anglojęzyczną, w tym publikacje zwarte, artykuły naukowe i popularnonau- kowe, specjalistyczne raporty oraz strony internetowe omawianych podmiotów rynkowych. Studia literaturowe stanowiły podstawę do stworzenia projektu badawczego, w którym podjęto próbę znalezienia odpowiedzi na pytania: 1. Czy istnieje zależność pomiędzy znajomością zagadnienia współtworzenia wartości z konsumentami w środowisku wirtualnym a dominującym profi- lem działalności, wielkością i krajem pochodzenia przedsiębiorstwa? 2. Czy istnieje związek pomiędzy liczbą dostrzeganych korzyści wynikają- cych ze współtworzenia wartości z konsumentami w środowisku wirtual- nym a dominującym profilem działalności, wielkością i krajem pochodzenia przedsiębiorstwa? 3. Czy istnieje związek pomiędzy liczbą dostrzeganych korzyści wynikających ze współtworzenia wartości z konsumentami w środowisku wirtualnym a obszarem stosowania idei współtworzenia, tj. tworzeniem, ulepszaniem lub propagowaniem produktów? 4. Czy istnieje związek pomiędzy postrzeganym przez przedsiębiorstwo poten- cjałem współtworzenia wartości z klientami w środowisku wirtualnym w za- kresie budowania przewagi rynkowej a cechami przedsiębiorstwa, zakresem stosowania idei, rodzajem platformy wykorzystywanej przez przedsiębior- stwo w celu współpracy z konsumentami a także sposobem wynagradzania konsumentów za podejmowane działania? Wstęp 12 W pracy sformułowano następujące hipotezy: H1. Istnieje zależność pomiędzy znajomością zagadnienia współtworzenia war- tości z konsumentami w środowisku wirtualnym wśród przedsiębiorstw a ce- chami przedsiębiorstw, takimi jak: a) profil działalności b) kraj pochodzenia c) zasięg działania przedsiębiorstwa d) wielkość przedsiębiorstwa. H2. Nie istnieje zależność pomiędzy liczbą dostrzeganych korzyści wynikających ze współtworzenia wartości z konsumentami w środowisku wirtualnym a ce- chami podmiotów gospodarczych, takimi jak: a) profil działalności b) kraj pochodzenia c) zasięg działania przedsiębiorstwa d) wielkość przedsiębiorstwa. H3. Istnieje związek pomiędzy liczbą dostrzeganych korzyści wynikających ze współtworzenia wartości z konsumentami w środowisku wirtualnym a wyko- rzystaniem tej idei w obszarze: a) tworzenia nowych produktów, usług lub procesów b) ulepszania istniejących produktów, usług lub procesów c) propagowania istniejących produktów, usług lub procesów. H4. Istnieje zależność pomiędzy zakresem i obszarami wykorzystania idei współ- tworzenia wartości z konsumentami w środowisku wirtualnym a cechami przedsiębiorstw, takimi jak: a) profil działalności b) kraj pochodzenia c) zasięg działania przedsiębiorstwa d) wielkość przedsiębiorstwa. H5. Istnieje związek pomiędzy postrzeganym przez przedsiębiorstwo potencjałem współtworzenia wartości z klientami w środowisku wirtualnym w zakresie budowania przewagi rynkowej a doświadczeniem przedsiębiorstwa w wyko- rzystaniu współtworzenia wartości z klientami w środowisku wirtualnym. H6. Istnieje związek pomiędzy postrzeganym przez przedsiębiorstwo potencja- łem współtworzenia wartości z klientami w środowisku wirtualnym w zakre- sie budowania przewagi rynkowej a cechami przedsiębiorstw, takimi jak: a) profil działalności b) kraj pochodzenia c) wielkość przedsiębiorstwa. H7. Istnieje związek pomiędzy postrzeganym przez przedsiębiorstwo potencja- łem współtworzenia wartości z klientami w środowisku wirtualnym w zakre- sie budowania przewagi rynkowej a zakresem wykorzystania współtworzenia wartości z konsumentami, tj: Wstęp a) tworzeniem produktów/usług lub procesów b) ich ulepszaniem c) wspólnym tworzeniem treści i propagowaniem produktów/usług firmy. 13 H8. Istnieje związek pomiędzy postrzeganym przez przedsiębiorstwo potencja- łem współtworzenia wartości z klientami w środowisku wirtualnym w zakre- sie budowania przewagi rynkowej a rodzajem platformy internetowej stoso- wanej przez przedsiębiorstwo w celu współpracy z konsumentami. H9. Istnieje związek pomiędzy postrzeganym przez przedsiębiorstwo potencja- łem współtworzenia wartości z klientami w środowisku wirtualnym w zakre- sie budowania przewagi rynkowej a sposobem wynagradzania konsumentów przez przedsiębiorstwa w ramach współpracy. Badanie empiryczne służące weryfikacji postawionych hipotez zrealizowane zostało w okresie od 26 sierpnia do 18 października 2016 r. Zakres przestrzenny badania miał charakter międzynarodowy, objęto nim zarówno przedsiębiorstwa polskie, jak i zagraniczne. Zdecydowano się na metodę doboru nieprobabilistycz- nego – zastosowano dobór celowy, którego założeniem była koncentracja na przed- siębiorstwach prowadzących działalność w środowisku wirtualnym. Poszczególne jednostki do badania wyłaniano z wykorzystaniem platformy internetowej Linke- dIn, skupiającej środowisko zawodowe wszystkich branż o zasięgu międzynarodo- wym. Badanie prowadzone było wśród kadry menadżerskiej średniego i wyższego szczebla, metodą ankiety internetowej. Instrumentem pomiaru był kwestionariusz przygotowany w wersji polskiej i angielskiej, udostępniany respondentom za po- średnictwem platformy. Jego konstrukcja i czytelność zostały zweryfikowane w ba- daniu pilotażowym. Wzór kwestionariusza znajduje się w załączniku. Zakres przedmiotowy rozważań zaprezentowano w dwóch częściach. Na pierw- szą z nich składają się cztery rozdziały o charakterze deskryptywnym. Rozdział piąty, prezentujący wyniki badań empirycznych o charakterze ilościowym, stano- wi drugą część pracy. Pierwszy rozdział poświęcony jest konsumentowi i jego charakterystyce na tle otoczenia rynkowego. Autorka omawia również zmiany zachodzące w postawach i zachowaniach konsumenckich oraz związane z tym wyzwania dla przedsię- biorstw i marketingu. Rozdział drugi definiuje zjawisko wirtualnych społeczności oraz ich potencjał. Zaprezentowano w nim rodzaje wirtualnych społeczności, a także możliwości ich wykorzystania w organizacji. Omówiono ich rolę w kreowaniu wartości. Rozdział trzeci poświęcono wartości i jej znaczeniu w zdobywaniu przewagi konkurencyjnej na rynku. Zdefiniowano pojęcie wartości na gruncie teorii marke- tingowej oraz scharakteryzowano koncepcje jej tworzenia i podziału. Rozdział czwarty poświęcono współtworzeniu wartości z klientami. Scharakte- ryzowano pojęcie zaangażowania klientów (customer engagement) oraz znaczenie angażowania klientów w aspekcie współtworzenia wartości. Zaprezentowano czyn- niki warunkujące współpracę, a także motywatory decydujące o zaangażowaniu Wstęp 14 klientów. Przedstawione zostały również występujące na rynku formy współpracy z konsumentami oraz potencjalne obszary wykorzystania tej idei w organizacji. Rozdział piąty, stanowiący drugą część pracy, prezentuje wyniki badań empi- rycznych dotyczących współtworzenia wartości z konsumentami w środowisku wirtualnym w praktyce przedsiębiorstw w Polsce i na świecie. Podsumowanie rozważań oraz potencjalne kierunki dalszych badań zawarto w zakończeniu. Autorka składa gorące podziękowania prof. zw. dr. hab. Henrykowi Mrukowi, autorowi recenzji wydawniczej, za cenne uwagi i wskazówki. Szczególne podzię- kowania kieruje również do prof. zw. dr. hab. Bogdana Gregora, którego wsparcie i opinie stanowiły dla autorki wielką wartość. Dziękuje Koleżankom i Kolegom z Katedry Marketingu na Wydziale Zarządzania UŁ za inspirujące dyskusje i twór- czą atmosferę. Wstęp Rozdział 1 Konsument w otoczeniu rynkowym 1.1. Konsument w koncepcji marketingu Pozycja rynkowa przedsiębiorstwa jest wypadkową wielu elementów, zarówno ze- wnętrznych, jak i wewnętrznych, do których można zaliczyć między innymi stra- tegię, doskonałość operacyjną, dostęp do informacji i jej dystrybucję wewnątrz organizacji czy poziom zaangażowania pracowników. Powodzenie rynkowe firmy zależy w różnym stopniu od poszczególnych czynników i często trudno jest wska- zać, który z nich ma decydujące znaczenie. Z całą pewnością jednak, jak podkreśla P. Kotler, wszystkie przedsiębiorstwa, które odnoszą sukces, charakteryzuje silne zorientowanie na klienta i przekonanie do marketingu1. Współczesne organizacje funkcjonują w otoczeniu, które jest coraz bardziej złożone i podlega ciągłym zmianom. B. Gregor i M. Stawiszyński definiują mar- keting jako kategorię dynamiczną, należy zatem przyjąć, że proces ciągłych zmian jest wpisany w jego charakter2. H. Mruk zwraca z kolei uwagę, że marketing sta- nowi „jedną, zwartą koncepcję w zarządzaniu przedsiębiorstwem”, konieczne zaś modyfikacje w doborze stosowanych narzędzi, działań i technik prowadzących do rozwoju przedsiębiorstwa związane są ze zmianami zachodzącymi w otoczeniu3. Istotnym wyzwaniem, przed którym stoją obecnie zarządzający, jest więc rosną- ca liczba i różnorodność czynników mogących przesądzić o sukcesie bądź poraż- ce przedsiębiorstwa. Szanse i zagrożenia, które pojawiają się w otoczeniu firmy w wyniku możliwości stwarzanych przez technologie teleinformatyczne, stawiają przedsiębiorstwa w obliczu koniecznych do podjęcia decyzji na poziomie strate- gicznym, obejmujących umiejętność rozpoznania zjawisk zarówno sprzyjających 1 P. Kotler, G. Armstrong, J. Saunders, V. Wong, Marketing, Podręcznik europejski, PWE, Warsza- 2 B. Gregor, M. Stawiszyński, e-Commerce, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz 2002, s. 41. 3 H. Mruk, Marketing. Satysfakcja klienta i rozwój przedsiębiorstwa, Wydawnictwo Naukowe wa 2002, s. 37. PWN, Warszawa 2012, s. 28. 16 rozwojowi firmy, jak i tych, które mogą jej przeszkodzić w osiąganiu zdefiniowa- nych celów rynkowych. Technologie teleinformatyczne, w szczególności Internet, umożliwiły po- wszechny dostęp do informacji, jej swobodną dystrybucję, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz firmy. Skuteczne wykorzystanie tego zjawiska, prowadzące do współdzielenia i wzajemnego tworzenia szeroko pojętej wiedzy już nie tylko po- między partnerami biznesowymi, ale wszystkimi podmiotami rynku, zaczyna od- grywać we współczesnym świecie istotną rolę, determinując osiągnięcie przewagi konkurencyjnej na rynku, który jest globalny, wymagający i podlega ciągłym fluk- tuacjom. Tym samym marketing znalazł się w sytuacji, w której zarówno badaczom, jak i praktykom coraz trudniej jest podejmować klarowne, jednoznaczne decyzje czy wskazywać uzasadnione kierunki zmian. Dokonanie prostej charakterystyki współczesnego oblicza działań marketingowych staje się wyzwaniem, a same pa- radygmaty marketingowe poddawane są dyskusji. Podkreślany jest brak spójności teorii marketingowych na gruncie rozróżniania obszarów, w których podejmo- wane są aktywności marketingowe, tj. obszarów tradycyjnego i wirtualnego, cha- rakteryzujących się odmienną stabilnością występujących zjawisk oraz dynamiką zachodzących zmian. Obszar wirtualny, inaczej niż standardowy, podlega bowiem ciągłym przeobrażeniom, zarówno w zakresie modeli funkcjonowania przedsię- biorstw, jak i sposobów konsumpcji informacji, produktów czy szeroko pojętych mediów przez świadomych konsumentów, co sprawia, że środowisko to charak- teryzuje się niskim współczynnikiem przewidywalności. Jest to zatem wyzwanie zarówno dla teorii, jak i praktyki marketingu, które muszą reagować na zmiany pojawiające się w otoczeniu rynkowym. Pojawienie się Internetu i jego komercjalizacja wprowadziły wiele modyfikacji w obszarze komunikacji pomiędzy podmiotami rynkowymi, w tym w obszarze komunikacji przedsiębiorstw z konsumentami. Dzięki technologiom informacyj- nym, w szczególności Internetowi, przedsiębiorstwa, obok działań prowadzonych na masową skalę, mają możliwość budowania indywidualnych relacji z klientami. Jednak zjawiskiem, które dużo bardziej zmieniło układ sił pomiędzy podmiotami na rynku, jest niczym nieograniczona możliwość kontaktu konsumentów bezpo- średnio z przedsiębiorstwami na niespotykaną wcześniej skalę. Kontakty te nie są realizowane wyłącznie na linii konsument – dział marketingu. Coraz częściej obej- mują wszystkie działy funkcjonalne przedsiębiorstw, co podkreśla konieczność traktowania marketingu jako zbioru działań o charakterze interdyscyplinarnym. Zakres odpowiedzialności za decyzje marketingowe i komunikację z rynkiem spo- czywa dzisiaj na wszystkich komórkach przedsiębiorstwa, nie tylko na pracow- nikach działów marketingu. H. Beckwith podkreśla: „[...] marketing to nie dział firmy. To cały Twój biznes”4. Podobnie B. Shapiro uważa, że orientacja na klienta 4 H. Beckwith, Sprzedać niewidzialne, Prószyński i S-ka, Warszawa 2000. Konsument w otoczeniu rynkowym Konsument w koncepcji marketingu 17 odnosi się do szeregu procesów, które dotyczą wszystkich aspektów funkcjonowa- nia przedsiębiorstwa5. Dynamiczne procesy, które kreują pożądany system war- tości dla klienta, stają się podstawą do utrzymania pozycji przedsiębiorstwa na rynku. Firmy powinny zatem zrezygnować z podejścia, w którym dominuje kon- cepcja zarządzanie marketingiem, na rzecz zarządzania przedsiębiorstwem, które jest zorientowane marketingowo6. Zmiany zachodzące w otoczeniu organizacji oraz ich zawrotne tempo wymu- szają konieczność zmian w podejściu marketingowym. Czynnik czasu odgrywa obecnie kluczową rolę w podejmowaniu decyzji marketingowych oraz decyzji strategicznych ukierunkowanych na efektywną alokację zasobów ekonomicznych. J. Dietl podkreśla, że w obliczu tak dynamicznych przemian w otoczeniu, które dodatkowo mają charakter nieciągły, czas powinien być postrzegany jako odrębna wartość stanowiąca dodatkowy czynnik produkcji. Czas determinujący szybkość podjęcia decyzji może bowiem przesądzać o sukcesie bądź porażce danego przed- sięwzięcia7. Równolegle do szeroko pojętej dyskusji na gruncie teorii i praktyki marketin- gu, dotyczącej kierunku jego przeobrażeń oraz miejsca i roli w organizacji, doko- nywała się rewolucja informacyjna. Upowszechnienie nowoczesnych technologii informatycznych, w tym w szczególności Internetu, stanowiło wyzwanie, ale jed- nocześnie szansę dla marketingu. Warto w tym miejscu scharakteryzować przemiany, które zachodziły na gruncie koncepcji marketingu. Jedno z bardziej popularnych podejść wyszczególnia kolej- ne etapy ewolucji marketingowej: ƒ marketing masowy ƒ marketing docelowy ƒ marketing nisz rynkowych ƒ mikromarketing ƒ masowa indywidualizacja ƒ personalizacja8. Elementem stanowiącym podstawę do różnicowania wyszczególnionych kon- cepcji marketingowych jest podejście do konsumentów. Pojawienie się Internetu i technologii mobilnych umożliwiło przedsiębiorstwom kierowanie podejmowa- nych działań do znacznie mniejszych grup docelowych potencjalnych nabywców. Konsekwencją tej zmiany jest zwiększenie nacisku na dogłębne poznanie potrzeb 5 B. Shapiro, What the Hell is „Marketing-Oriented”?, „Harvard Business Review” 1988, nr 11/12, s. 120. 6 W. Potwora, Orientacja marketingowa – mit czy konieczność, [w:] M. Skurczyński (red.), Innowacje w marketingu, Uniwersytet Gdański, Sopot 2001, s. 379. 7 J. Dietl, Marketing u progu XXI wieku, „Marketing i Rynek” 2000, nr 2, s. 3. 8 R.E. Goldsmith, The Personalized Marketplace: Beyond the 4Ps, „Marketing Intelligence and Planning” 1999, vol. 17, nr 4, s. 178–185; Z. Schiller, Stalking the New Customer, „Business Week” 28.08.1989. 18 klientów i ich zaspokojenie w celu budowania długotrwałych i wzajemnie satys- fakcjonujących relacji. Podejście takie, postrzegane przez B. Gregora jako przejaw myśli postmodernistycznej w marketingu, zgodnie z którą rzeczywistość charakte- ryzuje się „chaosem, heterogenicznością, pluralizmem, próżnością, przypadkiem i złożonością”9, zakłada traktowanie pojedynczego konsumenta w sposób indywi- dualny w oparciu o jego unikalne potrzeby. Konieczność ciągłej identyfikacji potrzeb i oczekiwań klientów stawia przed marketingiem kolejne wyzwanie związane z umiejętnością pozyskiwania i prze- twarzania informacji10. C. Holland i P. Naude traktują umiejętność przetwarzania informacji jako podstawę współczesnego marketingu11. Począwszy od zdefiniowania koncepcji modernizmu w latach 50., kluczowe idee teorii marketingowej koncentrowały się na produkcie oraz relacji pomiędzy przedsiębiorstwem i konsumentem. Orientacja produkcyjna okresu modernizmu zakładała, że produkt jest nośnikiem wartości dla klienta. Sam klient postrzegany był jako bierny odbiorca komunikatów reklamowych, wpisujący się w powtarzal- ne i przewidywalne wzorce konsumpcji. Koncepcja postmodernizmu, dominująca na przestrzeni ostatnich dwóch dekad, charakteryzowała się odmiennym podej- ściem do produktu, wynikającym głównie z potrzeb klienta i jego postaw, które były różnorodne i zmienne12. Konsumenci określali siebie poprzez konsumpcję, a sam produkt był nośnikiem doświadczeń dla jego użytkownika. W latach 80. kluczową koncepcją stał się marketing relacji, którego wiodąca idea odwoływała się do jakości relacji pomiędzy nabywcą a dostawcą. Rola konsumenta stała się bardziej aktywna, a jego oczekiwania w odniesieniu do korzyści płynących z relacji znacznie większe. W roku 2004 po raz pierwszy pojawiło się na rynku pojęcie dominacji usługi (service-dominant logic), definiujące nową teorię, zgodnie z którą konsument był już nie tylko aktywny w relacji z przedsiębiorstwem, ale stanowił niematerialny za- sób przedsiębiorstwa, współtworzył z nim wartość, wykorzystując do tego własną wiedzę i umiejętności. Konsumenci przestali więc być jedynie odbiorcami produk- tów, a stali się ich współtwórcami, mając wpływ zarówno na proces, jak i na wynik (patrz tabela 1.1). 9 B. Gregor, M. Stawiszyński, op. cit., s. 46. 10 B. Gregor, M. Kalińska-Kula, Badania marketingowe w zarządzaniu przedsiębiorstwem handlowym, „Problemy Zarządzania” 2016, vol. 14, nr 1(57), s. 42–56. ski, Metody zarządzania marketingowego, Difin, Warszawa 2014, s. 279. 11 C. Holland, P. Naude, The Metamorphosis of Marketing into an Information-Handling Problem, „Journal of Business and Industrial Marketing” 2004, vol. 19, nr 3, s. 167–177. 12 Ł. Sułkowski, Alternatywne paradygmaty współczesnego marketingu, [w:] J. Otto, Ł. Sułkow- Konsument w otoczeniu rynkowym Konsument w koncepcji marketingu 19 t n e m u s n o k – e n e z r o w i t ł ó p s w i c ś o n t ę e m u j i i i ę z d e w ą o w s j i a n e z r o w t ł ó p s w e i s e c o r p w a z c r a t s o d y r ó t k , m e b o s a z l m y n a i r e t a m e n t s e i j i ę n a m y w ą n m e a z w z e z r p o p j i i c i n t e b o e n e n ł e p y w i i l a d e w o z c u l k ą s e j c a l e r ą s e n a w o d u b ; n o r t s u b o e n a w o d u b z – a j c a l e r , i a n e z r o w t ł ó p s w e i s e c o r p w s e c o r p a n w y ł p w y n w ó r ą a m j i n w y t k a ą s i c n e m u s n o k i k n y w i , i n t n e g i l e t n i ą s i c n e m u s n o k i j c a l e r z i c ś y z r o k ą u k e z c o j , i j c a l e r j i k n y w t s e j y n t o t s i e n a w o d u b z a c w y b a n – a j c p m u s n o k i z e z r p o p e b e i s a l ś e r k o ę j c p m u s n o k i e n n e m z , y n a w o k i l p m o k s , y b e z r t o p i i a n a w k e z c o i i ń e z c d a w ś o d y c ą u k u z s o p j a z d e w i i i c ś o n t ę e m u j i i j c a l e r i i k n y w i a n e z c d a w ś o d i t s e j ć ś o t r a w – t k u d o r p t k u d o r p w a n a w o d u b w a z d ą s e z r p – a n j y c k u d o r p e i s e c k u s o l , y n a i z d e w o p d o i l , y n a n o j c a r , ę l o r t n o k y c ą u w o h c a z j ł g u d e w y c ą u p ę t s o p j h c y n r a e n i l i h c y n z c y t a t s i j c p m u s n o k w ó c r o z w ć ś o t r a W a j c a t n e i r O t n e m u s n o K o g r a V . L . S a j c a k i l b u p . r 4 0 0 2 z a h s u L . F . R ’ i y t y ż u y z s w i r e p z a r o p n m r e t i . r 3 8 9 1 w o g e ’ y r r e B . L z e z r p i c ś o t r a w e n e z r o w i t ł ó p s w j e n a w o d u b i j c a l e r ć ś o k a j ą c w y b a n y z d ę m o p i ą c w a t s o d a i n e z r t s e z r p a n y c ą u n m o d j i d a k e d h c ó w d h c i n t a t s o ł o d ó r ź o k a j t k u d o r p ń e z c d a w ś o d i 0 5 9 1 s e r k O t k u d o r p a e d i a w o z c u K l i g u ł s u a j c a n m o D i i ) c i g o l t n a n m o d - e c i v r e s ( a w o g n i t e k r a m a j c p e c n o K i j c a l e r g n i t e k r a M m z i n r e d o m t s o P m z i n r e d o M ) P 4 m y t w ( a k y t s y r e t k a r a h C i j c p e c n o k 5 4 3 2 1 h c y w o g n i t e k r a m i j c p e c n o k d ą l g e z r P . 1 . 1 a l e b a T 20 a z d e w i i i c ś o n t ę e m u j i 5 4 3 2 1 . d c 1 a l e b a T i y n a m y w ę w a t s d o p ą w o n a t s i ; i c ś o t r a w a n e z r o w i t ł ó p s w i ł e n a w o u m r o f a n e ż o ł a z i o k a i ę w a t s d o p ą w o n a t s ) 6 0 0 2 ( j t n e m u s n o k ; i i r o e t j e w o n i a c r o b d o e n a i , a c r ó w t ł ó p s w ’ a h s u L . F . R i o g r a V . L . S z e z r p ą n w y t k a a w y r g d o t n e m u s n o k i u n e z r o w t ł ó p s w e w ę l o r i c ś o t r a w a i r o e t , l a n a n o s r e p r e t n i a i r o e t y r o e h T g n i t n u o c c A w e N , i c e i s ) 2 0 0 2 , n o s s e m m u G ( o g e n z c i l o b m y s a n e z c a n z i a i r o e t , m z i n r e d o m t s o p i a w a t s d o p – a m o n o k e o r k m i p 4 i j c p e c n o k u o w z o r j t n e m u s n o k ć o h c , a n w y t k a j i e n m ą n o r t s y ł u g e r z t s e j i j c a l e r w ą n w y t k a t s e y n w y s n o p s e r i y m o d a w ś i j t n e m u s n o k , a n w y t k a e r l ń a ł a i z d a d m e l e c t s e j t n e m u s n o k , a n r e b i h c y w o g n i t e k r a m a n z c y t e r o e t a w a t s d o P a t n e m u s n o k a o R l . 9 9 . s , 1 r n , 5 1 . l o v , 7 0 0 2 ” l a n r u o J g n i t e k r a M n a i l i a r t s u A „ , t n e m m o C A – c i g o L t n a n m o D - e c i v r e S e h t s d r a w o T g n i v o M , y e n e e w S . C . J : o ł d ó r Ź Konsument w otoczeniu rynkowym
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Współtworzenie wartości z konsumentami w środowisku wirtualnym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: