Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00273 004829 12594006 na godz. na dobę w sumie
Wybitni Rzymianie czasów schyłku Republiki. Gnejusz Pompejusz Wielki (106–48 przed Chrystusem) - ebook/pdf
Wybitni Rzymianie czasów schyłku Republiki. Gnejusz Pompejusz Wielki (106–48 przed Chrystusem) - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 254
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-226-3211-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biografie
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Niniejsza publikacja nie jest biografią Gn. Pompejusza. Zawiera bowiem kilkanaście artykułów, dotyczących różnych sfer jego aktywności publicznej. Omawiane w nich kwestie wybierali autorzy.   Nie ukazano więc w niej kompleksowego obrazu jego życia czy działalności.  W książce tej można jednak znaleźć omówienie nieraz bardzo unikalnych zagadnień, niezbyt często prezentowanych w opracowaniach traktujących o tym wybitnym Rzymianinie. Zamieszczone w niej prace podzielono na kilka problemowych cykli poświęconych militarnym i politycznym osiągnięciom Pompejusza, przymiotom intelektualnym jego oraz otaczających go współpracowników, jego życiu uczuciowemu, zwłaszcza niektórym małżeństwom, śmierci oraz pamięci potomnych o tej znaczącej postaci. Rozpatrywane w niej problemy mogą więc zainteresować pracowników naukowych wyższych uczelni zajmujących się historią starożytną, zwłaszcza ostatniego stulecia Republiki Rzymskiej, studentów historii, nauczycieli oraz miłośników antyku czy hobbystów. Jest tak również dlatego, że do prezentowanych w niej kwestii nawiązano w oryginalny, unikalny sposób. Ujęto je zaś interesująco i przystępnie.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Gnejusz Pompejusz Wielki Wybitni Rzymianie czasów schyłku Republiki Gnejusz Pompejusz Wielki (106—48 przed Chrystusem) pod redakcją Norberta Rogosza Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego — Katowice 2018 Redaktor serii: Historia Sylwester Fertacz Recenzent Dariusz Słapek Spis treści Wstęp 7 Wybitny wódz i zwycięzca Ireneusz Łuć — — Wojna Gn. Pompejusza z piratami 13 — Michał Norbert Faszcza — Gn. Pompejusz Wielki a żołnierze Formy utrzymywania dyscypliny i budowania esprit de corps 35 Od pól bitewnych do wielkiej polityki — Tomasz Ładoń — Polityczna rola Gn. Pompejusza w Republice Rzymskiej w okresie pierwszej wojny domowej i dyktatury sullańskiej 55 — Katarzyna Całus — Udział Gn. Pompejusza Wielkiego w walkach o władzę w Rzymie w latach 54—52 przed Chrystusem 73 — Norbert Rogosz — Gn. Pompejusz a optymaci (52 rok przed Chrystusem) 89 — Oleh Petrechko — The Religious Policy of Pompey the Great 117 intelektualne przymioty Pompejusza i jego otoczenia — Hanna Appel — „Literacki sztab” Pompejusza 131 — Tadeusz Aleksandrowicz — Kultura intelektualna Pompejusza 149 Uczucia czy wyrachowanie, czyli o małżeństwach Pompejusza — Agnieszka Dziuba — Mucja — „niewierna” żona Pompejusza 159 — Agnieszka Bartnik — Iulia Caesaris w oczach jej współczesnych oraz potomnych 167 śmierć i pamięć potomnych — Adam Łukaszewicz — Głowa Pompejusza i inne ślady spotkania Rzymian z Egiptem 183 — Paweł Madejski — Nemezis z grobowca Pompeiusa 191 — Łukasz Jończyk — Klaudyjscy przodkowie cesarza Tyberiusza a obóz pompejański Zarys problemu 205 Bibliografia 221 Wykaz skrótów 251 — 6 SPiS tReśCi — Wstęp Wśród starożytnych Rzymian, w każdym okresie ich dziejów, można się do­ szukać wielu wybitnych postaci, w tym takich, które na losy rzymskiego pań­ stwa i społeczeństwa wywarły znaczący wpływ. Podobnie było w schyłkowym okresie Republiki, w ostatnich stu latach jej istnienia. W łonie ówczesnej elity pojawiło się wtedy wielu Rzymian zdecydowanie przerastających swoich towa­ rzyszy stanowych, wyróżniających się różnymi talentami oraz osiągnięciami. Dostrzegano to już w czasach starożytnych, zarówno w Rzymie, jak i poza nim. Dowodem tego są między innymi zachowane do naszych czasów biografie au­ torstwa Plutarcha z Cheronei, który w swoim zbiorze kilkudziesięciu żywotów równoległych przedstawił aż kilkanaście sylwetek wybitnych Rzymian z czasów kryzysu i upadku Republiki. Wśród nich są politycy, wodzowie, mężowie stanu, mówcy, a więc ludzie, którzy odnosili sukcesy w różnych dziedzinach. Niektóre postacie z tego grona można uznać za wyróżniające się nie tylko na tle tej epoki historycznej, lecz także w okresiele całych rzymskich dziejów. Jedną z nich był Gnejusz Pompejusz Wielki żyjący w latach 106—481. Wśród współczesnych sobie rzymskich polityków Pompejusz wyróżniał się nietypową karierą. Rozpoczął ją, nie jak nakazywała tradycja, od objęcia najniż­ szego urzędu, by potem sprawować coraz wyższe stanowiska, lecz od konsula­ tu. W dodatku uzyskał go przed osiągnięciem przewidzianego prawem wieku. Godność tę piastował, co zdarzało się bardzo rzadko, trzykrotnie. Ostatni raz bez kolegi, co do tego czasu nigdy nie miało miejsca. Kilka razy był też prokon­ sulem. Między innymi z tego tytułu przez wiele lat jako namiestnik zarządzał prowincjami. W czasach niedoboru żywności w Rzymie powierzono mu także 1 Daty wymienione w tekście Wstępu odnoszą się do czasów przed Chrystusem. — WStęP 7 — misję zaopatrzenia stolicy w zboże. Pełnił również funkcję legata. Na forum publicznym był bardzo aktywny ponad trzydzieści lat. Uczestniczył też w wielu kampaniach wojennych. Karierę wojskową rozpoczął u boku swego ojca, w czasie wojny ze sprzymierzeńcami w latach 90—88, jako kilkunastoletni młodzieniec. Po jego śmierci kontynuował ją w trakcie pierwszej wojny domowej, podobnie jak polityczną — obejmując samodzielne stanowisko dowódcy trzech legionów, które sam sformował. W następnych latach, mimo bardzo młodego wieku, powierzano mu dowodzenie coraz większymi armiami. Na ich czele zwalczał nieprzyjaciół wewnętrznych i zewnętrznych. Czynił to zarówno na lądzie, jak i na morzu, odnosząc liczne sukcesy. Ich potwierdzeniem były trzy triumfy. Podczas drugiej wojny domowej fortuna zaczęła się od niego odwracać, oprócz pewnych osiągnięć zaznał również wielu niepowodzeń. Dzięki dokonaniom politycznym i militarnym, Pompejusz odegrał w Repub­ lice Rzymskiej bardzo ważną rolę. Wpłynął nie tylko na jej dzieje, lecz także na losy całego świata śródziemnomorskiego. Bardzo silną pozycję na arenie politycznej uzyskał już w czasach swej młodości, u boku Lucjusza Korneliusza Sulli. Najlepszym dowodem tego jest przydomek Magnus, czyli Wielki, którym właśnie wtedy został obdarzony. W poważnym stopniu przyczynił się także do utrwalenia rządów sullańczyków. Później, pod koniec lat siedemdziesiątych, zmienił orientację polityczną, wchodząc w sojusz z ich przeciwnikami. W rezul­ tacie w 70 roku, sprawując wspólnie z Markiem Licyniuszem Krassusem pierw­ szy konsulat, przeprowadził bardzo ważne, przełomowe reformy, które jak się uważa, zakończyły sullańską restaurację. W latach sześćdziesiątych, przebywając na Wschodzie wprowadził tam nowe porządki polityczne, rozszerzył rzymskie sojusze i granice imperium. W latach pięćdziesiątych, jako uczestnik tak zwane­ go I triumwiratu, często decydował o rozwoju sytuacji w Republice. Największe wpływy oraz najsilniejszą pozycję w państwie osiągnął pod koniec tego dzie­ sięciolecia, dzięki ponownej zmianie powiązań politycznych i zawarciu sojuszu z dominującymi w senacie arystokratami o optymackiej orientacji. Obejmowały one miasto Rzym, Italię, prowincje hiszpańskie, Afrykę, rzymski Wschód oraz niektóre kraje sąsiednie, na przykład Egipt. Były tak duże, że uważano go wtedy za pierwszą osobę w państwie. Niektórym historykom współczesnym posłużyło to za podstawę do wylansowania tezy o jego pryncypacie. W trakcie konfrontacji z Gajuszem Juliuszem Cezarem w latach 49—48 wszystko jednak zaprzepaścił. Po klęsce pod Farsalos, podczas ucieczki do Egiptu zginął tragicznie, zamordo­ wany u jego wybrzeży. Pompejusz dał się poznać przede wszystkim jako dobry wódz. Natomiast jego sukcesy polityczne zwykle lokowano za osiągnięciami militarnymi. W Rzymie w wielu momentach odegrał rolę niewątpliwie pozytywną, przyczyniając się — 8 WStęP — do jego sukcesów. Dla dobra publicznego potrafił także nie szczędzić ani włas­ nych sił, ani środków. Jednak w kontekście innych wydarzeń został zapamiętany w świetle zdecydowanie negatywnym, gdyż spowodował pogłębienie kryzysu Republiki. Można nawet sugerować, iż przyczynił się do przyśpieszenia jej upad­ ku. Jak wielu innych znanych Rzymian był bowiem niezwykle ambitny. Nie zno­ sił równych sobie, zawsze chciał dominować nad innymi, zwłaszcza rywalami. Często własne korzyści przysłaniały mu dobro Rzeczypospolitej. Zdarzało się, że całkowicie podporządkowywał je własnym interesom. Był więc Pompejusz postacią kontrowersyjną, a z tego powodu niezwykle intrygującą, wzbudzającą bardzo wielkie zainteresowanie. Właśnie te jego cechy skłoniły autorów tekstów zawartych w niniejszym tomie do zbadania tych aspektów jego działalności, które są mniej znane czy też budzą ożywione spory. W związku z tym należy jednak zwrócić uwagę, że publikacja ta nie powstała w wyniku przyjęcia założenia zakładającego zrealizowanie określonego celu i za­ mówienia odpowiadających mu tekstów. Omawiane w poszczególnych artyku­ łach problemy wybrali ich autorzy. Zdarza się więc, że do niektórych kwestii roz­ ważanych przez jednych, nawiązują również, oczywiście w zupełnie odmiennym kontekście, inni2. Zebrane w niej teksty nie tworzą spójnego zbioru, w którym przedstawiono życie i dokonania Pompejusza. Nie stanowią więc całości o cha­ rakterze biografii, co może sugerować tytuł tomu. Nie jest on również apologią tego wybitnego Rzymianina. Żaden z autorów nie neguje jego wielkości, chociaż dostrzegają oni na jego postaci rysy, cienie czy słabości. W poszczególnych arty­ kułach ukazano natomiast bardzo istotne, w niejednym przypadku kluczowe, dla Republiki Rzymskiej wydarzenia, w których Pompejusz odegrał ważne, chociaż różne role jako ich inicjator, sprawca, czy uczestnik. Ponieważ autorzy tekstów zamieszczonych w niniejszym tomie skoncentro­ wali swoją uwagę na różnych płaszczyznach aktywności Pompejusza, ich artyku­ ły uszeregowano w porządku rzeczowo — chronologicznym. Teksty pokrewne zgrupowano razem. Pierwszy cykl prac dotyczy sfery militarnej. W jego skład wchodzą artykuły Ireneusza Łucia, który przedstawił kwestie związane z likwi­ dacją piraterii na Morzu Śródziemnym w 66 roku oraz Michała Norberta Faszczy omawiającego relacje między Pompejuszem a żołnierzami. Po nim umieszczono serię artykułów nawiązujących do politycznych dokonań tego Rzymianina, gdyż po pierwszych sukcesach natury wojskowej Pompejusz uaktywnił się także na tej płaszczyźnie i również wiele na niej osiągnął. Rozwój jego kariery w czasach Sulli 2 Przykładem mogą być artykuły Katarzyny Całus i Norberta Rogosza, rozpatrujących różne zagadnienia, ale w odniesieniu do identycznego okresu. Rozważając więc interesującą ich, ale nie łączącą się ze sobą bezpośrednio problematykę, nieraz byli zmuszeni nawiązywać do tych samych faktów czy wydarzeń, chociaż w celu rozwiązania innych kwestii. — WStęP 9 — prezentuje Tomasz Ładoń. Natomiast rolę w rozgrywkach o władzę w Republice w latach 54—52, przedstawiła K. Całus. O relacjach Pompejusza z optymatami w 52 roku oraz ich podłożu wypowiedział się N. Rogosz. Politykę religijną tego wpływowego Rzymianina scharakteryzował natomiast Oleh Petrechko. Autorzy następnej partii artykułów przedstawili intelektualne przymioty Pompejusza i jego otoczenia. Nawiązując do tej problematyki Hanna Appel rozważyła kwestie związane z działalnością antycznych literatów współpracujących z Pompeju­ szem. Tadeusz Aleksandrowicz zaś problemy wiążące się z jego kulturą inte­ lektualną. Po nich zamieszczono grupę tekstów dotyczącą dwóch małżeństw Pompejusza. Agnieszka Dziuba nawiązała do jego związku z trzecią żoną, Mucją. Agnieszka Bartnik poświęciła natomiast swoją uwagę wizerunkowi Julii, kolejnej żony Pompejusza3. Ostatni cykl artykułów łączy się ze śmiercią Pompejusza i pamięcią o nim. Okoliczności zamordowania go u wybrzeży Egiptu omówił Adam Łukaszewicz. Natomiast rolę i znaczenie wyobrażeń wyrytych na gro­ bowcu Pompejusza, Paweł Madejski. Związki bezpośrednich przodków cesarza Tyberiusza z obozem pompejańskim przedstawił zaś Łukasz Jończyk. W poszczególnych artykułach utrzymano autorską wersję pisowni imion wymienionych w nich Rzymian, Greków i innych postaci z czasów starożytnych. 3 Do małżeństwa Pompejusza z Julią, oczywiście w innym kontekście, nawiązują także w swo­ ich artykułach K. Całus oraz N. Rogosz. Natomiast do jego wcześniejszych związków, w sposób łączący się z omawianym przez niego problemem, T. Ładoń. Norbert Rogosz Redaktorzy Karina borecka (język polski) Krystian Wojcieszuk (język angielski) Korektor Sabina Stencel Projektant okładki, stron działowych, układu typograficznego oraz łamanie Paulina Dubiel Copyright © 2018 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-226-3210-9 (wersja drukowana) ISBN 978-83-226-3211-6 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e­mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Liczba arkuszy drukarskich: 16,0 + 1 wklejka. Liczba arkuszy wydawniczych 17,0. Cena 22 zł (+ VAT). Publikację wydrukowano na papierze offsetowym klasy III 90 g / m2. Do składu użyto kroju pisma Karmina (autorstwa Veroniki Burian José Scaglionego  /   TypeTogether) oraz Schrift EFN. Druk i oprawę wykonano w drukarni: „TOTEM.COM.PL Sp. z o.o.”, Sp.K. (ul. Jacewska 89, 88­100 Inowrocław)
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wybitni Rzymianie czasów schyłku Republiki. Gnejusz Pompejusz Wielki (106–48 przed Chrystusem)
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: