Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00075 008451 10743522 na godz. na dobę w sumie
Wybór tekstów z dziejów języka polskiego. Tom 2: Od połowy XIX w - ebook/pdf
Wybór tekstów z dziejów języka polskiego. Tom 2: Od połowy XIX w - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 690
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9753-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> dokument, literatura faktu, reportaże >> literatura faktu
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Dwutomowa antologia pod red. prof. Marka Cybulskiego przynosi uporządkowany chronologicznie zbiór ponad pięciuset tekstów polskich. Obejmuje ogół piśmiennictwa, utrwala w całości lub we fragmentach teksty od najstarszych po współczesne: od średniowiecznej bulli papieskiej do internetowego flejmu. Zawiera zabytki kanoniczne, powszechnie znane, ale także dotąd niepublikowane i trudno dostępne; teksty wybitne i nietypowe oraz niewybitne i typowe: wielką poezję i nieudolną rymowankę, artykuł sławnego uczonego i pracę domową ucznia-nieuka. Odkryjemy zabawny barokowy przepis kucharski i ponury list skazańca pisany w dniu egzekucji; sensacyjny protokół sprawy o czary i pedantyczny regulamin strzelania z muszkietu. Odnajdziemy świadectwa ekspansji i porażek naszego języka, grzęźnięcia w prymitywie i dorastania do nowoczesności; ulegania obcym wpływom i wybijania się na językową niepodległość.
Książka umożliwia śledzenie ewolucji stylów funkcjonalnych, społecznych odmian języka, świadomości językowej i wiedzy o języku. Informuje o sytuacji językowej w Polsce, o polityce językowej Polaków i wobec Polaków. Pokazuje ewolucję fonetyki, gramatyki, słownictwa i ortografii. Teksty opatrzono omówieniami zjawisk, które w nich wystąpiły lub które stanowiły dla nich konteksty. Wyjaśnienia te umieszczono w komentarzach, przypisach, słownikach i w indeksie.
Wybór… ma przede wszystkim pomóc studentom i pracownikom filologii polskiej w studiowaniu i nauczaniu historii języka, gramatyki historycznej, stylistyki, retoryki, leksykologii, genologii, dialektologii, ale z pewnością zainteresuje każdego, kogo fascynują sprawy Polski i Polaków.
 
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Marek Cybulski – Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Instytut Filologii Polskiej Katedra Historii Języka Polskiego, 90-236 Łódź, ul. Pomorska 171/173 Danuta Bieńkowska, Anetta Gajda, Danuta Kowalska, Anna Lenartowicz, Anita Pawłowska Magdalena Pietrzak, Jagna Świderska, Anna Tomecka-Mirek, Elżbieta Umińska-Tytoń Ewa Woźniak, Rafał Zarębski – Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Instytut Filologii Polskiej, Katedra Historii Języka Polskiego, 90-236 Łódź, ul. Pomorska 171/173 Stanisław Borawski, Magdalena Hawrysz, Magdalena Jurewicz-Nowak, Irmina Kotlarska Iwona Pałucka-Czerniak, Dorota Szagun – Uniwersytet Zielonogórski, Wydział Humanistyczny Instytut Filologii Polskiej, Zakład Historii i Pragmatyki Języka Polskiego 65-762 Zielona Góra, al. Wojska Polskiego 69 Marzanna Uździcka, Anna Wojciechowska – Uniwersytet Zielonogórski, Wydział Humanistyczny Instytut Filologii Polskiej, Zakład Komunikacji Językowej 65-762 Zielona Góra, al. Wojska Polskiego 69 RECENZENT Bogdan Walczak REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Bogusława Kwiatkowska SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Łukasz Orzechowski Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/voronin-76 Praca naukowa finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2012‒2014 © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2015 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2015 Wydanie I. W.06700.14.0.I Ark. wyd. 41,5; ark. druk. 43,125 ISBN 978-83-7969-752-6 (wersja papierowa) ISBN 978-83-7969-753-3 (wersja elektroniczna) Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www. wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63, faks (42) 665 58 62 SPIS TREŚCI Tom 2 243. Kodeks karny w urzędowym tłumaczeniu 1851 ............................................................... 13 244. Franciszek Rapalski, Opisanie różnych wiadomości doktorskich… 1852 ...................... 16 245. Hipolit Cegielski, O słowie polskim 1852 ........................................................................ 18 246. Józef Bełza, Krótki rys chemii… 1852 ............................................................................ 22 247. Władysław Syrokomla, [Przedmowa wydawcy] 1854 ..................................................... 24 248. Władysław Bentkowski, Sprawa polszczyzny w urzędowych ogłoszeniach… 1858 ....... 26 249. [Protokół posiedzenia Towarzystwa Rolniczego] 1859 .................................................... 30 250. Karolina Nakwaska, Błędy w mowie 1860 ....................................................................... 34 250a. Helena Pawlikowska, List do męża 1860 ....................................................................... 36 251. Julian  Bartoszewicz,  Historia literatury polskiej potocznym sposobem opowiedzia- na 1861 ............................................................................................................................. 37 252. Michaił Gorczakow, [Odezwa] 1861 ............................................................................... 39 253. Ogłoszenie 1861 ............................................................................................................... 40 254. Władysław Syrokomla, Nagrobek obywatelowi 1861 ..................................................... 41 255. [Protokoły posiedzeń towarzystwa lekarzy] 1862 ............................................................ 42 256. Rozkazy dzienne Naczelnika Miasta Warszawy 1863 ...................................................... 47 257. Józef Toczyski, [List pisany przed egzekucją] 1864 ........................................................ 50 258. [Życiorysy dzieci z Żelaznej] 1865–1872 ......................................................................... 51 259. Cyprian Kamil Norwid, Ostatni despotyzm 1865 ............................................................ 54 260. Uroczystość (…) w różnych czasach 1865 ....................................................................... 55 261. Marceli Motty, De omnibus rebus et quibusdam aliis 1865 ............................................ 59 262. Zygmunt Miłkowski, [List do Łukaszewskiego] 1867 ..................................................... 62 263. [Pokwitowania] 1870, 1871 ............................................................................................. 63 264. [Umowa kupna-sprzedaży] 1871 ...................................................................................... 64 265. Jan Baudouin de Courtenay, Rozbiór Gramatyki polskiej księdza Malinowskiego 1875 ... 66 266. Doniesienia prywatne 1875 ............................................................................................. 69 267. [Ogłoszenia] 1875 ............................................................................................................ 72 268. Henryk Sienkiewicz, Sprawy bieżące 1875 ..................................................................... 73 268a. Mieczysław Gwalbert Pawlikowski, Karta do żony 1876 ............................................. 75 269. Fryderyk Kazimierz Skobel, O skażeniu języka polskiego 1877 ..................................... 76 270. [Wiadomości prasowe] 1878 ............................................................................................ 77 271. Antoni Durski, Szkoła szermierki siecznej 1879 .............................................................. 79 272. Dzicy Australii 1879 ......................................................................................................... 81 273. Bolesław Lutostański, Słowo w sprawie żywienia ubogich… 1880 ................................ 82 274. Hieronim Derdowski, O panu Czorlińscim co do Pucka po sece jachoł 1880 ................ 84 275. Nikodem Krakowski, [Wzory korespondencji handlowej] 1880 ..................................... 86 276. Stanisław Smolka, Mieszko stary i jego wiek 1881 ......................................................... 88 6 277. [Ogłoszenia] 1882 ............................................................................................................ 90 278. Murzyni australscy 1882 .................................................................................................. 92 279. Aleksander Świętochowski, Liberum veto 1882 .............................................................. 93 280. Maria Arczyńska, Dziennik 1883 ..................................................................................... 95 281. Aleksander Świętochowski, Liberum veto 1883 .............................................................. 97 282. Józef Ignacy Kraszewski, Matka królów 1883 ................................................................ 99 283. Władysław Sabowski, Forma etykietalna, towarzyska i potoczna 1884 ......................... 101 284. Henryk Sienkiewicz, Ogniem i mieczem 1884 ................................................................ 104 285. [Wiadomość prasowa o wizycie cara] 1884 ..................................................................... 106 286. Henryk Sienkiewicz, Potop 1886 .................................................................................... 107 287. Stanisław Rewieński, [Sposoby tępienia szczurów] 1887 ................................................ 113 288. [Korespondencja z Łodzi] 1888 ....................................................................................... 115 289. [Protokół posiedzenia Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych] 1889 ............................ 116 290. Bolesław Prus, Lalka 1890 .............................................................................................. 118 291. [Protokół posiedzenia Związku Koleżeńskiego] 1892 ...................................................... 124 292. [Ogłoszenia] 1892 ............................................................................................................ 127 293. Kronika działalności kobiecej 1893 ................................................................................. 128 294. Kornel Ujejski, Skargi Jeremiego 1893 ........................................................................... 129 295. Alfred Wielopolski, [Listy do siostry] 1895–1897 ........................................................... 132 296. Protokół z posiedzenia wydziału „Warty” 1895 .............................................................. 134 297. Poradnik praktyczny 1896 ............................................................................................... 135 298. [Ogłoszenia prasowe] 1896 ............................................................................................. 136 299. [Wiadomości prasowe] 1896 ............................................................................................ 138 300. Zygmunt Wielopolski, [Listy do córki] 1897–1899 ......................................................... 139 301. Stefan Żeromski, Syzyfowe prace 1897 ........................................................................... 140 302. Mieczysław Limanowski, Pratatry 1899 ......................................................................... 144 303. Edward Strumpf, Czy owady liczyć umieją? 1899 ........................................................... 147 304. Kazimierz Wroczyński, Strofy 1901 ................................................................................ 149 305. Stanisław Wyspiański, Wesele 1901 ................................................................................ 152 306. [Listy do i od Jana Kochanowskiego] 1903 ..................................................................... 156 307. Wzory ofert 1903 .............................................................................................................. 157 308. Stanisław Przybyszewski, Synowie ziemi 1904 ............................................................... 158 309. Poradnik językowy 1904 .................................................................................................. 160 310. Władysław Umiński, Język polski 1904 ........................................................................... 162 311. Najwyższy manifest o powiciu… 1904 ............................................................................. 164 312. Czaj zapiwny „Hygieja” 1904 ......................................................................................... 165 313. Stefan Żeromski, Popioły 1904 ........................................................................................ 166 314. Jerzy Żuławski, Eros i Psyche 1904 ................................................................................ 169 315. Stanisław Kurkiewicz, Z docieków… nad życiem płciowym 1905 .................................. 172 316. Mieczysław Brzeziński, Jak ludzie wymyślili maszynę parową? 1906 ........................... 174 317. [Ogłoszenia] 1906 ............................................................................................................ 176 318. Sąd polowy 1906 .............................................................................................................. 176 319. Rozmówki w tłumaczeniu… 1906 .................................................................................... 179 320. Tadeusz Boy-Żeleński, Pieśń o mowie naszej 1907 ........................................................ 180 321. Antoni Małecki, Lechici w świetle historycznej krytyki 1907 .......................................... 184 322. Konstanty Kościński, Nazwiska żeńskie wobec prawa 1907 ........................................... 186 323. Stanisław Sokalski, [List do siostry] 1912 ....................................................................... 188 324. Henryk Chankowski, Zaofiarowanie pracy przez kasjerkę ok. 1912 ............................. 189 325. [Ogłoszenia] 1913 ............................................................................................................ 190 7 326. Jan Rozwadowski, Językoznawstwo a język literacki 1913 ............................................. 192 327. Józef Piłsudski, Przemówienie 1914 ................................................................................ 194 328. Aleksander Łętowski, Błędy nasze 1915 .......................................................................... 195 329. Ogłoszenie komendanta miasta 1915 ............................................................................... 197 330. Antoni Szlagowski, Mowa… z powodu otwarcia Uniwersytetu… 1915 ........................ 197 331. [Nadanie tytułu nauczyciela szkół początkowych] 1916 .................................................. 202 332. [List do Stanisława Niewiadomskiego] 1918 ................................................................... 203 333. Jerzy Fiedorowicz, [List do Józefa Michałowskiego] 1918 ............................................. 205 334. [Relacja z powstania styczniowego] ok. 1919 ................................................................. 206 335. Oświadczenie radnych frakcji PPS 1919 ......................................................................... 206 336. Oskar Callier, Przedmowa do słownika 1919 .................................................................. 207 337. Karol Ludwik Stadtmüller, Słowniczek kolejowy… 1919 ............................................... 208 338. Władysław Sobolewski, Szermierka na szable ok. 1920 ................................................. 211 339. Władysław Wielopolski, [List prywatny] 1920 ................................................................ 212 340. Wyrok sądu pokoju 1920 .................................................................................................. 213 341. Komunikat Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego 1920 ............................................. 214 342. Spostrzeżenia członków Łukowskiego Rewkomu 1920 .................................................... 215 343. Andrzej Włast, Śnieg 1920? ............................................................................................ 218 344. Podanie 1921 ................................................................................................................... 220 345. Adolf Nowaczyński, Generał Barszcz 1922 .................................................................... 221 346. Adolf Nowaczyński, Staropolska klechda… 1923 .......................................................... 223 347. Józef Piłsudski, [List do Władysława Sikorskiego] 1924 ................................................. 225 348. Antoni Słonimski, [Recezja teatralna] 1924 .................................................................... 226 349. Krwawa tragedia miłosna w Paryżu 1924 ....................................................................... 227 350. List majstrowski 1925 ...................................................................................................... 229 351. Antoni Szlagowski, Mowa nad zwłokami Reymonta 1925 .............................................. 229 352. Kronika miejscowa 1926 .................................................................................................. 232 353. [Ogłoszenie – repertuar kina] 1927 ................................................................................. 233 354. Tadeusz Konczyński, Wielkiemu Synowi Rzeczypospolitej… 1927 ................................ 234 355. Józef  Piłsudski,  Przemówienie podczas przeniesienia zwłok Słowackiego na Wa- wel 1927 ........................................................................................................................... 236 356. Antoni Szlagowski, Mowa na zjeździe młodych polonistów 1927 .................................. 240 357 Propozycja nadzwyczajna 1927 ........................................................................................ 242 358 [Ogłoszenia reklamowe] 1927 .......................................................................................... 242 359. Protokół z zebrania 1928 ................................................................................................. 243 360. [Tekst gwarowy z Żelaznej] 1929 ..................................................................................... 244 361. Sabina Masłowska, [List do siostry] ok. 1930 ................................................................. 246 362. Za 240 zł. zamordował człowieka 1930 ........................................................................... 247 363. Maria Gruszecka, 366 obiadów 1930 .............................................................................. 248 364. [Ogłoszenia reklamowe] 1930 ......................................................................................... 251 365. Wywiad z I-ym Marszałkiem Polski 1930 ........................................................................ 252 366. Julian Tuwim, Słowiczek 1931 ......................................................................................... 254 367. Słynny „Szpicbródka” schwytany… 1931 ....................................................................... 255 368. [Ogłoszenia reklamowe] 1931 ......................................................................................... 256 369. Julian Tuwim, Ślusarz 1931 ............................................................................................. 257 370. Tadeusz Dołęga-Mostowicz, Kariera Nikodema Dyzmy     1932  ........................................ 259 371. Maria Dąbrowska, Noce i dnie 1932 ................................................................................ 261 372. [Odezwa Komunistycznej Partii Polski] 1932 ................................................................. 264 373. [Zaświadczenie sądowe] 1932 ......................................................................................... 266 8 374. Protokół rozprawy sądowej i wyrok z uzasadnieniem 1932 ............................................. 267 375. Adam Cybulski, [List wydawcy] 1934 ............................................................................. 272 376. Antoni Słonimski, Kronika tygodniowa 1934 .................................................................. 273 377. Antoni Słonimski, [Recenzja teatralna] 1934 .................................................................. 276 378. Jerzy Kuryłowicz, W sprawie genezy rodzaju gramatycznego 1934 ............................... 276 379. Regulamin piechoty 1934 ................................................................................................. 279 380. Bruno Winawer, Literaturę trzeba przewietrzyć 1935 ..................................................... 281 381. Antoni Kasprowicz, Wiersze wybrane 1935 .................................................................... 283 382. Antosia 1935 .................................................................................................................... 285 383. Orędzie Prezydenta Rzeczypospolitej 1935 ..................................................................... 286 384. Felicjan Sławoj Składkowski, Zmniejszenie budżetu wojska 1936 ................................. 287 385. Wanda Kleeberg, [List do Marii Hauzer] 1936 ............................................................... 288 386. Akt otwarcia ogródków działkowych 1936 ...................................................................... 289 387. [Listy prywatne] 1936 ...................................................................................................... 289 388. Nasz najgorszy wróg 1937 ............................................................................................... 293 389. Wacław Sierpiński, [List do Stanisława Ruziewicza] 1937 ............................................. 294 390. Maria Grzegorzewska, [Listy do Natalii Han-Ilgiewicz] 1937 ........................................ 296 391. Aleksander Majkowski, Żëcé i przigodé Remusa 1938 ................................................... 297 392. Wyciąg ze statutu kasy oszczędności 1938 ....................................................................... 299 393. Wskazówki 1939 ............................................................................................................... 300 394. [Ciekawostki dla dzieci] 1939 .......................................................................................... 301 395. [Wiadomość prasowa] 1939 ............................................................................................. 302 396. Antoni Trzaskowski, Mój pamiętnik z wojny 1939 .......................................................... 302 397. Michaił Kowalow, [Odezwa] 1939 .................................................................................. 304 398. Gustaw Holoubek, [List z obozu jenieckiego] 1939 ......................................................... 305 399. [Obwieszczenia gubernatora] 1941 ................................................................................. 306 400. Wyprawa krzyżowa Europy… 1941 ................................................................................. 308 401. Natalia Han-Ilgiewicz, [Dziennik] 1941 .......................................................................... 309 402. Pouczenie 1941 ................................................................................................................ 311 403. Janusz Korczak, Podanie do Rady Żydowskiej 1942 ....................................................... 312 404. Krzysztof Kamil Baczyński, Wiatr 1943 ......................................................................... 314 405. R. Bucewicz, [Książeczka z okresu tajnego nauczania] 1944 ......................................... 315 406. Eugenia Frankiewicz, [Gryps z Ravensbrück] 1944 ........................................................ 318 407. [Wpisy w pamiętniku robotnika przymusowego] 1944 .................................................... 318 408. Lucjan Szenwald, Armia Czerwona 1944 (?) .................................................................. 319 409. Stanisław Łempicki, [Wspomnienie o Wojciechu Kętrzyńskim] 1944 ............................. 321 410. Marek Hłasko, [Pocztówka] 1944 .................................................................................... 324 411. Kazimierz Wyka, Gospodarka wyłączona 1945 .............................................................. 325 412. Wezwanie do nauczycielstwa polskiego 1945 .................................................................. 327 413. Protokół z posiedzenia lekarzy 1945 ................................................................................ 330 414. Okólnik 1945 .................................................................................................................... 331 415. Leon Dudek, Modlitwa emigrantów 1945 ....................................................................... 332 416. [Ogłoszenia drobne] 1945 ................................................................................................ 333 417. Precz z zaprzańcami z Ziemi Lubuskiej! 194 ................................................................... 334 418. H. Dragunowicz, Nasz stosunek do Niemców 1945 ......................................................... 334 419. Antoni Gołubiew, Puszcza 1947 ...................................................................................... 336 420. Lucjan Rudnicki, Stare i nowe 1948 ................................................................................ 338 421. [Artykuły propagandowe] 1948 ....................................................................................... 340 422. Marian Piechal, Pieśń o zjednoczeniu klasy robotniczej 1948 ......................................... 344 9 423. Jadwiga Jankowska, [List do córki] 1948 ........................................................................ 345 424. Józef Kostrzewski, Pradzieje człowieka 1950 ................................................................. 346 425. Stanisław Urbańczyk, Polskość nazw miejscowych 1950 ................................................ 348 426. Zaświadczenie 1951 ......................................................................................................... 350 427. Tomasz Rostworowski, [List z więzienia] 1952 ............................................................... 350 428. Stefan Kisielewski, Historia tubki z klejem 1952 ............................................................ 352 429. Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1952 ..................................................... 354 430. Karol Świeczewski, [List z emigracji] 1952 .................................................................... 356 431. Dekret Rady Państwa 1953 .............................................................................................. 358 432. Bolesław Bierut, Referat wygłoszony na IX Plenum KC 1953 ........................................ 358 433. Marian Piechal, Muzeum Lenina w Poroninie 1948 ........................................................ 361 434. Leopold Tyrmand, Dziennik 1954 1954 ........................................................................... 363 435. Tomasz Rostworowski, [List z więzienia] 1954 ............................................................... 365 436. Ankieta personalna 1954 ................................................................................................. 366 437. Witold Gombrowicz, Dziennik 1955 ................................................................................ 369 438. Krótki słownik filozoficzny 1955 ...................................................................................... 370 439. Prosfoneza 1955 ............................................................................................................... 373 440. Artur Marya Swinarski, Ścieża przeze puszcz 1956 ......................................................... 374 441. Stanisław Lem, Z dzienników gwiazdowych Ijona Tichego. Podróż czternasta 1956 ..... 376 442. Helena Salska, List do ks. Lucjana Jaroszki 1956 ........................................................... 379 443. Naukowcy ZSRR budują telewizor… 1956 ...................................................................... 380 444. [Zadanie szkolne ośmioletniego dziecka] 1956 ................................................................ 381 445. Stanisław Hejmowski, [Mowa obrończa] 1956 ............................................................... 382 446. Władysław Lachowicz, W jaskini lwa ŁKS uratował 1 punkt… 1956 ............................ 385 447. Bogusław Choiński, Jan Gałkowski, Alabama 1958 ....................................................... 387 448. [Ogłoszenia] 1958 ............................................................................................................ 388 449. Karol Świeczewski, [List z Argentyny] 1958 ................................................................... 390 450. Stanisław Lem, [List do Sławomira Mrożka] 1959 .......................................................... 392 451. Tadeusz Różewicz, Białe groszki 390 1960 ..................................................................... 393 452. Wilhelm Mach, Góry nad Czarnym Morzem 1961 .......................................................... 394 453. Adam Grzymała-Siedlecki, Autor „Trylogii” jako pan Sienkiewicz 1962 ...................... 397 454. Stanisław Mackiewicz, Hipnoza słów a mroki średniowiecza 1962 ................................ 400 455. Zbigniew Herbert, Siena 1962 ......................................................................................... 402 456. [Pismo dotyczące wywłaszczania] 1962 .......................................................................... 404 457. List piętnastoletniej dziewczyny do rówieśniczki 1964 .................................................... 405 458. Zdzisław Stieber, Jeszcze o końcówce -och loc. plur. rzeczowników męskich 1964 ........ 406 459. [Psalmy w Biblii Tysiąclecia] 1965 .................................................................................. 408 460. Józef Mackiewicz, Lewa wolna 1965 .............................................................................. 410 461. Alina Grabowska, Akrobaci i Archimedes 1967 .............................................................. 414 462. Jeremi Przybora, O Kutno! 1966 ..................................................................................... 417 463. Ryszard Doński, Kilka uwag o publicystyce naukowej 1968 ........................................... 148 464. [Wiersz więźnia] 1968–1971 ............................................................................................ 420 465. Zbigniew Herbert, Praktyczne rady na wypadek katastrofy 1969 ................................... 421 466. Słownik techniczny dla wszystkich 1969 .......................................................................... 421 467. List Stanisława Lema do Sławomira Mrożka 1969 .......................................................... 423 468. Stefan Wiechecki, Kordian, trzymaj się 1970 .................................................................. 424 469. Konstanty Puzyna, Show na Zamoyskiego 1970 .............................................................. 426 470. Ubezpieczenie kontraktowanej trzody chlewnej mięsno-słoninowej 1970 ...................... 429 471. Jerzy Szacki, Rola pisma w transmisji społecznej 1971 .................................................. 431 10 472. Stanisław Barańczak, Wypełnić czytelnym pismem 1972 ................................................. 434 473. Julian Kornhauser, Sprostowanie 1972 ............................................................................ 434 474. Mieczysław Olbromski, [Monolog królowej przedmieścia] 1972 ................................... 435 475. Edward Redliński, Konopielka 1973 ............................................................................... 437 476. Edward Redliński, Awans 1973 ....................................................................................... 438 477. Hieronim Derdowski, O panu Czôrlińscim co do Pucka po sece jachôł 1976 ................ 442 478. Marian Mazur, Cybernetyka i charakter 1976 ................................................................. 443 479. Jan Twardowski, Wymyty i czysty. Stanisław Grochowiak 1976 ...................................... 447 480. Romain Gary, [List do Wojciecha Pszoniaka] 1977 ......................................................... 449 481. Czesław Miłosz, Przedmowa tłumacza 1978 ................................................................... 449 482. Czytelnicy piszą – „Przyjaciółka” odpowiada 1978 ....................................................... 451 483. Pytania czytelników 1979 ................................................................................................ 453 484. I sekretarz KC PZPR z wizytą… 1979 ............................................................................. 455 485. Delegacja z Karl-Marx-Stadt … 1979 ............................................................................. 456 486. Leopold Tyrmand, Dziennik 1954 1980 ........................................................................... 457 487. [Tekst mówiony z Łodzi] 1980 .......................................................................................... 459 488. Najnowsza historia Polski 1980 ....................................................................................... 462 489. Apel 1980 ......................................................................................................................... 464 490. Rytmiczna praca – podstawowym obowiązkiem 1980 ..................................................... 465 491. [Rozmowy robotnic łódzkich] ok. 1985 ............................................................................ 466 492. [Psalmy 51 i 137 w przekładzie Czesława Miłosza] 1981 ............................................... 469 493. Do milicjantów Ziemi Łódzkiej 1981 ............................................................................... 471 494. Nasze postulaty 1981 ....................................................................................................... 471 495. Julian Kornhauser, hurrraaa! 1982 ................................................................................. 474 496. [Teksty z prasy podziemnej] 1982 .................................................................................... 475 497. Prośba do członków NSZZ „Solidarność”… 1982 .......................................................... 478 498. [Wiadomości prasowe] 1982 ........................................................................................... 479 499. [Zapisy cudownych uzdrowień] 1982–1988 ..................................................................... 480 500. Miron Białoszewski, AAAmeryka 1983 ........................................................................... 482 501. Jan Twardowski, Dobry dla ludzi i rzeczy. Miron Białoszewski 1983 ............................. 484 502. Stenogram Służby Bezpieczeństwa 1985 .......................................................................... 485 503. Stanisław Barańczak, Garden party 1986 ........................................................................ 488 504. Tadeusz Konwicki, Nowy Świat i okolice 1986 ............................................................... 489 505. Wisława Szymborska, Pogrzeb 1986 ............................................................................... 492 506. Instrukcja obsługi 1987 .................................................................................................... 494 507. Wspólnota zadań i zgodność poglądów 1987 .................................................................. 495 508. Stefan Kisielewski, Abecadło Kisiela 1990 ..................................................................... 497 509. Nekrolog 1990 .................................................................................................................. 500 510. Józef Zawitkowski, [Modlitwy dla dzieci] 1992 .............................................................. 500 511. Ryszard Kapuściński, Imperium 1993 ............................................................................. 503 512. Czesław Miłosz, [List do Henryka Szylkina] 1993 .......................................................... 504 513. Remigiusz Popowski, Wprowadzenie do przekładu interlinearnego 1993 ..................... 506 514. Anna Świderkówna, Od tłumaczki 1995 .......................................................................... 508 515. Maria Kamińska, [Laudacja] 1995 .................................................................................. 509 516. Daniela Adamiak, [Relacja z pracy przymusowej w latach 1943–1945] 1995 ................ 512 517. Manfred Uglorz, Przed ołtarzem Pańskim 1996 .............................................................. 514 518. Uchwała Sądu Najwyższego 1996 ................................................................................... 515 519. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej 1997 .................................................................... 518 520. Kazik Staszewski, 12 groszy 1997 ................................................................................... 519 11 521. Wojciech Chyła, Ocena rozprawy doktorskiej 1997 ........................................................ 520 522. „Wygrałem na loterii”. Wywiad z Adkiem Drabińskim 1998 .......................................... 523 523. Zdzisław Skupień, Prosty dowód twierdzenia Cantora-Bernsteina 1999 ....................... 526 524. [Depesza Polskiej Agencji Prasowej] 1999 ..................................................................... 530 525. Ustawa o języku polskim 1999 ......................................................................................... 530 526. Stanisław Lem, [Wspomnienie ze Lwowa] 2000 .............................................................. 531 527. [Dyskusja o filmie] 2000 .................................................................................................. 535 528. Mirosław Kiedzik, Słowo wstępne redakcji naukowej 2001 ............................................ 539 529. [Faks] 2002 ...................................................................................................................... 541 530. Dorota Masłowska, Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną 2002 ....................... 543 531. Tadeusz Różewicz, Mini kosmos 2003 ............................................................................ 545 532. Roman Szczupak, Dziękujmy Bogu za chleb… 2004 ...................................................... 549 533. [Materiał reklamowy firmy wysyłkowej] ok. 2004 ........................................................... 552 534. Maciej Mączyński, [Recenzja podręcznika akademickiego] 2004 .................................. 553 535. Tadeusz Różewicz, regulamin piechoty 2004 .................................................................. 555 536. [List grzecznościowy] 2005 .............................................................................................. 559 537. [Listy czytelników do redakcji] 2005 ............................................................................... 560 538. [Podanie] 2005 ................................................................................................................. 561 539. Małgorzata Strzałkowska, Szaszłyki sulejowskie 2005 .................................................... 562 540. [Sylwetki] 2005 ................................................................................................................. 563 541. Wisława Szymborska, Dwukropek 2005 .......................................................................... 564 542. Dariusz Graszka-Petrykowski, Ptaki 2005 ...................................................................... 567 543. Jan Paweł II, Tajemnica miłosierdzia 2005 ...................................................................... 568 544. [Listy czytelników do redakcji] 2006–2007 ..................................................................... 571 545. Dobra Czytanka wg św. ziom’a Janka 2006 .................................................................... 574 546. Warsztaty tańca brzucha 2007 ......................................................................................... 575 547. Marek Domagalski, Język sędziego nie może zdradzać jego sympatii 2008 ................... 576 548. Andrzej Kajetan Wróblewski, Uczeni w anegdocie 2008 ................................................ 578 549. [Wiadomość prasowa] 2008 ............................................................................................. 579 550. Michał Głowiński, Język polski – niepożądany 2008 ...................................................... 580 551. Akt notarialny 2009 .......................................................................................................... 582 552. Janusz Korwin-Mikke, Celem matury jest odsiew 2008 .................................................. 585 553. Jerzy Pilch, Łóżko Marcinkiewicza i trumna Sikorskiego 2009 ....................................... 586 554. Janusz Korwin-Mikke, Blog oficjalny 2009 ..................................................................... 589 555. Jan Godyń, [List oficjalny] 2009 ...................................................................................... 591 556. Protokół rozprawy sądowej 2009 ..................................................................................... 592 557. Robert Mazurek, Intelekt stanął mi dęba. Wywiad z Ireneuszem Krzemińskim 2009 ...... 595 558. Zawiadomienie 2009 ........................................................................................................ 599 559. Uwagi tłumaczy… 2009 ................................................................................................... 600 560. Marek Nowakowski, Księgi dzieciństwa. Dziennik podróży w przeszłość 2010 ............. 603 561. Ulotka dla pacjenta 2011 ................................................................................................. 604 562. Władysław Wilczyński, Matematyka – język uniwersalny 2010 ..................................... 607 563. Rafał A. Ziemkiewicz, Radość na zadupiu 2011 ............................................................. 610 564. Agnieszka Kublik, Rozmowa z prof. Jerzym Bralczykiem     2011  .................................... 613 565. Negocjacje biznesowe 2011 ............................................................................................. 615 566. Pieśni kibiców Jagiellonii Białystok 2012 ....................................................................... 618 567. Małgorzata I. Niemczyńska, Wisława u Elli w niebie 2012 ............................................ 620 568. Rafał A. Ziemkiewicz, Tryndy glamuru 2012 .................................................................. 622 569. Pismo Dyrektora Marketingu 2012 .................................................................................. 624 12 570. Stanowisko Komitetu Językoznawstwa PAN 2012 ........................................................... 626 571. Agata Miszczak, Obróbka termiczna żywności 2012 ...................................................... 629 572. [Porady] 2012 .................................................................................................................. 630 573. Piotr Duda, [Mowa w sejmie] 2012 .................................................................................. 631 574. Kibole Legii chcieli wykoleić pociąg z kibicami Jagiellonii 2012 ................................... 636 575. Ataki spamowo-phisingowe 2012 .................................................................................... 637 576. Maciej Kałach, Uniwerek kusi olimpijczyków 2012 ........................................................ 640 577. [Ulotka reklamowa] 2012 ................................................................................................ 641 578. Jak się przygotować na wypadek katastrofy lub klęski żywiołowej 2012 ........................ 641 579. [Wypowiedzi w debacie sejmowej] 2012 .......................................................................... 643 580. Zofia Kucówna, Szara godzina 2012 ............................................................................... 645 581. Apelacja od wyroku sądowego 2013 ................................................................................ 646 582. [Zaproszenie na konferencję] 2013 .................................................................................. 647 583. Sonda uliczna. Pakol pyta: Po co żyjesz? 2013 ............................................................... 649 BIBLIOGRAFIA .......................................................................................................................... 653 Wybory tekstów  .................................................................................................................... 653 Słowniki ................................................................................................................................ 653 Opracowania ogólne  ............................................................................................................. 654 Pozostałe opracowania  ......................................................................................................... 654 INDEKS  ....................................................................................................................................... 667 Indeks czasopism  .................................................................................................................. 688 243. Kodeks karny w urzędowym tłumaczeniu 1851 (fragmenty) „Goniec Polski”, Poznań, czwartek, dnia 24 lipca 1851 r., nr 168, s. 672–673.  Ewa Woźniak Kodeks karny w urzędowém tłómaczeniu1. […] Poznań, dnia 23. lipca2. Już nie od wczoraj zwyczajni jesteśmy, że we wszystkich czynnościach i ogło- szeniach urzędowych, niewyjmując nawet Dzienników urzędowych i Zbioru praw,  w tłómaczeniu tekstu niemieckiego na język polski, ostatni doświadcza kalectwa i,  że się tak wyrazimy, sponiewierania, rzeczywiście do litości pobudzającego. Nie  możemy przypuszczać, żeby to dziać się miało i mogło rozmyślnie, z widoków  ukrytych,  a  niemogąc  chwalić  nagannéj  w  téj  mierze  niedbałości  tych,  którym  rzecz ta poruczona, nie mniéj i na tych publicznie żalić się zmuszeni jesteśmy,  którzy nie chcą albo nie umieją lepiéj usposobionych ku temu dobrać sobie osób. Jeżeli  zarzut  ten,  raczéj  ze  względu  na  rzecz,  o  którą  chodzi,  jak  na  treść  nagany saméj,  ciężki bardzo a słuszny,  rozciągnęliśmy na  wszelkie ogłoszenia  urzędowe, to ostateczny a najsilniejszy powód do niego dał nam ogłoszony w tych  dniach  i  w  polskiém  tłómaczeniu  urzędowém  kodeks  karny.  Powiedzieliśmy  wczoraj, że tłómaczenie rzeczone jest tylko tak zwaném polskiém. Z wyrzeczenia  tego ni joty zmienić nie możemy. Kto miał dosyć cierpliwości nieszczęsną tę pu- blikacyą przeczytać od końca do końca, ten przekonać się musiał, że z wszystkich  349 paragrafów, z których nowy kodeks karny się składa, nie mniéj jak z wszyst- kich 27 artykułów patentu publikacyjnego, ani jeden nie może ujść za tłómaczenie  polskie. A przecież ma być urzędowém tłómaczeniem. I tak n. p. §. 24 brzmi: Zakaz wykonania obywatelskich praw honorowych na czas uskuteczni nie- zdolność, podczas oznaczonego w wyroku czasu w §. 12 wymienione prawa wy- konać itd. §. 23. Oddaleni słudzy państwa i urzędnicy gminni przez utratę honoru oby- watelskiego i przez zakaz wykonania obywatelskich praw honorowych na czas  tracą z mocy prawa z kasy rządowéj albo z kasy gminnéj mające im być płacone  pensye i płace łaski. 1 Tak brzmi zapowiedź artykułu w „Przeglądzie” umieszczonym na początku pierwszej szpalty. 2 Taki nagłówek artykułu. 14 §. 40. Zbrodnia ani przewinienie nie istnieje, jeżeli sprawca podczas czynu  był obłąkany albo nie z pełna rozumu, albo jeżeli wolne postanowienie woli gwał- tem albo groźbą wykluczoném było. §. 204. Kto człowieka przez podstęp albo gwałt uprowadzi, aby go albo w po- łożeniu bez pomocy wysadzić, albo go w niewolnictwo albo w poddaństwo albo  w cudzą służbę wojenną albo w służbę okrętową wprowadzić, popełni porwanie  człowieka itd. i innych podobnych i z podobném zachowaniem interpunkcyi bez rachuby  przytoczyćby można. Jeżeli jednak te miejsca, biją tylko nędzotą tłómaczenia w oczy, to przecież  przy jakiemkolwiek natężeniu umysłu, znaczenia zawartych w nich przepisów  dociec można. Są przecież i takie, których wcale zrozumieć trudno albo i nie- podobna.  Do  takich  miejsc  liczymy przedewszystkiém te,  w  których  użyte  są  wyrazy zupełnie niepolskie, ukute jak najniezręczniéj za pomocą przełożenia,  że się tak wyrazimy, literalnego z niemieckiego na polskie. Takiemi wyrażeniami  są np.: g ł ó w n a   z d r a d a   (Hochverrath  to  jest  zbrodnia  stanu)  i  jako  pochod- ny  od  powyższego  c z y n  g ł ó w n o z d r a d l i w y;  p r z y n a l e ż ą c y  p a ń s t w a  (die  Staatsangehörigen  t.j.  poddani,  krajowcy);  u c z y n k o w o ś ć   (Thätlichkeit  t.j. napaść czynna); u w ł a ś n i a ć   s i ę,  u w ł a ś n i o n y  (sich eignen, geeignet t.j.  kwalifikować się, mieć zdolność, właściwość); s a m o b y t n y  (selbstständig t.j.  samodzielny, samoistny); w o d o s t a n  (Wasserstand t.j. stan, wysokość wody);  p e ł n o w a ż n y   (vollwichtig  t.j.  ważny,  obrączkowy);  u s t r o n i ć   (beseitigen  t.j.  usunąć);  s a m o i s t w o   (Eigennutz  t.j.  ubieganie  się  za  zyskiem);  z a k a z y  w c h o d o w e  (Einfuhrverbote t.j. zakazy wprowadzania); w y k a z a n y  (ausge- wiesen t.j. wywołany, wydalony); c u d z y  (fremd t.j. obcy) i innych niemało. Wszakżeż nie brak i takich miejsc, które nietylko dla uży- tych niezwyczajnych wyrażeń są niezrozumiałemi. I tak np. §. 31 brzmi: Usiłowanie tylko natenczas jest karogodne, jeżeli takowe przez czyny, któ- re  początek  wykonania  zawierają,  pokazane,  i  tylko  przez  zewnętrze,  od  woli  złoczyńcy niezawisłe okoliczności, przeszkodzono albo bez skutku zostałe. §. 38. Wspierający ma być karanym zarówno temu, który dopomaga, jeżeli  wspieranie w skutek przed czynem udzieloném zostało. §. 46. Zbrodnie, które karą śmierci są zagrożone, podlegają przedawnieniu  w trzydziestu latach; zbrodnie, które pod względem najwyższéj miary karą wol- ności (!) dłuższego niżeli dziesięcioletniego trwania są zagrożone, ulegają prze- dawnieniu w dwudziestu latach itd. §. 85. Ktokolwiek, mając polecenie zbierania kartek albo znaków do wyboru  albo do głosowania, rozmyślną liczbę (!) prawoważną takowych pomnoży albo  zmniejszy, albo kartę lub znak sfałszuje albo zamieni itd., więzieniem itd. kara- nym zostanie. […] 15 A nareszcie znachodzą się nawet miejsca, które w rzeczoném tłómaczeniu  polskiém zupełnie inne przybrały znaczenie, aniżeli oryginalny tekst niemiecki.  I tak np. brzmi §. 43 Nr. 3 w tłómaczeniu polskiém: w   d r u g i c h   p r z y p a d k a c h  sędzia ma być upoważniony itd. Kiedy przeciwnie tekst niemiecki powiada: in den ü b r i g e n  Fällen t.j. w innych razach. Dalej §. 205 tłómaczenia polskiego opiewa: Kto człowieka niemającego szesnastu lat podstępem albo gwałtem uprowa- dzi, aby go do żebrania a l b o   d o   k o r z y s t n y c h  lub niemoralnych celów i za- trudnień użyć itd. a zasię tekst niemiecki: Wer u. s. w. um ihn zum Betteln oder z u  g e w i n n s ü c h t i g e n  oder unsittli- chen Zwecken u. s. w. (t.j. celem wyzyskiwania). Podobnie znowu §. 349. Nr 1 w tłómaczeniu tak się wyraża: Kto nie mając prawa, cudzy grunt albo publiczną albo prywatną drogę przez  o d g r a b i e n i e  a l b o o d o r a n i e  zmniejsza;  tekst niemiecki: Wer unbefugt ein fremdes Grundstück, oder einen öffentlichen oder Priwat- weg  durch A b g r a b e n   o d e r   A b p f l ü g e n   verringert  t.j.  przez  wkopywanie  albo worywanie się. Owoż, co w pobieżnem tylko przerzuceniu, z urzędowego tego, bo z zbioru  praw dosłownie przedrukowanego tłomaczenia, wpadło nam pod oczy grubych  błędów przeciwko językowi, jasności wyrażenia, zrozumiałości i wyraźnym prze- pisom prawa. Nie zwracaliśmy więc tu wcale uwagi na błędy przeciwko pisowni  i najpierwszym zasadom gramatycznym, których pełno, na niedbałość w inter- punkcyi, wreszcie na składnią wszędzie a wszędzie zupełnie niemiecką, wprost  naturze naszego języka przeciwną. Jeżeli zaś z tego wszystkiego robimy zarzut  organom rządowym, robimy go tém cięższy, im ważniejszy jest przedmiot, o któ- ry tu chodzi. Niechaj ci, których się to dotyczy, raczą rozważyć, że tam gdzie  chodzi o najcelniejsze dobra tego życia, wolność i życie samo, niedbałość każda,  a mianowicie posunięta do tego stopnia jest nie do usprawiedliwienia. […] Komentarz. Autonomia Wielkiego Księstwa Poznańskiego została w roku 1848 zniesiona,  a samo Księstwo przemianowano na Provinz Posen, choć królowie pruscy nadal nosili tytuł wiel- kich  książąt  poznańskich.  Język  polski  wciąż  pełnił  funkcje  pomocniczego  języka  urzędowego.  Dbałość o odpowiedni jego poziom, a zwłaszcza o nawiązanie do tradycyjnych wzorów polszczy- zny urzędowej, obca była władzom pruskim.  W polskim tekście wzorem języka niemieckiego orzeczenie zdania podrzędnego stoi na końcu  zdania, szyk pozostałych części zdania odzwierciedla szyk niemieckiego oryginału. Przytoczono  liczne przykłady kalkowania (dosłownego tłumaczenia) niemieckich pojęć. wyrzeczenie ‘wypowiedź’ Ewa Woźniak, Elżbieta Umińska-Tytoń 16 244. Franciszek Rapalski, Opisanie różnych wiadomości doktorskich… 1852 (fragment) Opisanie rużnych wiadomości Doktorskich Doświadczonych przez Fr Rapalskiego. w Zarzy- czu r 1852, Rękopis ZniO, sygn. 9860/ (Biblioteka Dzieduszyckich tzw. Poturzycka); rękopis pa- pierowy formatu 80, s. 1–7. Stanisław Borawski ||1||  Krople  długiego  Życia  wynalezione  przez  sławnego  Doktora  Hirnera,  dla zachowania y utrzymania przy zdrowiu Życia długiego. robią się tym spo- sobem. weś Aloesu przedniego łutow 16., Gencyanny łut 1., Radix Cedralis3 łut  1., Sżafranu łut 1/2, Reumbarbarum4 łut 1., Agaryku łut 1., Kamfory łut 1., Dry- akwi Wenecki łutow 2. Aloes przetłucz zg{ru5}ba i te korzenie co śie dadzą utłuc  na proszek, a nie które trzeba nożem cieniutko pokraiać i Kamfore także podro- bić, a gdy iuż to wszystko gotowe ||2|| potem to wszystko razem wsypać do butla  pułgarcowego i nalać na to iedne Kwarte Spirytusu przepędzanego zokowity aby  miał tęśoś6 35. gradusów Reaumera, zamieszać to wbutlu i zawiązać pęcherzem  i przekłoć dziurke szpilką postawić wlecie na słońcu a wZimie zapiecem w cieple  i niech tak stoi przez 10. dni a co dzień zamie sżać dobrze wbutlu, potem zlać  w cżyste bez szmatke na leyku będącą do inny flasżki, a napozostałe fusy nalać  puł kwarty Spirytusu i tak ucżynić iak wprzud się robiło, apo dziesięciu dniach  znowu przecedziwszy zlać do pierwszych kropli razem, zatkać dobrze korkiem  i owiązać pęcherzem, i Schować Kogo stać, może dodać Bobrowy Esencyi. ||3||  Skutki tego Likwru7 Osłabionym przywraca Siły Gorącżki odeymuie bolesci ka- tarowe uśmierza, Żołądek cżysci zchumorów grubych i lipkich ktore sprawują  niestrawność i ból głowy ztey przycżyny, Wiatry i kłocie wbruchu8 uspokaia Gli- sty morzy, leczy kolki w Żołądku Wnętrzności polepsża chorującym na Puchline,  Niestrawność wgodzinie odeymuie, Serca Słabości oddala, Krew cżysci i poma- ga do iey cyrkulacyi, wraca Cere, i wsżystkie niestateczne febry uspokaia. A dla  utrzymania zdrowia można ich co dziennie rano i wieczór po 10 kropli na Cu- krze ||4|| zażywać, a mocney natury ludziom daie śię daleko więcy a dzieciom  mniey, Sposób używanie9 tych kropli 1. Na niestrawność dwie łyżecżek od kawy  w dwoch łyżkach herbaty, 2. Kto śię Upiie toż samo, 3. na Pedogre trzy łyżecz- ki od kawy w Samem paroxyzmie, na Kolki we Wnętrznosciach dwie łyżeczek  3 – med. anat. ‘korzeń nerwu’. 4 – rabarbar. 5 Korekta nadpisana nad miejscem zamazanym. 6 Tak w rkpsie zam. tęgość. 7 Tak w rkpsie zam. Likworu. 8 Tak w rkpsie zam. w brzuchu. 9 Tak w rkpsie zam. używania. 17 od kawy wdwoch łyżkach stołowy10 rumianku lub herbaty, 5. na febry co dzienne  przed paroksyzmem iedne łyżeczke od kawy wdoch11 łyżkach gorącego rumian- ku, 6. na Glisty iedne łyżecżke od kawy w dwoch łyżkach dobrego Wina przez  8. dni używać. ||5|| na laksowanie dla mocny konstytucyi bierze się dwie łyżki  stołowe a czasem i więcey, w czterech łyżkach Wina Cżerwonego dobrego, rano  i wieczor zażywać, a po tem laksowaniu nitrzeba12 nic innego ieść tylko rosół lub  kliik13 i na Wiatr niewychodzić. 8. na Cholere zswego własnego domysłu Kilka  osób uratowałem szczęśliwie dawałem dla dorosłych dwie łyżki stołowe wdwoch  łyżkach słabey wódki zażyć rano i wieczór, a nogi gdy kurcż łapie moczyć godzi- ne wtak gorącey wodzie iak tylko można wstrzymać, przytem brać na poty włoż- ku leżeć, rozcierać całe Ciało Spirytusem Kamforowem a osobliwie ręce i nogi  gdzie kurcz łapie, ||6|| w roku 1830, gdy cholera wszędzie tu panowała i ia byłem  wpośród chorych Bóg mnie uchował od niey a może mnie tą myślą natchnął żem  śię codziennie całe Ciało zacząwszy od głowy aż do nóg mocno Szcżotkował,  potem następowały letkie poty i dobry Sen iak po Kąpieli, przez szczotkowanie  nabiera Krew cyrkulacyi i broni od Kuczu14. Te krople długiego Życia maią to  dosiebie, gdy są świerze to mocni laksuią i mniey ich trza dawać, a gdy maią iuż  rok to mało laksuią ale więcey zmacniają żołądek i zatrzymuią biegunki i rużne  boleści uspokaiaią wbrzuchu iakie ludzie wsiowi Zowią możysko ma wsobie15. ||7|| Krople Cynamonowe. przepis od Doktora Golcza. weś Cynamonu łutów  416 Muszkatołowego Kwiatu łut 1. Kardamonu łut 1. Goździków łuta 1/2 Utłucż  to wszystko miałko i wsyp do flasżki wley nato Spirytusu mocne go na 35. gra- dusów, reaumera łutow 32. zatkay dobrze wbutelce mocney kwartowey i trzymay  przez 4 tygodnie wlecie na słońcu, a wzimie zapiecem w Cieple potem przecedź to  do inney flasżki zatkay mocno flaszke aby niewietrzało. te krople są bardzo uży- teczne na zmocnienie Żołądka17 nie tylko dla ludzi Starych ale nawet i dla dzieci  kture ||8|| są przypiersiach, a bardzo laksuią z zepsucia Żołądka lub oziembienia  go. bierze się ich dla dziecka maiącego rok ieden Kropli 6. rozpuściwszy wprzod  łyżeczke cukru miałkiego wdwoch łyżeczkach kawianych rumianku zmiesżać te  krople dobrze y dać dziecku zażyć, a gdy tego potrzeba, powtorzyć to samo. […] Komentarz. Rękopiśmienne zapiski receptur i porad do praktyk leczniczych z zakresu terapii  „domowej”. Autor, przedstawiający się jako inteligent, w używaniu języka w piśmie mistrzem nie był.  Tekst cechuje znaczne opóźnienie w stosunku do normy charakterystycznej dla druków i rękopisów  10 Tak w rkpsie zam. stołowych. 11 Tak w rkpsie zam. dwóch. 12 Tak w rkpsie zam. nie trzeba. 13 Tak w rkpsie zam. kleik.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wybór tekstów z dziejów języka polskiego. Tom 2: Od połowy XIX w
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: