Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00188 010595 7484654 na godz. na dobę w sumie
Wybrane problemy prawa leśnego - ebook/pdf
Wybrane problemy prawa leśnego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 176
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-0907-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Publikacja stanowi zbiór artykułów o charakterze monograficznym, omawiających wybrane zagadnienia prawa leśnego - od jego pojęcia i usytuowania w systemie prawa, przez kompleksowe przedstawienie zagadnień odpowiedzialności cywilnej uregulowanej w ustawie o lasach, gospodarki leśnej, planu urządzenia lasu, po kwestie dotyczące Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe czy status prawny Służby Leśnej i Straży Leśnej.

Autorzy szeroko przedstawiają instytucje prawa leśnego w kontekście prawa ochrony środowiska, ale też prawa cywilnego czy administracyjnego. Nie poprzestają na omówieniu status quo prawa leśnego w polskim systemie prawa, ale formułują postulaty de lege ferenda, jeśli chodzi o regulacje i kierunki rozwoju tej dziedziny prawa.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Księga_PrawoLesne.indb 2 01.12.2010 22:19:14 Wybrane problemy prawa leśnego redakcja Bartosz Rakoczy Warszawa 2011 Księga_PrawoLesne.indb 3 01.12.2010 22:19:14 Wydawca: Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący: Adam Choiński Opracowanie redakcyjne: „Littera” Maria Beata Wawrzyńczak-Jędryka © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2011 ISBN 978-83-264-0661-4 ISSN 1897-4392 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. (22) 535 80 00 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa: www.profinfo.pl Księga_PrawoLesne.indb 4 01.12.2010 22:19:14 Spis treści Wykaz skrótów ............................................................................................... 7 9 Bartosz Rakoczy Wprowadzenie do prawa leśnego .............................................................. Bartosz Rakoczy Odpowiedzialność cywilna w ustawie o lasach ..................................... 30 Karolina Karpus Prawo leśne – plan urządzenia lasu .......................................................... 51 Jacek Pakuła Pojęcie i zasady gospodarki leśnej ............................................................ 79 Martyna Walas Korzystanie z lasów a korzystanie ze środowiska.................................. 96 Michał Tyburek Status prawny i zadania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe ............................................................................................ 118 Michał Tyburek Status prawny Służby Leśnej oraz Straży Leśnej ................................... 146 Autorzy ........................................................................................................... 175 Księga_PrawoLesne.indb 5 01.12.2010 22:19:14 Księga_PrawoLesne.indb 6 01.12.2010 22:19:14 k.c. k.k. k.p.a. k.p.k. k.p.w. k.w. TFUE u.o.u.i.ś. u.p.o.ś. Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z  dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania ad- ministracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania kar- nego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 28 sierpnia 2001  r. – Kodeks postępowania w  sprawach o  wykroczenia (tekst jedn.: Dz.  U. z  2008  r. Nr 133, poz. 848 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 20 maja 1971  r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 z późn. zm.) – Traktat o  funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.  Urz. UE C 83 z 30.03.2010, s. 47) – ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu infor- macji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska, o ocenach oddziaływania na środo- wisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowi- ska (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.) Wykaz skrótów Źródła prawa – ustawa z dnia 24 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) poz. 553 z późn. zm.) ustawa o lasach – ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 z późn. zm.) 7 Księga_PrawoLesne.indb 7 01.12.2010 22:19:14 Wykaz skrótów Organy orzekające NSA SA SN TK – Naczelny Sąd Administracyjny – sąd apelacyjny – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny Czasopisma, publikatory Dz. U. Dz. Urz. OSA OSNKW OSP OSPiKA OTK PiP Prok. i Pr. PS RPEiS – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Karna i Wojskowa – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Państwo i Prawo – Prokuratura i Prawo – Przegląd Sądowy – Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny Księga_PrawoLesne.indb 8 01.12.2010 22:19:14 Bartosz Rakoczy Wprowadzenie do prawa leśnego 1. Pojęcie i zakres prawa leśnego Problematyka prawa leśnego nie budzi większego zainteresowania doktryny. Z opracowań, w których kwestie te były poruszane, wskazać można jedynie komentarz W. Radeckiego, a ściślej wstęp do tego komen- tarza1. Autor ten we wspomnianym wstępie podejmuje próby zanalizowania pojęcia „prawo leśne”, umieszczenia go w systemie prawnym, a ponadto bada związek prawa leśnego z innymi dyscyplinami prawniczymi. Jednak prawo leśne wymaga większego zainteresowania doktryny, i to zarówno jeśli chodzi o jego wymiar teoretycznoprawny, jak i wymiar praktyczny. Prawo leśne wydaje się bowiem niedoceniane w literaturze przedmiotu, choć jego doniosłość praktyczna i teoretyczna jest znaczna. W pierwszej kolejności należy podjąć rozważania co do samego po- jęcia prawo leśne, a  przede wszystkim – czy uprawnione jest w  ogóle posługiwanie się pojęciem prawo leśne, a jeśli tak, to w jakim znaczeniu. Odpowiedzi na te pytania należy poszukiwać przede wszystkim w teorii prawa. Do teorii prawa bowiem należy prowadzenie badań nad prawem w wymiarze ogólnym w tym także do prowadzenia badań nad gałęziami i działami prawa. 1 W. Radecki, Ustawa o lasach. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2008. 9 Księga_PrawoLesne.indb 9 01.12.2010 22:19:14 Bartosz Rakoczy Nie ulega wątpliwości z punktu widzenia teoretycznego prawo leśne nie może być uznane za samodzielną gałąź prawa. O ile można mówić o  pewnej odrębności przedmiotu regulacji w  pewnych aspektach od- rębności podmiotów (np. Służba Leśna, Straż Leśna), o tyle prawo leśne nie wypracowało własnej metody regulacji. W związku z tym należałoby odmówić trafności tezy uznającej prawo leśne za samodzielną gałąź pra- wa. Z uwagi na to, że tradycyjnie w teorii prawa metoda regulacji trak- towana jest jako kryterium podstawowe służące wyodrębnianiu gałęzi prawa. W teorii prawa formułuje się tezę o możliwości i dopuszczalno- ści wyodrębniania tzw. kompleksowych gałęzi prawa2. W tym przypad- ku teoretycy prawa przyjmują nieco inne kryteria wyodrębniania gałęzi prawa niż w tradycyjnym ujęciu za podstawowe kryterium. Można na- wet zauważyć, że kryteria te nie tylko są odmienne, ale również łagod- niejsze. Co istotne, akcent przesuwa się tutaj na metody regulacji i  na kwestie podmiotowo-przedmiotowe. Wobec powyższego w  przypadku kompleksowych gałęzi prawa na znaczeniu traci metoda regulacji przy zwiększeniu znaczenia kryterium przedmiotowo-podmiotowego. Takie ujęcie zagadnienia kompleksowej gałęzi prawa umożliwia konstruowanie danej kompleksowej gałęzi bez uwzględniania kryterium metody regula- cji jako kryterium podstawowego. Daje to także możliwość łączenia norm prawnych kreujących i regulujących dotyczących stosunków społecznych i prawnych regulowanych według różnych metod regulacji, a zatem we- dług normy charakterystycznej dla prawa cywilnego, metody charakte- rystycznej dla prawa administracyjnego i metody charakterystycznej dla prawa karnego. W teorii prawa podkreśla się wręcz, że cechą charaktery- styczną takich kompleksowych gałęzi prawa jest to, iż obejmują one nor- my prawne zaliczane do różnych gałęzi prawa. Zauważa się też, że takie kompleksowe gałęzie prawa powstawać mogą jako stabilne elementy, ale też ad hoc3. W tym drugim przypadku jest to konsekwencją dynamizmu systemu prawnego4. W ramach i tradycyjnych gałęzi prawa i tworzących się komplekso- wych gałęzi prawa da się też wyróżnić działy5. 2 S. Wronkowska, Z. Ziembiński, Zarys teorii prawa, Warszawa 2001. 3 V. Knapp, Teorie práva, Praha 1995, s. 69; dalej jako: V. Knapp, Teorie. 4 M. Pavčnik, Teorija prava, Ljubljana 2007, s. 589. 5 V. Knapp, Teorie, s. 69. 10 Księga_PrawoLesne.indb 10 01.12.2010 22:19:15 Wprowadzenie do prawa leśnego Powstaje oczywiście pytanie o  zakres wykorzystania danej metody, a przede wszystkim o ustalenie, czy któraś z metod regulacji stosunków prawnych nie jest dominująca. W przypadku gdy dominuje jedna z me- tod regulacji, pojawiać się mogą wątpliwości, że być może w grę wchodzi jedynie dział prawa, a nie kompleksowa gałąź prawa. Takie dylematy to- warzyszą chociażby doktrynie prawa ochrony środowiska, która do dzisiaj nie rozstrzygnęła sporu co do uznania prawa ochrony środowiska za ga- łąź prawa, względnie odmówienie mu takiego charakteru. W przypadku prawa ochrony środowiska zwraca się uwagę na jego wyodrębniony za- kres przedmiotowy i zakres podmiotowy, co stanowić może podstawę do dalszych badań dotyczących samodzielności prawa ochrony środowiska. Zwraca się też uwagę na okoliczność, że jednak prawo ochrony środowiska nie wypracowało własnej metody regulacji i posługuje się przede wszyst- kim metoda charakterystyczną dla prawa cywilnego z wykorzystywaniem także metody prawa cywilnego i  prawa karnego. Za dominującą uznać trzeba metodę administracyjną, a  za podstawowe instrumenty prawne ochrony środowiska – instrumenty prawa administracyjnego. Bez wątpienia w  przypadku prawa leśnego można mówić o  pew- nej specyfice podmiotowo-przedmiotowej. Da się bowiem wyodrębnić pewną kategorię podmiotów, których kompetencje ściśle wiążą się z la- sem. Można też dostrzec w prawie leśnym odrębne traktowanie innych podmiotów z  uwagi na specyfikę przedmiotu regulacji. Ustawodawca bowiem inaczej traktuje właścicieli gruntów, a inaczej – właścicieli lasów i gruntów leśnych. W tym drugim przypadku na tychże właścicieli nakła- da dodatkowe obowiązki determinowane przedmiotem regulacji. Wobec powyższego na grupę podmiotów, których dotyczy prawo le- śne, składają się podmioty, których kompetencje i zadania są stricte zwią- zane z lasem, i grupę podmiotów, która z uwagi na specyficzny przed- miot regulacji wykonuje dodatkowe obowiązki. Do pierwszej z tych grup zaliczyć należy bez wątpienia Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Pań- stwowe (dalej jako: Lasy Państwowe). Już na wstępie należy zaznaczyć, że Lasy Państwowe nie są jednostką posiadającą osobowość prawną swo- je zadania wykonują w imieniu na rzecz i na rachunek Skarbu Państwa. Konsekwencją takiego rozwiązania jest niemożność uczestniczenia przez Lasy Państwowe w  obrocie prawnym jako podmiot prawa. Nie stoi to jednak na przeszkodzie, aby takową jednostkę wyodrębnić i przyznać jej specyficzne i charakterystyczne tylko dla niej zadania. 11 Księga_PrawoLesne.indb 11 01.12.2010 22:19:15 Bartosz Rakoczy W przypadku prawa leśnego można też dostrzec specyficzny przed- miot regulacji6. Przedmiotem regulacji prawa leśnego jest las jako pod- stawowa kategoria pojęciowa, z  tym że nie można poprzestać na tak ogólnym stwierdzeniu, gdyż regulacje prawa leśnego odnoszą się do la- su w różnych aspektach. Pojęcie lasu zostało zdefiniowane w art. 3 usta- wy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 z późn. zm.), który stanowi, iż: „Lasem w rozumieniu ustawy jest grunt: 1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) – drzewami i krzewami oraz runem leśnym – lub przejściowo jej pozbawiony: a) przeznaczony do produkcji leśnej lub b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku naro- dowego albo c) wpisany do rejestru zabytków; 2) związany z  gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla po- trzeb gospodarki leśnej: budynki i  budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne”. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że las jest nie tylko przedmiotem regulacji, ale jest także pewną wartością normatywną, wokół w  której koncentrują się przepisy prawa leśnego. Las sam w sobie stanowi war- tość podlegającą ochronie prawnej, a ochrona ta jest istotą prawa leśnego. Jednocześnie pojęcie lasu jest tak złożone, że redukowanie funkcji prawa leśnego wyłącznie do funkcji ochronnej wartości, jaką jest las, byłoby nie- właściwe. Zauważyć bowiem należy, że ustawa o lasach zawiera w sobie normy nie tylko o charakterze administracyjnoprawnym, ale także normy cywilnoprawne i normy karnoprawne. Przy czym w wypadku tego ak- tu prawnego nie można twierdzić, tak jak w przypadku prawa ochrony środowiska, że normy cywilne i karne pełnią wyłącznie rolę uzupełniają- cą, a dominują normy prawa administracyjnego, ale trzeba zauważyć, że w przypadku prawa leśnego rola norm karnoprawnych, a przede wszyst- kim cywilnoprawnych wzrasta. Oczywiście nie może to skłaniać do 6 Tak też zauważają Autorzy opracowania M. Damhorský i in., Právo životního prostředí, wyd. 2, Praha 2007, s. 304 i n. 12 Księga_PrawoLesne.indb 12 01.12.2010 22:19:15 Wprowadzenie do prawa leśnego wniosku, jakoby w przypadku prawa leśnego zwiększyła się rola prawa cywilnego czy jego instrumentów spełniających rolę ochronną lasu w po- równaniu do prawa ochrony środowiska. Znaczenie norm prawa cywil- nego wynika z definicji lasów, w której to definicji ustawodawca odwołu- je się do pojęcia „gruntu”. Determinuje to jednocześnie kierunek badań w kierunku prawa cywilnego, a to z tego względu na fakt, że las nie pozo- staje obojętną dla prawa cywilnego kategorią prawną. Dotyczy to przede wszystkim aspektów prawnorzeczowych i obligacyjnych. Z punktu wi- dzenia prawa cywilnego znaczenie mają: własność lasów, cywilnoprawne aspekty obrotu lasami, umowy dzierżawy, najmu itp., odpowiedzialność odszkodowawcza. W przypadku prawa leśnego zwrócić również trzeba uwagę na istot- ną rolę instrumentów karnoprawnych. Ustawodawca uznaje, bowiem za istotne objęcie szerokiego zakresu zachowań odpowiedzialnością karną, co oznacza, że zachowania te są szczególnie niepożądane z punktu wi- dzenia ochrony lasów. Jak wyżej już wskazano, las jest wartością chronio- ną przepisami prawa leśnego, wokół której koncentrują się poszczególne regulacje. Zainteresowanie ustawodawcy lasami dotyczy przede wszyst- kim funkcji ochronnej, zatem podstawowym celem prawa leśnego jest zapewnienie funkcji ochronnej lasu. Zauważyć trzeba, że prawodawca polski nie wymienia w definicji środowiska bezpośrednio lasu, jak stano- wi bowiem art. 3 pkt 39 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochro- ny środowiska: „przez środowisko rozumie się przez to ogół elementów przyrodniczych, w  tym także przekształconych w  wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powie- trze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicz- nej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami”7. Jednak nie ulega wątpliwości, że las jest także elementem środowiska, takim samym jak powietrze, wody. Ta funkcja, jaką pełni prawo leśne, mocno zbliża je właśnie do prawa ochrony środowiska. W tym zakresie można powiedzieć, że występuje całkowita spójność. Jednak w przypadku prawa leśnego znaczenie ma również funkcja, jaką pełni prawo leśne, mianowicie funkcja gospodarczego wykorzysta- nia lasu. Funkcję tę można uznać za drugorzędną i służebną wobec funk- cji ochronnej, co nie oznacza jednak, że niemającej istotnego znaczenia. 7 Tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.; dalej jako: Prawo ochrony środowiska. 13 Księga_PrawoLesne.indb 13 01.12.2010 22:19:15 Bartosz Rakoczy Kwestia dopuszczalności gospodarczego wykorzystania lasu jest moc- no widoczna w ustawie o lasach, z tym przecież zadaniem wiąże się tak- że istnienie Lasów Państwowych, ponadto gospodarka leśna jest także przedmiotem regulacji planów urządzania lasów. Wskazać również trze- ba, że możliwość gospodarczego wykorzystania lasów wynika wprost z art. 3 ustawy o lasach, o którym była mowa wyżej. W przypadku pra- wa leśnego wyraźnie widać, jakie znaczenie ma zasada zrównoważonego rozwoju, zresztą nie bez przyczyny zasada ta została wypracowana wła- śnie na płaszczyźnie prawa leśnego. Istotą zrównoważonego rozwoju jest wyważenie wartości prawnie chronionych w sytuacji, kiedy wartości te pozostają ze sobą w konflikcie8. Na element wywarzania w ramach zrównoważonego rozwoju zwra- cał uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2006 r., K 23/05, w uzasadnieniu którego wskazywał, iż: „Władze publiczne są bowiem przede wszystkim zobowiązane do «prowadzenia polityki zapewniającej bezpieczeństwo ekologiczne współ- czesnemu i przyszłym pokoleniom» (art. 74 ust. 1). Sformułowanie to ma charakter typowy dla określenia zadań (zasad polityki) państwa, nie rodzi natomiast bezpośrednio jakichkolwiek praw podmiotowych po stronie jednostki. Pojęcie «bezpieczeństwo ekologiczne» należy rozumieć jako uzyskanie takiego stanu środowiska, który pozwala na bezpieczne prze- bywanie w tym środowisku i umożliwia korzystanie z tego środowiska w sposób zapewniający rozwój człowieka. Ochrona środowiska jest jed- nym z  elementów «bezpieczeństwa ekologicznego», ale zadania władz publicznych są szersze – obejmują też działania poprawiające aktualny stan środowiska i programujące jego dalszy rozwój. Podstawową metodą uzyskania tego celu jest – nakazane przez art. 5 Konstytucji – kierowa- nie się zasadą zrównoważonego rozwoju, co nawiązuje do ustaleń mię- dzynarodowych, w szczególności konferencji w Rio de Janeiro w 1992 r. (por. J. Boć, [w:] Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 r., pod red. J. Bocia, Wrocław 1998, s. 24 i nast.). W ramach za- sad zrównoważonego rozwoju mieści się nie tylko ochrona przyrody czy kształtowanie ładu przestrzennego, ale także należyta troska o roz- wój społeczny i cywilizacyjny, związany z koniecznością budowania sto- sownej infrastruktury, niezbędnej dla – uwzględniającego cywilizacyjne 8 Z. Bukowski, Zrównoważony rozwój w systemie prawa, Toruń 2009. 14 Księga_PrawoLesne.indb 14 01.12.2010 22:19:15 Wprowadzenie do prawa leśnego potrzeby – życia człowieka i poszczególnych wspólnot. Idea zrównowa- żonego rozwoju zawiera więc w sobie potrzebę uwzględnienia różnych wartości konstytucyjnych i stosownego ich wyważenia”. Bez wątpienia konflikt pomiędzy potrzebami związanymi z ochroną lasów jako elementu środowiska a potrzebami związanymi z gospodarką leśną wpisuje się w koncepcję zrównoważonego rozwoju. Istotnym ele- mentem prawa leśnego jest zapewnienie funkcji ochronnej przy jedno- czesnym umożliwieniu gospodarczego wykorzystania lasu. Wokół tego problemu koncentruje się znakomita część regulacji zawartej w  prawie leśnym, a przede wszystkim w ustawie o lasach. Do takich instrumentów, których ustawodawca uwzględnia i wymogi ochronne i potrzeby zwią- zane z  gospodarką leśną, należy uproszczony plan urządzania lasów. Konflikt ten widoczny jest również w konstrukcji zadań Lasów Państwo- wych, gdy ustawodawca powierza tej jednostce organizacyjnej zarówno zadania o  charakterze ochronnym (np. zalesianie czy pielęgnacja), jak i  zadania związane z  gospodarką leśną, np. wyrąb i  sprzedaż drewna, zezwolenie na pozyskiwanie płodów runa leśnego. Jak już wyżej wska- zywano, prawo cywilne odgrywa w przypadku regulacji dotyczących la- sów istotną rolę. Analizując zatem zakres przedmiotowy prawa leśnego, wskazać również należy na aspekt prywatnoprawny. Istotną bowiem rolę w ustawie o lasach odgrywają instrumenty prawa cywilnego. Zauważyć trzeba, że ustawodawca w przypadku ustawy o lasach odwołuje się do kategorii pojęciowej „własności” i „właściciela”. Biorąc pod uwagę przepi- sy chociażby ustawy – Prawo ochrony środowiska czy też inne akty praw- ne zaliczane do prawa ochrony środowiska dostrzec można, że kwestia własności czy innych praw cywilnych nie odgrywa aż tak kluczowej roli. W przypadku prawa leśnego własność zdaje się być znaczącą instytucją. Już w art. 2 ustawy o lasach, który stanowi, iż: „Przepisy ustawy stosu- je się do lasów, bez względu na formę ich własności”, ustawodawca da- je wyraz temu, że z punktu widzenia regulacji prawa leśnego własność ma jednak znaczenie. Uznaje on bowiem, że konieczne jest wskazanie, iż obowiązki wobec lasu dotyczą każdego właściciela, co jest również dowo- dem na to, że funkcja ochronna lasu jest priorytetowa. Dowodzi to jednak również konieczności nakładania na właścicieli lasów takich samych obo- wiązków. Ustawodawca dostrzega konieczność uregulowania w jednym przepisie, o charakterze generalnym własności zarówno Skarbu Państwa, jak i innych podmiotów. Granica w rozróżnianiu prawa własności wyni- 15 Księga_PrawoLesne.indb 15 01.12.2010 22:19:15 Bartosz Rakoczy kająca z ustawy o lasach przebiega zatem pomiędzy własnością Skarbu Państwa a  własnością innych podmiotów. Co interesujące, ustawodaw- ca nie zrównuje tutaj własności Skarbu Państwa chociażby z własnością jednostek samorządu terytorialnego. Wobec tego własność lasów jedno- stek samorządu terytorialnego traktować należy jak własność podmiotów innych niż Skarb Państwa. Pomimo zrównania w art. 2 ustawy o lasach obowiązku wszystkich właścicieli, mimo wszystko dostrzec można pew- ne różnice w  regulacjach prawnych dotyczących Skarbu Państwa i  in- nych podmiotów. Własność lasów Skarbu Państwa ma charter własności publicznej9. Tylko lasy Skarbu Państwa podlegają udostępnieniu zgodnie z art. 28 ustawy o lasach, który stanowi, iż: „Właściciel lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa może za- kazać wstępu do lasu, oznaczając ten las tablicą z odpowiednim napisem”. Natomiast kwestie dostępności do lasów będących przedmiotem wła- sności innych podmiotów, w  tym jednostek samorządu terytorialnego podlegają uznaniu właściciela lasu. Zgodnie z art. 26 ustawy o lasach udo- stępnianie lasów przez Skarb Państwa wiąże się nie tylko, jak to się po- wszechnie uważa, z możliwością wejścia do lasu, ale także, a może nawet przede wszystkim z pozyskiwaniem zasobów przyrody z lasu (drewno, płody runa leśnego itp.), jednak możliwość pozyskiwania zasobów z la- su innych podmiotów jest ograniczona, a co istotniejsze – uzależniona od zgody właściciela. Nie oznacza to jednak, że właściciel może pozyskiwać zasoby z lasów bez ograniczeń, gdyż jak już kilkakrotnie powtarzano wy- żej, funkcja ochronna prawa leśnego jest tutaj istotna. Kolejnymi elementami o  charakterze cywilnoprawnym, które od- grywają istotną rolę w prawie leśnym, są umowy. W zasadzie w Prawie ochrony środowiska umowy nie odgrywają tak istotnej roli, jak to ma miejsce w prawie leśnym. Wskazać tutaj trzeba przede wszystkim na sze- roko regulowaną dopuszczalność zawierania umów przez Skarb Państwa – Lasy Państwowe, jak i  na regulacje zadania i  kompetencji Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, regionalnych dyrektorów Lasów Pań- stwowych i nadleśniczych w zakresie dokonywania czynności prawnych dotyczących umów. Ustawa o lasach stanowiąca najważniejszy akt pra- wa leśnego dotyczy umów zarówno przenoszących własność, jak i umów dotyczących korzystania z cudzej rzeczy. W tym pierwszym przypadku 9 Na ten temat zobacz bliżej J. Szachułowicz, Własność publiczna, Warszawa 2001. 16 Księga_PrawoLesne.indb 16 01.12.2010 22:19:15 Wprowadzenie do prawa leśnego w grę wchodzi umowa sprzedaży względnie umowa zamiany, względ- nie umowa spółki handlowej. Podstawą do zawierania umów sprzedaży i umów zamiany przez Skarb Państwa – Lasy Państwowe jest art. 40, 40a i 41 ustawy o lasach. Przy czym wyraźnie z tych przepisów wynika, że umowy dotyczące prawa własności obejmują zarówno sprzedaż przez skarb państwa prawa własności, jak i nabycie przez Skarb Państwa prawa własności. W każdym z tych przypadków dopuszczalność zawarcia umo- wy uzależniana jest od spełnienia określonych warunków i  to rygory- stycznych. Niemniej jednak taka możliwość istnieje. Drugą grupą umów są umowy o  korzystanie z  cudzej rzeczy, umowy najmu, dzierżawy. Przedmiotem tych umów jest zezwolenie na używanie rzeczy, której wła- ścicielem jest Skarb Państwa, brak natomiast podstaw prawnych w pra- wie leśnym do zawierania umów, gdy to Skarb Państwa używa cudzej rzeczy. Nie oznacza oczywiście, że taka umowa nie może być zawarta na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Świadczy to jednak o tym, że z punktu widzenia prawa leśnego większe znaczenie ma kwestia używa- nia rzeczy będącej przedmiotem własności Skarbu Państwa niż korzysta- nia z cudzej rzeczy przez Skarb Państwa. Trzecia grupa umów obejmuje umowy spółki handlowej, co wynika z art. 45 ustawy o lasach. Skarb Pań- stwa – Lasy Państwowe może przystępować do spółek lub tworząc spółki, co oznacza możliwość zawierania umów spółki handlowej, jak stanowi art. 17 k.s.h.: „§ 1. Jeżeli do dokonania czynności prawnej przez spółkę ustawa wymaga uchwały zgromadzenia wspólników albo walnego zgromadze- nia bądź rady nadzorczej, czynność prawna dokonana bez wymaganej uchwały jest nieważna. § 2. Zgoda może być wyrażona przed złożeniem oświadczenia przez spółkę albo po jego złożeniu, nie później jednak niż w terminie dwóch miesięcy od dnia złożenia oświadczenia przez spółkę. Potwierdzenie wy- rażone po złożeniu oświadczenia ma moc wsteczną od chwili dokonania czynności prawnej. § 3. Czynność prawna dokonana bez zgody właściwego organu spółki, wymaganej wyłącznie przez umowę spółki albo statut, jest ważna, jed- nakże nie wyklucza to odpowiedzialności członków zarządu wobec spół- ki z tytułu naruszenia umowy spółki albo statutu”. Dopuszczalność zawierania takich umów jest ograniczona i  umowy takie nie mogą przenosić prawa własności lasu w  ramach wnoszenia 17 Księga_PrawoLesne.indb 17 01.12.2010 22:19:15 Bartosz Rakoczy przez Skarb Państwa wkładu niepieniężnego do takiej spółki. Obok tych typowych w  obrocie cywilnoprawnym umów ustawa o  lasach reguluje także charakter tylko dla prawa leśnego. Charakteryzuje się ściśle określo- nym zakresem przedmiotowym i podmiotowym. Opisując prawo leśne trzeba też zwrócić uwagę na metodę regu- lacji. Jak również wyżej wskazywano, w  przypadku prawa leśnego nie została wypracowana nowa metoda, natomiast wykorzystywana z  po- wodzeniem jest zarówno metoda administracyjnoprawna, jak i metoda cywilnoprawna oraz metoda karnoprawna. Wykorzystywanie przez usta- wodawcę wszystkich trzech metod regulowania stosunków prawnych wynika z  tego, że prawo leśne obejmuje zagadnienia administracyjno- prawne, cywilnoprawne oraz karnoprawne. Za dominującą uznać trzeba metodę administracyjną, co jest konsekwencją stawiania jako podstawo- wego celu prawa leśnego celu ochronnego. Cel ochronny gwarantowany jest przede wszystkim poprzez normy administracyjnoprawne. Należy jednak zauważyć, że choć większość regulacji ma charakter administra- cyjnoprawny, to jednak nie można uznać za dominujące władcze metody działania organów administracji publicznej. Wynika to po pierwsze z te- go, że znakomita część działań o charakterze ochronnym powierzona jest Lasom Państwowym, choć przypomnieć trzeba, że obowiązki ochronne spoczywają na właścicielu niezależnie od tego, kto nim jest. Natomiast budzi wątpliwość, że Lasy Państwowe, a ściślej organy Lasów Państwo- wych w osobach Dyrektora Generalnego, regionalnego dyrektora Lasów Państwowych i nadleśniczego mogą być uznane za organy administracji publicznej. Kwestia ta jest przedmiotem odrębnego opracowania autor- stwa M. Tyburka. Należy podzielić pogląd Autora, iż w obecnym stanie prawnym organy Lasów Państwowych mogą być traktowane jak organy administracji publicznej. Wyposażone w  kompetencje władcze. W  or- ganach tych należy raczej upatrywać reprezentacji właściciela, którym jest Skarb Państwa, i wykonywaniem w imieniu, na rzecz i na rachunek właściciela uprawnień i obowiązków, które obciążają tego drugiego. Na- tomiast władcza metoda jest charakterystyczna dla działań starosty. Nie budzi wątpliwości to, że starosta jest organem ochrony środowiska. Jak stanowi bowiem art. 376 Prawa ochrony środowiska: „Organami ochrony środowiska, z zastrzeżeniem art. 377, są: 1) wójt, burmistrz lub prezydent miasta; 2) starosta; 18 Księga_PrawoLesne.indb 18 01.12.2010 22:19:15
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wybrane problemy prawa leśnego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: