Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00073 006067 12228384 na godz. na dobę w sumie
Wychować człowieka prawdomównego. Koncepcje, badania naukowe, wdrożenia - ebook/pdf
Wychować człowieka prawdomównego. Koncepcje, badania naukowe, wdrożenia - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 256
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2845-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> pedagogika
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Autorka oryginalnego dzieła naukowego z pogranicza nauk humanistycznych i społecznych zachęca wszystkich użytkowników kultury do podtrzymywania w wielu środowiskach dobrej tradycji prawdomówności. Czytelnik otrzymuje zatem pracę badawczą ze szczególnym przesłaniem. To pierwsza w Polsce od okresu międzywojennego pedagogiczno-filozoficzna monografia naukowa poruszająca kwestię wychowawczego kształtowania prawdomówności. Uzasadnieniem wyboru problematyki badawczej są zarówno współczesne zagrożenia prawdy, jak i niezgoda na eskalację nieprawdy w życiu publicznym, chęć uchronienia dzieci i młodzieży przed liberalistycznym zmniejszeniem wrażliwości na kłamstwo, niewystarczającym umiłowaniem prawdy i niedocenieniem prawdomówności. Mimo, iż współcześnie obserwuje się nobilitację zjawisk i wartości pozornych, wręcz celebruje się pozór, wciąż w ludzkiej samoświadomości istnieje norma prawdomówności wyrastająca z tęsknoty za autentycznością i szczerością.

Strukturę pracy tworzy: spis treści, wprowadzenie, pięć merytorycznie powiązanych rozdziałów, zakończenie, bibliografia, indeks osobowy, streszczenie w języku angielskim oraz aneks stanowiący prakseologiczne dopełnienie treści teoretycznych i empirycznych przeanalizowanych w monografii. Treść rozdziału pierwszego dotyczy pojęcia prawdomówności rozważanego w kontekście postępu nauki i indywidualnego rozwoju naukowego, w rozdziale drugim autorka wyjaśniła indywidualne i społeczne znaczenie takiej dyspozycji psychicznej i cechy, jak prawdomówność. Zawartość merytoryczną rozdziału trzeciego stanowi problem dyskredytacji prawdy i prawdomówności we współczesnym społeczeństwie konsumpcyjnym. Przyczyny nieprawdomówności oraz powody prawdomówności zostały szczegółowo zaprezentowane w rozdziale czwartym. Rozdział piąty zawiera wiele praktycznych wskazówek dotyczących respektowania normy prawdomówności w procesie wychowania dzieci i młodzieży.

By monografia naukowa nie spełniała wyłącznie funkcji normatywnej, ale również opisową i eksplikacyjną autorka przeprowadziła badania diagnostyczne młodzieży licealnej kilku śląskich miast. Chcąc dogłębnie poznać przedmiot badań i uzyskać dokładne dane zastosowała również metody hermeneutyczne pozwalające na interdyscyplinarną analizę i interpretację odpowiednio dobranych, zgodnych z celami badań tekstów źródłowych.  

Główny problem badawczy wyraża się w pytaniu: W jaki sposób w procesie wychowania kształtować w młodzieży prawdomówność? Poza celami kognitywnymi istotna była również realizacja innych celów podjętych badań: utylitarnych (związanych z podnoszeniem poziomu świadomości w zakresie funkcji wartości poznawczych i moralnych w życiu zbiorowości) i wychowawczych (kształtowanie przyzwyczajeń moralnych, takich jak mówienie prawdy; upowszechnianie zasady prawdomówności w relacjach wychowawczych).

Problematyka monografii może okazać się inspirująca nie tylko dla przedstawicieli wielu środowisk naukowych: filozofów, socjologów, politologów, antropologów, psychologów, pedagogów zainteresowanych epistemologią, etyką teoretyczną i stosowaną, teorią wychowania moralnego i prakseologią. Proces wychowania młodego pokolenia do reprezentowania postawy prawdomówności stanowi przedmiot refleksji również rodziców, nauczycieli, opiekunów, kuratorów, animatorów, moderatorów, asystentów rodzin czy terapeutów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Prawda i prawdomówność to fundamenty życia ludzkiego, natomiast niepraw- domówność, fałsz i kłamstwo spychają je w otchłań absurdu i nihilizmu. […]. Lektura monograi wzbudza uznanie dla jej Autorki, która wykazała się odwagą intelektualną i z godnym podziwu zaangażowaniem wypełniła lukę w reeksji i badaniach pedagogicznych z tego zakresu. Dowiodła, że wnikliwe podejmo- wanie zagadnień aksjologicznych jest konieczne, by ważne dla istnienia ludz- kości wartości nie uległy zapomnieniu, lecz były należycie rozumiane, bez zniekształceń, uproszczeń, wypaczeń, przesądów, stereotypów i błędów, aby wreszcie nie wydawały się nazbyt oczywiste, anachroniczne, kłopotliwe czy wstydliwe. W toku badań naukowych młodzież mogła pochylić się nad wieloma aspektami swego życia z perspektywy prawdy i prawdomówności. To istotny walor zrealizowanego przez Autorkę procesu badawczego. […]. Monograa Pani Alicji Żywczok wpisuje się w ten współcześnie nieodzowny obszar problemowy, toteż znajdzie szeroki krąg odbiorców – teoretyków i praktyków reprezentujących różne dziedziny wiedzy. prof. zw. dr hab. Urszula Ostrowska Alicja Żywczok ma niezwykle rzadką umiejętność stawiania pytań o sens roz- woju i formowania człowieka, a zwłaszcza tego, co jest miernikiem czło- wieczeństwa, czyli radości z odkrywania i komunikowania prawdy, nawet z perspektywy zmiany pewnych nastawień […] (wbrew modzie). Z tego cho- ciażby powodu jest to monograa doniosła naukowo i kulturowo oraz wartościowa dla środowiska akademickiego […], tym bardziej że autorka nie zamyka drogi dla innych, wręcz przeciwnie, dopiero tym projektem ją otwiera, „adaptując na nowo” ważną z punktu widzenia wychowania kategorię prawdomówności. […] Autorka próbuje mimo wszystko przełamać zarówno niedostatki modernizmu, jak i nędzę postmodernizmu. Pokazuje, iż ogra- niczenia epistemologiczne nie muszą być utożsamiane z postnowoczesną bezradnością, ponieważ stoi za nami jakaś tradycja myślenia, nowe badania naukowe, doświadczenia i wdrożenia pedagogiczne, a zwłaszcza to, co jest istotne w pedagogice – powszechne przeświadczenie, że człowiek (i jego świat) może być lepszy. prof. dr hab. Wiesław Andrukowicz Więcej o książce I A L C J A Ż Y W C Z O K i i i W W W y y y c c c h h h o o o w w w a a a ć ć ć c c c z z z ł ł ł o o o w w w e e e k k k a a a p p p r r r a a a w w w d d d o o o m m m ó ó ó w w w n n n e e e g g g o o o . . . . . . . . . ALICJA ŻYWCZOK Wychować człowieka człowieka człowieka prawdomównego prawdomównego prawdomównego Koncepcje, Koncepcje, Koncepcje, badania naukowe, badania naukowe, badania naukowe, wdrożenia wdrożenia wdrożenia CENA 28 ZŁ (+ VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-845-3 KATOWICE 2016 Wychować człowieka prawdomównego Koncepcje, badania naukowe, wdrożenia Córce Lidii NR 3446 AlicjA ŻyWczoK Wychować człowieka prawdomównego Koncepcje, badania naukowe, wdrożenia Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2016 Redaktor serii: Pedagogika Ewa Wysocka Recenzenci Urszula ostrowska Wiesław Andrukowicz Spis treści Wprowadzenie    9 R o z d z i a ł p i e r w s z y Pojęcie prawdomówności w kontekście postępu nauki i rozwoju naukowego Treść i zakres pojęcia prawdomówności   23 Status ontyczny prawdy   28 Rodzaje prawdomówności   31 Usytuowanie zagadnienia w problematyce badawczej pedagogiki i nauk pokrewnych   33 Kształtowanie prawdomówności jako element formacji intelektualnej adeptów nauki i młodych pracowników naukowych   37 obowiązek prawdomówności — podstawa ethosu zawodowego uczonych   37 Prawdomówność — cecha konstytutywna uczonych i budulec autorytetu   40 Ekspedycja jako współczesna forma zorganizowanego poszu­ kiwania prawdy — ujęcie neutralne i krytyczne   41 „Podróż” do granic własnych możliwości poznawczych, woli­ tywnych i emocjonalnych — aktywator odkryć naukowych   45 Fallibilizm i falsyfikacjonizm — postawy dystansu do prawdy naukowej w kontekście prawdomówności uczonych   47 indywidualne i społeczne znaczenie prawdomówności R o z d z i a ł d r u g i Stosunek do prawdy — miernik człowieczeństwa, czyli o powiązaniu prawdomówności z innymi jakościami idealnymi   53 Prawdomówność — norma moralna służąca budowaniu zaufania   59 6 Spis treści Funkcje prawdy a polemika z pragmatyzmem   63 Dlaczego nie należy kłamać, lecz warto mówić prawdę?   66 Trwałość opartych na prawdomówności relacji koleżeńskiej i przy­ jacielskiej   70 Prawdomówność — wyznacznik spójności małżeńskiej i rodzinnej   74 R o z d z i a ł t r z e c i Prawda i dobrobyt Dyskredytacja prawdomówności w społeczeństwie konsumpcyjnym zakwestionowanie wzorca prawdomówności w dobie eskalacji postaw hedonistycznych   79 Współczesne odmiany nieprawdomówności   84 odstępstwa od kierowania się zasadą prawdomówności   88 Uczniowska prawdomówność i uchylanie się od prawdomówności   91 oszczerstwo, pomówienie, plotka i pogłoska — powszechne man­ kamenty życia zbiorowego   94 Makiawelizm jako postawa „igrania z prawdą”  101 Utopizm — wykwit idealizmu czy przywołanie wzorca prawdy?  106 Podtrzymywanie mitów — zniekształcanie czy współtworzenie prawdy?  110 Demaskowanie złudzeń a trud zdobywania prawidłowych prze konań  116 R o z d z i a ł c z wa r t y Przyczyny nieprawdomówności oraz powody prawdomówności Uwarunkowania nieprawdomówności dzieci i młodzieży w wybra­ nych koncepcjach wychowania  123 Demoralizujący wpływ rodzicielskiej kłamliwości Ujęcie Ellen Key  123 Hipokryzja i lęk — przeszkody w osiąganiu dojrzałości uczu­ ciowej i moralnej Alexandra Sutherlanda Neilla geneza niepraw­ domówności  125 celebrowanie pozoru i pokrętny styl wyjaśniania zdarzeń przez dorosłych — janusza Korczaka odkrywanie prawdy o dzieciń­ stwie   129 Niedobory obcowania z prawdą, miłością i pięknem — źródło zakłamania Reinterpretacja Rabindranatha Tagorego koncepcji harmonizowania człowieka  132 Spis treści 7 „Etiologia” nieprawdomówności — wnioski z własnych badań  136 Motywy nieprawdomówności  136 Przyczyny mówienia nieprawdy  138 Wyznaczniki prawdomówności  143 Prawda a demokracja Społeczno­polityczne warunki rozwoju prawdomówności  143 Sytuacyjne czynniki prawdomówności  149 Naturalistyczne, kulturowe, religijne prawdomówności  150 i edukacyjne podpory R o z d z i a ł p i ą t y W obronie prawdy Respektowanie normy prawdomówności w procesie wychowania dzieci i młodzieży Prawdomówność jako komponent ideału wychowania, zasada wy­ chowania, powinność wobec prawdy oraz zobowiązanie wobec siebie i innych  155 Prawdomówność — cel dialogu wychowawczego, zadanie i cecha pedagoga, nauczyciela, opiekuna  159 Rozpoznawanie przeciwieństw prawdy i prawdomówności w re­ lacjach oraz sytuacjach wychowawczych  161 Sankcje wychowawcze związane z okłamywaniem rodziców bądź nauczycieli  164 oczekiwanie prawdomówności wolicjonalnej wychowanków  166 Wychowanie człowieka prawdomównego — proces, treść i rezultat  170 jako sposób kształtowania sfery zakończenie  183 Aneks  189 Bibliografia  221 indeks osobowy  235 Summary  241 zusammenfassung  247 Wprowadzenie Uzasadnienie podjętej problematyki W kulturze europejskiej zagadnienie prawdy bywa postrzegane przez współczesnych ludzi często jako pozbawione znaczenia jest to spowodowane w dużej mierze faktem, że problem kryterium praw­ dy — jako zbyt ogólnikowy — został wyparty nie tylko z refleksji filozoficznej, ale również socjologicznej czy pedagogicznej Deprecja­ cja prawdy w życiu społecznym może być związana między innymi z upowszechnieniem poglądów postmodernistycznych (ze świadomą rezygnacją z roszczenia do obiektywnej prawdziwości reprezentowa­ nych rezultatów namysłu), relatywizmem i subiektywizmem w ujmo­ waniu zagadnienia prawdy Nie dość, że dziś zbyt często prawdę się zniekształca, to próbuje się również zdyskredytować prawdomów­ ność, uznając tę ważną cechę ludzkiego charakteru za równoznaczną z nadgorliwością, nietaktem, z brakiem kurtuazji, a kłamstwu nadać pozytywny wydźwięk, na przykład uważając je za wyraz odwagi, przejaw wyrafinowanej dyplomacji bądź determinacji w dążeniu do celu Nowoczesność zdominowana jest również przekonaniem, że czło­ wiek żyje wśród fałszywych wyobrażeń o sobie i że nic innego prócz złudzeń nie jest mu dane w tej dziedzinie Egzystencjalizm jeana­Paula Sartre’a najsilniej utrwalił ten pogląd o inwazji wyliczonych zjawisk świadczy między innymi powstawanie prac, na ogół popularnonau­ kowych, wręcz zalecających sprytne posługiwanie się kłamstwem, na przykład Jak skutecznie ukryć kłamstwo?; Jak kłamać bez zmrużenia oka?; Jak oszukać wariograf? (przyrząd do wykrywania kłamstwa) Kolejne zagrożenie kondycji prawdy stanowi dziś nadprodukcja informacji, poglądów, hipotez, koncepcji i teorii naukowych czło­ wiek przeciążony sensorycznie nadmiarem bodźców informacyjnych usprawnia własne mechanizmy obronne, na przykład racjonalizacji, wyparcia, zaprzeczenia, projekcji Tym samym oddala się od prawdy, a w sytuacji zidentyfikowania nieprawdy zachowuje się permisywnie 10 Wprowadzenie Rynek sprzedaży informacji jest jednym z głównych obszarów rywalizacji interesów politycznych Fakty są często podawane z ukrytą intencją, by odbiorca, interpretując je, nabrał sympatii do określonego ugrupowania politycznego, z którym nadawca sympatyzuje lub przez które jest opłacany1 Kłamstwo uważa się za niebezpieczne, jednak choć stanowi za­ chowanie ryzykowne, część populacji tkwi w przekonaniu, że warto się do niego czasami uciec ograniczone ujawnianie prawdy jest już całkowicie dopuszczalne, usprawiedliwione problemami wynikają­ cymi z łatwowierności Bezpieczniej bowiem udawać, że się wierzy w jakąś wersję wydarzeń, oszukując oszukującego, niż narazić się na utratę na przykład życia odmian i kategorii kłamstw jest bardzo wiele i różna jest też ich kwalifikacja etyczna Są kłamstwa grzecznościowe (nawet w stosunkach między państwami i narodami), prawdy złożone na ołtarzu przyjaźni czy spokoju ducha Są interpretacje historyczne służące jedno­ stronnym celom politycznym, na przykład propagandowym, są […] prawdy nieujawniane ze strachu lub lekkomyślności, prawdy przekręcone tak subtelnie, że wychodzą na jaw do­ piero po długim okresie czasu i często przypadkowo, prawdy ukrywane w miejscach powszechnie dostępnych zgodnie z za­ sadą, że najciemniej jest pod latarnią2 Społeczna oraz moralna ocena kłamstwa (i takiej cechy, jak kłam­ liwość bądź zakłamanie) ma związek z wartościowaniem prawdy (oraz jej odpowiednika wśród cech charakteru — prawdomówności); im bardziej ceni się prawdomówność, tym niższą kwalifikację etycz­ ną otrzymuje kłamstwo i zarazem im bardziej odrażające wydaje się kłamstwo, tym większą sympatię przejawia się do prawdy Skoro wśród Europejczyków upowszechniło się dziś przekonanie, że „każdy ma prawo do własnej prawdy” bądź do wyrażania swej, czasem bardzo nieobiektywnej, wersji prawdy, prawda pojmowana zgodnie z klasycznym ideałem poznania nie cieszy się wielką popu­ larnością, a ludzkość wydaje się wyjątkowo pobłażliwa wobec różnych odmian nieprawdy Twórcy reklam posługujący się licznymi środkami 1 K Wieczorek: Prawda w epoce ponowoczesnej W: Postacie prawdy T 3 Red A jonkisz Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1999, s 140 2 S Dietzsch: Krótka historia kłamstwa. Przekorne eseje filozoficzne Przeł K Krze­ mieniowa Warszawa, Warszawskie Wydawnictwo literackie „Muza” SA, 2000, s 105 Wprowadzenie 11 perswazji zyskują konsumentów za pośrednictwem manipulowania prawdą: podawaniem jej za nieprawdę, ukrywaniem bądź zniekształ­ caniem Dodatkowo, za stosowanie manipulacji nie ponoszą odpowie­ dzialności, nie doświadczają sankcji, wręcz przeciwnie — swobodnie realizują swe cele, zbliżając się do sukcesu zawodowego Nie lepiej wygląda sytuacja w sferze polityki, w której chyba najwyraźniej prze­ jawia się problem oderwania prawdy od obiektywnej rzeczywistości za pomocą wyrafinowanych środków manipulacji Mimo to stosunkowo liczni członkowie społeczności XXi wieku wciąż dążą i aspirują do prawdy, wytrwale jej poszukują i z satys­ fakcją odkrywają Wśród osób niestrudzonych w tropieniu i weryfi­ kowaniu prawdy wyróżniają się przedstawiciele różnych środowisk zawodowych, między innymi sędziowie, dziennikarze3, lekarze, peda­ godzy, naukowcy, policjanci, celnicy, agenci służb specjalnych chociaż w dyplomacji praktyka kłamania jest pospolita, „minister nie musi być mistrzem w sztuce oszukiwania […], a ambasador powinien być czło­ wiekiem honoru, człowiekiem prawym”4 — pisze Maria ossowska Prawda stanowi wartość konstytuującą wyliczone grupy profesjo­ nalistów jednak każdy człowiek, niemal w każdym okresie swego życia, może wykrywać prawdę i demaskować fałsz kryjący się w co­ dziennych sytuacjach i zdarzeniach, sposobach podawania faktów, reprezentowania innych ludzi, diagnozując własną prawdomówność (vs nieprawdomówność) oraz rugując kłamstwo i oszustwo wpierw z własnej biografii, a następnie z życia społecznego Pedagodzy, opie­ kunowie dzieci i młodzieży, mają w tym zakresie wiele do zaofero­ wania osobom zainteresowanym wychowywaniem młodego pokolenia w prawdzie, do prawdomówności W życiu społecznym ludzie coraz dotkliwiej doświadczają pokręt­ nych wyjaśnień, są świadkami wielu zagmatwanych spraw, wchodzą w skomplikowane relacje, które niejednokrotnie prowadzą do sprze­ niewierzenia się prawdzie zaobserwowana w ostatnim dziesięcio­ leciu eskalacja kłamstwa obejmująca różne środowiska społeczne, od rodziny i szkoły począwszy, a na kraju, kontynencie czy świecie skończywszy, rodzi jednocześnie wśród pewnej grupy ludzi wyraźną niechęć do nieprawdy wynikającej z przebiegłości, egotyzmu, party­ 3 Karta etyczna mediów polskich zawiera zapis dotyczący kierowania się dziennikarzy, wydawców, producentów i nadawców zasadą prawdy, tzn dokładania wszelkich starań, aby przekazywane informacje były zgodne z prawdą; sumiennego i bez zniekształceń (we właściwym kontekście) relacjonowania faktów, a w razie rozpowszechniania błędnej informacji — niezwłocznego sprostowania two Naukowe, 1986, s 112 4 M ossowska: Ethos rycerski i jego odmiany Warszawa, Państwowe Wydawnic­ 12 Wprowadzenie kularyzmu jakże uzasadniona wydaje się w takiej sytuacji tęsknota za prawdomównością, która w koincydencji z innymi walorami oso­ bowymi stanowi prostą drogę ku dobremu życiu Uzasadnieniem mojego wyboru problematyki badawczej są zatem zarówno wyliczone zagrożenia prawdy, jak i niezgoda na rozpano­ szenie się nieprawdy w życiu publicznym, chęć uchronienia dzieci i młodzieży przed liberalistycznym zmniejszeniem wrażliwości na kłamstwo, niewystarczającym umiłowaniem prawdy i niedocenieniem prawdomówności Mimo iż współcześnie obserwuje się nobilitację zjawisk i wartości pozornych, wręcz celebruje się pozór i mistyfikację, wciąż w ludzkiej samoświadomości pozostaje norma prawdomówno­ ści wyrastająca z tęsknoty za autentycznością i szczerością Przygotowując monografię, kierowałam się pragnieniem zacho­ wania dla następnych pokoleń świata, w którym dąży się do prawdy po to, by odczuwać satysfakcję poznawczą, podejmuje się działania mądre i skuteczne, chcąc uniknąć tragicznych w skutkach porażek wynikających z tego, że w zdobywaniu wiedzy zostaliśmy wprowa­ dzeni w błąd, poddaliśmy się zbiorowej iluzji, przystaliśmy na jakąś fuszerkę, zwyciężyły pozór, fałsz i stereotyp Dotychczasowe wyniki badań, założenia metodologiczne i organizacyjne własnych badań Spośród dotychczasowych badań empirycznych moją uwagę zwróciły badania Małgorzaty Karwatowskiej, których zasadniczym celem było poznanie rozumienia słów „prawda” i „kłamstwo” przez młodzież klas trzecich licealnych; predykatów „mówić prawdę” i „kła­ mać” oraz wyrazów bliskich im pod względem formalnym i seman­ tycznym; sposobów wartościowania prawdy i kłamstwa Autorka posłużyła się dwoma narzędziami badawczymi — kwestionariuszami ankiety: jednym dotyczącym prawdy, drugim — kłamstwa, skiero­ wanymi do młodzieży z sześciu liceów ogólnokształcących (w tym lubelskich oraz zlokalizowanych w mniejszych miejscowościach: w za­ krzówku, Milejowie i w Urzędowie) W rezultacie grupa badana liczyła 200 osób Analiza wyników badań ujawniła, że licealiści z obu grup najbardziej różnią się zasobem słownictwa, natomiast w minimalnym stopniu dzieli ich ocena prawdy i kłamstwa, co prowadzi do wniosku, że młodzież liceum podobnie definiuje, kategoryzuje oraz wartościuje te terminy Nie potwierdziła się znana w językoznawstwie zasada Wprowadzenie 13 bogatszej reprezentacji leksykalnej dla kategorii negatywnych, w tym przypadku kłamstwa Autorka, przywołując socjolingwistyczną teorię Bernarda Bernsteina, udowodniła, że w rodzinach, których członkowie posługują się ograniczonym kodem językowym, młodzież ma mniej­ sze umiejętności operowania leksyką stosownie do sytuacji językowej, adresata i typu wypowiedzi odmienne warunki panują w rodzinach, w których obowiązuje kod rozwinięty; tam korzystne nawyki mowne nabywane są szybciej, a komunikacja werbalna przeważa nad komuni­ kacją niewerbalną, dlatego młodzież, która wywodzi się ze środowisk reprezentujących rozwinięty kod językowy, potrafiła podać liczne synonimy, określenia i orzeczenia wiążące się z prawdą i kłamstwem, a ukazujące postawę emocjonalną wobec ujawniania, znajdowania, a także doświadczania prawdy i kłamstwa5 By monografia naukowa mego autorstwa nie spełniała wyłącznie funkcji normatywnej, lecz także opisową oraz eksplikacyjną, prze­ prowadziłam badania, stosując metody: sondażu diagnostycznego (w ramach której skorzystałam z technik ankiety i wywiadu) oraz biograficzną (zrealizowaną za pomocą techniki badania dokumentów osobistych, takich jak esej) Na pierwszym etapie badań zastosowa­ łam ilościowe podejście badawcze (zrealizowane za pomocą techniki ankiety; 320 kwestionariuszy), a następnie, chcąc dogłębnie poznać przedmiot badań i uzyskać dokładne dane, skorzystałam z jakościowej orientacji badawczej6 (przeprowadziłam 77 wywiadów i zgromadzi­ łam 320 esejów tematycznych) Metodami nadrzędnymi w swych badaniach uczyniłam jednak szczegółowe metody hermeneutyczne7 polegające na wnikliwej anali­ 5 zob M Karwatowska: Prawda i kłamstwo w języku młodzieży licealnej lat dzie- więćdziesiątych lublin, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii curie­Skłodowskiej, 2001 6 zob U Flick: Jakość w badaniach jakościowych Przeł P Tomanek Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011 Por M Kaliszewska: Funkcje eseju pedagogicz- nego w dydaktyce akademickiej na tle procesów inkluzji społecznej Kielce, Uniwersytet Humanistyczno­Przyrodniczy jana Kochanowskiego, 2011; G Gibbs: Analizowanie danych jakościowych Przeł M Brzozowska­Brywczyńska Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011; N Denzin, y lincoln: Metody badań jakościowych T 1 War­ szawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010 7 Wyboru hermeneutycznych metod badań dokonałam na podstawie wnikliwej analizy między innymi monografii naukowych stanowiących warsztat metodologicz­ ny: H ­G Gadamer: Prawda i metoda Zarys hermeneutyki filozoficznej Przeł B Baran Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004; H ­G Gadamer: Rozum, słowo, dzieje. Szkice wybrane Przeł M Łukasiewicz, K Michalski Warszawa, Państwowy insty­ tut Wydawniczy, 2000; H ­G Gadamer: Teoria, etyka, edukacja. Eseje wybrane Wybór R Godoń Warszawa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2008; j Grondin: Wprowadzenie do hermeneutyki filozoficznej Przeł l Łysień Kraków, Wydawnictwo WAM, 2007; A Bronk: Hermeneutyka filozoficzna W: Filozofować dziś. Z badań nad 14 Wprowadzenie zie i interpretacji odpowiednio dobranych, zgodnych z przedmiotem i celami badań, tekstów źródłowych (z zakresu pedagogiki, filozofii, psychologii, socjologii, politologii), pozwalających na interdyscypli­ narną analizę i interpretację treści Trafność doboru materiału źró­ dłowego ujawniają zasoby bibliograficzne zamieszczone w końcowej części monografii8 Spośród metod interpretacji najczęściej korzystałam z interpretacji kontekstowej, intertekstowej oraz analizy pól pojęcio­ wych, która ma zastosowanie zwłaszcza w trakcie interpretacji dzieł filozoficznych Grupę badaną w latach 2014—2015 stanowiła młodzież licealna (klas drugich i trzecich) śląskich miast: Katowic, Gliwic, Bytomia i Tarnowskich Gór (320 osób, wiek — od 17 do 18 roku życia) Gru­ pę badaną wyodrębniłam, stosując losowy dobór próby Realizacja empirycznego przedsięwzięcia badawczego wymagała samodzielnego przygotowania narzędzi badawczych: kwestionariusza ankiety dla uczniów oraz kwestionariusza wywiadu z uczniami zaproponowany filozofią najnowszą Red A Bronk lublin, Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu lubelskiego, 1995; B Milerski: Hermeneutyka pedagogiczna. Perspektywy pedagogiki religii Warszawa, Wydawnictwo Naukowe chAT, 2011; M Szu­ lakiewicz: Filozofia jako hermeneutyka Toruń, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2012; M zając: Fenomenologiczne wątki w psychologii poznania. Badania Danuty Gierulanki nad przyswajaniem pojęć i rozumieniem tekstu Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2012; Wartość i sens. Aksjologiczne aspekty teo- rii interpretacji Red A Tyszczyk, E Fiała, R zajączkowski lublin, Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu lubelskiego, 2003 8 Pragnę zaakcentować, iż zamierzałam przybliżyć (oprócz analizy źródeł autorów zagranicznych, na przykład Ellen Key, Alexandra Sutherlanda Neilla, Rabindranatha Tagorego, Friedricha Wilhelma Foerstera, i najnowszej literatury zagranicznej związanej z podjętą problematyką), zwłaszcza polskie dziedzictwo kulturowe — teksty źródłowe pedagogów (vs pedagogów i filozofów; pedagogów i psychologów) minionych dziesięcioleci, a nawet stuleci, między innymi: Wincentego Kadłubka, Andrzeja Frycza­Modrzewskiego, Bronisława Ferdynanda Trentowskiego, jana Władysława Dawida, Aleksandra Kulczyckiego, Franciszki Baumgarten, Ka­ zimierza Sośnickiego, Władysława Witwickiego, Stefana Błachowskiego, Henryka Rowida, janusza Korczaka, Aleksandra Bocheńskiego, józefa Pietera, Aleksandra Kamińskiego Natomiast korzystając z dzieł filozoficznych eksploatowałam, oprócz najnow­ szej literatury, zwłaszcza zawartość polskich tekstów źródłowych, między innymi autorstwa: Marii ossowskiej, Kazimierza Ajdukiewicza, Kazimierza Twardowskiego, Tadeusza Kotarbińskiego, Mieczysława Krąpca, leszka Kołakowskiego, Władysława Stróżewskiego, józefa Tischnera, Karola Wojtyły, zygmunta Baumana, Stefana Swie­ żawskiego Nie pominęłam również dzieł klasyków filozofii zagranicznej, takich jak: Sokrates, Platon, Arystoteles, św Augustyn, św Tomasz, Elfred z Rievaulx, immanuel Kant, Plutarch, Thomas Morus, Aldoux Huxley, Mircea Eliade, Ernst cassirer, Ernst Bloch, claude lévi­Strauss, Paul Ricoeur, jacques Derrida, jürgen Habermas, Hans­ ­Georg Gadamer, Karl Popper, Roland Barthes Wprowadzenie 15 młodzieży temat eseju: Znaczenie prawdy w mym życiu — dzieciństwo, młodość, dorosłość, stanowiło autorską inicjatywę służącą realizacji wo­ bec respondentów zarówno celów badawczych, jak i wychowawczych Pisanie eseju sprzyja bowiem autorefleksji, samopoznaniu, werbalizo­ waniu własnych emocji, uczuć, klaryfikacji dążeń, zamierzeń i planów życiowych, a przede wszystkim wspiera rozwój moralny młodzieży Namysł nad własnym stosunkiem do fundamentalnych wartości i nad sposobami ich realizacji w różnych okresach życia stanowi inspirację do samopoznania oraz samowychowania za pośrednictwem odpo­ wiedniego kształtowania charakteru i osobowości Wszystkie eseje (320) starannie przeanalizowałam, a wyniki zapre­ zentowałam w odpowiadających tematycznie rozdziałach W anek­ sie zamieściłam fragmenty wybranych 61 esejów, które uznałam za wartościowe poznawczo, przydatne innym badaczom i czytelnikom Selekcjonując eseje, przyjęłam kilka kryteriów: — komunikatywność: możliwość rozszyfrowania przekazu pisemne­ — zrozumiałość treści wypowiedzi dla odbiorcy; — zawartość merytoryczną: wypowiedź „na temat”; nie analizowałam esejów, które dotyczyły problematyki odległej semantycznie; go; — różnorodność doświadczeń egzemplifikowanych w wypowiedzi; nie zamieściłam esejów, których treść była zbieżna bądź bardzo zbliżona Główny problem badawczy można sprowadzić do pytania: W jaki sposób w procesie wychowania kształtować w młodzieży prawdo­ mówność? Celem mych badań naukowych9 było poznanie opinii młodzieży na temat prawdy i prawdomówności: rozumienia prawdy; stosunku do takiej wartości, jak prawda; rodzajów prawdomówności i odmian nieprawdomówności; sytuacji komunikacyjnych sprzyjają­ cych i niesprzyjających mówieniu prawdy; okoliczności wymagających bezwarunkowego powiedzenia prawdy; uczuć towarzyszących kłam­ stwu i ujawnieniu prawdy; innych cech charakteru człowieka prawdo­ mównego; metod wychowania do prawdomówności w rodzinie, szkole i środowisku rówieśniczym; udziału rodziców, nauczycieli, kolegów/ koleżanek, przyjaciół/przyjaciółek w kształtowaniu postawy prawdo­ mówności; autorytetów prawdomówności; wartościowania zachowa­ nia ludzi prawdomównych i zakłamanych; koniecznych odstępstw od zasady prawdomówności; przyczyn i skutków nieprawdomówności; 9 zamiana zdań oznajmujących na pytające pozwala dostrzec wśród wyliczo­ nych celów szczegółowe problemy badawcze (które znajdą rozwiązanie w empirycz­ nej procedurze badań) Natomiast odpowiedzi na problemy hermeneutyczne zostaną zaprezentowane dzięki posłużeniu się metodologią nauk ogólnych 16 Wprowadzenie utrudnień w realizowaniu normy prawdomówności w świecie współ­ czesnym; znaczenia przypisywanego prawdomówności w obszarze rozwoju indywidualnego i funkcjonowania społecznego istotne wy­ dawało się znalezienie odpowiedzi nie tylko na główny problem badawczy, ale również na wiele problemów szczegółowych, a wśród nich zwłaszcza: z jakimi przeciwieństwami prawdy i prawdomówno­ ści styka się dziś młodzież ponadgimnazjalna oraz jakie odmiany nie­ prawdomówności najczęściej interioryzuje? za pośrednictwem jakich zasad, metod, form i treści rodzice i nauczyciele wychowują, zdaniem uczniów, prawdomównych ludzi? czy wzajemna prawdomówność usprawnia, w przekonaniu respondentów, komunikację (dialog wy­ chowawczy) nauczyciela i ucznia? oprócz problemów badawczych, które inspirowały do rozwiązań za pośrednictwem badań empirycznych, sformułowałam również py- tania umożliwiające ukierunkowane badawcze poszukiwania her- meneutyczne: co stanowi istotę prawdy i prawdomówności; z jakimi innymi wartościami prawda jest najściślej związana; jakie znaczenie w indywidualnym rozwoju naukowym i rozwoju nauki ma re­ spektowanie normy prawdomówności; czy dyskredytację prawdy w życiu społecznym można uznać za inhibitor rozwoju naukowego (vs postępu nauki); jakie są skutki naruszania przez badaczy zasady prawdomówności w ich działalności naukowej; jakie funkcje pełnią prawda i prawdomówność w odniesieniu do rozwoju indywidual­ nego i społecznego; jakie znaczenie ma prawdomówność w relacji koleżeńskiej i przyjacielskiej, w odniesieniu do związku małżeńskie­ go i rodziny; jakie poglądy, przekonania i postawy współczesnych ludzi doprowadzają do kwestionowania wzorca prawdomówności; jakie lokalne i globalne zjawiska społeczne utrudniają wychowanie i socjalizację młodego pokolenia w klimacie poszanowania prawdy; jakie są najgroźniejsze przejawy współczesnego zachwiania stosunku człowieka do prawdy; jakie zagrożenia dla jednostek, grup społecz­ nych i większych społeczności niesie z sobą powszechna dyskredy­ tacja normy prawdomówności; jakie są główne zewnątrzpochodne i wewnątrzpochodne przyczyny nieprawdomówności człowieka; ja­ kie daje się wyodrębnić wyznaczniki prawdomówności człowieka; jakie kompetencje, kwalifikacje zawodowe i dyspozycje psychiczne nauczyciela sprzyjają kształtowaniu w wychowankach prawdomów­ ności; jak zorganizować proces wychowania, by wzbudzić w mło­ dym pokoleniu respekt dla normy prawdomówności; w jaki sposób rozpoznawać przeciwieństwa prawdy i prawdomówności w rela­ cjach i sytuacjach wychowawczych; jakie znaczenie w kształtowa­ niu odpowiedniego stosunku do wartości (w tym prawdy) oraz Wprowadzenie 17 ich sprawnego „przekładania” na wzory postępowania mają sfery emocjonalna, uczuciowa i wolicjonalna człowieka Poza celami kognitywnymi istotna, w mym przekonaniu, była również realizacja innych celów podjętych badań: utylitarnych (zwią­ zanych z podnoszeniem poziomu świadomości w zakresie funkcji wartości poznawczych i moralnych w życiu zbiorowości), a także wy- chowawczych (kształtowanie przyzwyczajeń moralnych — takich jak mówienie prawdy, upowszechnianie zasady prawdomówności w rela­ cjach wychowawczych w ramach na przykład edukacji aksjologicznej) Popularyzacja problematyki może się okazać inspirująca nie tylko dla rodziców, nauczycieli, opiekunów, kuratorów, animatorów, mode­ ratorów, asystentów rodzin czy terapeutów młodego pokolenia, lecz także dla przedstawicieli wielu środowisk naukowych: filozofów, so­ cjologów, antropologów, psychologów, pedagogów, zainteresowanych epistemologią, etyką teoretyczną i stosowaną (między innymi prakse­ ologią) oraz teorią wychowania moralnego Struktura monografii, szczegółowy opis zawartości merytorycznej Uzasadnienie autorskiego zamysłu monografii i wyjaśnienie zało­ żeń metodologicznych pozwalają zapowiedzieć jej komponenty struk- turalne: spis treści, wprowadzenie, pięć merytorycznie powiązanych rozdziałów, zakończenie, bibliografia, aneks stanowiący prakseolo­ giczne dopełnienie treści teoretycznych i empirycznych przeanalizo­ wanych w monografii, indeks osobowy oraz streszczenie w języku angielskim i niemieckim W rozdziale pierwszym sprecyzowałam pojęcie prawdomówności i wyodrębniłam właściwości konstytutywne tworzące istotę tej dyspo­ zycji psychicznej Równocześnie nawiązałam do klasycznych kwestii aksjologii (rodzajów prawdy i prawdomówności) oraz teorii poznania (sposobu istnienia prawdy i prawdomówności, koncepcji epistemolo­ gicznych i ontologicznych) Usytuowanie zagadnienia w problematyce badawczej pedagogiki (jej licznych subdyscyplin) i nauk pokrew­ nych (zwłaszcza antropologii, psychologii, filozofii, socjologii, histo­ rii) pozwoliło ukierunkować analizy na zagadnienie naukoznawstwa i współczesnej profesjologii — kształtowania prawdomówności adep­ tów nauki i pracowników naukowych Wysunęłam tezę, że zarówno indywidualny rozwój naukowy, jak i postęp nauki rozumianej jako 18 Wprowadzenie jakość kulturowa zachodzą między innymi za pośrednictwem takiego zasobu osobowościowego uczonych, jak prawdomówność Dokonuję krytyki jednego spośród współczesnych uniwersyteckich sposobów poznawania prawdy — ekspedycji naukowych, próbując zwrócić uwagę raczej na endogenne niż egzogenne czynniki dynamizujące rozwój naukowy czynię to, mając świadomość obecnej mody na imponujące, na przykład międzykontynentalne, wojaże (vs delegacje) naukowe (raczej pseudonaukowe) i podawanie za prawdę miernych imitacji nauki Utrata znamion oryginalności odkryć naukowych może mieć swe źródło w nadmiernym przyzwyczajeniu do naśladownic­ twa nieproporcjonalnego do generatywności Będąc przekonaną, że poznawcze zdolności twórcze są zasilane głównie przez prawidłowo ukształtowany charakter (dyspozycje psychiczne, takie jak analizo­ wana prawdomówność) oraz osobowość pracowników naukowych, za aktywator oryginalnych odkryć uznałam sprzyjającą transgresji „podróż” do granic swych możliwości poznawczych, wolitywnych i emocjonalnych Scharakteryzowałam fallibilizm i falsyfikacjonizm jako postawy dystansu do prawdy naukowej W rozdziale drugim uzasadniłam indywidualne i społeczne zna­ czenie prawdomówności, wykazując, iż stanowi normę moralną słu­ żącą budowaniu zaufania, a zatem umożliwiającą społeczeństwu przetrwanie i integrację ze względu na to, że stosunek do prawdy jest również ważnym miernikiem człowieczeństwa, wyjaśniłam powiąza­ nia między prawdomównością i innymi jakościami idealnymi, takimi jak: miłość, szacunek, odwaga, sprawiedliwość, wierność, odpowie­ dzialność, pokój, wolność, uczciwość, piękno, oraz odpowiadającymi im cechami charakteru Podjęłam polemikę z poglądami przedstawi­ cieli pragmatycznej koncepcji prawdy, nie rezygnując jednak z ukaza­ nia licznych funkcji prawdy i prawdomówności Analiza i interpretacja wyników własnych badań pedagogicznych pozwoliły zaprezentować obszerną argumentację badanej młodzieży przemawiającą w obronie prawdomówności i przeciw kłamstwu zaakcentowałam istotne zna­ czenie prawdomówności w umacnianiu trwałości relacji koleżeńskiej, przyjacielskiej, małżeńskiej oraz w budowaniu spójności rodziny zawartość merytoryczna rozdziału trzeciego skłania czytelnika do przeanalizowania współczesnych metod dyskredytacji prawdy i kwestionowania wzorca prawdomówności Konsumeryzm i utyli­ taryzm zostały ukazane jako zjawiska zagrażające kulturze moralnej „ponowoczesnych” społeczeństw odpowiedzialnych za los idei praw­ domówności — jej przetrwanie bądź zaniechanie Wyodrębniłam, przyjmując różne kryteria, wiele odmian nieprawdomówności, takich jak: presupozycja, aluzja, implikatura oraz insynuacja Nie pominęłam Wprowadzenie 19 przy tym analizy koniecznych odstępstw od kierowania się zasadą prawdomówności Krytycznie odniosłam się do uczniowskich strategii uchylania się od powiedzenia nauczycielowi prawdy, wiążąc je przede wszystkim ze stanem braku wzajemnego zaufania Powszechnymi wypaczeniami prawdomówności i mankamentami życia zbiorowego są, w mym przekonaniu, również: oszczerstwo, pomówienie, znie­ sławienie, plotka, pogłoska, postawa makiaweliczna, pielęgnowanie uprzedzeń i hołdowanie stereotypom — szczegółowo scharakteryzo­ wane w rozdziale Natomiast za kontrowersyjne zaprzeczenia prawdy uważam utopizm, podtrzymywanie mitów i wyobrażeń iluzorycznych (złudzeń) Wskazałam znaczenie kształtowania w młodym pokoleniu prawidłowych przekonań wzmacniających dążenie do prawdy i po­ magających zdemaskować złudzenia, często zmniejszające aktywność życiową W treści rozdziału czwartego nie ograniczyłam się do deskrypcji przyczyn nieprawdomówności, lecz starałam się wnikliwie dociec, ja­ kie są powody prawdomówności (problematyka uwarunkowań praw­ domówności stanowi rodzaj pomostu łączącego czytelnika z kolejnym rozdziałem, piątym) W tym celu naświetliłam zewnątrzpochodne (na przykład społeczne, kulturowe, polityczne, edukacyjne, sytuacyjne, re­ ligijne) oraz wewnątrzpochodne (na przykład przyzwyczajenia) wy­ znaczniki prawdomówności chcąc zaprezentować szeroki wachlarz koncepcji etiologicznych, w których problem kłamstwa nie został pod­ jęty zdawkowo, marginalnie, lecz rzetelnie pod względem pedagogicz­ nym i psychologicznym, skorzystałam z propozycji wychowawczych znakomitych pedagogów (Ellen Key, Alexandra S Neilla, janusza Kor­ czaka), wywodzących się z europejskiego kręgu kulturowego, oraz z Rabindranatha Tagorego azjatyckiej koncepcji wychowania Mam nadzieję, że połączenie dziedzictwa kulturowego z nowoczesnością — wynikami własnych badań, które można nazwać metaforycznie głosem współczesnej polskiej młodzieży — przyniesie oczekiwany rezultat w postaci odpowiedniego postrzegania kłamstwa i reakcji polegającej na mądrym rozwiązywaniu złożonych problemów pedagogicznych W rozdziale piątym odbiorca kultury znajdzie bezpośrednie odnie­ sienie do teorii wychowania, etyki stosowanej i prakseologii pedago­ gicznej, co wiąże się z pojmowaniem prawdomówności jako kompo­ nentu ideału wychowania, zasady wychowania, celu dialogu między wychowawcą i wychowankiem, zadania nauczyciela/pedagoga, po­ winności względem prawdy, zobowiązania wobec siebie i innych Rodzaj pedagogicznej podpowiedzi stanowi podrozdział dotyczący rozpoznawania prawdy i prawdomówności w relacjach i sytuacjach wychowawczych oraz skutecznego zapobiegania problemowi zakła­ 20 Wprowadzenie mania zobrazowałam walkę wewnętrzną człowieka związaną z wy­ borem prawdy i odrzuceniem jej przeciwieństw oraz zaakcentowałam funkcję regulacyjną sfery emocjonalnej i uczuciowej w podejmowaniu trafnych decyzji moralnych Ukazałam również znaczenie kształtowa­ nia najbardziej zaniedbanej sfery ludzkiego rozwoju — wolicjonalnej (i należących do niej takich cech, jak: wytrwałość, konsekwencja, wy­ trzymałość, odporność psychiczna, systematyczność, obowiązkowość, pilność, rzetelność, solidność) — w podtrzymaniu postawy prawdo­ mówności i przeciwdziałaniu kłamstwu W ostatnim podrozdziale dostarczyłam rodzicom i nauczycielom licznych wskazówek, w jaki sposób (nie tylko za pośrednictwem sankcji) wychować człowieka prawdomównego; jakie metody, formy, środki i treści wychowania będą pomocne w realizacji tego celu Aneks zawierający fragmenty wypowiedzi pisemnej (eseju) bada­ nej młodzieży licealnej stanowi niewątpliwie dopełnienie zaprezento­ wanych koncepcji teoretycznych oraz interpretacji wyników badań Może okazać się również cennym materiałem praktycznym inspiru­ jącym rodziców, nauczycieli, wychowawców, pedagogów, opiekunów, kuratorów, animatorów, moderatorów, asystentów rodzin, terapeutów, trenerów do autorefleksji, dyskusji i zastosowania w pracy z mło­ dzieżą (na przykład w zakresie edukacji aksjologicznej: treningów dojrzałości osobowej, sprawności etycznej, treningów umiejętności interpersonalnych, treningów kreatywności) na lekcji wychowawczej, lekcji etyki, religii czy innej prowadzonej metodami aktywizującymi bądź na zajęciach pozalekcyjnych czytelnik otrzymuje zatem pracę badawczą ze szczególnym prze­ słaniem To pierwsza w Polsce od okresu międzywojennego pedago­ giczno­filozoficzna monografia naukowa poruszająca kwestię wycho­ wawczego kształtowania prawdomówności Wszystkim czytelnikom życzę wzmacniania się treścią monografii i osiągania sukcesów w za­ kresie doskonalenia swej prawdomówności Przekonacie się, że warto podjąć trud, by odkryć swą naturalną niechęć do zakłamania i nie­ zwykłą radość mówienia prawdy, a przede wszystkim dostrzec swój osobisty wkład w rozwój kultury moralnej znając dyskomfort zwią­ zany z kłamstwem, każdy człowiek od jak najwcześniejszego okresu życia powinien móc pozwolić sobie na komfort prawdomówności Indeks osobowy A Abgarowicz Kazimierz  107, 228 Abramowiczówna Zofia  94, 229 Adamski Franciszek  74, 87, 172, 221 Adorno Theodor  96, 221 Ajdukiewicz Kazimierz  14 Allen Barry  221 Allport Gordon Willard  94 Amsterdamski Piotr  47, 57, 222 Amsterdamski Stefan  48, 147, 221, Andrukowicz Wiesław  24, 172, 221, 223, 229 232 Antas Jolanta  116, 221 Appleby Joyce  221 Arendt Hanah  221 Arystoteles  14, 25, 34, 157, 163, 221 Augustyn, św.  14, 39, 129, 224 B Bańka Józef  233 Baran Bogdan  13, 107, 224, 225 Barthes Roland  14, 111, 221 Bartmiński Jerzy  223, 226 Bauman Zygmunt  14, 144, 147, 221 Baumeister Roy  167, 221 Baumgarten Franciszka  14, 222 Bereza­Jarociński Andrzej  228 Bernstein Bernard (Basil)  13, 222 Białecka Barbara  126, 228 Bloch Ernst  14, 107, 226 Błachowski Stefan  14, 24, 222 Błońska Wanda  111, 221 Bocheński Aleksander  14, 138, 222 Bogucki Michał Konstanty  227 Bokszański Zbigniew  222 Borowska Teresa  228 Brezinka Wolfgang  119, 222 Bronk Andrzej  13, 14, 222 Brozi Krzysztof  222 Bruno Giordano  173 Brzozowska­Brywczyńska Maja  13, Buczyńska­Garewicz Hanna  60, 117, 224 222 Buksiński Tadeusz  229 Bull Norman J.  170, 222 Burdziej Stanisław  224 C Carlgren Frans  169, 222 Cassirer Ernst  14, 110, 111, 222 Chałubiński Mirosław  231 Chandrasekhar Subrahmanyan  46, 47, 57, 222 Chlewiński Zdzisław  222 Chmielewski Adam  229 Christie Richard  101, 102, 222 Chudy Wojciech  222 Chwedeńczuk Bohdan  222 Cichowicz Stanisław  110, 229 Cymbrowski Borys  42, 230 Czerniawska Olga  43, 222 Czyż Iwo  109, 232 D D’Almeida Fabrice  80, 101, 222 Dahl Robert A.  147, 223 236 Indeks osobowy Dalajlama XIV (Tenzin Gjaco)  173, 223 Davidson Donald  223 Dawid Jan Władysław  14, 166, 223 Dąbrowska Anna  223 Denzin Norman  13, 223 Derrida Jacques  14, 102, 115, 129, Descartes Rene (Kartezjusz)  223 Dębowski Józef  229, 230, 231 Dietzsch Steffen  10, 53, 67, 84, 146, 162, 223 148, 223 Draheim Szymon  75, 223 Duchliński Piotr  61, 157, 224, 228, 231, 233 Dudzikowa Maria  230 Duszak Anna  227 E Eddington Arthur Stanley  57 Edvardsen Terje Steen  228 Ekman Paul  70, 72, 75, 223 Ekman Tom  70, 72, 223 Elfred z Rievaulx  14, 70, 71, 223 Eliade Mircea  14, 111, 223 Elzenberg Henryk  230 Etheredge Lloyd  102 F Fairclough Norman  227 Feldmanowa Maria  232 Fiała Edward  14, 232 Fijałkowska Barbara  147, 233 Flick Uwe  13, 224 Foerster Friedrich Wilhelm  14, 156, 159, 160, 167, 169, 224, 230 Fontenelle Bernard Le Bovier  67 Foucault Michel  109, 145, 229 Freud Siegmund  96, 110 Frycz­Modrzewski Andrzej  14, 137, 172, 224 Frydman Ela  130, 226 Fudalej Małgorzata  38, 39, 224 Fukujama Francis  224 Furet Francois  224 G Gadacz Tadeusz  232 Gadamer Hans­Georg  13, 14, 224 Galewicz Włodzimierz  55, 84, 158, 226 Gałecki Sebastian  61, 224 Gandhi Indira  173 Gandhi Mahatma (Mahandas Karam­ chand)  129, 173 Geis Florence Lindy  101, 102, 103, 222, 224 Gibbs Graham  13, 224 Gierulanka Danuta  14, 233 Gilson Etienne  84, 224 Głażewski Michał  169, 222 Goćkowski Janusz  38, 224 Godoń Rafał  13, 224 Goffman Erving  104, 105, 224 Goliński Zdzisław  224 Górnicka­Kalinowska Joanna  224 Grabias Stanisław  224 Grassi Ernesto  117, 227 Grice Paul  84, 85 Grodziński Eugeniusz  224 Gromska Daniela  25, 221 Grondin Jean  13, 224 Grzywa Anna  224 Guzowska Małgorzata  70, 223 H Habermas Jürgen  14, 33, 114, 183, 223, 225, 230 Hagtvet Bernt  228 Hartmann Nicolai  29 Hartshorne Hugh  70 Hegel Georg Wilhelm Friedrich  144 Hewstone Miles  230 Higgins Edward Tory  167, 221 Hildebrand Dietrich von  37, 55, 225 Hipokrates  61 Hitler Adolf  102 Hmissi Valeria  102, 129, 162, 223 Hołówka Jacek  225 Homa Tomasz  61, 157, 224, 231, 233 Homplewicz Janusz  156, 225 Indeks osobowy 237 Hornowski Tomasz  104, 232 Hunt Lynn  221 Husserl Edmund  29, 55, 226, 230 Huxley Aldous  14, 107, 225 I Ingarden Roman  29, 54, 228, 230 Iwaniszewska Cecylia  173, 225 J Jacob Margaret  221 Jadacki Jacek  225 James William  118, 225 Jan Paweł II, św., papież  56, 173, 225 Jan XXIII, św., papież  173, 225 Janicka Barbara  232 Jankowski Piotr  173, 223 Jekielowa Teresa  228 Jezus z Nazaretu  46 Joanna d’Arc  172 Jodłowska Bogusława  172, 225 Jonkisz Adam  10, 79, 232 K Kaczocha Włodzimierz  225 Kadłubek Wincenty  14, 176, 225 Kadzikowska­Wrzosek Romana  167, 225 Kalinowski Marian Leon  80, 222 Kaliszewska Małgorzata  13, 225 Kamiński Aleksander  14, 99, 226 Kaniowski Andrzej Maciej  114, 225 Kant Immanuel  14, 55, 67, 84, 98, 99, 157, 158, 159, 226, 230 Kapferer Jean Noel  95, 97 Kaprocki Bolesław  169, 224 Karwatowska Małgorzata  12, 13, 162, Kern Anne Brigitte  228 Key Ellen  6, 14, 19, 54, 123, 124, 125, Kijania­Placek Katarzyna  226 Kiklewicz Aleksander  228 Klentak­Zabłocka Małgorzata  54, 181, 226 126, 226 230 Kłoczowski Jan  37, 55, 225 Knasiecka­Falbierska Karina  230 Kochanowski Jan  13, 225 Kohlberg Lawrence  171, 226 Koj Leon  225 Kołakowska Tamara  170, 228 Kołakowski Leszek  14, 89, 112, 117, 148, 157, 183, 225, 226, 230 Konstańczak Stefan  226 Kopernik Mikołaj  14, 147, 173, 223, 225, 225, 227, 231 Korczak Janusz  6, 14, 19, 129, 130, 131, 173, 226 Korzus Adam  225 Korżyk Krzysztof  226 Kosian Józef  107, 226 Kostkiewicz Janina  87, 172, 221 Kościuszko Krzysztof  226 Kot Dobrosław  160, 226 Kotarbiński Tadeusz  14, 26, 160, 226 Kowalczyk Marek  75, 223 Kozikowski Edward  226 Krahelska Halina  107, 229 Krajewski Władysław  227 Krasnodębski Zdzisław  226 Krawczyk Zofia  132, 173, 226 Krąpiec Mieczysław  14, 24, 65, 227 Król Marcin  232 Kruglanski Arie  167, 221 Krzemieniowa Krystyna  10, 53, 84, 146, 223 Krzemiński Adam  94, 231 Kubicki Roman  227 Kubok Dariusz  117, 227 Kucharski Jarosław  227 Kuderowicz Zbigniew  107, 110, 226, Kulczycki Aleksander  14, 57, 59, 231 155, 159, 227 Kunz Tomasz  144, 221 Kürbis Brygida  176, 225 Kwiatkowska Henryka  147, 223 Kwieciński Zbigniew  147, 223, 227 238 Indeks osobowy L Lakatos Imre  227 Lampke Franciszek  227 Lazari­Pawłowska Ija  229 Lenin Władimir Ilicz  145 Leopardi Giacomo  117, 227 Lerner Harriet Goldhor  227 Lesser Gerald S.  171, 226 Lévi­Strauss Claude  14, 110, 227, 231 Lincoln Yvonna  13, 223 Lippmann Walter  96 Lombardi Federico V.  170, 171, 227 Lukian  227 Lyon David  144, 221 Ł Łobocki Mieczysław  170, 227 Łukasiewicz Małgorzata  13, 224 Łysiak Waldemar  227 Łysień Leszek  13, 224 M Machoń Henryk  119, 222 Macrae C. Neil  230 Majchrzak Małgorzata  230 Makowski Stanisław  55, 222 Malewska Hanna  227 Malinowski Antoni  229 Malinowski Bronisław  28 Maliszewski Wojciech  233 Marks Karl  106 Marshall Gordon  96, 227, 231 Martin Hans­Peter  227 Maslow Abraham  28 Mason­Ekman Mary  70, 72, 223 May Mark  70 Mazurkiewicz­Brzozowska Małgorza­ ta  226 Mendelski Tomasz  48, 92, 147, 228 Michalski Krzysztof  13, 56, 224, 232 Mickiewicz Adam  174, 227, 229 Milerski Bogusław  14, 228 Moń Ryszard  228 Moon Tae Hyun  102, 103, 224 Morin Edgar  228 Morus Thomas  14, 107, 228 Moszczeńska Iza  54, 123, 226 Mrówczyński Piotr  111, 223 Muklanowicz Józef  227 Muszyński Heliodor  227 N Natorp Paul  57, 159 Neill Alexander Sutherland  6, 14, 19, 125, 126, 127, 128, 228 Neron  97 Newton Izaak  57 Nęcka Edward  174, 228 Nietzsche Friedrich  145 Niżnik Józef  183, 225, 230 Norwid Cyprian Kamil  55, 56, 222 Nowak Marian  171, 228 Nowakowska­Siuta Renata  223 Nowicka Ewa  231 Nowicka­Włodarczyk Ewa  229 Nyczaj Stanisław  173, 227 O Ochab Maria  110, 224, 229 Opara Stefan  226 Ossowska Maria  11, 14, 23, 31, 55, 60, 148, 163, 228 Ostrowska Urszula  38, 56, 228 P Parmenides  117, 227 Paściak Józef  37, 55, 225 Paśniczek Jacek  225 Paweł VI, papież  173, 225 Paweł, św.  98, 173 Peirce Charles  47 Pelc Jerzy  228 Pestalozzi Johann  129 Piaget Jean  170, 228 Pieter Józef  14, 23, 36, 228 Pigoń Krzysztof  38, 224 Piotrowski Andrzej  222 Platon  14, 29, 106, 107, 172, 229 Plutarch z Cheronei  14, 94, 229 Podniesiński Michał  145, 229 Indeks osobowy 239 Polkowski Andrzej  54, 230 Pomian Krzysztof  110, 227 Popper Karl  14, 47, 48, 106, 107, 117, 229 Poznański Kazimierz  229 Puczyłowski Tomasz  229 Puzynina Jadwiga  229 Q Quine Willard Van Orman  229 R Revel Jean­François  48, 92, 146, 147, 228 Ricoeur Paul  14, 110, 229 Rocławski Bronisław  174 Rodek Violetta  71, 230 Rolewski Jarosław  55, 230 Rorty Richard  183, 225, 230 Rosmini Antonio  155, 167, 230 Rousseau Jean­Jacques  162, 230 Rowid Henryk  14, 155, 156, 230 Rybałt Jan  84, 224 Ryś Maria  230 S Sacher Wiesława  233 Sareło Zbigniew  221 Sartre Jean­Paul  9 Sawczuk Wiktor  38, 228 Scheler Max  29, 230 Schmeichel Brandon  167, 221 Schumann Harald  227 Schweitzer Albert  129 Seethaler Sherry  39, 230 Sieczkowski Tomasz  162, 232 Siedentop Larry  230 Siewior­Kuś Alina  39, 230 Skłodowska­Curie Maria  13, 162, 222, 223, 224, 225, 226, 229, 231 Sloterdijk Peter  42, 230 Smołka Ewa  156, 160, 230 Sokrates  14, 97, 172, 196, 229 Sośnicki Kazimierz  14, 60, 61, 230 Sójka Jacek  227 Spinoza Baruch  28 Stangor Charles  230 Staniewska Anna  111, 222 Stanosz Barbara  223, 229 Starzyńska­Kościuszko Ewa  226, 228 Stein Edith  54, 230 Steiner Rudolf  169, 222 Stępnik Andrzej  230 Stróżewski Władysław  14, 228, 230 Swieżawski Stefan  14, 57, 58, 230 Szacki Jerzy  231 Szahaj Andrzej  230 Szaniawski Klemens  230 Szawarski Zbigniew  172, 231 Szczepańska Mariola  71, 231 Szkołut Tadeusz  231 Szołtysek Adolf  233 Sztaudynger Jan  173 Sztombka Wojciech  229 Sztompka Piotr  231 Szulakiewicz Marek  14, 231 Szuman Henryk  231 Szuta Wiesław  157, 231 Szymańska Beata  110, 231 Ś Ślipko Tadeusz  25, 157, 231 Śliwa Anna  224 Śliwa Leszek  224 Śliwerski Bogusław  147, 169, 231 Śpiewak Paweł  147, 231 T Tagore Rabindranath  6, 14, 19, 57, 132, 134, 135, 173, 226, 229 Tarski Alfred  231 Tatarkiewicz Anna  111, 223 Tchorzewski Andrzej  228, 231 Theiss Wiesław  231 Thiele­Dohrmann Klaus  94, 95, 97, 231 Tischner Józef  14, 37, 55, 56, 160, 225, 226, 232 Tocqueville Alexis de  232 Toeplitz Karol  225 240 Indeks osobowy Tokarz Marek  232 Tomanek Paweł  13, 224 Tomasz, św. (Tomasz z Akwinu)  14, 54, 84, 224 Trentowski Bronisław Ferdynand   14, 24, 25, 172, 221, 232 Turiel Elliot  171, 226 Twardowski Kazimierz  14, 158, 232 Tyszczyk Andrzej  14, 232 V Vohs Kathleen  167, 221 Voise Waldemar  137, 172, 224 Vrij Aldert  162, 232 W Wajs Andrzej  54, 230 Wallace Patricia  104, 232 Wallerstein Immanuel  109, 232 Walter Elżbieta  132, 229 Wartenberg Mścisław  226 Weber Max  84 Wieczorek Krzysztof  10, 79, 232 Wierzbicka Anna  232 Wierzbicki Alfred  155, 230 Wierzbicki Piotr  232 Wilde Oscar  232 Williams Bernard  64, 232 Witkacy (Witkiewicz Stanisław Igna­ cy)  226 Witkowski Lech  223, 232, 233 Witkowski Tomasz  32, 86, 103, 233 Wittgenstein Ludwig  233 Witwicki Władysław  14, 88, 107, 172, 229, 233 14, 233 Wojtyła Karol (Jan Paweł II, papież) Wolniewicz Bogusław  23, 24, 136, 137, 233 Woroniecki Paweł  147, 233 Woźniak Maria  227 Wójcik Andrzej  233 Wylęgała Mirosław  71, 223 Wyszyński Stefan  130, 230 Z Zając Maria Anna  14, 233 Zajączkowski Ryszard  14, 232 Zawisza  215 Zeidler Paweł  227 Zybura Marek  227 Ż Żeleński­Boy Tadeusz  223 Żywczok Alicja  39, 41, 63, 71, 86, 87, 230, 231, 233 Alicja Żywczok To Raise a Truthful Persons Conceptions, Research Studies, Implementation S u m m a r y Common among contemporary Europeans is the belief that “everyone has a right for his or her own truth” or to express their, often very subjec­ tive, version of the truth. The classic idea of truth is not particularly popular while various kinds of untruth are treated exceptionally leniently. Copywriters avail themselves of numerous means of persuasion and gain consumers by means of truth manipulation: the truth is shown as untruth or it is concealed or distorted. Not only does their free use of manipulation go unpunished, on the contrary, it is counted among their professional successes. The same applies to the sphere of politics where the problem of separating the truth from the objective reality using sophisticated manipulation seems most acute. In today’s social life, which abounds in examples of shady business, people are increasingly more often offered vague explanations or establish complicated relationships in which it is not uncommon to come across a gar­ bled version of the truth. The escalation of lie over the last decade among various social circles, from the family and the school to the entire country to the continent or even the whole world, causes in a certain group of people a definite dislike towards untruth resulting from cunningness, egotism or particularism. Such people continue to try and attain the truth and manage to discover it with satisfaction. The desire for veracity is all the more justified in such a situation. Such an attitude, coupled with other personal traits, paves the way to leading a good life. The reasons I chose this particular subject matter for my research are both the threats to the truth listed above as well as my rejection of untruth in the public life, the desire to protect children and the youth against liberal decrease of sensitivity to the lie, insufficient love of the truth and underap­ preciation of veracity. In the world of today, despite the fact that pretended values and phenomena are being treated with more and more appreciation, mere appearances or mystification are being openly adored, the veracity 242 Summary standard that results from the desire for authenticity and honesty remains active in the human self­consciousness. In my research, whose results eventually materialized in the form of this monograph, I followed the desire to preserve for posterity the world in which one seeks the truth in order to feel the cognitive satisfaction, the world in which one undertakes wise and effective actions, intending to avoid the tragic outcome of defeat caused by being led astray in his or her pursuit of knowledge or being exposed to collective illusion; something goes wrong, appearances, falsehood and the stereotype win the day. It is worthwhile at this point to explain to the readers why this monograph was written at all. My purpose was not to review or sort out all the research projects (theories, concepts or views) in the subject matter at hand but rather to focus on the upbringing effects of the research material and how it raises the level of social awareness, to thoroughly discuss the phenomenon of the truth and veracity and to work out my own pedagogical standpoint. As far as I am concerned, each generation should ponder the necessity of respecting such a value as truth, enhancing it with new individual components, typical of a given historical or civilization period. The main research problem is: In what way in the process of upbringing should one shape veracity in the youth? The aim of my research was to learn what the youth think about the truth and veracity, how they understand the truth, what their relation to such a value as truth is, what kinds of veracity and non­veracity they are familiar with, and what they know about: communication situations conducive and not conducive to telling the truth, the circumstances requiring unconditionally that the truth be told, the feelings accompanying the lie and revealing of the truth, other features of character of a truthful individual, methods of upbringing toward veracity within the family, school and the peer circle, participation of the parents, teachers, classmates, friends in the process of shaping the founda­ tions of veracity; authorities of veracity, valuation of the behavior of truthful and mendacious people, the necessary deviation from the principle of vera­ city, the reasons and effects of non­veracity; the difficulties in adhering to the norm of veracity in the contemporary world, the significance that is ascribed to veracity in the sphere of individual development and social functioning. It seemed important to seek the answer not only to the main research question but also to many detailed problems, especially: what values opposite to the truth and veracity are the young people above the age of 12 exposed today and what variants of non­veracity do they most often interiorize? By means of what principles, methods, forms or message do the parents and the teach­ ers bring up truthful people? Does mutual veracity improve communication (upbringing dialogue) between the teacher and the student? Apart from the cognitive purposes, in my opinion, there were also other important aims in my research, including: utilitarian aims (connected with the raising of the level of awareness concerning the cognitive and moral function values in the collective life) and upbringing aims (the shaping of moral habits, Summary 243 such as telling the truth; promoting the principle of veracity i
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wychować człowieka prawdomównego. Koncepcje, badania naukowe, wdrożenia
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: