Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00442 007839 11497705 na godz. na dobę w sumie
Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji - ebook/pdf
Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-9984-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> konstytucyjne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji to książka, której celem jest pokazanie, że proces rozpoznania sprawy indywidualnej przez sąd, a nawet organ administracji podlega podobnym mechanizmom oraz ukazanie znaczenia Konstytucji i jej bezpośredniego stosowania w konkretnym procesie.

Podstawowym celem opracowania jest przybliżenie każdej z faz procesu:

  1. ustaleń faktycznych, pod kątem gromadzenia i oceny dowodów,
  2. wykładni w oparciu o reguły zbudowane na podstawie zintegrowanych założeń koncepcji wykładni
  3. aplikacji normy w orzeczeniu sądowym zgodnym z Konstytucją i ustawami, prawem Unii Europejskiej i umowami międzynarodowymi.

W książce zostały omówione: zarys modelu wykładni i stosowania prawa w procesie; ustalenia faktyczne jako podstawa decyzji sądowej a sformalizowane sposoby dowodzenia (ciężar dowodu, ciężar dowodzenia, ciężar argumentacji i standard udowodnienia); wykładnia prawa; faza aplikacyjna; wykładnia Konstytucji; mieszany model kontroli konstytucyjności; bezpośrednie stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądowym.

Rozdział I Zarys modelu wykładni i stosowania prawa w procesie prezentuje następujące zagadnienia: znaczenie Konstytucji dla procesu sądowego stosowania prawa (Konstytucja a proces sądowy, uzasadnienie bezpośredniego stosowania norm konstytucyjnych, model procesu sądowego w procesie opartym na bezpośrednim stosowaniu Konstytucji, stosowanie Konstytucji jako element modelu indywidualnego stosowania prawa); model procesu indywidualnego stosowania prawa (model ogólny procesu sądowego, specyfika postępowania sądowego, specyfika kontroli konstytucyjnej, elementy wspólne i odmienności stosowania sądowego i abstrakcyjnej kontroli konstytucyjności, specyfika stosowania prawa Unii Europejskiej, znaczenie ram rozpoznania sprawy i postępowania dowodowego, znaczenie kierunku rozstrzygnięcia, postępowania dotyczące kontroli instancyjnej, konstrukcje modelowe).

W rozdziale II Faza ustaleń faktycznych. Ustalenia faktyczne jako podstawa decyzji sądowej a sformalizowane sposoby dowodzenia (ciężar dowodu, ciężar dowodzenia, ciężar argumentacji i standard udowodnienia) Autorzy omówili: model ustaleń faktycznych w ramach sądowego stosowania prawa, fazę ustaleń faktycznych w procesie karnym, cywilnym, administracyjnym, błędy dotyczące ustaleń faktycznych.

Rozdział III Wykładnia prawa poświęcony został modelowi wykładni wypracowanemu przy wykorzystaniu dorobku teorii derywacyjnej i klaryfikacyjnej, podstawom wykładni i zależnościom między wykładnią a dokonywaniem ustaleń faktycznych, mechanizmom wykładniczym (regułom, rodzajom wykładni, wykładni prawa unijnego, regułom procedury), cywilistycznej wykładni oświadczeń woli oraz wykładniczemu naruszeniu prawa materialnego.

Rozdział IV. Faza aplikacji normy prawnej przedstawia model aplikacyjny, omawia też kwestie związane ze stosowaniem prawa cywilnego (stosowanie prawa cywilnego przez sąd; cywilistyczna sankcja, stosowanie prawa cywilnego przez strony, znaczenie normy indywidualnej i konkretnej w modelu stosowania prawa cywilnego), stosowanie prawa karnego (stosunki karnoprawne, mechanizm rekonstrukcji i aplikacji norm prawa karnego, stosowanie prawa karnego przez sąd, przypisanie odpowiedzialności karnej, stosowanie prawa karnego, sankcja karnoprawna, wymiar kary i środków karnych, specyfika kontroli odwoławczej), stosowanie prawa administracyjnego (stosunki administracyjnoprawne, specyfika stosowania prawa administracyjnego, złożoność oceny, specyfika kontroli sądowoadministracyjnej).

Rozdział V. Wykładnia konstytucji. Uwagi ogólne. Wykładnia konstytucji na tle obowiązku bezpośredniego jej stosowania poświęcony jest koncepcjom wykładni Konstytucji, jej normatywnemu znaczeniu, znaczeniu wykładni Konstytucji w praktyce, modelowi wykładni, wykładni Trybunału Konstytucyjnego i wykładni sądowej, domniemaniom konstytucyjnym i znaczeniu domniemania konstytucyjności.

Rozdział VI. Mieszany model kontroli konstytucyjności omawia znaczenie domniemania konstytucyjności dla bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, kwestie związane z odmową zastosowania normy ustawowej, mechanizm reguły kolizyjnej lex superior derogat legi inferiori, konsekwencje jej zastosowania w procesie stosowania prawa.

Rozdział VII. Bezpośrednie stosowanie konstytucji w orzecznictwie sądowym poświęcony jest analizie orzecznictwa odnoszącego się do oceny zarzutów naruszenia norm konstytucyjnych, wykładni prokonstytucyjnej i wykładni w zgodzie z Konstytucją, współstosowaniu Konstytucji i ustaw, stosowaniu Konstytucji wprost, regułom kolizyjnym, potencjalnym obszarom bezpośredniego stosowania Konstytucji, w tym również dokonywanych przy pomocy reguły walidacyjnej lex superior derogat lege inferiori.

Książka przedstawia model wykładni i stosowania Konstytucji wraz z wyjątkowymi regułami odmowy zastosowania przepisów ustaw sprzecznych z Konstytucją, z ratyfikowaną umową międzynarodową oraz z prawem Unii Europejskiej. Model bezpośredniego stosowania Konstytucji w procesie wzbogaca obszerna analiza wykształconego a nieopracowanego dotąd orzecznictwa sądowego. Szczególny akcent książka kładzie na wskazanie sposobów realizacji w postępowaniu sądowym zasad słuszności prawa i sprawiedliwości rozstrzygnięcia, uwzględniającego aksjologiczne fundamenty systemu prawnego.

Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji to interdyscyplinarna pozycja, uwzględniająca prawo i postępowanie cywilne, karne, administracyjne i sądowoadministracyjne, prawo konstytucyjne, teorię prawa oraz praktykę sądową i pozasądową stosowania prawa.

Książka adresowana jest głównie do sędziów i pełnomocników procesowych, ale też do szerszego kręgu prawników praktyków i teoretyków prawa.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Maciej Gutowski / Piotr Kardas Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji Gutowski / Kardas Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji to książka, której celem jest pokazanie, że proces rozpoznania sprawy indywidualnej przez sąd, a nawet organ ad mini stracji podlega podobnym mechanizmom oraz ukazanie znaczenia Konstytucji i jej bezpośredniego stosowania w konkretnym procesie. Podstawowym celem opracowania jest przybliżenie każdej z faz procesu: 1) ustaleń faktycznych, pod kątem gromadzenia i oceny dowodów, 2) wykładni w oparciu o reguły zbudowane na podstawie zintegrowanych założeń koncepcji wykładni i 3) aplikacji normy w orzeczeniu sądowym zgodnym z Konstytucją i ustawami, prawem Unii Europejskiej i umowami międzynarodowymi. Książka przedstawia model wykładni i stosowania Konstytucji wraz z wyjątkowymi regu - łami odmowy zastosowania przepisów ustaw sprzecznych z Konstytucją, z ratyfikowaną umową mię dzy narodową oraz z prawem Unii Europejskiej. Model bezpośredniego stosowania Konsty - tucji w procesie wzbogaca obszerna analiza wykształconego a nieopracowanego dotąd orzecznictwa sądowego. Szczególny akcent książka kładzie na wskazanie sposobów realizacji w postępowaniu sądowym zasad słuszności prawa i sprawiedliwości rozstrzygnięcia, uwzględniającego aksjolo - giczne fundamenty systemu prawnego. Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji to interdyscyplinarna pozycja, uwzględniająca prawo i postępowanie cywilne, karne, administracyjne i sądowo ad - mi ni stracyjne, prawo konstytucyjne, teorię prawa oraz praktykę sądową i pozasądową stoso - wania prawa. Książka adresowana jest głównie do sędziów i pełnomocników procesowych, ale też do szerszego kręgu prawników praktyków i teoretyków prawa. Maciej Gutowski – prof. zw. dr hab. nauk prawnych, adwokat, dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Poznaniu, profesor zwyczajny w Katedrze Prawa Cywilnego, Handlowego i Ubez - pieczeniowego UAM w Poznaniu, autor wielu prac naukowych i popularnonaukowych z dzie - dziny: prawa cywilnego, handlowego, gospodarczego, organizacji wymiaru sprawie dli wości i prawa konstytucyjnego, Przewodniczący Komisji Legislacyjnej NRA i Komitetu Redak cyj nego „Palestry”. Piotr Kardas – prof. zw. dr hab. nauk prawnych, adwokat, wiceprezes Naczelnej Rady Adwo - kackiej, Kierownik Zakładu Prawa Karnego Porównawczego UJ, V-ce Przewodniczący Komitetu Redakcyjnego „Palestry”, członek Komisji Nauk Prawnych PAU, autor wielu prac nau kowych i popularnonaukowych z dziedziny: prawa karnego materialnego i procesowego, konstytu cyj - nych podstaw odpowiedzialności karnej, teorii prawa, organizacji wymiaru spra wie dliwości, prawa karnego międzynarodowego, prawa konstytucyjnego i unijnego. www.ksiegarnia.beck.pl tel. 22 31 12 222 fax 22 33 77 601 Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji Maciej Gutowski / Piotr Kardas Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2017 Wydawca: Joanna Ziemiecka Projekt okładki: GRAFOS © Wydawnictwo C.H.Beck 2017 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: TiM-Print, Warszawa Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-9983-6 ISBN e-book 978-83-255-9984-3 Spis treści Wykaz skrótów .......................................................................................... XIII Rozdział 1. Zarys modelu wykładni i stosowania prawa w procesie ........... § 1. Znaczenie wykładni i stosowania prawa w procesie opartym na Konstytucji .................................................................................. § 2. Konstrukcja i metoda opracowania .................................................. 1 4 9 § 3. Znaczenie Konstytucji dla procesu sądowego stosowania prawa ..... 14 I. Konstytucja a proces sądowy ........................................................ 14 II. Uzasadnienie bezpośredniego stosowania norm konstytucyjnych ... 20 III. Model procesu sądowego w procesie opartym na bezpośrednim stosowaniu Konstytucji ................................................................. 25 IV. Stosowanie Konstytucji jako element modelu indywidualnego stosowania prawa ......................................................................... 30 § 4. Model procesu indywidualnego stosowania prawa .......................... 32 I. Model ogólny procesu sądowego .................................................. 32 II. Specyfika postępowania sądowego ............................................... 34 III. Specyfika kontroli konstytucyjnej ................................................. 39 IV. Elementy wspólne i odmienności bezpośredniego stosowania Konstytucji i abstrakcyjnej kontroli konstytucyjności ................... 42 V. Specyfika stosowania prawa Unii Europejskiej ............................. 43 VI. Znaczenie ram rozpoznania sprawy i postępowania dowodowego ................................................................................ 47 VII. Znaczenie kierunku rozstrzygnięcia .............................................. 49 VIII. Postępowania dotyczące kontroli instancyjnej .............................. 53 § 5. Konstrukcje modelowe ..................................................................... 56 I. Model sądowego stosowania prawa ............................................. 57 II. Model badania konstytucyjności prawa ........................................ 57 III. Model kontroli instancyjnej .......................................................... 58 Rozdział 2. Faza ustaleń faktycznych. Ustalenia faktyczne jako podstawa decyzji sądowej a sformalizowane sposoby dowodzenia (ciężar dowodu, ciężar dowodzenia, ciężar argumentacji i standard udowodnienia) ........... 59 § 6. Model ustaleń faktycznych w ramach sądowego stosowania prawa ............................................................................................... 65 I. Uwagi ogólne ................................................................................ 65 II. Ciężar dowodu ............................................................................. 69 III. Dyskursywne stosowanie prawa ................................................... 71 V IV. Regulacje procesowe a rodzaj postępowania na tle reguł materialnoprawnych ..................................................................... 74 V. Rodzaj postępowania a ciężar dowodu i ciężar dowodzenia ......... 85 § 7. Faza ustaleń faktycznych w procesie karnym ..................................... 90 I. Ciężar dowodu i ciężar dowodzenia a sposób dokonywania ustaleń faktycznych w procesie karnym ........................................ 90 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 90 2. Zasada domniemania niewinności ........................................... 92 3. Zasada in dubio pro reo ........................................................... 94 4. Fakty notoryjne, domniemania faktyczne i domniemania prawne ..................................................................................... 95 5. Domniemania materialnoprawne ............................................. 95 A. Domniemania materialnoprawne wynikające z przepisów części ogólnej KK ................................................................. 95 B. Domniemania materialnoprawne wynikające z przepisów części szczególnej KK ........................................................... 103 II. Model procesu karnego a sposób dokonywania ustaleń faktycznych .................................................................................. 103 III. Standard dowodzenia (standard udowodnienia) w procesie karnym ......................................................................................... 108 IV. Standard oceny dowodu z opinii biegłego w procesie karnym ...... 115 § 8. Faza ustaleń faktycznych w procesie cywilnym ................................ 122 I. Ciężar dowodu i ciężar dowodzenia a sposób dokonywania ustaleń faktycznych w procesie cywilnym ..................................... 122 II. Model procesu cywilnego a sposób dokonywania ustaleń faktycznych .................................................................................. 124 1. Reguły ustalenia faktów w procesie ......................................... 124 2. Domniemania .......................................................................... 127 III. Reguły ciężaru dowodu a ustalenia faktyczne ............................... 129 IV. Reguły procesowe a dowodzenie .................................................. 130 V. Standard dowodzenia (standard udowodnienia) w procesie cywilnym ...................................................................................... 136 VI. Standard i kryteria oceny poszczególnych dowodów w procesie cywilnym ...................................................................................... 141 1. Specyfika dowodu z opinii biegłego .......................................... 141 2. Ocena dowodów ...................................................................... 144 § 9. Faza ustaleń faktycznych w procesie administracyjnym ................... 147 VI I. Uwagi ogólne dotyczące problematyki ustaleń faktycznych w procesie administracyjnym ........................................................ 147 II. Ciężar dowodu i ciężar dowodzenia a sposób dokonywania ustaleń faktycznych w procesie administracyjnym ........................ 157 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 157 2. Zasada prawdy obiektywnej i zasada oficjalności .................... 159 3. Zasada oficjalności a ciężar dowodzenia .................................. 162 4. Dowody w procesie administracyjnym ..................................... 166 5. Domniemania w postępowaniu administracyjnym ................... 170 Spis treści 6. Fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu. Notoryjność powszechna i urzędowa ....................................... 172 7. Uprawdopodobnienie ............................................................... 173 8. Znaczenie dyrektywy interpretacyjnej in dubio pro reo w procesie dokonywania ustaleń faktycznych .......................... 174 9. Ciężar dowodu w procesie administracyjnym – uwagi podsumowujące ....................................................................... 176 III. Model procesu administracyjnego a sposób dokonywania ustaleń faktycznych .................................................................................. 177 IV. Standard oceny dowodu z opinii biegłego ..................................... 181 V. Standard udowodnienia w procesie administracyjnym .................. 183 § 10. Błędy dotyczące ustaleń faktycznych ................................................ 187 § 11. Konkluzje ......................................................................................... 194 Rozdział 3. Wykładnia prawa ..................................................................... 197 § 12. O  zależnościach między wykładnią prawa a dokonywaniem ustaleń faktycznych .......................................................................... 204 § 13. Podstawy wykładni ........................................................................... 208 I. Multicentryczność systemowa a prawo wewnętrzne ..................... 208 II. Konstytucjonalizacja prawa .......................................................... 209 III. Dysfunkcjonalność scentralizowanego modelu kontrolno ­ ­wykładniczego w multicentrycznym systemie .............................. 213 IV. Znaczenie aksjologii w procesie wykładniczym ............................ 215 V. Konwergencja systemów: prawa stanowionego oraz common law ................................................................................. 217 VI. Rola sądów w procesie wykładni i stosowania prawa ................... 220 § 14. Podstawa wykładni. Hierarchia źródeł w systemie obowiązującego prawa ............................................................................................... 222 I. Tekst prawny ................................................................................ 222 II. Hierarchiczne uporządkowanie źródeł .......................................... 223 III. Normatywność prawa; normatywność wykładni .......................... 224 IV. Podstawy aksjologiczne systemu ................................................... 226 V. Wieloźródłowość procesu wykładni .............................................. 227 VI. Wykładnia a okoliczności relewantne dla konkretnej sprawy ....... 229 § 15. Istota wykładni ................................................................................ 230 I. Specyfika mechanizmu wykładniczego .......................................... 230 II. Proces ujednolicania koncepcji klaryfikacyjnej i derywacyjnej ...... 233 III. Mechanizm dekodowania normy z przepisu ................................. 235 IV. Fazy wykładni .............................................................................. 240 § 16. Mechanizm wykładni ....................................................................... 241 I. Reguły pierwszego i drugiego stopnia ........................................... 241 II. Reguły wykładni pierwszego stopnia ............................................ 244 1. Dyrektywy wykładni językowej ............................................... 244 2. Dyrektywy wykładni systemowej ............................................. 254 3. Dyrektywy wykładni celowościowej ........................................ 259 VII Spis treści III. Wykładnia prawa unijnego ........................................................... 262 IV. Reguły wykładni drugiego stopnia ................................................ 270 1. Reguły procedury ..................................................................... 270 2. Reguły preferencji. Uwagi ogólne. Sterowanie kolejnością czynności wykładniczych ......................................................... 276 3. Reguły inferencyjne i kolizyjne ................................................. 278 A. Założenie racjonalności prawodawcy .................................. 278 B. Reguły inferencyjne ............................................................. 279 C. Reguły kolizyjne (walidacyjne) ............................................ 280 D. Domniemania interpretacyjne .............................................. 285 a) Domniemanie zgodności z Konstytucją ........................... 285 b) Domniemanie zgodności z prawem międzynarodowym oraz prawem europejskim ............................................... 286 c) In dubio pro libertate ...................................................... 287 d) In dubio pro reo .............................................................. 288 e) In dubio pro reo w postępowaniu administracyjnym ...... 289 f) In dubio pro tributario oraz zakaz in dubio pro fisco ...... 293 g) Domniemanie dyspozytywności norm prawa cywilnego ........................................................................ 294 V. Cywilistyczna wykładnia oświadczeń woli .................................... 295 VI. Wykładnicze naruszenia prawa materialnego ................................ 302 Rozdział 4. Faza aplikacji normy prawnej .................................................. 309 § 17. Uwagi ogólne ................................................................................... 319 § 18. Model aplikacyjny ........................................................................... 321 I. Sylogizm subsumpcyjny ................................................................ 321 II. Luzy decyzyjne ............................................................................. 328 1. Mechanizmy ocenne ................................................................. 328 2. Elastyczność sankcji. Mechanizm ważeniowy .......................... 331 3. Klauzule generalne i zwroty niedookreślone ............................. 335 4. Artykuł 45 Konstytucji RP jako podstawa luzu decyzyjnego .... 341 III. Model sylogistyczny a kategorie aplikacyjnych naruszeń prawa materialnego ................................................................................. 343 § 19. Stosowanie prawa cywilnego ............................................................. 354 I. Stosunki cywilnoprawne ............................................................... 354 II. Stosowanie prawa cywilnego przez sąd; cywilistyczna sankcja ..... 357 III. Stosowanie prawa cywilnego przez strony .................................... 366 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 366 2. Mechanizm działania treści czynności prawnej ........................ 370 3. Mechanizm działania norm ...................................................... 372 4. Mechanizm działania zasad współżycia społecznego i zwyczajów ............................................................................. 377 IV. Cywilistyczna specyfika stosowania prawa – uwagi podsumowujące ............................................................................ 378 V. Znaczenie normy indywidualnej i konkretnej w modelu stosowania prawa cywilnego ........................................................ 380 VI. Kontrola instancyjna .................................................................... 383 VIII Spis treści § 20. Stosowanie prawa karnego ................................................................ 384 I. Stosunki karnoprawne .................................................................. 384 II. Mechanizm postępowania ............................................................ 385 III. Normatywna podstawa fazy aplikacyjnej ..................................... 393 IV. Mechanizm rekonstrukcji i aplikacji norm prawa karnego ........... 398 V. Ogólna charakterystyka fazy aplikacyjnej w prawie karnym ........ 405 1. Faza aplikacyjna w zakresie kwalifikacji prawnej ..................... 405 2. Faza aplikacyjna w zakresie wymiaru kary i środków karnych 407 3. Faza aplikacyjna w zakresie orzekania środków kompensacyjnych oraz przepadku ............................................ 408 VI. Charakter norm prawa karnego a zakres dyspozytywności .......... 413 VII. Stosowanie prawa karnego przez sąd. Przypisanie odpowiedzialności karnej ............................................................. 417 VIII. Stosowanie prawa karnego. Sankcja karnoprawna. Wymiar kary i środków karnych ........................................................................ 425 IX. Specyfika kontroli odwoławczej .................................................... 433 X. Podsumowanie ............................................................................. 433 § 21. Stosowanie prawa administracyjnego ............................................... 434 I. Stosunki administracyjnoprawne .................................................. 434 II. Pojęcie i istota stosowania prawa administracyjnego .................... 435 III. Specyfika stosowania prawa administracyjnego. Złożoność oceny ........................................................................... 437 IV. Specyfika kontroli sądowoadministracyjnej .................................. 442 § 22. Stosowanie prawa Unii Europejskiej ................................................ 445 I. Współstosowanie .......................................................................... 445 II. Pierwszeństwo prawa unijnego ..................................................... 446 III. Wykładnia prawa unijnego a reguła pierwszeństwa ...................... 451 IV. Odmowa zastosowania normy prawa krajowego sprzecznej z prawem unijnym ........................................................................ 451 V. Pierwotne prawo unijne ................................................................ 453 1. Normy traktatowe ................................................................... 453 2. Ogólne zasady prawa i prawo zwyczajowe .............................. 460 3. Normy umowy międzynarodowej ............................................. 462 VI. Prawo pochodne ........................................................................... 465 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 465 2. Normy rozporządzeń ............................................................... 466 3. Normy dyrektyw ...................................................................... 468 4. Normy decyzji .......................................................................... 472 5. Zalecenia i opinie ..................................................................... 473 Rozdział 5. Wykładnia Konstytucji ............................................................. 475 § 23. Uwagi ogólne. Wykładnia Konstytucji na tle obowiązku bezpośredniego jej stosowania ......................................................... 480 § 24. Koncepcje wykładni Konstytucji RP ................................................. 494 § 25. Normatywne znaczenie Konstytucji ................................................. 501 IX Spis treści § 26. Sposób i reguły wykładni Konstytucji .............................................. 508 I. Teoretyczne ramy konstytucyjnej wykładni ................................... 508 II. Dyrektywy wykładni Konstytucji .................................................. 516 III. Znaczenie wykładni Konstytucji w praktyce ................................. 519 § 27. Model wykładni Konstytucji ............................................................ 522 I. Możliwość zastosowania koncepcji derywacyjnej zintegrowanej ............................................................................... 522 II. Struktura normatywna Konstytucji a jej wykładnia ...................... 524 III. Reguły i zasady konstytucyjne. Mechanizm ważeniowy ................ 526 IV. Autonomiczność pojęć konstytucyjnych ....................................... 528 V. Konstytucyjna aksjologia .............................................................. 530 VI. Połączenie koncepcji derywacyjnej i mechanizmu ważeniowego w procesie wykładni Konstytucji .................................................. 534 § 28. Wykładnia Konstytucji a kompetencje TK ....................................... 539 § 29. Wykładnia trybunalska a wykładnia sądowa ................................... 547 § 30. Wykładnia a domniemanie konstytucyjności .................................... 550 I. Uwagi ogólne ................................................................................ 550 II. Pojęcie domniemania konstytucyjności ......................................... 553 III. Znaczenia domniemania konstytucyjności .................................... 555 1. Uwagi wstępne ......................................................................... 555 2. Formalne (proceduralne) znaczenie domniemania konstytucyjności ...................................................................... 556 3. Interpretacyjne znaczenie domniemania konstytucyjności ........ 559 4. Kompetencyjno­materialne znaczenie domniemania konstytucyjności ...................................................................... 561 5. Systemowe znaczenie domniemania konstytucyjności .............. 564 Rozdział 6. Mieszany model kontroli konstytucyjności .............................. 567 § 31. Znaczenie domniemania konstytucyjności dla bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy ................................................... 570 § 32. Próby uzgodnienia przepisu ustawowego w ramach normy zgodnej z Konstytucją ................................................................................... 571 § 33. Odmowa zastosowania normy ustawowej ....................................... 573 § 34. Mechanizm reguły kolizyjnej lex superior derogat legi inferiori ...... 579 I. Znaczenie reguły lex superior ....................................................... 579 II. Nadrzędny charakter Konstytucji ................................................. 580 III. Charakter, podstawa i model stosowania reguł kolizyjnych .......... 583 IV. Stanowisko TK ............................................................................. 588 V. Stanowisko NSA – wyr. z 24.10.2000 r. ........................................ 592 VI. Reguła lex superior w kontekście omówionych judykatów ........... 595 VII. Charakter reguły lex superior ....................................................... 596 VIII. Reguła lex superior a kompetencje TK ......................................... 603 IX. Znaczenie reguły lex superior na płaszczyźnie stosowania prawa ........................................................................................... 605 X. Specyfika stosowania reguły lex superior ...................................... 607 X Spis treści § 35. Reguła lex superior jako sposób usuwania niezgodności norm ustawowych oraz norm konstytucyjnych a przewidziane w Konstytucji mechanizmy kolizyjne ............................................... 616 I. Mechanizmy kolizyjne w art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji RP ............ 616 II. Wyraźne a systemowe uzasadnienie reguły lex superior ................ 618 III. Uzasadnienie mechanizmów kolizyjnych ...................................... 620 § 36. Konsekwencje zastosowania reguły lex superior w procesie stosowania prawa ............................................................................ 622 I. Brak skutku derogacyjnego ........................................................... 622 II. Przesłanki zastosowania mechanizmu kolizyjnego ........................ 623 III. Mechanizm kontroli konstytucyjności. Derogacja a odmowa stosowania .................................................................................... 625 Rozdział 7. Bezpośrednie stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądowym .................................................................................................... 635 § 37. Uwagi ogólne ................................................................................... 636 § 38. Ocena zarzutów naruszenia norm konstytucyjnych .......................... 638 § 39. Prokonstytucyjna wykładnia i wykładnia w zgodzie z Konstytucją .... 644 I. Wykładnia prokonstytucyjna jako mechanizm orzeczniczy ........... 644 II. Prokonstytucyjna wykładnia w perspektywie prawa do sądu ....... 649 III. Prokonstytucyjna wykładnia a aksjologia konstytucyjna .............. 652 § 40. Współstosowanie Konstytucji i ustaw .............................................. 659 I. Mechanizm współstosowania ....................................................... 659 II. Postacie mechanizmów współstosowania ..................................... 662 III. Artykuł 77 Konstytucji RP: współstosowanie czy stosowanie samoistne? .................................................................................... 667 IV. Mechanizmy gwarancyjne w ramach współstosowania ................ 674 V. Współstosowanie Konstytucji i ustaw w ramach prawa do sądu i dyrektyw sprawiedliwościowych na tle aksjologii konstytucyjnej 677 § 41. Stosowanie Konstytucji wprost. Reguły kolizyjne ............................ 685 I. Samoistne stosowanie Konstytucji ................................................ 685 II. Mechanizm kolizyjny oparty na regule lex superior w orzecznictwie sądowym ............................................................ 686 1. Mechanizm kolizyjny ............................................................... 686 2. Podustawowe akty normatywne a reguła lex superior .............. 687 3. Kolizja w relacji Konstytucja – ustawa ..................................... 688 4. Uprawnienie sądu do wystąpienia z pytaniem prawnym w trybie art. 193 Konstytucji RP .............................................. 698 5. Uprawnienie sądu do samodzielnego rozstrzygnięcia kolizji Konstytucja – ustawa ............................................................... 700 § 42. Potencjalne obszary bezpośredniego stosowania Konstytucji przy pomocy reguły walidacyjnej lex superior derogat legi inferiori ........ 705 § 43. Model sądowej kontroli konstytucyjności. Konkluzje ...................... 715 Rozdział 8. Zakończenie ............................................................................ 721 XI Spis treści Wykaz skrótów 1. Akty prawne AktyNormU ���������� ustawa z 20�7�2000 r� o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t�j� Dz�U� z 2017 r� poz� 1523) AlkU ��������������������� ustawa z 26�10�1982 r� o wychowaniu w trzeźwości i prze- ciwdziałaniu alkoholizmowi (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 487 ze zm�) BrońAmunU ���������� ustawa z 21�5�1999 r� o broni i amunicji (t�j� Dz�U� z 2012 r� poz� 576 ze zm�) DziałAdmRzU ������� ustawa z 4�9�1997 r� o działach administracji rządowej (t�j� Dz�U� z 2017 r� poz� 888 ze zm�) EGBGB ����������������� ustawa wprowadzająca do Kodeksu cywilnego niemieckie- go z 18�8�1896 r� (Einführungsgesetz zum Bürgerlichen Ge- setzbuche) EKPCz ������������������� Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie 4�11�1950 r�, zmieniona następnie Protokołami Nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Proto- kołem Nr 2 (Dz�U� z 1993 r� Nr 61, poz� 284 ze zm�) GG ������������������������ Ustawa Zasadnicza Republiki Federalnej Niemiec z 23�5�1949 r� GospNierU ������������ ustawa z 21�8�1997 r� o gospodarce nieruchomościami (Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland) KC ������������������������ ustawa z 23�4�1964 r� – Kodeks cywilny (t�j� Dz�U� z 2017 r� (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 2147 ze zm�) poz� 459 ze zm�) KH ������������������������ rozporządzenie Prezydenta Rzeczyspospolitej z 27�6�1934 r� – Kodeks handlowy (Dz�U� Nr 57, poz� 502 ze zm�) (nie obowiązuje) KK ������������������������ ustawa z 6�6�1997 r� – Kodeks karny (t�j� Dz�U� z 2016 r� KKS ����������������������� ustawa z 10�9�1999 r� – Kodeks karny skarbowy (t�j� Dz�U� KKW ��������������������� ustawa z 6�6�1997 r� – Kodeks karny wykonawczy (t�j� Dz�U� poz� 1137 ze zm�) z 2016 r� poz� 2137 ze zm�) z 2017 r� poz� 665 ze zm�) KomSEgzU ������������ ustawa z 29�8�1997 r� o komornikach sądowych i egzekucji (t�j� Dz�U� z 2017 r� poz� 1277 ze zm�) Konst52 ���������������� Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy 22�7�1952 r� (t�j� Dz�U� z 1976 r� Nr 7, poz� 36 ze zm�) (nie obowiązuje) Konstytucja RP ������ Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2�4�1997 r� (Dz�U� Nr 79, poz� 483 ze zm�) XIII KSH ���������������������� ustawa z 15�9�2000 r� – Kodeks spółek handlowych (t�j� KW ����������������������� ustawa z 20�5�1971 r� – Kodeks wykroczeń (t�j� Dz�U� (t�j� Dz�U� z 2017 r� poz� 682) Dz�U� z 2017 r� poz� 1577) z 2015 r� poz� 1094 ze zm�) KP ������������������������� ustawa z 26�3�1974 r� – Kodeks pracy (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 1666 ze zm�) KPA ����������������������� ustawa z 14�6�1960 r� – Kodeks postępowania administra- cyjnego (t�j� Dz�U� z 2017 r� poz� 1257) KPC ���������������������� ustawa z 17�11�1964 r� – Kodeks postępowania cywilnego KPK ���������������������� ustawa z 6�6�1997 r� – Kodeks postępowania karnego (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 1822 ze zm�) (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 1749 ze zm�) KPK69 ������������������ ustawa z 19�4�1969 r� – Kodeks postępowania karnego (Dz�U� Nr 13, poz� 96 ze zm�) (nie obowiązuje) KPP ����������������������� Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (2016) KRO ��������������������� ustawa z 25�2�1964 r� – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz� Urz� UE C z 2016 r� Nr 202, s� 389) KWPrTr ��������������� Konwencja wiedeńska o prawie traktatów sporządzona w Wiedniu 23�5�1969 r� (Dz�U� z 1990 r� Nr 74, poz� 439) KWU ��������������������� ustawa z 6�7�1982 r� o księgach wieczystych i hipotece (t�j� Dz�U� z 2017 r� poz� 1007 ze zm�) KZ ������������������������ rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27�10�1933 r� – Kodeks zobowiązań (Dz�U� Nr 82, poz� 598 ze zm�) (nie obowiązuje) MPPOiP ���������������� Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych z 19�12�1966 r� (Dz�U� z 1977 r� Nr 38, poz� 167) NSAU �������������������� ustawa z 11�5�1995 r� o Naczelnym Sądzie Administracjnym (Dz�U� Nr 74, poz� 368 ze zm�) (nie obowiązuje) OfertaPublU ���������� ustawa z 29�7�2005 r� o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorgani- zowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 1639 ze zm�) OrdPU ������������������� ustawa z 29�8�1997 r� – Ordynacja podatkowa (t�j� Dz�U� z 2017 r� poz� 201 ze zm�) PDOPrU ���������������� ustawa z 15�2�1992 r� o podatku dochodowym od osób prawnych (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 1888 ze zm�) PlanZagospU ��������� ustawa z 27�3�2003 r� o planowaniu i zagospodarowaniu PomSpołU ������������� ustawa z 12�3�2004 r� o pomocy społecznej (t�j� Dz�U� przestrzennym (t�j� Dz�U� z 2017 r� poz� 1073 ze zm�) z 2016 r� poz� 930 ze zm�) PostAdmU ������������� ustawa z 30�8�2002 r� – Prawo o postępowaniu przed sąda- mi administracyjnymi (t�j� Dz�U� z 2017 r� poz� 1369 ze zm�) PostZabPsychU ����� ustawa z 22�11�2013 r� o postępowaniu wobec osób z za- burzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie ży- cia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób (Dz�U� z 2014 r� poz� 24 ze zm�) PrBank ������������������ ustawa z 29�8�1997 r� – Prawo bankowe (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 1988 ze zm�) XIV Wykaz skrótów PrBud �������������������� ustawa z 7�7�1994 r� – Prawo budowlane (t�j� Dz�U� z 2017 r� PrEnerg ����������������� ustawa z 10�4�1997 r� – Prawo energetyczne (t�j� Dz�U� poz� 1332 ze zm�) z 2017 r� poz� 220 ze zm�) z 2017 r� poz� 1560 ze zm�) z 2017 r� poz� 210) PrSpółdz ���������������� ustawa z 16�9�1982 r� – Prawo spółdzielcze (t�j� Dz�U� PrStow ������������������ ustawa z 7�4�1989 r� – Prawo o stowarzyszeniach (t�j� Dz�U� PrSzkolWyż ����������� ustawa z 27�7�2005 r� – Prawo o szkolnictwie wyższym (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 1842 ze zm�) PrTelekom ������������� ustawa z 16�7�2004 r� – Prawo telekomunikacyjne (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 1489 ze zm�) PrUSA ������������������� ustawa z 25�7�2002 r� – Prawo o ustroju sądów administra- cyjnych (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 1066 ze zm�) PrUSP �������������������� ustawa z 27�7�2001 r� – Prawo o ustroju sądów powszech- nych (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 2062 ze zm�) PrWeksl ����������������� ustawa z 28�4�1936 r� – Prawo wekslowe (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 160) PrZamPubl ������������ ustawa z 29�1�2004 r� – Prawo zamówień publicznych (t�j� Dz�U� z 2017 r� poz� 1579 ze zm�) PrZgrom ��������������� ustawa z 24�7�2015 r� – Prawo o zgromadzeniach (Dz�U� SamGminU ������������ ustawa z 8�3�1990 r� o samorządzie gminnym (t�j� Dz�U� SpMieszkU ������������ ustawa z 15�12�2000 r� o spółdzielniach mieszkaniowych SwobDziałGospU ��� ustawa z 2�7�2004 r� o swobodzie działalności gospodarczej SysUbSpołU ����������� ustawa z 13�10�1998 r� o systemie ubezpieczeń społecznych z 2015 r� poz� 1485 ze zm�) z 2016 r� poz� 446 ze zm�) (t�j� Dz�U� z 2013 r� poz� 1222 ze zm�) (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 1829 ze zm�) (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 963 ze zm�) (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 1518 ze zm�) ŚwRodzU �������������� ustawa z 28�11�2003 r� o świadczeniach rodzinnych TEWEA ����������������� Traktat o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (wersja skonsolidowana 2016) (Dz�Urz� UE C z 2016 r� Nr 203, s� 1) TFUE �������������������� Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skon- solidowana 2016) (Dz�Urz� UE C z 2016 r� Nr 202, s� 47) TKU ���������������������� ustawa z 22�6�2016 r� o Trybunale Konstytucyjnym (Dz�U� z 2016 r� poz� 1157 ze zm�) TKU15 ������������������ ustawa z 25�6�2015 r� o Trybunale Konstytucyjnym (Dz�U� z 2015 r� poz� 1064 ze zm�) (nie obowiązuje) TUE ���������������������� Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana 2016) (Dz�Urz� UE C z 2016 r� Nr 202, s� 13) TWE ��������������������� Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skon- solidowana 2006) (Dz�Urz� UE C z 2006 r� Nr 321E, s� 37) UstRolU ���������������� ustawa z 11�4�2003 r� o kształtowaniu ustroju rolnego VATU �������������������� ustawa z 11�3�2004 r� o podatku od towarów i usług (t�j� Dz�U� z 2016 r� poz� 2052 ze zm) (t�j� Dz�U� z 2017 r� poz� 1221 ze zm�) XV Wykaz skrótów ZakZdrowU ���������� ustawa z 30�8�1991 r� o zakładach opieki zdrowotnej (t�j� Dz�U� z 2007 r� Nr 14, poz� 89 ze zm�) (nie obowiązuje) ZasiłkiU ���������������� ustawa z 25�6�1999 r� o świadczeniach pieniężnych z ubez- pieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t�j� Dz�U� z 2017 r� poz� 1368 ze zm�) ZawLekU �������������� ustawa z 5�12�1996 r� o zawodach lekarza i lekarza denty- ZdrPsychU ������������ ustawa z 19�8�1994 r� o ochronie zdrowia psychicznego sty (t�j� Dz�U� z 2017 r� poz� 125 ze zm�) (t�j� Dz�U� z 2017 r� poz� 882 ze zm�) 2. Organy i instytucje EOG ���������������������� Europejski Obszar Gospodarczy ETPC �������������������� Europejski Trybunał Praw Człowieka ETS ����������������������� Europejski Trybunał Sprawiedliwości (do 30�11�2009 r�) NFZ ���������������������� Narodowy Fundusz Zdrowia NSA ���������������������� Naczelny Sąd Administracyjny SA ������������������������� Sąd Apelacyjny SN ������������������������� Sąd Najwyższy SPI ������������������������� Sąd Pierwszej Instancji SR ������������������������� Sąd Rejonowy TK ������������������������� Trybunał Konstytucyjny TSUE ��������������������� Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (od 1�12�2009 r�) UOKiK ������������������ Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów WSA ���������������������� Wojewódzki Sąd Administracyjny ZOZ ��������������������� zakład opieki zdrowotnej 3. Czasopisma Acta UWr Prawo ��� Acta Universitatis Wratislaviensis� Prawo ADR ���������������������� ADR� Arbitraż i Mediacja BIP ������������������������ Biuletyn Informacji Prawnej Biul� SN ����������������� Biuletyn Sądu Najwyższego CBOSA ����������������� Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych CzPKiNP ��������������� Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych EPS ������������������������ Europejski Przegląd Sądowy FP �������������������������� Forum Prawnicze GAP ���������������������� Gospodarka i Administracja Państwowa Gl� ������������������������� Glosa GSP-PO ����������������� Gdańskie Studia Prawnicze� Przegląd Orzecznictwa KPP ����������������������� Kwartalnik Prawa Prywatnego KSP ����������������������� Krakowskie Studia Prawnicze KZS ����������������������� Krakowskie Zeszyty Sądowe MoP ���������������������� Monitor Prawniczy NKPK ������������������� Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego NP ������������������������� Nowe Prawo ONSA ������������������� Orzecznictwo Naczelnego Sądu Adminitracyjnego ONSAiWSA ���������� Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Woje- wódzkich Sądów Administracyjnych XVI Wykaz skrótów OSA ���������������������� Orzecznictwo Sądów Administracyjnych OSG ���������������������� Orzecznictwo Sądów Gospodarczych OSN ���������������������� Orzecznictwo Sądu Najwyższego OSNAPiUS ������������ Orzecznictwo Sądu Najwyższego� Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych OSNC ������������������� Orzecznictwo Sądu Najwyższego� Izba Cywilna OSNCP ����������������� Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych datkowy OSNC-ZD ������������� Orzecznictwo Sądu Najwyższego� Izba Cywilna� Zbiór do- OSNKW ���������������� Orzecznictwo Sądu Najwyższego� Izba Karna i Wojskowa OSNwSK ��������������� Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych OSP ����������������������� Orzecznictwo Sądów Polskich OSPiKA ����������������� Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych OTK ���������������������� Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego OTK-A ������������������ Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Zbiór Urzędo- OTK-B ������������������ Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Zbiór Urzędo- wy, Seria A wy, Seria B Pal� ������������������������ Palestra PiM ����������������������� Prawo i Medycyna PiP ������������������������� Państwo i Prawo PPH ����������������������� Przegląd Prawa Handlowego PPK ����������������������� Problemy Prawa Karnego PPP ������������������������ Przegląd Prawa Publicznego Prob� Praw� ����������� Problemy Praworządności Prok� i Pr� �������������� Prokuratura i Prawo Prz� Leg� ���������������� Przegląd Legislacyjny Prz� Sejm� �������������� Przegląd Sejmowy Przegl� Orz� SN ����� Przegląd Orzecznictwa Sądu Najwyższego PS �������������������������� Przegląd Sądowy R� Pr� ��������������������� Radca Prawny RPEiS �������������������� Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny SC ������������������������� Studia Cywilistyczne SF �������������������������� Studia Filozoficzne SIL ������������������������ Studia Iuridica Lublinensia SiMTK ������������������ Studia i Materiały Trybunału Konstytucyjnego SP �������������������������� Studia Prawnicze SPP ������������������������ Studia Prawa Prywatnego SPPubl ������������������� Studia Prawa Publicznego ST ������������������������� Samorząd Terytorialny St� Pr-Ek� ��������������� Strudia Prawno-Ekonomiczne Wok� ��������������������� Wokanda ZNSA �������������������� Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego ZNUJ PNP ������������ Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego� Prace ZNUJ PP ��������������� Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego� Prace z Nauk Politycznych Prawnicze ZNUJ PPWI ���������� Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego� Prace z Prawa Własności Intelektualnej XVII Wykaz skrótów ZNUJ PWiOWI ����� Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego� Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej ZNUŁ ������������������� Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego 4. Inne skróty art� ������������������������ artykuł cyt� ������������������������ cytowany cz� ������������������������� część lit� ������������������������� litera n� ��������������������������� następny niepubl� ����������������� niepublikowany Nr ������������������������� numer orz� ������������������������ orzeczenie post� ���������������������� postanowienie poz� ����������������������� pozycja PRL ����������������������� Polska Rzeczpospolita Ludowa przyp� �������������������� przypis red� ������������������������ redakcja RP �������������������������� Rzeczpospolita Polska s� ��������������������������� strona t� ��������������������������� tom t�j� ������������������������� tekst jednolity uchw� �������������������� uchwała UE ������������������������� Unia Europejska ust� ������������������������ ustęp uw� ������������������������ uwaga (-i) w zw� ��������������������� w związku wyr� ����������������������� wyrok z� ��������������������������� zeszyt zd� ������������������������� zdanie ze zm� �������������������� ze zmianami XVIII Wykaz skrótów Rozdział 1. Zarys modelu wykładni i stosowania prawa w procesie Literatura: M. Ahlt, M. Szpunar, Prawo europejskie, Warszawa 2005; R. Alexy, On Necessary Relations Between Law and Morality, Ratio Iuris 1989, Nr 2; tenże, Zur Kritik des Rechtspositi- vismus, Archiv fuer Rechts- und Sozialphilosophie, Beiheft, 1990, Nr 37; J. Barcz, Akt integracyj- ny Polski z Unią Europejską w świetle Konstytucji RP, PiP 1998, Nr 4; A. Bator, Bezpośrednie stosowanie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, PiP 2006, Nr 10; A. Bator, A. Kozak, Wykład- nia prawa w zgodzie z konstytucją, w: Polska kultura prawna a proces integracji europejskiej (red. S. Wronkowska), Kraków 2005; O. Bogucki, Wykładnia funkcjonalna w działalności naj- wyższych organów władzy sądowniczej, Szczecin 2011; P. Czarny, Trybunał Konstytucyjny a wy- kładnia ustaw w zgodzie z konstytucją, w: Polska kultura prawna a proces integracji europejskiej (red. S. Wronkowska), Kraków 2005; Z. Doda, A. Gaberle, Dowody w procesie karnym, t. 2, Warszawa 1995; A. Dziadzio, Idea Trybunału Konstytucyjnego Georga Jellinka, w: Ustroje. Hi- storia i współczesność. Polska – Europa – Ameryka Łacińska. Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Jackowi Czajowskiemu (red. M. Grzybowski, G. Kuca, P. Mikuli), Kraków 2013; tenże, Quis custodiet custodes ipsos. Trybunał Konstytucyjny jako (nie) obiektywny strażnik kon- stytucji. Uwagi na kanwie orzeczenia K 34/15 Trybunału Konstytucyjnego z 3.12.2015 roku, FP 2015, Nr 5; K. Działocha, Podstawy prounijnej wykładni Konstytucji RP, PiP 2004, Nr 11; M. Florczak-Wątor, Horyzontalny wymiar praw konstytucyjnych, Kraków 2014; L. Garlicki, Bezpośrednie stosowanie Konstytucji – tezy referatu, w: Konstytucja RP w praktyce. Konferencja naukowa [Popowo 18–19 marca 1999], Warszawa 1999; tenże, Sądy a Konstytucja Rzeczypospo- litej Polskiej, PS 2016, Nr 7–8; T. Gizbert-Studnicki, Oryginalizm i living constitutionalism a kon- cepcja państwa prawnego, w: Państwo prawa i prawo karne. Księga jubileuszowa profesora Andrzeja Zolla (red. P. Kardas, T. Sroka, W. Wróbel), t. 1, Warszawa 2012; tenże, Prawda sądowa w postępowaniu cywilnym, PiP 2009, Nr 7; tenże, Rozkład ciężaru argumentacji w dyskursie in- terpretacyjnym, w: Studia z filozofii prawa (red. J. Stelmach), Kraków 2003; tenże, Wykładnia celowościowa, SP 1985, Nr 3–4; tenże, Wykładnia celowościowa z perspektywy normatywnej, w: Wykłady w Trybunale Konstytucyjnym z lat 2011–2012 (red. K. Budziło), Warszawa 2014; tenże, Zasady i reguły prawne, PiP 1988, Nr 3; T. Gizbert-Studnicki, A. Dyrda, A. Grabowski, Metodologiczne dychotomie. Krytyka pozytywistycznych teorii prawa, Warszawa 2016; T. Giz- bert-Studnicki, A. Grabowski, Normy programowe w konstytucji, w: Charakter i struktura norm konstytucji (red. J. Trzciński), Warszawa 1997; A. Grabowski, Prawnicze pojęcie obowiązywania prawa stanowionego. Krytyka niepozytywistycznej koncepcji prawa, Kraków 2009; tenże, Teoria konstytucyjnego państwa prawa i jej wpływ na argumentację prawniczą, w: Demokratyczne pań- stwo prawa. Zagadnienia wybrane (red. M. Aleksandrowicz, A. Jamróz, L. Jamróz), Białystok 2014; tenże, W stronę postpozytywizmu prawniczego. Szkic z metodologii prawoznawstwa, AUWr Prawo 2011, Nr 312; M. Gutowski, Nieważność czynności prawnej, Warszawa 2012; tenże, Nie- ważność i inne przypadki wadliwości czynności prawnych w kontekście odpowiedzialności kar- noprawnej, PiP 2004, Nr 9; M. Gutowski, P. Kardas, Domniemanie konstytucyjności a kompe- tencje sądów, Pal. 2016, Nr 5; ciż, Sądowa kontrola konstytucyjności prawa. Kilka uwag o kompetencjach sądów powszechnych do bezpośredniego stosowania Konstytucji, Pal. 2016, Nr 4; M. Herdegen, Prawo europejskie, Warszawa 2004; P. Hofmański, Zasada prawdy w postu- lowanym modelu procesu karnego, w: Pojęcie, miejsce i znaczenie prawdy w polskim procesie karnym. Materiały Wrocławskiego Seminarium Karnoprocesowego 2013 (red. K. Kremens, J. Sko- rupka), Wrocław 2013; M. Jackowski, Następstwa wyroków Trybunału Konstytucyjnego w pro- cesie sądowego stosowania prawa, Warszawa 2016; W. Jasiński, Model procesu karnego a efek- tywność dochodzenia do prawdy, w: Pojęcie, miejsce i znaczenie prawdy w polskim procesie karnym. Materiały Wrocławskiego Seminarium Karnoprocesowego 2013 (red. K. Kremens, J. Sko- rupka), Wrocław 2013; M. Jaśkowska, Związanie decyzji administracyjnej ustawą, Toruń 1998; A. Jezusek, Trybunał Konstytucyjny a polityczność, PiP 2017, Nr 1; J. Jodłowski, Zasada prawdy materialnej w postępowaniu karnym. Analiza w perspektywie funkcji prawa karnego, Warszawa 2015; A. Kalisz, Multicentryczność systemu prawa polskiego a działalność orzecznicza Europej- skiego Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, RPEiS 2007, Nr 4; 1
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: