Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00097 007808 15712805 na godz. na dobę w sumie
Wykładnia w prawie administracyjnym. Tom 4 - ebook/pdf
Wykładnia w prawie administracyjnym. Tom 4 - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 510
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-2335-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Prezentowany tom zawiera szczegółowe omówienia poświęcone stosowaniu prawa, a w szczególności administracyjnemu typowi stosowania prawa oraz wykładni w procesie stosowania prawa administracyjnego. Autorzy omawiają źródła prawa i zastosowanie przepisów krajowego prawa administracyjnego oraz przepisów prawa międzynarodowego jako podstaw decyzji stosowania prawa administracyjnego.

Pierwsza część tomu zawiera rozważania dotyczące stosowania i wykładni prawa administracyjnego. Szczególne znaczenie  położono na odrębności wykładni językowej w prawie administracyjnym i głównym problemom zintegrowanej teorii wykładni na gruncie prawa administracyjnego.

Kolejna część tomu poświęcona jest podstawom decyzji stosowania prawa administracyjnego. Szczegółowo zostały omówione źródła prawa i relacje występujące między nimi oraz kwestie poświęcone ustalaniu obowiązywania stosowanych przepisów prawa. Książka zawiera także rozważania i praktyczne wskazówki poświęcone zastosowaniu przepisów krajowego prawa administracyjnego oraz  przepisom prawa międzynarodowego jako podstawom decyzji stosowania prawa administracyjnego.

Autorzy omawiają także kwestie dotyczące pojęcia, koncepcji i przebiegu wykładni administracyjnej. W tej części pracy jest mowa o teoriach wykładni prawa i ich zastosowaniu.

Niezwykle cenne jest ukazywanie konkretnych przykładów z orzecznictwa NSA poświęconych rzeczywiście stosowanym modelom wykładni.

Kolejny fragment książki dotyczy problemów wykładni językowej w prawie administracyjnym: koncepcji tej wykładni, teoriom i ideologiom wykładni oraz głównym problemom zintegrowanej teorii wykładni językowej na gruncie prawa administracyjnego.

Autorzy omawiają też kwestie dotyczące wykładni systemowej przepisów prawa administracyjnego: regułom systemowym, wykładni systemowo-strukturalnej, wykładni systemowo-aksjologicznej. Zwracają uwagę na to, że w wykładni prawa znaczenie ma zarówno układ hierarchiczny, obejmujący system źródeł prawa, jak i układ przedmiotowy, w ramach którego wyróżnia się gałęzie prawa. Autorzy omawiają reguły systemowe i ich miejsce w wykładni prawa, wykładnię systemowo-strukturalną, systematyczno-aksjologiczną ze szczególnym uwzględnieniem miejsca zasad prawa w prawie administracyjnym, wykorzystaniu zasad prawa w wykładni prawa administracyjnego oraz miejscu reguł systemowo-aksjologicznych w wykładni prawa administracyjnego.

Odrębny rozdział poświęcony został wykładni celowościowo-funkcjonalnej: miejscu celu i funkcji w wykładni prawa administracyjnego. Wskazują one na argumenty leżące u podstaw regulacji prawnej lub wiążące się z funkcjonowaniem tych regulacji. Mają charakter uzupełniająco-korygujący w stosunku do wykładni językowej i systemowej. Szczególnie wartościowe jest wskazanie konkretnych orzeczeń NSA, SN i TK, wskazujących na dużą rolę tego rodzaju wykładni.

Kolejna część dotyczy interpretacyjnej roli kryteriów otwartych i innych decyzji stosowania prawa, takich jak interes społeczny, zasady współżycia, zwyczaje i dobre obyczaje, sprawiedliwość społeczna. W tej części Systemu omówiono także zwroty ocenne występujące w wykładni prawa administracyjnego, ich wpływ na przebieg i reguły wykładni oraz ich wpływ na rekonstrukcję różnych rodzajów norm.

Autorzy sporo miejsca poświęcili także:

Omówiono także reguły kolizyjne i inferencyjne w interpretacji prawa administracyjnego oraz model zakresu swobody interpretacyjnej prawa administracyjnego.

Tematyka tomu powinna być szczególnie istotna dla sędziów i radców prawnych zajmujących się prawem administracyjnym. Autorzy, oprócz ogromnej wiedzy teoretycznej, prezentują także orzeczenia NSA jako przykłady konkretnego zastosowania wykładni prawa administracyjnego. Jest to tym bardziej cenne, że Autorzy są praktykami – sędziami sądów administracyjnych.

W wielu fragmentach pracy czytelnik z łatwością odnajdzie opinie naukowe nawiązujące do glos, publikacji i głośnych debat prawniczych na temat wykładni prawa administracyjnego. Są one porównywane z podobnymi zjawiskami spotykanymi w praktyce zagranicznej. Książka z jednej strony dostarcza wiedzy na temat koncepcji i metod wykładni spotykanych w prawie administracyjnym, a z drugiej strony jest przydatna w bieżącej pracy nad kazusami dzięki odnoszeniu sformułowanych twierdzeń do konkretnych spraw sądowych i argumentacji prawniczej.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

System Prawa Administracyjnego R. Hauser / Z. Niewiadomski / A. Wróbel Tom 4 Wykładnia w prawie administracyjnym Leszek Leszczyński Bartosz Wojciechowski Marek Zirk-Sadowski INSTYTUT NAUK PRAWNYCH PAN SYSTEM PRAWA ADMINISTRACYJNEGO Wykładnia w prawie administracyjnym Tom 4 SYSTEM PRAWA ADMINISTRACYJNEGO Wykładnia w prawie administracyjnym Tom 4 REDAKTORZY NACZELNI SYSTEMU PRAWA ADMINISTRACYJNEGO ROMAN HAUSER ZYGMUNT NIEWIADOMSKI ANDRZEJ WRÓBEL Wykładnia w prawie administracyjnym Tom 4 Redaktorzy Prof. dr hab. Roman Hauser Prof. dr hab. Zygmunt Niewiadomski Prof. dr hab. Andrzej Wróbel Autorzy Prof. dr hab. Leszek Leszczyński – Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, dr hab. Bartosz Wojciechowski, prof. Uniwersytetu Łódzkiego prof. dr hab. Marek Zirk-Sadowski – Uniwersytet Jagielloński WYDAWNICTWO C. H. BECK INSTYTUT NAUK PRAWNYCH PAN WARSZAWA 2012 Wydano we współpracy: z Instytutem Nauk Prawnych PAN w Warszawie Poszczególne części opracowali: Leszek Leszczyński Bartosz Wojciechowski Marek Zirk-Sadowski Tomasz Grzybowski – rozdz. I–II, V–VII, VIII § 33, 35 – rozdz. IX, X – rozdz. III–IV, VIII § 34, 36–37 – indeks rzeczowy Wydawca: Joanna Ziemiecka © Wydawnictwo C. H. Beck 2012 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C. H. Beck Druk i oprawa: Totem, Inowrocław ISBN 978-83-255-1462-4 ISBN e-book 978-83-255-2335-0 Przedmowa Oddawany do rąk Czytelników Tom IV Systemu Prawa Administracyjnego, wspól- nego projektu Wydawnictwa C.H. Beck i Instytutu Nauk Prawnych PAN, obejmuje zagadnienia dotyczące wykładni w prawie administracyjnym. Pracę rozpoczynają rozważania wprowadzające, obejmujące uwagi odnoszące się do pojęcia stosowania i wykładni prawa administracyjnego. Ustalenia poczynione w uwagach wprowadzających pozwalają Autorom omówić szczegółowe zagadnienia dotyczące podstaw decyzji stosowania prawa administra- cyjnego i ustaleń walidacyjnych oraz pojęcia, koncepcji i przebiegu wykładni prawa administracyjnego. W kolejnych rozdziałach ukazane zostały problemy wykładni językowej w prawie administracyjnym, wykładnia systemowa przepisów prawa administracyjnego, wykład- nia celowościowo-funkcjonalna prawa administracyjnego oraz interpretacyjna rola kry- teriów otwartych i innych decyzji stosowania prawa. Prace kończą uwagi obejmujące zagadnienia dotyczące wybranych zagadnień szcze- gółowych i porównawczych, reguł kolizyjnych i inferencyjnych w interpretacji prawa administracyjnego oraz modeli zakresu swobody interpretacji prawa administracyjnego. Praca jest dziełem kilku autorów wskazanych w zestawieniu zbiorczym oraz na poszczególnych stronach niniejszego tomu. Za merytoryczną treść, prezentowane sta- nowisko prawne i formę wypowiedzi odpowiadają autorzy poszczególnych części tego dzieła. Wydanie niniejszego tomu uwzględnia stan prawny na dzień 31 stycznia 2011 r. Warszawa, luty 2012 r. Redaktorzy Spis treści Str. Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . V Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XI Rozdział I. Stosowanie i wykładnia prawa administracyjnego . . . . . . . . . . 1 § 1. Stosowanie prawa. Pojęcie i podstawowe właściwości . . . . . . . . . . . . 4 4 I. Pojęcie stosowania prawa. Stosowanie a tworzenie prawa . . . . . . . . . . . II. Stosowanie prawa administracyjnego. Typy procesów decyzyjnych . . . . 6 § 2. Administracyjny typ stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 I. Podstawowe cechy sądowego typu stosowania prawa 12 14 16 21 25 25 27 32 36 38 38 40 42 46 53 56 56 58 62 administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Podmioty decyzyjne w administracyjnym typie stosowania prawa . . . . III. Sytuacja decyzyjna i tryb decydowania w administracyjnym stosowaniu prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . IV. Decyzja w administracyjnym typie stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . § 3. Aksjologia administracyjnego stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . I. Teoretycznoprawna koncepcja wartości stosowania prawa . . . . . . . . . . . II. Legalność a elastyczność stosowania prawa administracyjnego . . . . . . . III. Pewność i jednolitość stosowania prawa administracyjnego . . . . . . . . . . IV. Relacje praktyczne w ramach aksjologii stosowania prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . § 4. Wykładnia w procesie stosowania prawa administracyjnego . . . . . . I. Model decyzyjny stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Ustalanie stanu faktycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . III. Ustalanie stanu prawnego. Decyzja interpretacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . IV. Decyzja stosowania prawa i jej uzasadnienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. Podstawa decyzji stosowania prawa administracyjnego. Ustalenia walidacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . § 5. Źródła prawa administracyjnego w ujęciu decyzyjnym . . . . . . . . . . . I. Pojęcie źródeł prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Rodzaje źródeł prawa jako argumentów walidacyjnych . . . . . . . . . . . . . III. Źródła prawa a proces decyzyjny stosowania prawa administracyjnego IV. Ustalanie obowiązywania stosowanych przepisów prawa 66 administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . § 6. Zastosowanie przepisów krajowego prawa administracyjnego . . . . 75 76 I. Zastosowanie przepisów ustawowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 II. Zastosowanie przepisów ustawowych i konstytucyjnych . . . . . . . . . . . . 84 III. Zastosowanie przepisów ustawy i przepisów rozporządzeń. . . . . . . . . . . 87 IV. Zastosowanie przepisów prawa miejscowego (lokalnego) . . . . . . . . . . . . 91 V. Zastosowanie przepisów wewnętrznie obowiązujących. . . . . . . . . . . . . . VI. Rodzaj zastosowanych przepisów w ramach aktu normatywnego . . . . . . 97 VII. Bezpośrednie i pośrednie zastosowanie przepisów aktu normatywnego . . 100 § 7. Przepisy prawa międzynarodowego jako podstawa decyzji stosowania prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 I. Przepisy prawa międzynarodowego i ich stosowanie. . . . . . . . . . . . . . . . 105 VII II. Przepisy prawa międzynarodowego w stosowaniu prawa Spis treści administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 § 8. Zastosowanie kryteriów otwartych i inne decyzje stosowania prawa . . 111 I. Generalne klauzule odsyłające w systemie przepisów . . . . . . . . . . . . . . . 111 II. Podstawy zastosowania kryteriów otwartych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 III. Inne decyzje stosowania prawa jako argument walidacyjny . . . . . . . . . . 117 Rozdział III. Pojęcie, koncepcje i przebieg wykładni prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 § 9. Wykładnia a rozumienie prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . 126 § 10. Wykładnia prawa administracyjnego w wymiarach: epistemologicznym, teoretycznym i ideologicznym . . . . . . . . . . . . . . . 138 § 11. Bezpośrednie rozumienie tekstu prawnego jako główny problem epistemologiczny koncepcji wykładni prawa administracyjnego . . . 140 § 12. Założenia epistemologiczne a teorie wykładni prawa . . . . . . . . . . . . . 155 § 13. Trzy ujęcia zasady clara non sunt interpretanda jako zakazu inicjowania interpretacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 § 14. Teorie wykładni prawa i ich zastosowanie do prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 § 15. Ideologie wykładni prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 Rozdział IV. Problemy wykładni językowej w prawie administracyjnym . . 179 § 16. Wykładnia językowa a rola tekstu prawnego w prawie administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 § 17. Koncepcje języka w wykładni prawa administracyjnego . . . . . . . . . . 181 § 18. Koncepcje języka prawnego a odrębność wykładni językowej prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 § 19. Teorie wykładni językowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 § 20. Główne problemy zintegrowanej teorii wykładni językowej na gruncie prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 § 21. Ideologie wykładni – ius interpretandi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 § 22. Wykładnia językowa a inne typy wykładni. Interpretatio cessat in claris . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 Rozdział V. Wykładnia systemowa przepisów prawa administracyjnego . . 209 § 23. Reguły systemowe w wykładni prawa administracyjnego . . . . . . . . . 211 I. System prawa a wykładnia prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . 211 II. Reguły systemowe w wykładni prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 § 24. Wykładnia systemowo-strukturalna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 I. Systematyka aktu normatywnego a wykładnia przepisów . . . . . . . . . . . . 220 II. Rodzaje przepisów prawnych aktu a wykładnia systemowa . . . . . . . . . . 221 III. Reguły związane ze strukturą poziomą systemu przepisów prawnych . . 226 IV. Reguły związane ze strukturą pionową systemu przepisów prawnych . . 228 § 25. Wykładnia systemowo-aksjologiczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 I. Wykładnia systemowo-aksjologiczna a zasady prawa . . . . . . . . . . . . . . . 238 II. Wykorzystanie zasad prawa w wykładni prawa administracyjnego . . . . . 243 III. Miejsce reguł systemowo-aksjologicznych w wykładni prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 IV. Reguły systemowo-aksjologiczne w rekonstrukcji poszczególnych rodzajów norm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 Rozdział VI. Wykładnia celowościowo-funkcjonalna przepisów prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 § 26. Reguły celowościowe i funkcjonalne w wykładni prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 I. Miejsce reguł celowościowych i funkcjonalnych w wykładni prawa . . . 264 VIII Spis treści II. Cel w wykładni prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 III. Funkcja w wykładni prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268 § 27. Wykładnia celowościowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 I. Rodzaje reguł celowościowych wykładni. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 II. Źródła ustalania celu prawodawczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 III. Zastosowanie reguł celowościowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280 IV. Szczególne role wykładni celowościowej w administracyjnym typie decyzyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 § 28. Wykładnia funkcjonalna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 I. Przebieg wykładni funkcjonalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 II. Reguły funkcjonalne a inne reguły wykładni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 III. Zastosowanie reguł funkcjonalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 IV. Szczególne role wykładni funkcjonalnej w administracyjnym typie decyzyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 Rozdział VII. Interpretacyjna rola kryteriów otwartych i innych decyzji stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 § 29. Wykładnia generalnych klauzul odsyłających prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 I. Kryteria otwarte w stosowaniu i wykładni prawa administracyjnego. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 II. Reguły wykładni generalnych klauzul odsyłających . . . . . . . . . . . . . . . . 308 III. Wykładnia kryteriów otwartych prawa administracyjnego. Kilka przykładów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 IV. Sposób ustalania treści kryteriów otwartych. Elementy modelu optymalizacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 § 30. Kryteria otwarte w wykładni przepisów prawa administracyjnego . . 326 I. Wpływ kryteriów otwartych na przebieg wykładni . . . . . . . . . . . . . . . . . 326 II. Kryteria otwarte w poszczególnych regułach wykładni . . . . . . . . . . . . . . 328 III. Kryteria otwarte w rekonstrukcji różnych rodzajów norm . . . . . . . . . . . . 333 IV. Wnioski końcowe. Elementy modelu optymalizacyjnego . . . . . . . . . . . . 338 § 31. Zwroty ocenne w wykładni prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . 340 I. Pojęcie zwrotu ocennego. Występowanie w prawie administracyjnym . . 340 II. Wykładnia zwrotów ocennych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 III. Wpływ zwrotów ocennych na rekonstrukcję normy prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 § 32. Inne decyzje stosowania prawa w wykładni prawa administracyjnego. . 345 I. Wykładnia zastosowanej decyzji stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 II. Wpływ innych decyzji na wykładnię przepisów prawnych . . . . . . . . . . . 348 Rozdział VIII. Wybrane zagadnienia szczegółowe i porównawcze . . . . . . . 357 § 33. Czynniki różnicujące wykładnię prawa administracyjnego . . . . . . . . 360 I. Rodzaje czynników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 II. Typ stosowania prawa i rodzaje organów decyzyjnych . . . . . . . . . . . . . . 361 III. Warunki społecznego otoczenia prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 § 34. Wpływ orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na wykładnię sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 368 § 35. Prawa człowieka i orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w wykładni prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . 384 I. Prawo administracyjne a regulacje praw człowieka . . . . . . . . . . . . . . . . 384 II. Regulacje praw człowieka w procesach wykładni prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 III. Wykładnia praw człowieka w polskiej praktyce administracyjnej i sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390 IX Spis treści § 36. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego a wykładnia prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 § 37. Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego a wykładnia prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 419 Rozdział IX. Reguły kolizyjne i inferencyjne w interpretacji prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 § 38. Postulat spójności prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 430 I. Rodzaje sprzeczności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 430 § 39. Zastosowanie reguł kolizyjnych w dyskursie walidacyjno- -interpretacyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432 I. Charakter i rola reguł kolizyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432 II. Rodzaje reguł kolizyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 433 § 40. Zastosowanie reguł inferencyjnych w ustaleniach walidacyjnych . . . 440 I. Pojęcie i rodzaj wnioskowań prawniczych oraz ich rola w procesie wykładni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 II. Typologia wnioskowań prawniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 442 Rozdział X. Model zakresu swobody interpretacyjnej prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 449 § 41. Zmiana paradygmatu stosowania prawa. Przejście od modelu sylogistycznego do modelu argumentacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 451 I. Sylogistyczny model stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 451 II. Argumentacyjno-interpretacyjny model stosowania prawa . . . . . . . . . . . 453 III. Ważenie zasad prawnych jako istota argumentacyjno- -interpretacyjnego modelu stosowania prawa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 458 § 42. Zakres swobodnego uznania podmiotu stosującego prawo w argumentacyjno-interpretacyjnym modelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 462 I. Pojęcie dyskrecjonalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 462 II. Niedookreślone pojęcia prawne jako źródło władzy dyskrecjonalnej . . . 464 III. Klauzule generalne a zakres swobodnego uznania . . . . . . . . . . . . . . . . . . 466 IV. Różnice między dyskrecjonalnością sędziowską a uznaniem administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467 V. Dyskrecjonalność w procesie wykładni jako ważenie dyrektyw i argumentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 475 VI. Uzasadnianie decyzji interpretacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 478 Indeks rzeczowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 485 X Wykaz skrótów 1. Źródła prawa BGB . . . . . . . . . . . . . . niem. Bürgerliches Gesetzbuch, niemiecki kodeks cywilny BiegRewidU . . . . . . . . ustawa z 7.5.2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmio- tach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzo- rze publicznym (Dz.U. Nr 77, poz. 649 ze zm.) EKPC . . . . . . . . . . . . . Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4.11.1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) EKS . . . . . . . . . . . . . . Europejska Karta Społeczna z 18.10.1961 r. (Dz.U. z 1999 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.) GospNierU . . . . . . . . . ustawa z 21.8.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) KC . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) KK . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) Konstytucja RP . . . . . ustawa z 2.4.1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) KP . . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) KPA . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 14.6.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) KPC . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) KPK . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) OrdPod . . . . . . . . . . . . ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) PDOFizU . . . . . . . . . . ustawa z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) p.o.p.c. . . . . . . . . . . . . ustawa z 18.7.1950 r. – Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz.U. Nr 34, poz. 311 ze zm.) – obecnie nie obowiązuje PrBud . . . . . . . . . . . . . ustawa z 7.7.1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) PrPostAdm . . . . . . . . . ustawa z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administra- cyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) PrUstrAdm . . . . . . . . . ustawa z 25.7.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) SamGmU . . . . . . . . . . ustawa z 8.3.1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) TFUE . . . . . . . . . . . . . Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) XI Wykaz skrótów VATU . . . . . . . . . . . . . ustawa z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.) ZagospPrzestrzU . . . . ustawa z 27.3.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) 2. Organy, instytucje i organizacje CEFTA . . . . . . . . . . . . Central European Free Trade Association – Środkowoeuropejskie Po- rozumienie (Stowarzyszenie) Wolnego Handlu ETPC . . . . . . . . . . . . . Europejski Trybunał Praw Człowieka NSA . . . . . . . . . . . . . . Naczelny Sąd Administracyjny ONZ . . . . . . . . . . . . . . Organizacja Narodów Zjednoczonych SKO . . . . . . . . . . . . . . Samorządowe Kolegium Odwoławcze SN . . . . . . . . . . . . . . . Sąd Najwyższy TK . . . . . . . . . . . . . . . Trybunał Konstytucyjny TSUE . . . . . . . . . . . . . Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej WSA . . . . . . . . . . . . . . Wojewódzki Sąd Administracyjny WTO . . . . . . . . . . . . . . World Trade Organization – Światowa Organizacja Handlu 3. Publikatory i czasopisma Annales UMCS . . . . . . Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska AUWr . . . . . . . . . . . . . Acta Universitatis Wratislaviensis Biul. RPO . . . . . . . . . . Biuletyn Rzecznika Praw Obywatelskich CBOSA . . . . . . . . . . . . Centralna Baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych, orzeczenia. nsa.gov.pl Dz.U. . . . . . . . . . . . . . Dziennik Ustaw EP . . . . . . . . . . . . . . . . Edukacja Prawnicza EPS . . . . . . . . . . . . . . . Europejski Przegląd Sądowy Gl. . . . . . . . . . . . . . . . . Glosa GSP . . . . . . . . . . . . . . Gdańskie Studia Prawnicze KZS . . . . . . . . . . . . . . Krakowskie Zeszyty Sądowe MoP . . . . . . . . . . . . . . Monitor Prawniczy M.Pod. . . . . . . . . . . . . Monitor Podatkowy MoPr . . . . . . . . . . . . . Monitor Prawa Pracy M.P. . . . . . . . . . . . . . . Monitor Polski NZS . . . . . . . . . . . . . . Nowe Zeszyty Samorządowe ONSA . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ONSAiWSA . . . . . . . . Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych OSA . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Sądów Administracyjnych OSN . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Sądu Najwyższego OSNAPiUS . . . . . . . . Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych OSNC . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna OSNIK . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna OSNKW . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wojskowa XII Wykaz skrótów OSNP . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy OSNPG . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Prokuratura Generalna OSP . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Sądów Polskich OSPiKA . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych OSS . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych OTK . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego OTK-A . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Seria A OTK-B . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Seria B OTK ZU . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzędowy PiP . . . . . . . . . . . . . . . Państwo i Prawo PiZS . . . . . . . . . . . . . . Praca i Zabezpieczenie Społeczne PL . . . . . . . . . . . . . . . . Przegląd Legislacyjny PNUŚL . . . . . . . . . . . . Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego POP . . . . . . . . . . . . . . Przegląd Orzecznictwa Podatkowego PPP . . . . . . . . . . . . . . . Przegląd Prawa Publicznego Pr. Pracy . . . . . . . . . . . Prawo Pracy Prok. i Pr. . . . . . . . . . . Prokuratura i Prawo Prz. Sejm. . . . . . . . . . . Przegląd Sejmowy PS . . . . . . . . . . . . . . . . Przegląd Sądowy R. Pr. . . . . . . . . . . . . . . Radca Prawny RPEiS . . . . . . . . . . . . . Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny Rzeczp. . . . . . . . . . . . . Rzeczpospolita SI . . . . . . . . . . . . . . . . Studia Iuridica SP . . . . . . . . . . . . . . . . Studia Prawnicze SPE . . . . . . . . . . . . . . . Studia Prawno-Ekonomiczne ST . . . . . . . . . . . . . . . . Samorząd Terytorialny ZNSA . . . . . . . . . . . . . Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego ZNUJ . . . . . . . . . . . . . Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego ZNUŁ . . . . . . . . . . . . . Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego 5. Piśmiennictwo Leszczyński, Stosowanie generalnych klauzul . . L. Leszczyński, Stosowanie generalnych klauzul odsyłających, Kraków 2001 Leszczyński, Zagadnienia teorii stosowania prawa . . . . L. Leszczyński, Zagadnienia teorii stosowania prawa. Doktryna i tezy orzecznictwa, Kraków 2001 Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sadów . . . . . . . . . . . . . . L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów. Komentarz, Toruń 2002 Wróblewski, Sadowe stosowanie prawa . . . . . . . . . . . . . J. Wróblewski, Sadowe stosowanie prawa, Warszawa 1988 XIII Wykaz skrótów Zieliński, Wykładnia prawa . . . . M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Warszawa 2010 5. Inne skróty art. . . . . . . . . . . . . . . . artykuł cyt. . . . . . . . . . . . . . . . cytowany cz. . . . . . . . . . . . . . . . . część ds. . . . . . . . . . . . . . . . . do sprawy n. . . . . . . . . . . . . . . . . . następny niepubl. . . . . . . . . . . . . niepublikowany np. . . . . . . . . . . . . . . . . na przykład Nr . . . . . . . . . . . . . . . . numer orz. . . . . . . . . . . . . . . . orzeczenie OZ . . . . . . . . . . . . . . . . Ośrodek Zamiejscowy por. . . . . . . . . . . . . . . . porównaj rozdz. . . . . . . . . . . . . . . rozdział szczeg. . . . . . . . . . . . . . szczególnie t. . . . . . . . . . . . . . . . . . tom tekst jedn. . . . . . . . . . . tekst jednolity tzw. . . . . . . . . . . . . . . . tak zwany uchw. . . . . . . . . . . . . . . uchwała ust. . . . . . . . . . . . . . . . . ustęp wyr. . . . . . . . . . . . . . . . wyrok VAT . . . . . . . . . . . . . . . podatek od towarów i usług ZTW . . . . . . . . . . . . . . zintegrowana teoria wykładni XIV Rozdział I. Stosowanie i wykładnia prawa administracyjnego Spis treści Nb § 1. Stosowanie prawa. Pojęcie i podstawowe właściwości . . . . . . . . . . . . . 1 I. Pojęcie stosowania prawa. Stosowanie a tworzenie prawa . . . . . . . . . . . . 1 1. Pojęcie stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 2. Stosowanie a tworzenie prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 II. Stosowanie prawa administracyjnego. Typy procesów decyzyjnych . . . . 13 1. Typy stosowania prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 2. Polityka stosowania prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 3. Sądowa kontrola administracji a stosowanie prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 § 2. Administracyjny typ stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 I. Podstawowe cechy sądowego typu stosowania prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 II. Podmioty decyzyjne w administracyjnym typie stosowania prawa . . . . . 41 1. Rodzaje podmiotów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 2. Kompetencja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 III. Sytuacja decyzyjna i tryb decydowania w administracyjnym stosowaniu prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 1. Fakt inicjujący proces decyzyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 2. Tryb sporny i tryb niesporny. Sytuacja nieustalenia . . . . . . . . . . . . . . 53 3. Sytuacja bieżącego kierowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 4. Uzgadnianie w stosowaniu prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . 64 IV. Decyzja w administracyjnym typie stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . 69 1. Charakter decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 2. Kontrola decyzji administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 § 3. Aksjologia administracyjnego stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . 81 I. Teoretycznoprawna koncepcja wartości stosowania prawa . . . . . . . . . . . 81 II. Legalność a elastyczność stosowania prawa administracyjnego . . . . . . . 90 1. Wartość legalności w stosowaniu prawa administracyjnego . . . . . . . . 90 2. Elastyczność w stosowaniu prawa. Luz decyzyjny . . . . . . . . . . . . . . . 94 3. Podstawy normatywne elastycznego stosowania prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 4. Elastyczność a legalność stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 III. Pewność i jednolitość stosowania prawa administracyjnego . . . . . . . . . . 109 1. Pojęcie i aspekty pewności stosowania prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 2. Jednolitość stosowania prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . 117 3. Jednolitość praktyki a pewność treści decyzji stosowania prawa . . . . 122 IV. Relacje praktyczne w ramach aksjologii stosowania prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 Leszczyński 1 Rozdział I. Stosowanie i wykładnia prawa administracyjnego § 4. Wykładnia w procesie stosowania prawa administracyjnego . . . . . . . 138 I. Model decyzyjny stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 II. Ustalanie stanu faktycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 1. Ustalanie faktów a typy stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 2. Ustalenia faktyczne w procesie decyzyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 3. Poznawanie i ocenianie w ustalaniu faktów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 III. Ustalanie stanu prawnego. Decyzja interpretacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 1. Ustalanie stanu prawnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 2. Decyzja walidacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 3. Decyzja interpretacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 IV. Decyzja stosowania prawa i jej uzasadnienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 1. Decyzja finalna procesu stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 2. Istota i wymogi normatywne uzasadnienia decyzji . . . . . . . . . . . . . . . 181 3. Argumenty, funkcje i style uzasadniania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 Literatura: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011; K. Ajdukiewicz, Logika pragmatyczna, Warszawa 1974; Arbitraż i mediacja. Ak- tualne problemy teorii i praktyki funkcjonowania sądów polubownych i ośrodków mediacyjnych (pod red. J. Olszewskiego), Rzeszów 2009; T. Biernat, M. Zirk-Sadowski, Politics of Law and Le- gal Policy. Introduction, w: Politics of Law and Legal Policy. Between Modern and Post-Modern Jurisprudence (pod red. T. Biernata, M. Zirk-Sadowskiego), Warszawa 2008; J. Borkowski, De- cyzja administracyjna, Warszawa 1970; S. Buczkowski, Rola arbitrażu w gospodarce socjalistycz- nej, Annales UMCS 1954, Sectio G, Ius, vol. I; M. Cieślak, Polska procedura karna. Podstawowe założenia teoretyczne, Warszawa 1971; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Me- dek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009; W. Da- widowicz, O stosowaniu prawa przez organy administracji państwowej, Zeszyty Naukowe Wy- działu Prawa i Administracji UG, Prawo 1981, Nr 9; T. Gizbert-Studnicki, Prawda sądowa w postępowaniu cywilnym, PiP 2009, Nr 7; tenże, Wieloznaczność leksykalna w interpretacji prawniczej, Kraków 1978; A. Gomułowicz, Aspekt prawotwórczy sądownictwa administracyjne- go, Warszawa 2008; J. Harczuk, Uzgadnianie w stosowaniu krajowego prawa publicznego, Lub- lin 2009 (niepubl. praca doktorska); J. Harczuk, L. Leszczyński, Mediacja w postępowaniu sądo- woadministracyjnym (kontekst przedmiotu procesu decyzyjnego), w: Arbitraż i mediacja. Aktualne problemy teorii i praktyki funkcjonowania sądów polubownych i ośrodków mediacyj- nych (pod red. J. Olszewskiego), Rzeszów 2009; R. Hauser, Ochrona obywatela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Poznań 1988; R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, War- szawa 2008; J. Jabłońska-Bonca, Przesłanki stanowienia norm bez sankcji, RPEiS 1984, Nr 4; W. Jakimowicz, Wykładnia w prawie administracyjnym, Kraków 2006; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005; J. Jończyk, J. Wróblewski, Stosowanie prawa w zakładzie pracy, Wrocław 1977; A. Kalisz, A. Zienkiewicz, Mediacja sądowa i pozasądowa. Zarys wykładu, Warszawa 2009; T. Kiełkowski, Sprawa administracyjna, Kraków 2004; Z. Kmieciak, Mediacja i koncyliacja w prawie administracyjnym, Kraków 2004; tenże, Po- stępowanie mediacyjne i uproszczone przed sądem administracyjnym, PiP 2003, Nr 10; H. Kny- siak-Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009; Kompetencja ze stanowiska teorii i filozofii prawa (pod red. W. Jedleckiej), Wrocław 2004; A. Ko- rybski, Alternatywne rozwiązywanie sporów w USA. Studium teoretycznoprawne, Lublin 1993; A. Korzeniowska, Postępowanie przed samorządowym kolegium odwoławczym, Kraków 2002; T. Kotarbiński, Kurs logiki dla prawników, Warszawa 1975; tenże, Traktat o dobrej robocie, Wroc- ław 1975; E. Kustra, Polityczne problemy tworzenia prawa, Toruń 1994; J. Lande, Nauka o nor- mie prawnej, Annales UMCS 1956, t. III; W. Lang, Teoria prawa, Toruń 1972; W. Lang, J. Wrób- lewski, S. Zawadzki, Teoria państwa i prawa, Warszawa 1979; Z. Leoński, Administracyjne postępowanie egzekucyjne. Węzłowe problemy, Poznań 2003; L. Leszczyński, Dyskrecjonalność 2 Leszczyński Rozdział I. Stosowanie i wykładnia prawa administracyjnego a jednolitość stosowania prawa. Rola argumentu per rationem decidendi, w: Dyskrecjonalność w prawie (pod red. W. Staśkiewicza, T. Staweckiego), Warszawa 2010; tenże, Gyoseishido w ja- pońskiej kulturze prawnej. Nieformalne działania administracji a prawo, Lublin 1996; tenże, O usprawnianiu postępowania przed sądami administracyjnymi (kilka uwag w związku z refor- mą), w: Polski model sądownictwa administracyjnego (pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza), Lublin 2003; tenże, Podejmowanie decyzji prawnych. Tworzenie i stosowanie prawa, Zamość 2003; tenże, Wykładnia operatywna (podstawowe właściwości), PiP 2009, Nr 6; A. M. Ludwikowska, System prawa Stanów Zjednoczonych. Prawo i prawnicy. Struktura władzy. Spory prawne, Toruń 1999; M. Matczak, Kompetencja organu administracji publicznej, Kraków 2004; M. Mincer, Uznanie administracyjne, Toruń 1983; J. Nowacki, Praworządność. Wybrane problemy teoretyczne, Warszawa 1977; J. Oniszczuk, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Kraków 2000; tenże, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego na początku XXI wieku, Kraków 2004; L. Petrażycki, Wstęp do nauki prawa i moralności. Podstawy psychologii emocjonalnej, Warsza- wa 1959; A. Podgórecki, Pięć funkcji socjologii, w: Socjotechnika. Praktyczne zastosowania so- cjologii (pod red. A. Podgóreckiego), Warszawa 1968; tenże, Zasady socjotechniki, Warszawa 1966; G. L. Seidler, H. Groszyk, J. Malarczyk, Wstęp do prawoznawstwa, Lublin 1975; ciż, Wstęp do teorii państwa i prawa, Lublin 1975; A. Skoczylas, Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość przez NSA, Warszawa 2008; P. Skuczyński, Soft law w perspektywie teorii prawa, w: System prawny a porządek prawny (pod red. O. Boguckiego, S. Czepity), Szczecin 2008; S. Ste- inborn, Porozumienia w polskim procesie karnym. Skazanie bez rozprawy i dobrowolne podda- nie się odpowiedzialności karnej, Kraków 2005; A. Stelmachowski, Prawotwórcza rola sądów, PiP 1967, Nr 4–5; tenże, Wstęp do teorii prawa cywilnego, Warszawa 1984; R. Suwaj, Wydawa- nie decyzji administracyjnych, Wrocław 2007; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010; R. Tokarczyk, Prawo amerykańskie, Kraków 2003; M. Tyczka, Istota orzeczeń arbitrażowych, Poznań 1985; S. Waltoś, Kodeks postępowania karnego z 1997 r. – między tradycją a wyzwaniem współczesności, w: Nowy kodeks postępowa- nia karnego. Zagadnienia węzłowe (pod red. E. Skrętowicza), Kraków 1998; S. Włodyka, Arbitraż gospodarczy, Warszawa 1970; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowa- niu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009; S. Wronkowska, Problemy ra- cjonalnego tworzenia prawa, Poznań 1982; S. Wronkowska, Z. Ziembiński, Zarys teorii prawa, Poznań 1997; J. Wróblewski, Norma generalna i norma indywidualna, ZNUŁ 1962, Nr 23; tenże, Sądowe i pozasądowe stosowanie prawa. Problemy teorii i ideologii, SPE 1981, t. XXVI; tenże, Teoria racjonalnego tworzenia prawa, Wrocław 1985; tenże, Wartości a decyzja sądowa, Wroc- ław 1973; tenże, Zagadnienia teorii wykładni prawa ludowego, Warszawa 1959; M. Zieliński, Po- znanie sądowe a poznanie naukowe, Poznań 1979; Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Warszawa 1994; tenże, Problemy podstawowe prawoznawstwa, Warszawa 1980; tenże, Teoria prawa, War- szawa 1978; K. Ziemski, Alternatywy dla aktu administracyjnego, w: Koncepcja systemu prawa administracyjnego (pod red. J. Zimmermanna), Warszawa 2007; A. Zienkiewicz, Studium media- cji. Od teorii ku praktyce, Warszawa 2007; J. Zimmermann, Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienie, Warszawa 1981; M. Zirk-Sadowski, Rozumienie ocen w języku prawnym, Łódź 1984; tenże, Wykładnia i rozumienie prawa w Polsce po akcesji do Unii Europejskiej, w: Polska kultura prawna a proces integracji europejskiej (pod red. S. Wronkowskiej), Kraków 2005. Leszczyński 3 Rozdział I. Stosowanie i wykładnia prawa administracyjnego § 1. Stosowanie prawa. Pojęcie i podstawowe właściwości I. Pojęcie stosowania prawa. Stosowanie a tworzenie prawa 1 2 3 4 5 6 1. Pojęcie stosowania prawa Przez stosowanie prawa należy rozumieć proces decyzyjny podejmowany i prowa- dzony przez kompetentny organ państwowy (lub inny podmiot wyraźnie upoważniony), kończący się wydaniem wiążącej decyzji o charakterze jednostkowym (indywidualnym i konkretnym)1. Treścią tej decyzji jest kwalifikacja stanu faktycznego z punktu widze- nia kryteriów sformułowanych w jej podstawie normatywnej oraz ustalenie prawnych konsekwencji tej kwalifikacji. Powyższej charakterystyce odpowiada stosowanie prawa administracyjnego. W od- różnieniu jednak od na przykład stosowania prawa cywilnego czy karnego, stosowanie prawa administracyjnego ma miejsce w dwóch typach decyzyjnych: administracyjnym (administracyjno-kierowniczym) oraz sądowym. Oznacza to od strony podmiotowej, że dokonywane jest ono zarówno poprzez podej- mowanie decyzji przez organy administracji publicznej, jak i poprzez orzekanie mające za przedmiot kontrolę sądową decyzji administracyjnej i postępowania prowadzącego do jej wydania, dokonywaną przez sądy administracyjne (działające jako sądy I instan- cji oraz jako Naczelny Sąd Administracyjny) oraz inne sądy w zakresie odnoszenia się przez nie do decyzji administracyjnych. W obu typach stosowania prawa czynności w procesie decyzyjnym i towarzyszące im rozumowania podmiotów decyzyjnych układają się w ciąg fazowy, którego pierwszą fazą jest faza przeddecyzyjna, obejmująca ustalanie stanu faktycznego oraz ustalanie stanu prawnego (w ramach którego mieści się wykładnia prawa), natomiast fazą drugą (decyzyjną) jest normatywna kwalifikacja faktów oraz ustalenie jej prawnych konse- kwencji, czyli wydanie decyzji finalnej procesu2. Pojęcie stosowania prawa administracyjnego wiąże się z pewnymi pojęciami po- krewnymi, częściowo zachodzącymi na siebie. Zarówno organy administracyjne, jak i sądy, podejmując decyzje w zakresie prawa administracyjnego, realizują normy kompetencyjne3 rozumiane jako normy uprawnia- jące te podmioty do podjęcia decyzji, a także normy proceduralne (od strony sposobu wyznaczenia działań) oraz normy materialnoprawne (od strony wyznaczania adresatom decyzji uprawnień lub obowiązków). W tym kontekście można także powiedzieć, że organy te, podejmując decyzje sto- sowania prawa, przestrzegają przepisów prawnych, stanowiących podstawę ich dzia- łania oraz podstawę treści decyzji. Stosowanie prawa administracyjnego jest zatem 1 Por. Z. Ziembiński, Teoria prawa, s. 130; Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, s. 8. 2 Por. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, s. 43. Szczegółowo model procesu decyzyjnego będzie przedstawiony w Nb 138–141. 3 O kompetencji i normie kompetencyjnej por. Z. Ziembiński, Teoria prawa, s. 25–29; tenże, Problemy podstawowe prawoznawstwa, szczeg. s. 160–172, 204–213, 328–334. Zob. także: Kompetencja ze stanowiska teorii, passim. Na gruncie stosowania prawa administracyjnego por. M. Matczak, Kompetencja organu, passim. 4 Leszczyński § 1. Stosowanie prawa. Pojęcie i podstawowe właściwości równocześnie przestrzeganiem prawa4 w sensie wypełniania wymogów tej strony normy kompetencyjnej, która niezależnie od tego, że uprawnia, to także zobowiązuje (w po- staci nakazu) sąd lub organ administracyjny do działania i w konsekwencji do podję- cia decyzji. Ze stosowaniem prawa administracyjnego można także związać pojęcie wykony- wania prawa5, w którym mieści się (w możliwie szerokim sensie) zarówno realizowa- nie, jak i przestrzeganie oraz stosowanie prawa. Oznacza ono bowiem każde wypełnie- nie dyspozycji normy prawnej, niezależnie od charakteru tej dyspozycji (nakaz, zakaz, uprawnienie) i niezależnie od sposobu działania (realizowanie uprawnienia, spełnienie przesłanki dyspozycji nakazującej czy zakazującej), a także niezależnie od tego, jaki podmiot wykonywanie prawa podejmuje. Pojęcie wykonywania prawa na gruncie prawa administracyjnego może mieć jesz- cze dodatkowy aspekt. Może bowiem zachodzić częściowo także na działalność prawo- dawczą (legislacyjną), jeżeli przyjmuje się, że pierwszym (chociaż oczywiście niewy- starczającym do skutecznego funkcjonowania prawa) etapem wykonywania (realizacji) zamiarów prawodawczych, wyrażonych na przykład w formie ustawy, jest wydanie aktu normatywnego o charakterze wykonawczym w stosunku do aktu podstawowego. Sta- nowienie podstawowego aktu wykonawczego byłoby zatem wykonywaniem tej ustawy, a właściwie jej pierwszym etapem, polegającym na stworzeniu legislacyjnych warun- ków jego wykonywania. Warunkiem jest dostatecznie precyzyjna zapowiedź wydania takiego aktu. W prawie administracyjnym dotyczy to także tworzenia aktów wykonawczych na poziomie lokalnym (np. rozporządzenia wojewody) oraz aktów prawa miejscowego (np. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego). Tym pierwszym wyko- nawczy charakter przypisać byłoby łatwiej i miałyby one wymiar bardziej bezpośred- ni. W przypadku tych drugich (akty prawa miejscowego) aspekt wykonywania prawa musiałby zostać powiązany z analizą pozycji samorządu i prawa tworzonego przez jednostki samorządu terytorialnego w stosunku do prawa „centralnego” (głównie usta- wowego) oraz nałożony na strukturę ustroju terytorialnego państwa (przy dostrzeżeniu szczególnych właściwości struktury federacyjnej), określającego zakres autonomii jego jednostek terytorialnych. 7 8 9 2. Stosowanie a tworzenie prawa Tworzenie prawa jest w kulturze prawa stanowionego działaniem odrębnym od stosowania prawa, prowadzonym co do zasady w formie legislacyjnego powstawa- nia aktów normatywnych6. Relacja między stosowaniem (oraz pojęciami pokrewnymi) a tworzeniem prawa ma w tej kulturze pewne znaczenie w postaci rozważania prawo- twórczego charakteru pewnych działań praktyki organów państwowych7. Ma bardziej 10 4 Por. Z. Ziembiński, Problemy podstawowe prawoznawstwa, s. 414–435. 5 Por. Leszczyński, Zagadnienia teorii stosowania prawa, s. 16. 6 Por. J. Wróblewski, Teoria racjonalnego tworzenia prawa, s. 34–43; S. Wronkowska, Problemy racjonal- nego tworzenia prawa, passim. 7 Por. A. Stelmachowski, Prawotwórcza rola, passim; tenże, Wstęp do teorii, s. 424–456. Prawotwórczą praktykę jako jedną z form powstawania prawa wyróżniano jednak także w podręcznikach akademickich (por. np. G. L. Seidler, H. Groszyk, J. Malarczyk, Wstęp do prawoznawstwa, s. 254). Leszczyński 5
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wykładnia w prawie administracyjnym. Tom 4
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: