Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00458 009623 7507643 na godz. na dobę w sumie
Wykluczenie społeczne osób z niepełnosprawnością w środowisku lokalnym - ebook/pdf
Wykluczenie społeczne osób z niepełnosprawnością w środowisku lokalnym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 224
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2378-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> pedagogika specjalna
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Publikacja stanowi próbę ukazania wybranych aspektów wykluczenia społecznego osób z niepełnosprawnością w środowisku lokalnym, które stanowi jednostka terytorialna. Zaprezentowane zagadnienia dotyczą kwestii dotyczących niepełnosprawności, jej istoty, modeli i definicji, jak i prawnego statystycznego podejścia. Ponadto zaprezentowano najważniejsze ujęcia wykluczenia społecznego oraz koncepcje kapitału społecznego, które to kategorie dopełniają społeczny kontekst rozważań o niepełnosprawności w ujęciu eklektycznym. Problematyka została zobrazowana wynikami badań własnych autorki na przykładzie wybranej jednostki terytorialnej – powiatu, ukazując wybrane aspekty i konteksty społecznego funkcjonowania osób z niepełnosprawnością w zorganizowanej i dynamicznej przestrzeni prawa, organizacji i postaw społecznych.

Publikacja skierowana jest do profesjonalnie pomagających, pracowników socjalnych, przedstawicieli samorządów terytorialnych i organizacji pozarządowych, pedagogów specjalnych i nauczycieli, socjologów, asystentów osób niepełnosprawnych oraz studentów pedagogiki, pracy socjalnej, pedagogiki specjalnej, polityki społecznej i innych pokrewnych.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Recenzowana monografi a podejmuje ważną problematykę wykluczenia społecznego osób z niepełnosprawnością w środowisku lokalnym, omawiając ją w obszerny i szcze- gółowy sposób w kontekście aktualnych badań. Poznawcze skupienie się na tej proble- matyce zasługuje na podkreślenie i uwagę, tym bardziej że monografi a wprowadza w niezbyt często podejmowane w pedagogice specjalnej obszary rozważań dotyczące wykluczenia społecznego osób z niepełnosprawnością. Cechą charakterystyczną – i równocześnie zaletą – recenzowanej pracy jest próba kompleksowego i usystematy- zowanego opracowania tak przecież obszernej i aktualnej problematyki. Tytuł książki wyznacza kierunek tematyczny podejmowanych zagadnień. Termin wykluczenie społeczne odnosi się do wielu sytuacji życia społecznego i może oznaczać zarówno brak dostępu (do różnych sfer życia, do dóbr etc.), jak i pozbawienie danego podmiotu – jednostki bądź grupy społecznej – należnych mu praw. […] Praca wnosi nowe elementy do naszej dotych- czasowej wiedzy dotyczącej wykluczenia osób z niepełnosprawnością. Kompleks zagadnień podjętych w publikacji uświadamia różnorodne konsekwencje psychospołeczne, powo- dowane przez występowanie wykluczenia społecznego osób z niepełnosprawnością. Struktura monografii jest bardzo czytelna, logicznie uporządkowana i spójna. Przede wszystkim podkreślić należy solidną podstawę teoretyczną pracy – wyróżnia ją szeroka baza źródłowa, reprezentatywna dla podejmowanego tematu i dająca możliwość rzetelnego opisania badanych zagadnień. Z recenzji wydawniczej dr hab. Bernadety Szczupał, prof. Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie Ilona Fajfer-Kruczek Wykluczenie społeczne osób z niepełnosprawnością w środowisku lokalnym I l o n a F a j f e r - K r u c z e k W y k l u c z e n i e s p o ł e c z n e o s ó b z n i e p e ł n o s p r a w n o ś c i ą w ś r o d o w QR CODE Wygenerowano na www.qr-online.pl Więcej o książce i s k u l o k a l n y m CENA 38 ZŁ ISSN 0208-6336 (+VAT) ISBN 978-83-8012-378-6 KATOWICE 2015 28 28 28 8012-331-1 Wykluczenie społeczne osób z niepełnosprawnością w środowisku lokalnym NR 3314 Ilona Fajfer ‑Kruczek Wykluczenie społeczne osób z niepełnosprawnością w środowisku lokalnym Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2015 Redaktor serii: Publikacje Wydziału Etnologii i Nauk o Edukacji Urszula Szuścik Recenzent Bernadeta Szczupał Równość, której żądamy, to najbardziej znośny stopień nierówności. G.Ch. Lichtenberg: Aforyzmy Wstęp Współczesna sytuacja ekonomiczna i społeczna osób niepełnosprawnych w Polsce, mimo upływu ponad dwóch dekad od rozpoczęcia transformacji ustro‑ jowej, nadal nie jest stabilna. Negatywne zjawiska społeczne, takie jak bieda, bez‑ robocie, bezradność, nie zanikają, ale ewoluują w inne formy. Swymi skutkami obejmują szczególnie osoby najsłabsze i bezbronne. Jednym z najczęściej oma‑ wianych zjawisk na gruncie społecznym i naukowym w ostatnim dziesięcioleciu jest wykluczenie społeczne. Ze względu na ścisłe powiązanie tej kategorii pojęcio‑ wej z aktywną polityką wobec grup zakwalifikowanych jako narażone na wyklu‑ czenie lub wykluczone, w niniejszej publikacji poddane opisowi i ocenie zostaną wybrane aspekty uwarunkowania tego zjawiska wśród osób niepełnosprawnych. Nadrzędnym celem tej pracy jest teoretyczno ‑empiryczna charakterysty‑ ka i analiza uwarunkowań wykluczenia społecznego osób niepełnosprawnych w aspekcie wybranych podejść i teorii naukowych, a także zaproponowanie wła‑ snej koncepcji inkluzji społecznej wskazanej kategorii osób. Głównym przedmiotem dociekań są wybrane przejawy i konteksty wyklu‑ czenia społecznego osób niepełnosprawnych we wskazanym (specyficznym) mi‑ krosystemie społecznym, rozumianym jako środowisko lokalne ujęte w ramach sieci administracyjno ‑terytorialnej. Taki właśnie mikrosystem stanowi jednostka terytorialna, którą jest powiat cieszyński. Wybrany obszar administracyjny ze względu na swe przygraniczne położenie posiada specyficzne uwarunkowania kulturowe, społeczne i infrastrukturę administracyjną oraz organizacyjną. Jest naturalnym środowiskiem życia osób niepełnosprawnych, w którym zachodzą unikalne interakcje społeczne. Środowisko lokalne – jednostka terytorialna – stanowi bezpośredni splot interakcji osób niepełnosprawnych z osobami peł‑ nosprawnymi, z przedstawicielami instytucji i organizacji oraz z ich interesami. Zgodnie z popularyzowaną koncepcją społeczeństwa obywatelskiego ważną ka‑ tegorią będzie pojęcie kapitału społecznego i ludzkiego. Podejmowany temat jest ważny poznawczo dla wybranego środowiska lo‑ kalnego – powiatu cieszyńskiego – z uwagi na brak kompleksowych opracowań naukowych dotyczących uwarunkowań wykluczenia społecznego osób niepełno‑ 8 Wstęp sprawnych na tym terenie administracyjnym. Ponadto przegląd dotychczasowych raportów z badań nad ekskluzją osób niepełnosprawnych utwierdza w przekona‑ niu, że nie można uogólniać wniosków z nich płynących na określenie sytuacji osób niepełnosprawnych w konkretnych regionach administracyjnych i społecz‑ nych. Wobec tego egzemplifikacja zagadnienia ekskluzji jest ważna poznawczo i służy diagnozie tego zjawiska w praktyce. Zaproponowane i zastosowane proce‑ dury badawcze (ilościowe i jakościowe) mogą zostać zaadaptowane do diagnozy i oceny sytuacji osób niepełnosprawnych w kontekście wykluczenia społecznego innych regionów. Zakres rzeczowy pracy obejmuje wybrane zagadnienia zawarte w trzech rów‑ noważnych dla podejmowanej problematyki częściach. W pierwszych trzech rozdziałach, stanowiących teoretyczne podstawy badań, dokonano kwerendy literatury z zakresu wykluczenia społecznego, pojęcia i mo‑ deli niepełnosprawności oraz różnych form kapitału. Rozdział pierwszy teoretycznych podstaw badań ukierunkowany jest na eks‑ plorację społecznego wymiaru niepełnosprawności, modeli niepełnosprawności, a także na praktyczne aspekty orzecznictwa i nadawania statusu „niepełnospraw‑ ności” w polskim systemie zabezpieczenia społecznego. Za wiodący dla opisu sytuacji osób niepełnosprawnych przyjęto społeczny model niepełnosprawności. Natomiast przywołany prawny system orzecznictwa stanowi podstawę doboru grupy badanej z osób (prawnie) niepełnosprawnych. Ponadto odniesiono się do badań aktywności społecznej osób niepełnosprawnych oraz form systemowej pomocy i wsparcia w warunkach polskich, co stanowi tło interpretacyjne dla wyników badań empirycznych. Rozdział drugi poświęcony jest usystematyzowaniu wielu podejść i koncepcji wykluczenia społecznego oraz zjawisk lokujących się w jego obszarze, co dało podstawę zastosowania w dalszych rozważaniach odpowiedniego aparatu po‑ jęciowego. Oprócz tego wskazano na przyczyny i wskaźniki wykluczenia spo‑ łecznego różnych grup społecznych. Zostały przywołane najważniejsze badania w Polsce i na świecie oraz praktyki przeciwdziałania ekskluzji społecznej w róż‑ nych strategiach. Za wiodącą dla dalszych procedur badawczych przyjęto koncep‑ cję społeczeństwa obywatelskiego B.S. Turnera (B.S. Turner, C. Rojek, 2001), koncepcję trzech paradygmatów wykluczenia H. Silver (1994) oraz koncepcję marginalizacji T. Kowalaka (1998), a także syntetyczne ujęcie wykluczenia spo‑ łecznego zaproponowane przez R. Szarfenberga (2005). Ostatnia część teoretycznych podstaw badań stanowi syntezę przywołanych w literaturze koncepcji i definicji kapitału, zwłaszcza kapitału społecznego ze wskazaniem na źródła w literaturze zagranicznej oraz rodzimej. Szczególnie waż‑ na dla dalszych interpretacji będzie koncepcja R.D. Putnama (1995) i definicje zastane w literaturze polskiej (M. Theiss, M. Grewińskiego oraz P. Sztompki). W tym kontekście opisano również specyfikę powiatu cieszyńskiego jako obszaru badawczego, gdzie ów kapitał będzie analizowany. Wstęp 9 W kolejnym rozdziale pracy zaprezentowano przyjętą koncepcję procedury badawczej opierającą się na teoretycznych podstawach badań i głównych założe‑ niach badawczych. Dalsza część opracowania stanowi identyfikację, deskrypcję, wyjaśnianie (a w obszarze badań jakościowych także interpretację) danych empirycznych w ramach badań własnych nad wykluczeniem społecznym osób niepełnospraw‑ nych w środowisku lokalnym (na terenie powiatu cieszyńskiego) w trzech od‑ rębnych poznawczo partiach dotyczących: specyfiki kapitału społecznego na badanym obszarze administracyjnym wobec zjawiska ekskluzji społecznej osób niepełnosprawnych, specyfiki wybranych obszarów wykluczenia społecznego osób niepełnosprawnych w subiektywnej opinii tych ostatnich oraz w opinii spe‑ cjalistów pracujących na terenie objętym badaniami; w ostatnim podrozdziale empirycznym przybliżone zostały wymiary wykluczenia społecznego osób nie‑ pełnosprawnych w analizach fenomenologiczno ‑hermeneutycznych biografii in‑ dywidualnych przypadków. W ostatnim rozdziale przedstawiono, zgodnie z założeniem pracy, spójny mo‑ del przeciwdziałania ekskluzji społecznej osób niepełnosprawnych jako propozy‑ cję uzupełnienia dotychczasowych koncepcji o praktyczne możliwości wdrożenia rozwiązań systemowych na badanym terenie. Jako że przedłożona Czytelnikom publikacja stanowi pokłosie dysertacji dok‑ torskiej, przygotowanej pod kierunkiem naukowym dra hab. Zenona Gajdzicy, prof. UŚ, w oryginalnym tytule: „Wykluczenie społeczne osób niepełnospraw‑ nych (na przykładzie powiatu cieszyńskiego)”, obronionej na Wydziale Pedago‑ giki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, jej zakres merytoryczny został przedstawiony jedynie w wybranych fragmentach, które mogą najbardziej zainteresować odbiorcę. Pragnę podziękować Promotorowi za okazaną pomoc, motywację oraz cenne wskazówki. Mojej rodzinie dziękuję za wiarę, mężowi – za nieocenione wsparcie. Natomiast szczególne podziękowania pragnę złożyć wszystkim osobom z niepeł‑ nosprawnością, ich rodzinom, a także przedstawicielom instytucji rządowych i pozarządowych za pomoc i wsparcie w realizacji badań, udzielenie rzetelnych informacji oraz udostępnienie niezbędnych danych. Ilona Fajfer ‑Kruczek Social exclusion of people with disabilities in the local environment Summary In Polish reality, the day ‑to ‑day functioning situation of people with disabilities ap‑ pears to be difficult, since the changes that have been taking place from the 1990s hardly managed to meet the real needs of the referred group. The present publication is an attempt at capturing this very issue in the interdisciplinary perspective, by bringing to a common ground such fields as special needs pedagogy, social pedagogy, sociology and social politics. The research undertaken herein remain within the positivist paradigm. The study consists of six chapters, out of which first three constitute a theoretical take on the topic in question and the pivot for subsequent considerations. The fourth chap‑ ter embeds the assumed theoretical perspective in a methodological approach, whereas the following one presents the results of empirical research, as well as the interpretation thereof. Additionally, the final chapter is a proposition of a cohesive model of the people with disabilities’ inclusion into the local environment. “Disability” is a basic theoretical notion presented in the chapter one. In the con‑ text of the undertaken investigation, the following basic models of disability have been presented: social, medical, and the bio ‑psychosocial one. Moreover, there are also refer‑ ences to legal aspects relating to both the judicature and interpretation concerning the status of disability. Aside from the structural ‑functional outline of notion in question, an important point in the considerations is a depiction of the forming process of social as well as individual determinants of disability, in addition to the overview of contemporary research on situation of people with disabilities. The subsequent chapter analyzes the phenomena of social exclusion and social mar‑ ginalization in the literature on the subject. The readers’ attention is also directed towards such issues as the indicators of exclusion, the variety of approaches and terminology, as well as the frequent yet notional use of the discussed phenomenon in politics and social praxis. In order to meet the needs of the research, an eclectic model of social exclusion has been assumed. The chapter devoted to social and human capital expresses a proposition of embed‑ ding the considerations on creating the reality of people with disabilities in the per‑ spective of social structure and interaction, especially important in relation to the local environment – the area defined by the scope of a local government administration, by which it is meant – the institutional scope. As to methodological bases of the author’s investigations, they locate the research project within the current of positivist studies. What is more, as a separate procedure, 214 Summary aimed at complementing and expanding the topic, the qualitative method has been im‑ plemented. In both the approaches, the selecting process of the study group, the methods and techniques used, as well as research tools, have all been described and explained. Selected notions pertaining to causes and spheres of social exclusion, have been pre‑ sented in relation to the empirical research conducted in the area of the Cieszyn powiat (second ‑level administrative unit of local government in Poland, similar to county). The opinions of the studied people with disabilities are supplemented by the perspectives of professionals working with them directly and holding a down ‑to ‑earth view on their everyday reality. As a background, but at the same time as a contributive factor that is dynamically changing, the social ‑institutional capital of the selected powiat has been described. A multifaceted model of the social inclusion and support to people with disabilities is put forward in the book’s final chapter. The said model would take into account differ‑ ent levels of reality and the scope of social influences – legislation process, institutional implementation, education, social aid, specialist services, and others. Ilona Fajfer ‑Kruczek Die soziale Ausgrenzung von den Behinderten im lokalen Milieu Zusammenfassung Die Lage der Behinderten in polnischen Realien ist schwierig; die sich seit 90er Jahren des vorigen Jahrhunderts vollziehenden Veränderungen sind immer noch weit davon entfernt vollkommen zu sein. Die vorliegende Publikation ist ein Versuch, das Problem interdisziplinär, in Bezug auf Heilpädagogik, Sozialpädagogik, Soziologie und Sozialpolitik zu betrachten. Die Forschungen werden auf positivistisches Paradigma ausgerichtet. Die Abhandlung besteht aus sechs Kapiteln, wobei die drei ersten eine theoretische und das vierte Kapitel eine methodologische Betrachtung des Themas sind; das nächste Kapitel beinhaltet die Ergebnisse der empirischen Forschungen und deren Interpretation. Der letzte Teil der Publikation präsentiert ein kohärentes Modell der sozialen Integration von den Behinderten in ihrem lokalen Milieu. Die „Behinderung“ ist das grundlegende theoretische Problem, das im ersten Kapitel erörtert wird. Die Verfasserin schildert die wichtigsten Behinderungsmodelle: soziales, medizinisches und biospsychosoziales. Sie berücksichtigt dabei rechtliche Aspekte der Judikatur und die Auslegung von der Behinderung. Neben einer strukturell ‑funktionalen Darstellung findet man hier soziale und individuelle Umstände der Behinderung und ei‑ nen Überblick über zeitgenössische Forschungen über die Lage von den zu dieser Gruppe gehörenden Personen. Im nächsten Kapitel werden die in der Fachliteratur behandelten Phänomene: soziale Ausgrenzung und soziale Marginalisierung analysiert. Die Verfasserin hebt dabei her‑ vor: Ausgrenzungsanzeichen, verschiedene Betrachtungsweisen und Terminologie und gängige Anwendung des Begriffs „Behinderung“ in der Politik und in sozialer Praxis. Zwecks der wissenschaftlichen Forschungen wurde das eklektische Modell der sozialen Ausgrenzung angenommen. Das das soziale Kapital und das Humankapital betreffende Kapitel ist ein Vorschlag, die Betrachtungen über die Schaffung der Wirklichkeit von Behinderten hinsichtlich der gesellschaftlichen Strukturen und Interaktionen anzustellen; die letzten sind zwar in Be‑ zug auf lokales Milieu, das mit institutionellen Grenzen der territorialen Selbstverwal‑ tung abgesteckte Gebiet, besonders wichtig. Methodologische Grundlagen eigener Forschungen lassen das vorliegende For‑ schungsprojekt im Bereich der positivistischen Forschungen ansiedeln. Außerdem be‑ diente sich die Verfasserin der qualitativen Prozedur, um das Thema zu ergänzen und zu konkretisieren. In beiden Betrachtungsweisen wurden die Selektion der Versuchsprobe, 216 Zusammenfassung die angewandten Methoden und Techniken und Forschungswerkzeuge beschrieben und erläutert. Manche die Ursachen und Bereiche der sozialen Ausgrenzung betreffende Fragen wurden in Bezug auf die im Teschener Landkreis durchgeführten empirischen Forschun‑ gen geschildert. Die Meinungen der behinderten Befragten werden durch die Meinungen von den mit ihnen direkt arbeitenden und sich in dem Alltag der Behinderten gut aus‑ kennenden Profis vervollständigt. Als sozialer Hintergrund und ein wichtiger, dynamisch variierender Faktor stellt die Verfasserin das institutionelle soziale Kapital der ausgewähl‑ ten Landkreis dar. Im letzten Kapitel wird ein komplexes Modell der sozialen Integration und Förderung von Behinderten präsentiert. Es berücksichtigt verschiedene Ebenen der Wirklichkeit und der Tragweite von sozialen Maßnahmen – die Legislative, institutionelle Umsetz‑ ung, Bildung, soziale Unterstützung, Fachdienstleistungen und andere. Spis tabel Tabela 1. Zestawienie najważniejszych elementów paradygmatów wykluczenia społecznego według H. Silver Tabela 2. Klasyfikacje czynników wykluczenia społecznego według wybranych Tabela 3. Dwie klasyfikacje według natury czynnika ryzyka wykluczenia spo‑ Tabela 4. Zestawienie kategorii osób zagrożonych wykluczeniem społecznym podejść łecznego i podatnych na nie Tabela 5. Czynniki i grupy wykluczone lub zagrożone wykluczeniem społecz‑ nym (według J. Czapińskiego i T. Panka) Tabela 6. Definicje kapitału społecznego w polskiej literaturze Tabela 7. Typy kapitału społecznego jako zasobu – systematyzacja według M. Theiss Tabela 8. Zestawienie porównawcze i analityczne kapitału społecznego i kapitału ludzkiego (według J. Fiedel, T. Schuller, S. Baron) Tabela 9. Kontakty osób niepełnosprawnych z niektórymi instytucjami i organi‑ zacjami społecznymi Tabela 10. Zestawienie zastosowanych zmiennych i wskaźników Tabela 11. Zestawienie zastosowanych metod, technik i narzędzi badawczych Tabela 12. Struktura badanych profesjonalistów ze względu na płeć i miejsce Tabela 13. Struktura badanych osób niepełnosprawnych ze względu na miejsce pracy zamieszkania i płeć Tabela 14. Zestawienie danych uzyskanych z faktograficznych wywiadów z kie‑ rownikami OPS w gminach powiatu cieszyńskiego Tabela 15. Zestawienie informacji na temat organizacji pozarządowych w powie‑ cie cieszyńskim według gmin Tabela 16. Przynależność do organizacji pozarządowej Tabela 17. Organizacje pozarządowe działające na rzecz osób niepełnosprawnych znane profesjonalistom Tabela 18. Projekty i działania w powiecie cieszyńskim przeciw wykluczeniu spo‑ łecznemu osób niepełnosprawnych 38 50 50 54 62 77 78 82 87 100 103 112 114 120 127 134 135 137 218 Spis tabel Tabela 19. Ocena relacji sąsiedzkich przez osoby niepełnosprawne Tabela 20. Osób niepełnosprawnych subiektywna ocena własnego dostępu do dóbr, usług oraz udziału w sferze usług publicznych na terenie powia‑ tu cieszyńskiego Tabela 21. Ocena przygotowania instytucji do obsługi klienta niepełnosprawnego – w opiniach samych zainteresowanych 140 143 146 148 149 149 150 152 153 157 159 160 161 172 Tabela 22. Sposoby spędzania wakacji przez osoby niepełnosprawne Tabela 23. Częstotliwość udziału osób niepełnosprawnych w imprezach kultu‑ ralno ‑rekreacyjnych w miejscu zamieszkania Tabela 24. Źródła informacji o aktualnościach, wydarzeniach, świecie Tabela 25. Udział osób niepełnosprawnych w wyborach powszechnych Tabela 26. Stopień wyizolowania poszczególnych kategorii osób niepełnospraw‑ nych w powiecie cieszyńskim – w opinii profesjonalistów Tabela 27. Dostęp osób niepełnosprawnych do usług i instytucji/sfer publicznych – w opinii profesjonalistów (N = 127) Tabela 28. Opinia profesjonalistów na temat reakcji instytucji i organizacji na problemy osób niepełnosprawnych w środowisku lokalnym (liczba wskazań) Tabela 29. Czynniki sprzyjające powstawaniu zjawiska wykluczenia społecznego w powiecie cieszyńskim – w opinii profesjonalistów Tabela 30. Postulaty profesjonalistów pod adresem władz samorządowych w spra‑ wie ograniczenia zjawiska wykluczenia osób niepełnosprawnych w po‑ wiecie cieszyńskim Tabela 31. Działania podejmowane przez profesjonalistów na rzecz integracji osób niepełnosprawnych Tabela 32. Fenomeny wykluczenia i zjawisk towarzyszących w biografiach osób niepełnosprawnych (dane z wywiadów) Spis wykresów i rysunków Wykres 1. Struktura grupy badanej – liczba profesjonalistów według płci i miej‑ sca pracy (N = 127) Wykres 2. Ocena działań organizacji pozarządowych na rzecz osób niepełno‑ sprawnych w powiecie cieszyńskim Wykres 3. Ocena osób niepełnosprawnych odnośnie do przygotowania i ob‑ sługi klienta z niepełnosprawnością przez wybrane instytucje pu‑ bliczne Wykres 4. Potrzeba działań przeciw wykluczeniu społecznemu osób niepełno‑ sprawnych w ich opinii w opinii profesjonalistów Wykres 5. Brak dostępu osób niepełnosprawnych do wybranych obszarów – Wykres 6. Opinia profesjonalistów na temat ograniczenia dostępu osób niepeł‑ nosprawnych do wybranych obszarów życia społecznego Wykres 7. Obszary najbardziej dostępne dla osób niepełnosprawnych – w opinii profesjonalistów Wykres 8. Zestawienie wyników opinii profesjonalistów według zakresu dostępu osób niepełnosprawnych do poszczególnych obszarów życia społecz‑ nego Wykres 9. Dostęp osób niepełnosprawnych do wybranych usług – w opinii pro‑ fesjonalistów (w ) Wykres 10. Rozwiązywanie problemów osób niepełnosprawnych przez po‑ szczególne kategorie instytucji i organizacji – w opinii profesjo‑ nalistów Wykres 11. Marginalizowanie problemów osób niepełnosprawnych przez poszcze‑ gólne kategorie instytucji i organizacji – w opinii profesjonalistów Wykres 12. Czynniki wykluczające wskazywane przez profesjonalistów jako naj‑ Wykres 13. Podejmowanie przez profesjonalistów działań na rzecz integracji osób bardziej znaczące niepełnosprawnych Wykres 14. Dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące liczby wypłaca‑ nych świadczeń ze względu na rodzaj orzeczenia 113 136 147 150 153 154 155 155 156 157 158 159 161 162 220 Spis wykresów i rysunków Wykres 15. Liczba osób niepełnosprawnych korzystających z usług Powiatowego Urzędu Pracy w Cieszynie (dane z końca 2010 r.) Rys. 1. Mapa administracyjna powiatu cieszyńskiego Rys. 2. Domy pomocy społecznej działające na zlecenie powiatu 163 92 117 Spis treści Wstęp 1. Niepełnosprawność w ujęciu teoretycznym i praktycznym 1.1. Niepełnosprawność w ujęciu historycznym – wybrane aspekty 1.2. Koncepcje niepełnosprawności i jej definicje 1.3. Orzecznictwo jako prawna i społeczna forma ukonstytuowania się niepeł‑ nosprawności 1.3.1. Polskie orzecznictwo skutkujące statusem prawnym 1.3.2 Orzecznictwo do celów edukacyjnych 1.4. Osoba niepełnosprawna w społeczeństwie – statystyka, tożsamość, jakość życia, system prawnego wsparcia 1.4.1. Niepełnosprawność w ujęciu demograficznym i statystycznym 1.4.2. Tożsamość osób niepełnosprawnych 1.4.3. Jakość życia osób niepełnosprawnych 1.4.4. Prawny system pomocy i wsparcia dla osób niepełnosprawnych – założenia i regulacje 2. Zjawisko wykluczenia społecznego 2.1. Pojęcie „wykluczenie społeczne” w naukach społecznych 2.2. Wykluczenie społeczne – paradygmaty, koncepcje, definicje 2.3. Zjawiska współwystępujące w syndromie wykluczenia: nierówności spo‑ łeczne, marginalizacja, dyskryminacja, ubóstwo 2.3.1. Nierówności społeczne 2.3.2. Marginalizacja społeczna 2.3.3. Dyskryminacja 2.3.4. Ubóstwo 2.4. Przyczyny i wskaźniki wykluczenia społecznego 2.5. Grupy wykluczone i narażone na wykluczenie 2.6. Przegląd dotychczasowych badań i stanowisk wobec wykluczenia społecz‑ nego i marginalizacji osób niepełnosprawnych 2.6.1. Osoby niepełnosprawne – ich dochody i jakość życia 7 11 11 13 17 17 20 21 21 24 25 28 35 35 36 42 42 43 44 46 48 53 57 58 222 Spis treści 2.6.2. Aktywność zawodowa osób niepełnosprawnych a ich wykluczenie z rynku pracy 2.6.3. Badania nad wykluczeniem osób niepełnosprawnych w Polsce 2.7. Przeciwdziałanie marginalizacji i wykluczeniu społecznemu osób niepeł‑ nosprawnych 2.7.1. Działania zapobiegające procesowi wykluczenia społecznego i mar‑ ginalizacji 2.7.2. Edukacja jako narzędzie przeciw wykluczeniu 2.7.3. Strategie polityczne 3. Kapitał społeczny i kapitał ludzki w kreowaniu rzeczywistości osób niepełno‑ sprawnych 3.1. Koncepcje kapitału w naukach społecznych 3.1.1. Kapitał społeczny 3.1.2. Kapitał ludzki 3.2. Przestrzeń terytorialna i instytucjonalna przestrzenią dla kapitału społecz‑ nego 3.2.1. Instytucje i organizacje wobec spraw i interesów osób niepełno‑ sprawnych na terenie jednostek samorządowych 3.3. Przestrzeń lokalna dla kapitału – pogranicze: Śląsk Cieszyński a powiat cieszyński 3.3.1. Istota pogranicza i specyfika Śląska Cieszyńskiego 3.3.2. Powiat cieszyński – ujęcie statystyczne 4. Metodologiczne podstawy badań własnych 4.1. Przedmiot i cel oraz rodzaj badań 4.2. Problem i problematyka badań 4.3. Hipotezy, zmienne i wskaźniki 4.4. Zastosowane metody, techniki oraz narzędzia badawcze 4.5. Organizacja badań własnych: teren badań oraz procedura doboru grupy badanej 5. Wykluczenie społeczne osób niepełnosprawnych na terenie powiatu cieszyń‑ skiego w świetle badań własnych 5.1. Organizacja i przebieg badań empirycznych, struktura badanych grup 5.2. Specyfika kapitału społecznego w powiecie cieszyńskim wobec zjawiska wykluczenia społecznego osób niepełnosprawnych 5.2.1. Struktura instytucji i organizacji rządowych 5.2.2. Struktura organizacji pozarządowych w powiecie cieszyńskim 5.2.3. Programy i działania przeciw wykluczeniu społecznemu osób nie‑ pełnosprawnych na terenie gmin powiatu cieszyńskiego 5.2.4. Relacje sąsiedzkie osób niepełnosprawnych 5.3. Specyfika wykluczenia społecznego osób niepełnosprawnych na terenie powiatu cieszyńskiego 5.3.1. Subiektywna ocena dostępu do dóbr, usług i udziału w życiu spo‑ łecznym według osób niepełnosprawnych 58 60 65 65 69 70 73 73 74 80 83 84 89 89 91 95 95 98 100 101 107 111 111 114 115 125 133 139 140 141 Spis treści 5.3.2. Sytuacja osób niepełnosprawnych na terenie powiatu cieszyńskiego w perspektywie profesjonalistów 5.3.3. Sytuacja osób niepełnosprawnych na rynku pracy w powiecie cie‑ szyńskim 5.4. Osobisty wymiar wykluczenia społecznego – analiza fenomenologiczno‑ ‑hermeneutyczna biografii indywidualnych przypadków 6. Propozycja spójnej koncepcji przeciwdziałania ekskluzji społecznej osób niepeł‑ nosprawnych w badanym środowisku lokalnym – powiat cieszyński Zakończenie Bibliografia Summary Zusammenfassung Spis tabel Spis wykresów i rysunków 223 151 162 166 179 185 187 213 215 217 219 Projektant okładki: Anna Gawryś Korektor: Marzena Marczyk Łamanie: Alicja Załęcka Copyright © 2015 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208 ‑6336 ISBN 978 ‑83 ‑8012 ‑377 ‑9 (wersja drukowana) ISBN 978 ‑83 ‑8012 ‑378 ‑6 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40 ‑007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e ‑mail: wydawnictwo@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 14,0. Ark. wyd. 19,0. Papier offset. kl. III, 90 g Cena 38 zł (+ VAT) Druk i oprawa: EXPOL, P. Rybiński, J. Dąbek, Spółka Jawna ul. Brzeska 4, 87‑800 Włocławek Recenzowana monografi a podejmuje ważną problematykę wykluczenia społecznego osób z niepełnosprawnością w środowisku lokalnym, omawiając ją w obszerny i szcze- gółowy sposób w kontekście aktualnych badań. Poznawcze skupienie się na tej proble- matyce zasługuje na podkreślenie i uwagę, tym bardziej że monografi a wprowadza w niezbyt często podejmowane w pedagogice specjalnej obszary rozważań dotyczące wykluczenia społecznego osób z niepełnosprawnością. Cechą charakterystyczną – i równocześnie zaletą – recenzowanej pracy jest próba kompleksowego i usystematy- zowanego opracowania tak przecież obszernej i aktualnej problematyki. Tytuł książki wyznacza kierunek tematyczny podejmowanych zagadnień. Termin wykluczenie społeczne odnosi się do wielu sytuacji życia społecznego i może oznaczać zarówno brak dostępu (do różnych sfer życia, do dóbr etc.), jak i pozbawienie danego podmiotu – jednostki bądź grupy społecznej – należnych mu praw. […] Praca wnosi nowe elementy do naszej dotych- czasowej wiedzy dotyczącej wykluczenia osób z niepełnosprawnością. Kompleks zagadnień podjętych w publikacji uświadamia różnorodne konsekwencje psychospołeczne, powo- dowane przez występowanie wykluczenia społecznego osób z niepełnosprawnością. Struktura monografii jest bardzo czytelna, logicznie uporządkowana i spójna. Przede wszystkim podkreślić należy solidną podstawę teoretyczną pracy – wyróżnia ją szeroka baza źródłowa, reprezentatywna dla podejmowanego tematu i dająca możliwość rzetelnego opisania badanych zagadnień. Z recenzji wydawniczej dr hab. Bernadety Szczupał, prof. Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie Ilona Fajfer-Kruczek Wykluczenie społeczne osób z niepełnosprawnością w środowisku lokalnym I l o n a F a j f e r - K r u c z e k W y k l u c z e n i e s p o ł e c z n e o s ó b z n i e p e ł n o s p r a w n o ś c i ą w ś r o d o w QR CODE Wygenerowano na www.qr-online.pl Więcej o książce i s k u l o k a l n y m CENA 38 ZŁ ISSN 0208-6336 (+VAT) ISBN 978-83-8012-378-6 KATOWICE 2015 28 28 28 8012-331-1
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wykluczenie społeczne osób z niepełnosprawnością w środowisku lokalnym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: