Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00198 004217 12917221 na godz. na dobę w sumie
Wykorzystanie podejścia memoriałowego i kasowego w ocenie operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw sektora TSL - ebook/pdf
Wykorzystanie podejścia memoriałowego i kasowego w ocenie operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw sektora TSL - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 297
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9525-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zasoby ludzkie (hr)
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
 W monografii przedstawiona została autorska koncepcja dwuwymiarowej oceny operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa oraz wyniki oryginalnych i zarazem pierwszych obszernych rezultatów analiz nad oceną tego zjawiska wśród spółek sektora TSL (Transport, Spedycja, Logistyka). Ocena ta nie ogranicza się tylko do wykorzystania w niej podejścia memoriałowego, lecz zawiera również rezultaty analizy „kasowych” wyników finansowej działalności jednostek gospodarczych.
Podjęte zamierzenie uzasadnione było potrzebą wypełnienia luki badawczej istniejącej w studiach teoretycznych i empirycznych poświęconych zdolności przedsiębiorstwa do uzyskania oraz utrzymania finansowych warunków kontynuacji jego działalności gospodarczej.
Opracowanie adresowane jest do szerokiego grona praktyków zarządzania finansami przedsiębiorstw (w tym w szczególności z sektora TSL) oraz nauczycieli akademickich i studentów, dla których identyfikacja i ocena zdolności przedsiębiorstwa do uzyskania oraz utrzymania finansowych warunków kontynuacji jego działalności gospodarczej stanowi fascynujący przedmiot podejmowanych i realizowanych decyzji kierowniczych, prowadzonych badań oraz dyskursów naukowych.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wykorzystanie podejścia memoriałowego i kasowego w ocenie operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw sektora TSL Lidia Karbownik Wykorzystanie podejścia memoriałowego i kasowego w ocenie operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw sektora TSL Lidia Karbownik – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Instytut Ekonomik Stosowanych i Informatyki, Katedra Analizy i Strategii Przedsiębiorstwa 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41 RECENZENT Magdalena Jerzemowska REDAKCJA TECHNICZNA, SKŁAD I ŁAMANIE Monika Wolska PROJEKT OKŁADKI Stämpfli Polska Sp. z o.o. Zdjęcie na okładce: © shutterstock.com Wydanie niniejszego opracowania zostało sfinansowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dotacji dla młodych naukowców Wydrukowano z gotowych materiałów dostarczonych do Wydawnictwa UŁ przez Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2014 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06784.14.0.M ISBN 978-83-7969-458-7 (wersja papierowa) ISBN 978-83-7969-525-6 (wersja elektroniczna) Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63, faks (42) 665 58 62 Notka informacyjna W monografii przedstawiona została autorska koncepcja dwuwymiarowej oceny operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa oraz wyniki oryginalnych i zarazem pierwszych obszernych rezultatów analiz nad oceną tego zjawiska wśród spółek sektora TSL (Transport, Spedycja, Logistyka). Ocena ta nie ogranicza się tylko do wykorzystania w niej podejścia memoriałowego, lecz zawiera równie rezultaty analizy „kasowych” wyników finansowej działalności Podjęte zamierzenie uzasadnione było potrzebą wypełnienia luki badawczej istniejącej w studiach teoretycznych i empirycznych poświęconych zdolności przedsiębiorstwa do uzyskania oraz utrzymania finansowych warunków kontynuacji jego działalności gospodarczej. Opracowanie adresowane jest do szerokiego grona praktyków zarządzania finansami przedsiębiorstw (w tym w szczególności z sektora TSL) oraz nauczy- cieli akademickich i studentów, dla których identyfikacja i ocena zdolności przedsiębiorstwa do uzyskania oraz utrzymania finansowych warunków konty- nuacji jego działalności gospodarczej stanowi fascynujący przedmiot podejmo- wanych i realizowanych decyzji kierowniczych, prowadzonych badań oraz dys- jednostek gospodarczych. kursów naukowych. SPIS TREŚCI Wprowadzenie .................................................................................................................... Rozdział 1. Istota i ocena operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębior- stwa: problemy teoretyczno-metodyczne ................................................................. 1.1. Pojęcie, kryteria i miary operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsię- biorstwa ........................................................................................................................ 1.2. Przesłanki stosowania memoriałowego i kasowego podejścia w ocenie operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa ........................................................... 1.2.1. Przesłanki stosowania memoriałowego podejścia w ocenie operacyjnego bez- pieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa ....................................................... 1.2.2. Przesłanki stosowania kasowego podejścia w ocenie operacyjnego bezpie- czeństwa finansowego przedsiębiorstwa ............................................................ 1.2.3. Przesłanki jednoczesnego stosowania memoriałowego i kasowego podejścia w ocenie operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa ........... 1.3. Dylematy wyboru oraz konstrukcji memoriałowych i kasowych mierników oceny operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa ..................................... Rozdział 2. Obszary działania i mierniki oceny operacyjnego bezpieczeństwa finan- sowego przedsiębiorstw sektora TSL ........................................................................ 2.1. Podmioty i podstawy metodyczne oceny operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw sektora TSL ........................................................................................ 2.2. Wybrane memoriałowe i kasowe mierniki oceny operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw sektora TSL .................................................................. 2.3. Pomiar i ocena zrónicowania zakresu działalności gospodarczej przedsiębiorstw sektora TSL .................................................................................................................. Rozdział 3. Analiza empiryczna spreadu oraz zaleności między miernikami oceny operacyjnego bezpieczeństwa finansowego spółek sektora TSL ............................ 3.1. Analiza empiryczna spreadu memoriałowych i kasowych mierników oceny opera- cyjnego bezpieczeństwa finansowego spółek sektora TSL .......................................... 3.2. Analiza zaleności między memoriałowymi a kasowymi miernikami oceny opera- cyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw sektora TSL ........................... 3.3. Analiza zaleności między memoriałowymi i kasowymi miernikami oceny opera- cyjnego bezpieczeństwa finansowego a poziomem dywersyfikacji działalności go- spodarczej spółek sektora TSL ..................................................................................... 7 13 13 31 33 37 42 45 67 67 81 111 123 123 138 143 6 Rozdział 4. Ocena operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw sek- tora TSL ...................................................................................................................... 4.1. Koniunktura gospodarcza a poziom operacyjnego bezpieczeństwa finansowego spółek sektora TSL ........................................................................................................... 4.2. Analiza porównawcza struktury skupień przedsiębiorstw sektora TSL o zblionym poziomie operacyjnego bezpieczeństwa finansowego ................................................. 4.3. Analiza zaleności między syntetycznym miernikiem oceny operacyjnego bezpie- czeństwa finansowego a poziomem dywersyfikacji działalności gospodarczej spółek sektora TSL .................................................................................................................. Rozdział 5. Zastosowanie memoriałowych oraz kasowych mierników w prognozo- waniu operacyjnego zagroenia finansowego przedsiębiorstw sektora TSL ........ 5.1. Zakres badań empirycznych ............................................................................................ 5.2. Ocena zdolności predykcyjnej wybranych modeli dyskryminacyjnych w prognozo- waniu operacyjnego zagroenia finansowego przedsiębiorstw sektora TSL ............... 5.3. Ocena zdolności predykcyjnych wybranych zmiennych diagnostycznych operacyj- nego zagroenia finansowego dla przedsiębiorstw sektora TSL ................................. 5.3.1. Ocena zdolności predykcyjnych mierników na rok przed upadłością przedsię- biorstw ................................................................................................................ 5.3.2. Ocena zdolności predykcyjnych mierników na dwa lata przed upadłością przedsiębiorstw .................................................................................................. 5.3.3. Ocena zdolności predykcyjnych mierników na trzy lata przed upadłością przedsiębiorstw .................................................................................................. 5.4. Prognozowanie operacyjnego zagroenia finansowego przedsiębiorstw sektora TSL przy wykorzystaniu memoriałowych i kasowych mierników oceny ........................... 5.4.1. Prognozowanie operacyjnego zagroenia finansowego na rok przed upadło- ścią przedsiębiorstw sektora TSL ....................................................................... 5.4.2. Prognozowanie operacyjnego zagroenia finansowego na dwa lata przed upadłością przedsiębiorstw sektora TSL ............................................................ 5.4.3. Prognozowanie operacyjnego zagroenia finansowego na trzy lata przed upadłością przedsiębiorstw sektora TSL ............................................................ Zakończenie ........................................................................................................................ Bibliografia ......................................................................................................................... Spis tabel ............................................................................................................................. Spis schematów .................................................................................................................. Spis wykresów .................................................................................................................... Załączniki ........................................................................................................................... 149 149 174 181 199 199 206 216 216 221 226 232 232 240 244 249 253 265 271 274 277 WPROWADZENIE Prowadzenie działalności gospodarczej zawsze wiąe się z koniecznością podejmowania, realizacji i kontroli decyzji w warunkach niepewności oraz ograniczonej moliwości wpływu przedsiębiorstwa na efekty swego funkcjono- wania i rozwoju. Jest ono zorientowane na realizację wielu rónorodnych celów, wymagających nie tylko ciągłego diagnozowania i analizowania efektów minio- nych oraz aktualnych procesów pozyskiwania, gromadzenia i wykorzystywania kapitału, lecz take nakładających na przedsiębiorstwa obowiązek prognozowa- nia zdarzeń i efektów przyszłej działalności. Wobec ogólnego wzrostu ryzyka funkcjonowania podmiotów gospodar- czych na rynku, odczuwalnych i bardzo trudnych do ograniczenia oraz usunięcia skutków kryzysu gospodarczego, licznych upadłości i likwidacji przedsię- biorstw, z jakimi spotykamy się na świecie oraz ciągłego braku pewności dosta- tecznego finansowego zabezpieczenia ich działalności gospodarczej, istnieje potrzeba utworzenia wiarygodnych oraz skutecznych metod i narzędzi analiz. Uwarunkowane są one w szczególności jakością danych pochodzących głównie z systemu rachunkowości, a zatem take od stosowanych w danym podmiocie zasad rachunkowości. Często mona spotkać się z opinią ograniczonej przydatności memoriało- wych mierników oceny przy określaniu rzeczywistej kondycji finansowej przed- siębiorstw i/lub przewidywaniu potencjalnych zagroeń dla kontynuacji działa- nia i rozwoju. Z tego powodu mierniki oceny utworzone w oparciu o dane finan- sowe wygenerowane jedynie przy uwzględnieniu zasady memoriałowej, powin- ny być uzupełniane o kasowe mierniki oceny badanego zjawiska. Wykorzystanie danych ze sprawozdania z przepływów pienięnych daje bowiem moliwość prowadzenia szerszych analiz oraz uwzględnienia rónych wymiarów tej oceny, co w wysokim stopniu pozwala rozpoznać niebezpieczeństwo finansowe oraz podjąć działania zapobiegające zagroeniu funkcjonowania przedsiębiorstw. Jednym z istotnych celów podmiotu gospodarczego jest zapewnienie bez- pieczeństwa finansowego realizacji zadań produkcyjnych i/lub usługowych, marketingowych, kadrowych itp. Mona przyjąć, e posiadanie bezpieczeństwa finansowego przez przedsiębiorstwo jest podstawowym warunkiem kontynuacji i rozwoju jego działalności. Operacyjne bezpieczeństwo finansowe jest podsys- 8 temem systemu bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa, stwarzającym moliwości kontynuacji działania tego podmiotu gospodarczego. Podstawowym celem monografii jest przedstawienie autorskiej koncepcji dwuwymiarowej oceny operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębior- stwa oraz wyników badań naukowych nad oceną tego zjawiska wśród spółek sektora TSL. Ocena ta nie ogranicza się tylko do wykorzystania w niej podejścia memoriałowego, lecz zawiera równie rezultaty analizy „kasowych” wyników finansowej działalności jednostek gospodarczych. Ocena dotychczasowej i przyszłej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa nie powinna ograniczać się do wykorzystania tylko podejścia memoriałowego. Mo- e być ono daleko niewystarczające do sformułowania kompleksowej oraz obiektywnej oceny działalności podmiotu gospodarczego z jednoczesnym po- zbawieniem przedsiębiorstwa moliwości pełniejszego poznania wszystkich procesów oraz zdarzeń wpływających na jego obecne i przyszłe funkcjonowa- nie. Z tego względu w monografii przyjęto zasadę łączenia podejścia memoria- łowego i kasowego zarówno w ocenie ex post, jak i ocenie ex ante operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa. Zasygnalizowany cel posiada zatem charakter dualny. Z jednej bowiem strony zmierza do stworzenia modelu oceny operacyjnego bezpieczeństwa przedsiębiorstw, z drugiej zaś wskazuje na pragmatyczny jej charakter, wyraa- jący się w dostarczeniu rozwiązań metodycznych tej analizy, mogących słuyć kształtowaniu warunków kontynuacji działania jednostek gospodarczych. Dla realizacji celu opracowania sformułowana została teza stwierdzająca, e konieczność kreowania oraz zapewniania finansowych warunków kontynuacji działalności gospodarczej determinuje potrzebę jednoczesnego oraz komplekso- wego wykorzystania podejścia memoriałowego i kasowego w ocenie operacyj- nego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa. Teza ta została zoperacjonalizowana za pomocą sześciu hipotez głównych i siedemnastu hipotez pomocniczych, którym towarzyszą równie pytania ba- dawcze (zob. zał. 1). Pierwsza z tych hipotez jest stwierdzeniem odnoszącym się do badań teoretycznych. Pozostałe hipotezy główne oraz pomocnicze wiąą się z kolei z badaniami empirycznymi, tj. diagnostyką i analizą ex post operacyjne- go bezpieczeństwa finansowego (cztery główne hipotezy oraz dwanaście subhi- potez i dwanaście pytań badawczych) oraz do prognozowania zagroenia bez- pieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa (jedna główna hipoteza, uzupełniona czterema subhipotezami i czterema pytaniami badawczymi). W teoretycznym obszarze zapowiedzianych dokonań znajduje się następu- jąca hipoteza badawcza stanowiąca, i w literaturze przedmiotu nie zostało jed- noznacznie sformułowane pojęcie operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa. Nie zostały tym samym określone determinanty efektywnej i skutecznej kontynuacji działalności gospodarczej przez tego rodzaju jednostki gospodarczej. 9 Badania empiryczne przeprowadzone zostały w przedsiębiorstwach sektora TSL (Transport, Spedycja, Logistyka). Due zrónicowanie wartości zmiennych diagnostycznych w całym bada- nym okresie oraz między rónymi rodzajami działalności gospodarczej przed- siębiorstw sektora TSL stały się kluczową determinantą zmiany poziomu opty- malnego operacyjnego bezpieczeństwa finansowego. Hipoteza druga stwierdza przeto, e w spółkach sektora TSL obserwuje się znaczące zrónicowanie poziomu mierników oceny operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw sektora TSL. Specyfika grupowania pozycji w rachunku zysków i strat nie pozwala na jednoznaczne przyporządkowanie przepływów pienięnych powstałych z tytułu ogółu pozycji danej grupy do tego samego rodzaju działalności. Powstawanie rónicy między memoriałowymi a kasowymi miernikami oceny operacyjnego bezpieczeństwa finansowego jawi się zatem jako sytuacja typowa i uzasadniona odmiennymi podejściami. Hipoteza trzecia zawiera zatem stwierdzenie, i memoriałowe i kasowe mierniki oceny operacyjnego bezpieczeństwa finansowego wykazują znaczne rónice w spółkach sektora TSL. Niski poziom związku korelacyjnego między memoriałowymi i kasowymi miernikami operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa moe wskazywać na pogorszenie się sytuacji finansowej podmiotu gospodarczego. W hipotezie czwartej przyjęto, e wśród spółek sektora TSL ma miejsce znaczne zrónicowanie charakteru i siły związku pomiędzy podstawowymi mier- nikami kształtującymi operacyjne bezpieczeństwo finansowe przedsiębiorstw. Jeśli to zrónicowanie posiada trwały charakter moe ono wpływać negatywnie na kontynuację działalności gospodarczej. Posiadane względnie stabilnego poziomu operacyjnego bezpieczeństwa fi- nansowego sprzyja wzmocnieniu warunków kontynuacji działania przedsiębior- stwa. Hipoteza piąta wyraa przypuszczenie, e w spółkach sektora TSL obserwu- je się znaczące zrónicowanie poziomu operacyjnego bezpieczeństwa finanso- wego przedsiębiorstw. Wczesne rozpoznanie symptomów zagroenia finansowego stwarza moli- wość przeciwdziałania niepoądanym procesom pogorszenia warunków finan- sowych kontynuacji działania przedsiębiorstwa. Hipoteza szósta zawiera stwierdzenie, i uwzględnienie mierników kaso- wych w prognozowaniu zagroenia finansowego przedsiębiorstw sektora TSL moe poprawić zdolność predykcyjną wykorzystywanych metod wielowymiaro- wej analizy danych. Opracowanie posiada charakter monografii naukowej, składającej się z wprowadzenia, pięciu rozdziałów, zakończenia, bibliografii, spisów schema- tów, tabel oraz wykresów. 10 Rozdział pierwszy, zatytułowany: Istota i ocena operacyjnego bezpieczeń- stwa finansowego przedsiębiorstwa: problemy teoretyczno-metodyczne, zawiera propozycje określenia pojęcia operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przed- siębiorstwa, analizę przesłanek stosowania memoriałowego i kasowego podej- ścia w ocenie operacyjnego bezpieczeństwa finansowego podmiotu gospodar- czego oraz rozwaania nad dylematami wyboru oraz konstrukcji memoriało- wych i kasowych mierników oceny tego rodzaju bezpieczeństwa. Rozdział drugi monografii, pt.: Obszary działania i mierniki oceny opera- cyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw sektora TSL, koncentruje się na przedstawieniu poziomu i charakteru wybranych zmiennych opisujących zdolność badanych spółek do uzyskania oraz utrzymania dobrego standingu finansowego, rynkowego, produkcyjnego i kadrowego. Zawarta w tej części pracy analiza mierników oceny operacyjnego bezpieczeństwa finansowego zo- stała ograniczona do kilkunastu wyselekcjonowanych zmiennych diagnostycz- nych z obszaru finansowego i produktowego (usługowego), z uwagi na występu- jące liczne bariery w pozyskaniu danych liczbowych i ich powiązanie z hipotezą drugą niniejszej monografii. Rozdział trzeci opracowania, nt.: Analiza empiryczna spreadu oraz zaleno- ści między miernikami oceny operacyjnego bezpieczeństwa finansowego spółek sektora TSL, zawiera wyniki analizy spreadu memoriałowych oraz kasowych mierników oceny badanego zjawiska w obszarze finansowym, jak i analizy za- leności pomiędzy zmiennymi diagnostycznymi kształtującymi operacyjne bez- pieczeństwo finansowe spółek sektora TSL. Badania te zostały przeprowadzone w celu weryfikacji empirycznej hipotezy trzeciej i czwartej. Rozdział czwarty pracy, zatytułowany: Ocena operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw sektora TSL, wskazuje na potrzebę poszukiwania takich metod oceny badanego zjawiska, które w wysokim stopniu pozwolą roz- poznać niebezpieczeństwo finansowe oraz podjąć działania zapobiegające roz- wojowi tego rodzaju zagroenia w funkcjonowaniu przedsiębiorstw sektora TSL w Polsce. W sukurs przychodzi szereg innych, obok tradycyjnej analizy wskaź- nikowej, metod badania kondycji finansowej przedsiębiorstw. Są nimi chociaby metody wielowymiarowej analizy danych, analiza skupień, drzewa klasyfikacyj- ne czy te porządkowanie liniowe. Ich wykorzystanie zmierzało do zweryfiko- wania hipotezy piątej. Rozdział piąty, nazwany: Zastosowanie memoriałowych oraz kasowych mierników w prognozowaniu operacyjnego zagroenia finansowego przedsię- biorstw sektora TSL, jest związany z weryfikacją hipotezy szóstej. W tej części monografii zbadana została zdolność predykcyjna wybranych modeli zagroenia upadłością. Zawarta została ponadto próba oszacowania modelu dyskryminacyj- nego, tworzącego metodyczne warunki wzrostu zdolności predykcyjnej opera- cyjnego zagroenia finansowego przedsiębiorstw sektora TSL. 11 W zakończeniu niniejszego opracowania zawarte zostały zasadnicze spo- strzeenia i wnioski płynące z rozwaań teoretycznych oraz wyników badań empirycznych przeprowadzonych w celu weryfikacji postawionych hipotez. Pracę uzupełniają bibliografia, schematy, tabele i wykresy. Prezentowane opracowanie opiera się na studiach literatury przedmiotu i badaniach empirycznych przeprowadzonych w przedsiębiorstwach sektora TSL. Podjęte zamierzenie uzasadnione było potrzebą wypełnienia luki badaw- czej istniejącej w studiach teoretycznych i empirycznych poświęconych zdolno- ści przedsiębiorstwa do uzyskania oraz utrzymania finansowych warunków kon- tynuacji jego działalności gospodarczej. Ma ono charakter wzbogacający w rela- cji do innych opracowań. Przedstawia bowiem nową wizję i obszary analizy operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa, jednocześnie nie negując wartości dotychczasowego dorobku naukowego innych autorów prezen- towanego w literaturze przedmiotu. Przeprowadzone badania empiryczne naleą do oryginalnych i zarazem pierwszych obszernych rezultatów analiz nad operacyjnym bezpieczeństwem finansowym przedsiębiorstw sektora TSL. Zawierają one dane liczbowe doty- czące rezultatów działania spółek z tego sektora w latach 2004–2012, zlokalizo- wanych w obrębie warszawskiego KRS. Podmioty te składały jednostkowe sprawozdania finansowe (w tym sprawozdanie z przepływów pienięnych) przez cały okres poddany analizie, zaś dzień bilansowy przypadał na koniec badanego okresu, tj. zamykał się kadego 31 grudnia danego roku. Uzupełniającą, w celu dokonania analizy dyskryminacyjnej, próbę badaw- czą stanowiły spółki sektora TSL, wobec których w latach 2004–2012 wydane zostało sądowe postanowienie o ogłoszeniu upadłości, a ich dokumentacja (w tym sprawozdanie z przepływów pienięnych za okres trzech lat przed datą ogłoszenia upadłości) znajdowała się w Krajowym Rejestrze Sądowym w War- szawie (KRS). Zebrane przez autorkę monografii, a następnie przetworzone i wykorzystane podstawowe dane pochodzą z danych KRS w Warszawie, bazy danych Info Veriti Polska Sp. z o.o., portali finansowych (m. in.: Bankier.pl, Money.pl), Elektronicznego Systemu Przekazywania Informacji (ESPI), Głównego Urzędu Statystycznego w Warszawie, Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczej Sp. z o.o. oraz czasopisma „EuroLogistics”. W pracy wykorzystano bogaty arsenał metod i technik badawczych. Zasad- niczymi ilościowymi metodami empirycznej weryfikacji postawionych w mono- grafii hipotez badawczych są – obok analizy podstawowych statystyk opisowych i korelacji analizowanych mierników – testy istotności rónic dla wielu prób zalenych i niezalenych, panel EGLS oraz metody wielowymiarowej analizy danych. Naley wskazać, i zastosowane zostały zarówno techniki analizy po- równawczej w czasie, jak i w przestrzeni (wewnątrzsektorowa analiza), zaś nie- 12 zbędne obliczenia wykonane zostały w programach Microsoft Excel, Statistica 10, Taksonomia numeryczna, SPSS Statistics (wersja 22) oraz EViews 7. Wydanie niniejszego opracowania zostało sfinansowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyszego z dotacji dla młodych naukowców. Jest ono adresowane do szerokiego grona praktyków zarządzania finansami przedsię- biorstw (w tym w szczególności z sektora TSL) oraz nauczycieli akademickich i studentów, dla których identyfikacja i ocena zdolności przedsiębiorstwa do uzyskania oraz utrzymania finansowych warunków kontynuacji jego działalno- ści gospodarczej stanowi fascynujący przedmiot podejmowanych oraz realizo- wanych decyzji kierowniczych i prowadzonych badań czy te dyskursów nau- kowych. Prezentowana monografia jest rezultatem niezwykle inspirującej współpra- cy naukowej z Profesorem Janem Durajem oraz Koleanek i Kolegów z Katedry Analizy i Strategii Przedsiębiorstwa Uniwersytetu Łódzkiego. Na ostateczny kształt monografii wpłynęły równie niezmiernie cenne i konstruktywne uwagi oraz sugestie wniesione przez Panią Profesor Magdalenę Jerzemowską z Uni- wersytetu Gdańskiego, Panią Profesor Monikę Marcinkowską z Uniwersytetu Łódzkiego i Pana Profesora Wiktora Gabrusewicza z Uniwersytetu Ekonomicz- nego w Poznaniu. Oddzielne podziękowania składam moim Najbliszym za ogromną wyro- zumiałość i okazaną pomoc. Korzystając z licznych porad, sugestii i uwag sama jednak biorę odpowie- dzialność za przedstawione w monografii treści, wykorzystane metody badań empirycznych oraz wnioski z nich płynące. Lidia Karbownik Rozdział 1 ISTOTA I OCENA OPERACYJNEGO BEZPIECZEŃSTWA FINANSOWEGO PRZEDSIĘBIORSTWA PROBLEMY TEORETYCZNO-METODYCZNE 1.1. Pojęcie, kryteria i miary operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa Podjęcie próby zdefiniowania operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa nakłada wymóg wcześniejszego określenia pojęcia bezpieczeń- stwa finansowego. Operacyjne bezpieczeństwo finansowe przedsiębiorstwa jest bowiem pewnym rodzajem bezpieczeństwa finansowego jednostki gospodarczej. Mona przyjąć, e na bezpieczeństwo finansowe przedsiębiorstwa składa się strategiczne bezpieczeństwo finansowe i operacyjne bezpieczeństwo finansowe. Nie jest to jednake „składanka” wymienionych rodzajów finansowego bezpie- czeństwa przedsiębiorstwa. Z istoty finansowego bezpieczeństwa przedsiębior- stwa wynika komplementarny i zarazem bezpośredni charakter związków za- chodzących między operacyjnym oraz strategicznym bezpieczeństwem finanso- wym przedsiębiorstwa. Samo zaś bezpieczeństwo finansowe jest najwaniej- szym komponentem bezpieczeństwa ekonomicznego i głównym fundamentem szeroko rozumianego bezpieczeństwa narodowego, powiązanym przede wszyst- kim z dyscypliną naukową finanse, jak równie ekonomią, nauką o zarządzaniu, nauką o bezpieczeństwie, matematyką czy psychologią – w wymiarze ekono- micznym1. Termin „bezpieczeństwo” jest niezmiernie często uywany i adresowany do wielu rónorodnych problemów ludzkiej działalności, zjawisk przyrodniczych, zdrowia, sytuacji politycznych i społecznych itp. Generalnie biorąc, mona przy- jąć, i bezpieczeństwo utosamiane jest najczęściej z stanem niezagroenia (zob. tab. 1.1), będąc jego negacją. 1 K. R a c z k o w s k i, Bezpieczeństwo finansowe, [w:] J. P ł a c z e k (red.), Ekonomika bez- pieczeństwa państwa w zarysie, Difin, Warszawa 2014, s. 323. 14 Tabela 1.1. Słownikowe pojęcie bezpieczeństwa Terminologia o w t s ń e z c e i p z e B Definicja stan psychiczny lub prawny, w którym jednostka ma poczucie stan niezagroenia, spokoju, pewności, pewności, oparcie w drugiej osobie lub w sprawnie działającym systemie prawnym, przeciwieństwo zagroenia, stan niezagroenia, spokoju, niezagroenie, nienaruszalność, zabezpieczenie. Ź r ó d ł o: opracowanie własne na podstawie: H. Z g ó ł k o w a (red.), Praktycz- ny słownik współczesnej polszczyzny, t. 4, Wydawnictwo „KURPISZ”, Poznań 1995, s. 128; B. D u n a j (red.), Słownik współczesnego języka polskiego, t. A–Ę, Wydawnictwo WILGA, Kraków 2000, s. 82; E. S o b o l, Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005, s. 46; Słownik polszczyzny XVI wieku, t. II, Wrocław–Warszawa–Kraków 1967, s. 67. Wyszemu poziomowi zagroenia odpowiada niszy poziom bezpieczeń- stwa (zob. wykres 1.1), co mona zapisać za pomocą funkcji2: przy załoeniu, i3: Sec = f (Thr) lim ∞→ Thr f ( Thr ) ⇒= O lim ∞→ Thr Sec = O Warszawa 2013, s. 62–63. 2 Szczególnym przypadkiem funkcji wymiernej jest funkcja postaci: f(Thx)= a/Thr. W języku angielskim termin „bezpieczeństwo” występuje w dwóch postaciach, jako security oraz safety. Często terminy te mona uznać za synonimy, jednake pierwszy z nich jest powszechniej stosowany wobec większych organizacji, zasobów czy poziomów zarządzania, [za:] K. R a c z k o w - s k i, K.  u k r o w s k a, M.  u b e r (red.), Interdyscyplinarność nauk o bezpieczeństwie, Difin, W literaturze przedmiotu pod pojęciem financial security rozumie się „bezpieczeństwo fi- nansowe”. Zob. Ɯ. ). ƚƸƳƼ ’džư , )++ƾƳ+ƺƻƮ+,+Lj )LjƲƽ+Ʋƶ ƭ+Ʋ+ Ƨ+ƸƮư+Lj++, ƨLj+Ʈ+ƹ+ư+, ƛƳƵ+Ƴ++, )LjƲ+Ƹƶdž+ƹƺưƮ )Ʈ ƥƺƸƮƺƳƱLjƿ+++ƻ Ɩ ƦƮ+ƺƶƿ+++ƻ ƤLjư+,ƽ, „Ɵ+++++Lj+Ʈ. E+++++Lj+Ʈ +LjƲ+Ƹƶdž+ƹƺưƮ, ƛLjƵ+ƳƹLj+Ƽ+Ƹ+” 2011, ࡄ 12, s. 74–76 [V. O. A r e f i e v, Conceptual Approaches to inform.net/thematic-search/?theme=economy-of-enterprise lang=en (dostęp: 14.01.2013)]; A. C h u p i s, K. K a s h e n k o, Financial Security of Agricultural Enterprises, [w:] M. W a s i l e w - s k i (red.), Ekonomika i organizacja gospodarki ywnościowej, „Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie nr 96”, Warszawa 2012, s. 5–16. Jednake pod tym pojęciem rozumie się równie „finansowe papiery wartościowe”, w tym 3 Jeśli w przedziale ( m. in. akcje i obligacje. Zob. R. C. H i g g i n s, Analysis for Financial Management, 5th ed., McGraw-Hill Companies, Boston 1998, s. 149. granica dla zmiennej Thr przy Thr wzrastającym (dąącym) do ∞ Enterprise Financial Security Management at Strategic and Tactical Levels, http://www.business- jest równa „zeru”, to Sec przy Thr wzrastającym (dąącym) do ∞ maleje do „zera”. )∞;a 15 gdzie f(Thr) oznacza funkcję wymierną, która jest określona w przedziale ( )∞;a przy a 0, dziedziną tej funkcji jest zbiór R+, a zbiorem wartości funkcji (prze- ciwdziedziną) jest dowolna dodatnia wartość rzeczywista za wyjątkiem liczby 04. Dla a 0 w przedziale ;0( ∞ jest funkcją ciągłą i malejącą. ) Bezpieczeństwo (Sec) Sec2 Sec1 Thr2 Thr1 Zagroenie (Thr) Wykres 1.1. Bezpieczeństwo a zagroenie Ź r ó d ł o: opracowanie własne. Spadek zagroenia5 z poziomu Thr1 do Thr2 przyczynia się do wzrostu bez- pieczeństwa funkcjonowania danego podmiotu gospodarczego z poziomu Sec1 do Sec2. Naley przy tym jednake wskazać, i przy niskim stopniu zagroenia – jego początkowy wzrost – przyczynia się do znacznie wyszego spadku bez- pieczeństwa danej jednostki gospodarczej. Z kolei – przy wysokim stopniu za- groenia – jego dalszy znaczny wzrost nie powoduje relatywnie większego tem- pa zmniejszenia bezpieczeństwa przedsiębiorstwa. 4 Asymptotami tej funkcji są: Thx = 0 oraz Sec = 0. 5 Podstawowym zadaniem przedsiębiorstwa jest określenie (zdefiniowanie), reagowanie, eliminacja lub łagodzenie zagroeń, które mogą powodować zmniejszenie poziomu bezpieczeń- stwa finansowego tego podmiotu gospodarczego. Por. Ʀ. ƛ. )ƻƵƳ+++, ). ƚ. ƧƹƳ+++, Ƨ+ƸƮư+Ƴ+ƶƳ ƨƶ+Ʈ+ƹ+ư+Ʒ ƛƳƵ++Ʈƹ++ƹƺ,, )ƸƳƲ+Ƹƶ,ƺƶ, Ɯ ƥ++ƺưƳƺƹƺưƶƶ ƥ )Ƹƶ+ƾƶ+Ʈ+ƶ ƟƳ )ƯƳƹ+ƳƿƳ+ƶ,, „Ɵ+++++Lj+Ʈ, ƨLj+Ʈ+ƹ+ưƮ ƥƺLjƷ+Ljƹƺ, Ɩ ƛƳƵ+Ƴ+Ʈ, ƛLjƵ+ƳƹLj+Ƽ+Ƹ+” 2011, ࡄ 2(1), s. 136–138 [T. B. K u z e n k o, K. A. U s e n k o, Management of Financial Security of Enterprise in Accordance with the Principles of its Control, http://www.business-inform.net/annotated- catalogue/?year= 2011 abstract=2011_02_1 lang=en (dostęp:14.01.2013)]. 16 Generalnie biorąc, mona powiedzieć, e przez bezpieczeństwo mona ro- zumieć stan i/lub proces, który(e) daje(ą) określonej jednostce poczucie spokoju i pewności istnienia oraz gwarancję ich zachowania i szanse na rozwój. Pojęcie to mona odnieść take do finansowego bezpieczeństwa przedsiębiorstwa. Polska i obcojęzyczna literatura przedmiotu6 wskazuje, e: a) występują dość zrónicowane pojęcia bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa (zob. tab. 1.2), b) nie zostało wyrónione i tym samym nie zostało zdefiniowane pojęcie operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa. W tab. 1.2 przedstawione są róne poglądy przedstawicieli świata akade- mickiego na temat bezpieczeństwa finansowego. Dla przykładu D. Wędzki wskazuje, i bezpieczeństwo finansowe podmiotu gospodarczego maleje, gdy poziom nadwyki majątku zabezpieczającego spłatę wymagalnych zobowiązań maleje7. Zdaniem Ɯ. ). ƚƸƳƼ’džư podniesienie poziomu bezpieczeństwa finan- sowego przedsiębiorstwa mona zagwarantować m. in. poprzez optymizację produkcji (usług) przedsiębiorstwa8, inwestycje, podniesienie poziomu konku- rencyjności produkcji (usług), czy te podjęcie agresywnych działań marketin- gowych9. A. Chupis i K. Kashenko stwierdzają zaś, i bezpieczeństwo finanso- 6 W latach 60. XX w. w literaturze przedmiotu pojawiła się definicja bezpieczeństwa finan- sowego. Definicja ta dotyczyła bezpieczeństwa finansowego rodziny, poprzez które rozumiano pewność posiadania przez nią zasobów niezbędnych do realizacji jej przyszłych potrzeb finanso- wych. Zob. Family financial security, North Central Regional Research Publication nr 131, Spe- cial Report 36, Iowa State University of Science and Technology, Iowa 1964, s. 8. Kraków 2003, s. 34–36. n i n a, Concretization of Threats of Financial Security of Enterprise, www.business-inform.net Zdaniem zaś Ʀ. ƛ. )ƻƵƳ+++ oraz ). ). )++ƺƶ+ƶ+Ʈ początkowo terminu „bezpieczeństwo finansowe” uywano w stosunku do państwa, jako jednego z zasadniczych elementów bezpie- czeństwa ekonomicznego. Jednak z czasem oddzielnym przedmiotem badań naukowych stało się bezpieczeństwo finansowe przedsiębiorstwa. Zob. Ʀ. ƛ. )ƻƵƳ+++, ). ). )++ƺƶ+ƶ+Ʈ, )+++ƸƳƺƶƵƮƾƶ, ƧƱƸ+Ƶ ƨƶ+Ʈ+ƹ+ư+Ʒ ƛƳƵ++Ʈƹ++ƹƺƶ )ƸƳƲ+Ƹƶ,ƺƶ,, „Ɵ+++++Lj+Ʈ ƨLj+Ʈ+ƹ+ưƮ ƥƺLjƷ+Ljƹƺ, Ɩ ƛƳƵ+Ƴ+Ʈ, ƛLjƵ+ƳƹLj+Ƽ+Ƹ+” 2011, ࡄ 2(1), s. 131–133 [T. B. K u z e n k o, O. P. P o l t i - (dostęp: 14.01.2013)]. 7 D. Wę d z k i, Strategie płynności finansowej przedsiębiorstwa, Oficyna Ekonomiczna, 8 Usługa, wszelka działalność lub korzyść, którą jedna ze stron moe zaoferować drugiej, z zasady jest niematerialna oraz nie prowadzi do uzyskania jakiejkolwiek własności. Produkt to wszystko to, co mona zaoferować na rynku w celu zwrócenia uwagi, nabycia, uytkowania i/lub konsumpcji, co jest w stanie zaspokoić potrzebę lub pragnienie, tj. przedmiot, usługa, osoba, miej- sce, organizacja, idea. Zob. P. K o t l e r, G. A r m s t r o n g, J. S a u n d e r s, V. W o n g, Marketing. Podręcznik europejski, PWE, Warszawa 2002, s. 41. Zgodnie z art. 3 ust. 19 ustawy o rachunkowości, w ramach rzeczowych aktywów obroto- wych wyrónić mona wytworzone lub przetworzone przez jednostkę produkty gotowe (wyroby i usługi), [za:] Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, DzU 1994, nr 121, poz. 591 z późn. zm. Przychody ze sprzeday usług nie są wyodrębnione w rachunku zysków i strat, poniewa są ujęte łącznie ze sprzedaą produktów, [za:] K. C z u b a k o w s k a, W. G a b r u s e w i c z, E. N o - w a k, Przychody, koszty, wynik finansowy przedsiębiorstwa, PWE, Warszawa 2009, s. 50. 9 Ɯ. ). ƚƸƳƼ ’džư, op. cit. (dostęp: 14.01.2013). 17 we przedsiębiorstwa jest złooną koncepcją, zakładającą efektywne wykorzysta- nie zasobów finansowych, stworzenie perspektyw rozwoju gospodarczego i pozytywnej oceny atrakcyjności inwestycyjnej danego przedsiębiorstwa10. Przyjęcie bezpieczeństwa finansowego jako zmiennej zalenej od zagroe- nia finansowego11 wiąe się z problemem istnienia struktury relacyjnej o złoo- nym i zmieniającym się charakterze ze względu na to, e sytuacja finansowa przedsiębiorstwa odzwierciedla dotychczasowe i dyskontuje wszystkie przyszłe efekty, procesy i warunki jego działania. Finansowe bezpieczeństwo podmiotu gospodarczego moe być przeto zde- finiowane jako ogół warunków finansowych zapewniających przedsiębiorstwu efektywną i skuteczną kontynuację działalności oraz szanse na rozwój12. podmiotu gospodarczego. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 1996, s. 354. 10 Por. A. C h u p i s, K. K a s h e n k o, op. cit., s. 15. Rozwój przedsiębiorstwa naley do najbardziej złoonych, obiektywnych zjawisk i proce- sów, wynikających ze zmienności rónorodnej materii oraz istniejącego stanu rzeczy. Jest on długotrwałym procesem zmian ilościowych i jakościowych, prowadzących do zrónicowania oraz wzbogacenia elementów składowych przedsiębiorstwa i zachodzących między nimi stosunków, [za:] J. D u r a j, Analiza rozwoju przedsiębiorstwa, [w:] L. B e d n a r s k i, R. B o r o w i e c k i, J. D u r a j, E. K u r t y s, T. W aś n i e w s k i, B. W e r s t y, Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa, 11 Spadek zagroenia finansowego powoduje wzrost bezpieczeństwa finansowego danego D. H e n s h e r i S. J o n e s wyrónili następujące stany zagroenia finansowego: 0: przedsiębiorstwa nieupadłe, 1: przedsiębiorstwa niewydolne* finansowo – te przedsiębiorstwa zdefiniowano jako speł- a) niespłacanie zadłuenia, b) nieuiszczanie opłat listingowych na rzecz Australian Stock Exchange, c) podnoszenie kapitału wyłącznie z powodu konieczności generowania środków na finan- d) restrukturyzacja długu z powodu zmniejszonej zdolności do jego spłaty; 2: przedsiębiorstwa zagroone finansowo – są to te przedsiębiorstwa usunięte z Australian 3: przedsiębiorstwa, które złoyły wniosek o upadłość, w którego następstwie wyznaczono Stock Exchange, które były przedmiotem transakcji fuzji lub przejęcia; syndyków upadłości. sowanie bieącej działalności, niające jeden z warunków: Zob. D. H e n s h e r, S. J o n e s, Mixed logit and error component models of corporate insol- vency and bankruptcy risk, [w:] D. H e n s h e r, S. J o n e s (ed.), Advances in credit risk modelling and corporate bankruptcy prediction, Cambridge University Press, Cambridge 2008, s. 59; M. G r u s z c z yń s k i, Empiryczne finanse przedsiębiorstw. Mikroekonomia finansowa, Difin SA Marek Gruszczyński, Warszawa 2012, s. 136. * „Niewydolny” (w odniesieniu do organizmu lub jego narządów) – tj. częściowo lub całko- wicie niezdolny do skutecznego funkcjonowania; nieradzący sobie z czymś lub niesprawnie dzia- łający. Zob. J. B r a l c z y k (red.), Słownik 100 tysięcy potrzebnych słów, Wydawnictwo Naukowe „Niewydolny” – tj. taki, który nie nadąa za wzrostem potrzeb, nie zaspokaja ich (blisko- znaczne: niewystarczający, niedostosowany, ograniczony; antonimy: wydolny, zdolny, zdatny). Zob. H. Z g ó ł k o w a (red.), Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, t. 24, Wydawnictwo „KURPISZ”, Poznań 1995, s. 198. 12 Por. L. K a r b o w n i k, Kasowe i memoriałowe mierniki oceny bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa, [w:] J. D u r a j (red.), Instrumenty i sposoby zarządzania kapitałem przedsiębior- PWN, Warszawa 2005, s. 462. 18 Nie jest to określenie wykluczające wcześniej zredagowane przez L. Kar- bownik następujące pojęcie bezpieczeństwa finansowego: „Przez bezpieczeń- stwo finansowe przedsiębiorstwa naley rozmieć finansową gwarancję istnie- nia i rozwoju przedsiębiorstwa, która powstaje w wyniku codziennych wielo- letnich starań przedsiębiorstwa o zapewnienie dobrej kondycji finansowej” (zob. tab. 1.2)13. Mona bowiem przyjąć, e ta moe posiadać zgeneralizowany charakter z uwagi na zawarcie w niej paradygmatu osiągnięcia finansowej gwa- rancji istnienia i rozwoju przedsiębiorstwa. Operacyjne bezpieczeństwo finansowe przedsiębiorstwa jest to ogół finan- sowych warunków efektywnej i skutecznej kontynuacji działalności przedsię- biorstwa, zdolnych do wykreowania oraz utrzymania dobrego standingu finan- sowego, rynkowego, produkcyjnego i kadrowego. Przez standing przedsiębior- stwa mona rozumieć jego zdolność dostosowawczą do zmiennego otoczenia dzięki umiejętności łączenia, koordynacji i harmonizacji zrónicowanej działal- ności finansowej, marketingowej, produkcyjnej i rozwoju kapitału ludzkiego. stwa, „Acta Universitatis Lodziensis”, Folia Oeconomica 267, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódz- kiego, Łódź 2012, s. 79–80. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o rachunkowości przy stosowaniu zasad (polityki) rachunko- wości przyjmuje się załoenie, e jednostka będzie kontynuowała – w dającej się przewidzieć przyszłości – działalność w niezmienionym istotnie zakresie, bez postawienia jej w stan likwidacji lub upadłości, chyba e jest to niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. Ustalając zdolność jednostki do kontynuowania działalności, kierownik jednostki uwzględnia wszystkie informacje dostępne na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego, dotyczące dającej się przewidzieć przyszłości, obejmującej okres nie krótszy ni jeden rok od dnia bilansowego, [za:] Ustawa z dnia 29 września 1994 r…, op. cit. 13 L. K a r b o w n i k, Pojęcie i obszary kreowania oraz zapewniania bezpieczeństwa finanso- wego przedsiębiorstwa, [w:] J. D u r a j (red.), Instrumenty i sposoby zarządzania kapitałem przed- siębiorstwa, „Acta Universitatis Lodziensis”, Folia Oeconomica 267, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2012, s. 66. Kondycja finansowa oznacza sytuację, pozycję finansową przedsiębiorstwa, będącą rezulta- tem podejmowanych przez ten podmiot decyzji gospodarczych i związanych z tym jego perspek- tyw przyszłościowych, [za:] E. S i e m iń s k a, Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przed- siębiorstwa, TNOiK – Stowarzyszenie Wyszej Uyteczności DOM ORGANIZATORA, Toruń Pojęcia „kondycja” i „sytuacja finansowa” w literaturze przedmiotu stosowane są zamiennie, w tym m. in. przez: L. B e d n a r s k i, T. W aś n i e w s k i (red.), Analiza finansowa w zarządzaniu przedsiębiorstwem, t. 1, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1996, s. 315–316; M. S i e r p iń s k a, D. Wę d z k i, Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie, Wydaw- nictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, s. 35–36; T. W aś n i e w s k i, W. S k o c z y l a s, Synte- tyczna ocena wyników oraz sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, „Rachunkowość” 1998, nr 4, s. 199–211; E. U r b ań c z y k, Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa, Uniwer- sytet Szczeciński, Szczecin 1998, s. 139–142 i 264–266; M. S i e r p iń s k a, T. J a c h n a, Ocena przedsiębiorstwa według standardów światowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, s. 9–10, 15–16 i 144–221; B. P o m y k a l s k a, P. P o m y k a l s k i, Analiza finansowa przed- siębiorstwa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, s. 66–67. 2002, s. 31.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wykorzystanie podejścia memoriałowego i kasowego w ocenie operacyjnego bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw sektora TSL
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: