Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00311 008234 11000077 na godz. na dobę w sumie
Wyłączenie odpowiedzialności cywilnoprawnej dostawców usług sieciowych za treści użytkowników - ebook/pdf
Wyłączenie odpowiedzialności cywilnoprawnej dostawców usług sieciowych za treści użytkowników - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 420
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-7511-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
W prezentowanej monografii przedstawiono m.in.:
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

POLECAMY W SERII: STATUS PRAWNY DZIENNIKARZA REDAKCJA NAUKOWA WOJCIECH LIS CZARNA LISTA NIEUCZCIWYCH PRAKTYK HANDLOWYCH A GRANICE PRAWA ZWALCZANIA NIEUCZCIWEJ KONKURENCJI W UNII EUROPEJSKIEJ. ANALIZA PRAWNOPORÓWNAWCZA MONIKA NAMYSŁOWSKA CYWILNOPRAWNA OCHRONA WIZERUNKU OSÓB POWSZECHNIE ZNANYCH W DOBIE KOMERCJALIZACJI DÓBR OSOBISTYCH JOANNA SIEŃCZYŁO-CHLABICZ, JOANNA BANASIUK LOBBING W PROCESIE KSZTAŁTOWANIA PRAWA AUTORSKIEGO W UNII EUROPEJSKIEJ. STUDIUM PRZYPADKÓW: CZAS TRWANIA PRAW POKREWNYCH, DZIEŁA OSIEROCONE, ACTA AGNIESZKA VETULANI-CĘGIEL GRA KOMPUTEROWA JAKO PRZEDMIOT PRAWA AUTORSKIEGO IRENEUSZ MATUSIAK WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNOPRAWNEJ DOSTAWCÓW USŁUG SIECIOWYCH ZA TREŚCI UŻYTKOWNIKÓW Daria Katarzyna Gęsicka Warszawa 2014 Stan prawny na 2 lipca 2014 r. Recenzent Dr Tomasz Targosz Redakcja serii Janusz Barta Ryszard Markiewicz Alicja Pollesch Wydawca Monika Pawłowska Redaktor prowadzący Ewa Fonkowicz Łamanie Wolters Kluwer Układ typografi czny Marta Baranowska Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl P(cid:202)(cid:189)(cid:221)(cid:187)(cid:131) I(cid:254)(cid:144)(cid:131) K(cid:221)(cid:174)(cid:141)(cid:257)(cid:187)(cid:174) © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2014 ISBN 978-83-264-3318-4 ISSN 1897-4392 Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Moim Rodzicom i Rodzeństwu Spis treści Wykaz skrótów / 13 Wstęp / 21 Rozdział I Wprowadzenie / 29 1. 2. Początki i rozwój sieci informatycznych na świecie / 29 Początki Internetu w Polsce / 33 Rozdział II Pojęcie „dostawcy usług sieciowych” (Internet service provider) / 40 Rozdział III Odpowiedzialność dostawców usług sieciowych w systemie prawa amerykańskiego / 50 1. 2. Uwagi wstępne / 50 Początki tworzenia odpowiedzialności dostawcy usług sieciowych „za słowo” w systemie prawa amerykańskiego / 51 2.1. 2.2. Etapy rozwoju odpowiedzialności „za słowo” / 51 Przed uchwaleniem The Communications Decency Act / 53 2.2.1. 2.2.2. 2.2.3. Uwagi wstępne / 53 Sprawa Cubby, Inc.v. CompuServe, Inc. / 53 Sprawa Stratton Oakmont, Inc. v. Prodigy Services / 58 2.3. Ustawa o dobrych obyczajach w sieci (The Communications Decency Act) / 63 2.3.1. 2.3.2. Uwagi wstępne / 63 Sprawa Reno v. ACLU / 65 7 Spis treści 2.3.3. 2.3.4. 2.3.5. 2.3.6. 2.3.7. 3. 8 Sprawa Kenneth Zeran v. America Online / 67 Sprawa Blumenthal v. Drudge and America Online, Inc. / 71 Sprawa Jane Doe and John Doe v. America Online, Inc. / 74 Sprawa Gucci America v. Hall Associates Denice Hall and Mindspring Entreprises, Inc. / 77 Sprawa Lunney v. Prodigy Services / 80 Naruszenie praw autorskich / 83 3.1. 3.2. Uwagi wstępne / 83 Odpowiedzialność bezpośrednia (direct liability) / 85 3.2.1. 3.2.2. 3.2.3. Uwagi wstępne / 85 Sprawa Playboy Enterprises, Inc. v. Frena / 86 Sprawa Religious Technology Center v. Netcom On-line Communication Services, Inc. / 89 3.3. 3.4. 3.5. Odpowiedzialność za czyn cudzy (vicarious liability) / 93 3.3.1. 3.3.2. Uwagi wstępne / 93 Sprawa Marobie-FL, Inc. v. National Association of Fire Equipment Distributors / 97 Sprawa Artists Music, Inc. v. Reed Publishing, Inc. / 99 Sprawa Polygram International Publishing v. Nevada/TIG, Inc. / 101 3.3.3. 3.3.4. Odpowiedzialność pośrednia (contributory liability) / 105 Wyłączenie odpowiedzialności dostawców usług sieciowych z tytułu naruszenia praw autorskich w Digital Millennium Copyrigtht Act z 1998 r. / 109 3.5.1. 3.5.2. Uwagi wstępne / 109 Tymczasowy przekaz (transitory communications) / 110 Systemowe, krótkotrwałe przechowywanie danych w pamięci podręcznej (system caching) / 111 Przechowywanie informacji w systemach lub sieciach na żądanie użytkowników (storage of information on systems or networks at direction of users) / 112 Narzędzia służące do lokalizacji informacji (information location tools) / 115 3.5.3. 3.5.4. 3.5.5. Spis treści 3.5.6. 3.5.7. 3.5.8. 3.5.9. Instytucje oświatowe nieprowadzące działalności gospodarczej (non-profit educational institutions) / 116 Roszczenie informacyjne (subpoena to identify infringer) / 117 Dodatkowe postanowienia / 118 Orzecznictwo sądów amerykańskich po uchwaleniu DMCA. Ocena funkcjonowania aktu / 119 3.5.9.1. 3.5.9.2. 3.5.9.3. Uwagi wstępne / 119 Sprawa A M Records v. Napster, Inc. / 120 Sprawa MGM Studios, Inc. v. Grokster Ltd / 127 Sprawa Arista Records, LLC v. Lime Group, LLC / 129 Sprawa Viacom International, Inc. i inni v. YouTube, Inc., You Tube, LLC., Google, Inc. / 131 3.5.9.4. 3.5.9.5. 3.6. Wnioski / 134 Rozdział IV Wyłączenie odpowiedzialności dostawców usług sieciowych w systemie prawa Unii Europejskiej / 142 1. 2. 2.4. Uwagi wstępne / 142 Sytuacja prawna dostawców usług sieciowych w krajach Unii Europejskiej przed wejściem w życie dyrektywy o handlu elektronicznym / 144 2.1. 2.2. 2.3. Uwagi wstępne / 144 Odpowiedzialność dostawców dostępu do sieci / 145 Odpowiedzialność dostawcy zawartości w sieci (content provider) / 147 Odpowiedzialność dostawcy usług świadczonych drogą elektroniczną / 151 2.4.1. 2.4.2. Uwagi wstępne / 151 Odpowiedzialność dostawcy usług sieciowych w Niemczech / 152 Odpowiedzialność dostawców usług sieciowych w Hiszpanii / 155 Odpowiedzialność dostawców usług sieciowych w Holandii / 156 2.4.3. 2.4.4. 9 Spis treści 2.4.5. 2.4.6. 2.4.7. 2.4.8. 2.4.9. Odpowiedzialność dostawców usług sieciowych we Francji / 158 Odpowiedzialność dostawców usług sieciowych w Szwecji / 161 Odpowiedzialność dostawców usług sieciowych w Wielkiej Brytanii / 162 Odpowiedzialność dostawców usług sieciowych w Polsce / 164 Wnioski / 172 Dyrektywa o handlu elektronicznym i jej implementacja do porządków prawnych państw członkowskich Unii Europejskiej / 174 3.1. 3.2. Uwagi wstępne / 174 Zakres przedmiotowy / 178 Uwagi wstępne / 178 3.2.1. Pojęcie usług społeczeństwa informacyjnego / 179 3.2.2. Pojęcie dostawcy usług sieciowych w świetle 3.2.3. dyrektywy o handlu elektronicznym / 188 Systematyka aktu / 189 Uwagi wstępne / 192 Relacja art. 12 u.ś.u.d.e do art. 231 pr. aut. / 215 3. 4. 3.3. 3.4. 3.5. 3.6. 3.2.4. Mere conduit – zwykły przesył / 192 3.3.1. 3.3.2. Usługa cachingu / 221 Usługa hostingu / 247 3.5.1. 3.5.2. Uwagi wstępne / 247 Procedura notyfikacyjna (notice and take down procedure) / 288 Odpowiedzialność operatorów systemów wyszukiwawczych i administratorów katalogów odesłań hipertekstowych / 302 Brak generalnego obowiązku monitorowania danych / 305 3.7. Wnioski de lege ferenda / 310 4.1. 4.2. Uwagi wstępne / 310 Postulaty de lege ferenda / 316 Rozdział V Prawo właściwe dla odpowiedzialności dostawców usług sieciowych za treści użytkowników / 332 10 Spis treści 1. 2. Zagadnienia wstępne / 332 1.1. 1.2. 1.3. Naruszenia wielomiejscowe / 332 Pojęcie elektronicznego czynu niedozwolonego / 333 Problematyka szczególnej normy kolizyjnej dla elektronicznych czynów niedozwolonych / 336 Charakter prawny zasady państwa pochodzenia (art. 3a u.ś.u.d.e.) / 340 1.4. Prawo właściwe dla odpowiedzialności dostawców usług sieciowych na podstawie rozporządzenia Rzym II / 346 2.1. 2.2. Uwagi wstępne / 346 Prawo właściwe dla zobowiązań pozaumownych – zagadnienia ogólne / 347 Prawo właściwe dla odpowiedzialności dostawców usług sieciowych za treści użytkowników naruszające zasady uczciwej konkurencji na podstawie art. 6 rozporządzenia Rzym II / 354 Prawo właściwe dla odpowiedzialności dostawców usług sieciowych za treści użytkowników naruszające prawa własności intelektualnej / 358 Uwagi wstępne / 358 2.4.1. 2.4.2. Zasada traktowania narodowego a prawo prywatne międzynarodowe / 359 Artykuł 5 ust. 2 konwencji berneńskiej jako norma kolizyjna / 361 Prawo właściwe dla odpowiedzialności dostawców usług sieciowych za treści użytkowników naruszające prawa własności intelektualnej na podstawie art. 8 rozporządzenia Rzym II / 362 Rozwiązania alternatywne dla rozporządzenia Rzym II / 368 Prawo właściwe dla odpowiedzialności dostawców usług sieciowych za treści użytkowników naruszające dobra osobiste osób trzecich na podstawie art. 15 i 16 p.p.m. / 373 Wnioski / 389 2.4.3. 2.4.4. 2.4.5. 2.3. 2.4. 2.5. 2.6. Bibliografia / 391 Źródła internetowe / 403 Wykaz powołanych orzeczeń / 409 11 Wykaz skrótów 1. Akty prawne Umowa handlowa dotycząca zwalczania obrotu towarami podrobionymi między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, Australią, Kanadą, Japonią, Republiką Korei, Meksykańskimi Stanami Zjednoczonymi, Królestwem Marokańskim, Nową Zelandią, Republiką Singapuru, Konfederacją Szwajcar- ską i Stanami Zjednoczonymi Ameryki (An- ti-Counterfeiting Trade Agreement), opubliko- wana jako załącznik we wniosku – Decyzji Rady w sprawie zawarcia umowy handlowej dotyczącej zwalczania obrotu towarami podro- bionymi między Unią Europejską i jej Państwa- mi Członkowskimi, Australią, Kanadą, Japonią, Republiką Korei, Meksykańskimi Stanami Zjednoczonymi, Królestwem Marokańskim, Nową Zelandią, Republiką Singapuru, Konfe- deracją Szwajcarską i Stanami Zjednoczonymi Ameryki, Bruksela dnia 24 czerwca 2011 r., COM (2011) 380 final, 2011/0167 (NLE), eur-lex.europa.eu The Communications Decency Act z dnia 1 lutego 1996 r. (Pub. L. No. 104–104, 110 Stat. 56) Digital Economy Act z dnia 8 kwietnia 2010 r. (2010 c. 24) 13 ACTA CDA DEA Wykaz skrótów DMCA dyrektywa 98/84/WE dyrektywa 2001/29/WE dyrektywa 2004/48/WE dyrektywa o handlu elektronicznym ECG 14 Digital Millennium Copyright Act z dnia 28 października 1998 r. (Pub. L. No. 105–304, 112 Stat. 2860) dyrektywa 98/84/WE Parlamentu Europejskie- go i Rady z dnia 20 listopada 1998 r. w sprawie prawnej ochrony usług opartych lub polegają- cych na warunkowym dostępie (Dz. Urz. WE L 320 z 28.11.1998, s. 54; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 3, s. 147) dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europej- skiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autor- skich i pokrewnych w społeczeństwie informa- cyjnym (Dz. Urz. WE L 167 z 22.06.2001, s. 10; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 17, t. 1, s. 230) dyrektywa 2004/48/WE Parlamentu Europej- skiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności inte- lektualnej (Dz. Urz. WE L 157 z 30.04.2004, s. 45; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 17, t. 2, s. 32) dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europej- skiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w spra- wie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku we- wnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicz- nym) (Dz. Urz. WE L 178 z 17.07.2000, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 25, s. 399) Bundesgesetz, mit dem bestimmte rechtliche Aspekte des elektronischen Geschäfts- und Rechtsverkehrs geregelt (E-Commerce-Gesetz – ECG) und das Signaturgesetz sowie die Zivil- prozessordnung geändert werden z dnia 21 grudnia 2001 r. (BGBl. I Nr. 152/2001) KPP k.c. Konstytucja RP konwencja berneńska konwencja rzymska LCEN LDA LSSI porozumienie TRIPS p.p.m. pr. aut. Wykaz skrótów Karta praw podstawowych Unii Europejskiej ogłoszona w Strasburgu dnia 12 grudnia 2007 r. przez Parlament Europejski, Radę i Komisję (Dz. Urz. UE C 83 z 30.03.2010, s. 389) ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) Konwencja berneńska o ochronie dzieł literac- kich i artystycznych z dnia 9 września 1886 r. (Dz. U. z 1935 r. Nr 84, poz. 515 z późn. zm.) Konwencja o prawie właściwym dla zobowią- zań umownych, otwarta do podpisu w Rzymie dnia 19 czerwca 1980 r. (Dz. Urz. UE C 169 z 8.07.2005, s. 10, z późn. zm.) Loi no. 2004-575 du juin 2004 pour la confian- ce dans l économie numérique (JORF 2004, nr 0143) Loi du 30 juin 1994 relative au droit d au- teur et aux droits voisins (Moniteur Belge, 27 juillet 1994, z późn. zm.) Ley 34/2002, de 11 de julio, de Servicios de la Sociedad de la Información y de Comercio Electrónico (Boletín Oficial del Estado 2002, nr 166) Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (Dz. Urz. WE L 336 z 23.12.1994, s. 214; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 11, t. 21, s. 305) ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. – Prawo prywat- ne międzynarodowe (Dz. U. Nr 80, poz. 432) ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autor- skim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.) 15 Wykaz skrótów p.w.p. rozporządzenie 44/2001 rozporządzenie Rzym I rozporządzenie Rzym II TDG TFUE TMG u.o.b.d. US Code u.z.n.k. 16 ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1410) rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wyko- nywania w sprawach cywilnych i handlowych, (Dz. Urz. WE L 12 z 16.01.2001, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 4, s. 42, z późn. zm.) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobo- wiązań umownych (Rzym I) (Dz. Urz. UE L 177 z 4.07.2008, s. 6) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 864/2007 z dnia 11 lipca 2007 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (Rzym II) (Dz. Urz. UE L 199 z 31.07.2007, s. 40) Gesetz über die Nutzung von Telediensten z dnia 22 lipca 1997 r. (BGBl. I, s. 1870) Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012, s. 47) Telemediengesetz z dnia 26 lutego 2007 r. (BGBl. I, s. 179) ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych (Dz. U. Nr 128, poz. 1402 z późn. zm.) u.ś.u.d.e. – ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1422) ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.) Wykaz skrótów WPPT WTC Traktat WIPO sporządzony w Genewie dnia 20 grudnia 1996 r. o artystycznych wykona- niach i fonogramach (Dz. U. z 2004 r. Nr 41, poz. 375) Traktat WIPO o prawie autorskim sporządzo- ny w Genewie dnia 20 grudnia 1996 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 3, poz. 12) 2. Czasopisma i publikatory BGBl. CMLR CRI EPS GRUR JIPITEC JIPLP JOLS JORF KPP MLR MMR M. Praw. NJW OSP PiP PPH RCADI St. Iur. Bundesgesetzblatt Common Market Law Review Computer Law Review International Europejski Przegląd Sądowy Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht Journal of Intellectual Property, Information Technology and E-Commerce Law Technology Journal of Intellectual Property Law and Practice The Journal of Legal Studies Journal officiel de la République française Kwartalnik Prawa Prywatnego Michigan Law Review Multimedia und Recht Monitor Prawniczy Neue Juiristiche Wochenschrift Orzecznictwo Sądów Polskich Państwo i Prawo Przegląd Prawa Handlowego Recueil des Cours de l Académie de Droit In- ternational de La Haye Studia Iuridica 17 Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskie- go. Prace z Prawa Własności Intelektualnej Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskie- go. Prace z Wynalazczości i Ochrony Własno- ści Intelektualnej Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht 3. Inne Amtsgericht (niemiecki sąd rejonowy) Autorità per le Garanzie nelle Comunicazioni (włoski urząd ds. komunikacji) American Law Institute (amerykański instytut prawa) America Online Bundesgerichtshof (niemiecki Federalny Try- bunał Sprawiedliwości) European Max-Planck – Group on Conflicts in Intellectual Property (Europejska Grupa Max Planck w sprawie kolizyjnoprawnych za- gadnień własności intelektualnej) Europejski Trybunał Praw Człowieka Europejski Trybunał Sprawiedliwości High Court of Justice of England and Wales (sąd wyższej instancji dla Anglii i Walii) Internet service provider Office of Communications (brytyjskie biuro komunikacji) Oberlandesgericht (niemiecki krajowy sąd apelacyjny) Wykaz skrótów ZNUJ ZNUJ PPWI ZNUJ PWOWI ZUM AG AGCOM ALI AOL BGH CLIP ETPC ETS EWHC ISP OFCOM OLG 18 Wykaz skrótów PILA SA SN TSUE UGC Private International Law Association of Korea (koreańskie stowarzyszenie prawa prywatnego międzynarodowego) sąd apelacyjny Sąd Najwyższy Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej User-generated content 19 Wstęp Thomas Jefferson w liście do Samuela Kerchevala z 12 lipca 1816 r. pisał, że choć nie jest zwolennikiem częstych zmian w konstytucji oraz innych aktach prawnych, nie mogą one odstawać od poziomu rozwoju społeczeństwa1. Sfera posługiwania się nowoczesną techniką informa- tyczną ulega bardzo dynamicznym zmianom. Sieci teleinformatyczne, jak np. Internet, nie są jedyną nową technologią we współczesnym świecie. Rozwój technologii sprawiał, że społeczeństwo industrialne zaczęło przekształcać się w społeczeństwo kognitywne2. Mapa zasięgu sieci teleinformatycznych, zwłaszcza szybkich łączy, jest wykorzystywana do wyznaczania obszarów rozwiniętych oraz rozwijających się. Wskutek pojawienia się medium opartego na interaktywności nowego znaczenia nabierają dotychczasowe wartości, a istniejące wyraźne granice rozmy- wają się pod wpływem możliwości oferowanych przez Internet. Jednym z ewidentnych przypadków „[r]e-wolucji” jest wyłonienie się wirtualnych światów. Tytułem przykładu można wymienić World of Warcraft, Second-Life lub Planet Calypso. Popularność tych światów jest ogromna – liczba ich użytkowników sięga 750 mln, z czego 136 mln to tzw. użytkownicy aktywni, czyli tacy, którzy na życie w wirtualnym świecie poświęcają średnio dwadzieścia godzin w tygodniu. W dowcipny sposób przenikanie się światów rzeczywistego i wirtualnego zostało 1 Napis na memoriale Thomasa Jeffersona znajdującym się w Waszyngtonie. Tekst ten pierwotnie pojawił się w liście do Samuela Kerchevala z 12 lipca 1816 r. R. Corbett, Í.M. de Vigo, Projekt sprawozdania w sprawie projektu Traktatu ustanawiającego Kon- stytucję dla Europy (2004/2129(INI)) z 28 września 2004 r., Komisja Spraw Konstytucyj- nych, s. 4, http: //www. europarl. europa. eu/ meetdocs/ 2004_ 2009/ documents/ pr/ 542/ 542869/ 542869pl. pdf (data dostępu 2 maja 2014 r.). 2 Zob. definicja społeczeństwa kognitywnego zaprezentowana w artykule: B. Czwartos, R. Kozieł, Polityka edukacyjna UE jako przyczynek do rozwoju społeczeństwa kognitywnego, Neofilolog 2007, nr 28, s. 42–55. Por. też rozważania na temat społeczeństwa informacyjnego: L.W. Zacher, Transformacje społeczeństw. Od informacji do wiedzy. Interdyscyplinarne wykłady, wpływ techniki i globalizacji, Warszawa 2007, s. 47–71. 21 Wstęp ujęte przez Sheldona Coopera, bohatera serialu pt. Teoria wielkiego podrywu. W sytuacji gdy Sheldonowi skradziono wirtualnego strusia, zadał on następujące pytanie retoryczne: „W jakim nam przyszło żyć świecie, że człowiek człowiekowi kradnie strusia-wojownika?”3. Dodat- kowo bohater wezwał prawdziwą policję w celu zgłoszenia kradzieży. W ten nieco groteskowy i przerysowany sposób reżyserzy serialu chcieli pokazać, jak istotnym elementem codzienności staje się świat wirtualny. Internet jest nie tylko źródłem wiedzy oraz miejscem wirtualnych spotkań użytkowników, ale także środowiskiem ścierania się interesów różnych grup społecznych. Za jego pomocą sprzedawcy walczą o klientów, a twórcy zabiegają o popularność. Internetu używają także przywódcy państw wykazujących tendencje separatystyczne oraz tota- litarystyczne. Przykładem użycia Internetu jako środka izolacji między- narodowej było działanie władz Iranu, które postanowiły stworzyć własną Wirtualną Sieć Prywatną, co wiązało się z odcięciem obywatelom dostępu do innych niż irańskie witryn, jak Gmail, Google, Facebook czy Twitter4. Działania te miały zapobiec komunikowaniu się przez rebeliantów. Wywołały one falę zamieszek. Wirtualny świat może stanowić nie tylko utwór w rozumieniu prawa autorskiego, ale w świecie tym użytkownicy nabywają przedmioty wirtualne, np. magiczny miecz, które sprzedawane są nie tylko w obrębie wirtualnej rzeczywistości, ale wydostają się poza nią i osiągają realną rynkową cenę5, a transakcje mające ze przedmiot wirtualne dobra (np. wirtualną walutę) mogą podlegać opodatkowaniu podatkiem od towa- rów i usług6.Tytułem przykładu wskazać można, że gracz World of Wacraft Shaks wylicytował w sierpniu 2007 r. wirtualną postać – noc- nego elfa wyposażonego w najlepsze wirtualne przedmioty oraz najwyż- 3 Tłum. własne. Treść oryginalnego cytatu: „What kind of world do we live in where a man would take another s man battle ostrich?”. Cytat z odcinka sezonu 4 pt. Zarnecki Incursion. 4 Sg, Iran zablokował Gmail. „Na żądanie obywateli”, http: //www. polskieradio. pl/ dostępu 23/ 3/ Artykul/ 689946, Iran- zablokowal- gmail- Na- zadanie- obywateli 25 września 2012 r.). (data 5 R. Frelek, Własność wirtualna? (w:) Internet. Ochrona wolności, własności i bezpie- czeństwa, red. G. Szpor, Warszawa 2011, s. 280. 6 G. Leśniak, Realna sprzedaż wirtualnych towarów to realny podatek, Gazeta Prawna 2013, 5 grudnia, http: //www. gazetaprawna. pl/ artykuly/ 763485, realna- sprzedaz- wirtualnych- towarow- to- realny- podatek. html (data dostępu 13 maja 2014 r.). 22 Wstęp szy poziom doświadczenia – za kwotę 7 tys. euro7. Użytkownicy wirtu- alnych światów funkcjonują w nich pod postacią awatarów, stworzonych przez siebie postaci, którym dają cechy własnej osobowości, a także te przymioty, które sami pragnęliby posiadać. Posiadacze, a zarazem twórcy awatarów, identyfikują się ze stworzonymi przez siebie posta- ciami, co rodzi pytanie o możliwość kwalifikowania tych tworów jako elementu wizerunku osób fizycznych8. Początek lat 90. XX w. przyniósł światu rewolucję medialną. Dzieło, które zapoczątkował Tim Berners-Lee 17 maja 1991 r. podczas spotkania Komitetu ds. Koordynacji Centrum Komputerowego CERN9, tzw. C5 (CERN Computer Centre Coordination Committee), wiązało się nie tylko ze stworzeniem nowych możliwości komunikacji, lecz także z pojawieniem się nowych sposobów dokonywania naruszeń. Jak stwierdził M. Castells, zaletą nowych technologii, a zarazem ich imma- nentną cechą jest to, że „ludzie robią z nich zupełnie inny użytek, niż planowali twórcy tych nowinek”. Co więcej, autor przyznaje, że właśnie ta spośród wielu ludzkich cech „leży u podstaw kreatywności społeczeń- stwa i innowacyjności w biznesie”10. Z naruszeniami w Internecie nie- rozerwalnie łączy się kwestia odpowiedzialności za ich skutki. Zwłaszcza w dziedzinie prawa własności intelektualnej zauważalny jest wzrost liczby naruszeń. W tej mierze bardzo trafnego spostrzeżenia dokonał T. Wu, stwierdzając, że kiedyś, nie tak dawno temu, bo nawet w latach 60 XX w., dokonanie naruszenia praw autorskich nie było sprawą łatwą. Wymagało to bowiem posiadania albo maszyny drukującej, albo stacji radiowej lub urządzeń umożliwiających zapis dźwięków, a niewiele osób takie urządzenia posiadało. Obecnie, z technologicznego punktu widzenia, każdy mężczyzna i każda kobieta, każde przedsiębiorstwo, a nawet każde dziecko mają możliwość zwielokrotnienia i rozpowszech- 7 W. Wrzos, Wszystko, co musisz wiedzieć o handlu wirtualnymi dobrami w grach, Komputer Świat 2013, 13 listopada, http: //www. komputerswiat. pl/ artykuly/ redakcyjne/ 2013/ 11/ handel- wirtualnymi- dobrami- w- grach. aspx (data dostępu 13 maja 2014 r.). 8 G. Lastowka, D. Hunter, The Laws of the Virtual Worlds, University of Pennsylva- nia Law School, Public Law and Legal Theory Research Paper Series, Research Paper 2003, nr 26, http: //papers. ssrn. com/ sol3/ papers. cfm? abstract_ id= 402860, s. 83 (data dostępu 25 marca 2014 r.). 9 Europejskie Centrum Cząstek Elementarnych w Genewie. 10 Cyt. za: R. Frelek, Własność wirtualna?, s. 279. 23 Wstęp nienia różnych treści, co oznacza także możliwość dokonania przez nich naruszenia praw autorskich11. Należy pamiętać o tym, że korzystanie z Internetu, które z dnia na dzień staje się coraz łatwiejsze, jest możliwe dzięki podmiotom, które nie tylko pośredniczą w komunikacji elektronicznej, lecz także czuwają nad jej prawidłowością i ją usprawniają. Znajdujący się w środkowej części łańcucha komunikacji (lub w tzw. wąskim gardle) dostawcy usług sieciowych świadczą na rzecz użytkowników rozmaitego rodzaju usługi, dostarczając im narzędzi oraz specjalnych programów, które umożli- wiają podjęcie zamierzonych działań, choć często po wręczeniu użyt- kownikom takiego „oręża” tracą nad nim kontrolę. Nie należy jednak zapominać, że ich działania nie tylko na bieżąco zaspokajają zapotrze- bowania użytkowników, ale często prowadzą także do rozwoju konkret- nych usług, co przekłada się na wyższą jakość komunikacji oraz prze- pływu informacji. Mając na uwadze pełnioną przez nich funkcję w procesie komunikacji, a także w rozwoju nowych technologii oraz społeczeństwa informacyjnego, należy zastanowić się nad mechanizma- mi prawnymi, które regulują ich status i wpływają na ich codzienne funkcjonowanie. Niniejsza praca poświęcona jest odpowiedzialności cywilnej dostaw- ców usług sieciowych za treści użytkowników, a w szczególności prze- słankom jej wyłączenia. Chodzi tu o sytuacje, gdy dostawcy pośredniczą w komunikacji między użytkownikami i z uwagi na to, że świadczą na ich rzecz usługi sieciowe, w pewien sposób pozostają w związku z naru- szeniami dokonanymi przez użytkowników. W określonych zaś przez prawo stanach faktycznych dostawcy, z uwagi na ich pośrednią funkcję w komunikacji, nie ponoszą odpowiedzialności. Poza zakresem rzeczo- wym opracowania znalazły się czyny własne dostawców usług siecio- wych. Praca podzielona została na pięć części, z których każda zawarta została w odrębnym rozdziale. W rozdziale I przedstawione zostało tło sytuacyjne rozważań, które jednocześnie wyznacza ich granice czasowe. Rozdział ten poświęcono historii rozwoju Internetu oraz innych sieci teleinformatycznych. Hi- storyczne rozważania przedstawione zostały w dwóch częściach podpo- rządkowanych kryterium terytorialnemu. W pierwszej części omówiona 11 T. Wu, Tolerated Uses, Columbia Journal of Law and Arts 2008, nr 81, s. 617–618; cyt. za: J. Tehranian, Infringement Nation. Copyright 2.0 and You, New York 2011, s. XVI (tłum. własne). 24 Wstęp została ewolucja sieci teleinformatycznych na świecie wraz ze wskaza- niem najistotniejszych wydarzeń w tym zakresie – w tym pojawienia się nowych usług lub nowych dostawców. W drugiej części przedsta- wiona została historia rozwoju sieci teleinformatycznych w Polsce. Prezentacja ewolucji sieci teleinformatycznych ma na celu pokazanie tego, jak bardzo rozwinął się ten sektor usług od czasu pojawienia się pierwszych stron WWW. W rozdziale II zawarto rozważania terminologiczne, które pozwa- lają na wyznaczenie zakresu przedmiotowego pracy. W pierwszej kolej- ności przytaczam różne nazwy, jakimi posłużono się w literaturze oraz aktach prawnych w odniesieniu do dostawców usług sieciowych. Przede wszystkim wskazuję różnice oraz podobieństwa między zakresami pól semantycznych tych pojęć. Przedstawiam w tym rozdziale także propo- zycje podziałów oraz klasyfikacji dostawców usług sieciowych w zależ- ności od zakresu i przedmiotu ich świadczeń. Celem rozważań jest uzasadnienie celowości posługiwania się w pracy pojęciem dostawcy usług sieciowych wbrew temu, że polski ustawodawca posługuje się pojęciem usługodawcy usług świadczonych drogą elektroniczną. Do- datkowo wyjaśniam, jak należy rozumieć wyrażenie „usługa społeczeń- stwa informacyjnego”, które stanowi element definicyjny ustawowego pojęcia usługodawcy usług świadczonych drogą elektroniczną. Rozdział III stanowi próbę dokonania analizy instytucji odpowie- dzialności dostawców usług sieciowych za treści użytkowników, funk- cjonujących w systemie prawa amerykańskiego. Ma on istotne znaczenie z punktu widzenia obecnie obowiązującej regulacji europejskiej w tym zakresie, ponieważ to właśnie na amerykańskim Digital Millennium Copyright Act12 wzorowana była dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczegól- ności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrek- tywa o handlu elektronicznym) (Dz. Urz. WE L 178 z 17.07.2000, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 25, s. 399). W roz- dziale tym przedstawione zostały odrębnie zasady odpowiedzialności za naruszenia praw autorskich oraz za inne naruszenia. Wertykalna metoda regulacji zagadnienia jest w opozycji do przyjętej przez ustawo- dawcę unijnego uregulowania horyzontalnego, co ma doniosłe znaczenie 12 Digital Millennium Copyright Act z dnia 28 października 1998 r. (Pub. L. No. 105–304, 112 Stat. 2860). 25 Wstęp dla kwestii stosowania prawa oraz jego przewidywalności dla dostawców usług sieciowych. W tym miejscu stawiam sobie pytanie o to, która metoda regulacji jest lepszym rozwiązaniem. W budowie rozdziału III można wyróżnić dwie zasadnicze części, co jest związane z przyjęciem w prawie amerykańskim wspomnianego wertykalnego sposobu uregulowania odpowiedzialności dostawców usług sieciowych. Pierwsza poświęcona została tzw. odpowiedzialności za słowo, czyli odpowiedzialności za naruszenie inne niż naruszenie praw autorskich. Dokonana w niej została analiza historyczna kształto- wania się poszczególnych modeli odpowiedzialności, a także synteza orzecznictwa w tym zakresie. W części drugiej omówione zostały zasady odpowiedzialności oraz jej wyłączenia w przypadku naruszeń praw autorskich przez treści pochodzące od użytkowników. W każdej części przedstawione zostało reprezentatywne orzecznictwo sądów amerykań- skich. Powołanie się na dość obszerne orzecznictwo jest także podykto- wane specyfiką common law, polegającą na prawotwórczej roli wymiaru sprawiedliwości. Orzecznictwo to, tak samo jak treść DMCA oraz CDA, miało znaczący wpływ na ostateczny kształt unijnych regulacji dotyczą- cych zasad odpowiedzialności dostawców usług sieciowych za treści użytkowników. Nadal ma ono ogromny wpływ na poglądy kształtowane przez przedstawicieli doktryny, a także na rozstrzygnięcia sądów euro- pejskich, gdy zastosowanie przepisów prawa nie daje zadowalających rezultatów lub w ogóle nie pozwala rozstrzygnąć sprawy. Rozdział IV poświęcony został europejskiej regulacji odpowiedzial- ności dostawców usług sieciowych, w szczególnej mierze przesłankom jej wyłączenia. Instytucja odpowiedzialności cywilnoprawnej dostawców usług sieciowych została poddana analizie i przedstawiona jako insty- tucja prawa Unii Europejskiej, co stanowi konsekwencję przyjęcia przeze mnie stanowiska o zupełnym charakterze harmonizacji regulacji wyłączenia odpowiedzialności dostawców usług sieciowych za treści użytkowników. W rozdziale tym omówione zostały rozwiązania istnie- jące w systemach prawnych państw członkowskich przed uchwaleniem dyrektywy o handlu elektronicznym, ich mankamenty oraz obecny stan regulacji. Dokonana została także analiza polskiej ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1422), która stanowi implementację wyżej wska- zanej dyrektywy. Została ona poddana ocenie pod kątem zarówno po- prawności implementacji, jak i skuteczności ustanowionych w niej rozwiązań. W tym celu dokonałam zestawienia obu aktów prawnych 26 Wstęp i nie poprzestając na tym, ukazałam wskazaną regulację w szerszej – europejskiej – perspektywie. Przytaczam także miarodajne orzecznictwo sądów krajowych państw członkowskich oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ujednolicające linię orzeczniczą we wszystkich państwach członkowskich. W tej części pracy omówiono kolejno zasady wyłączenia odpowiedzialności dostawców świadczących usługi mere conduit, cachingu, hostingu oraz administratorów odesłań hipertekstowych i operatorów systemów wyszukiwawczych. Odrębny podrozdział poświęcony został omówieniu procedury notyfikacyjnej, czyli procedury zawiadamiania o naruszeniu i reagowania na zawiado- mienie. W rozdziale IV przedstawione zostały postulaty wprowadzenia w obowiązujących regulacjach zmian, które w moim przekonaniu mogłyby usprawnić ochronę przed skutkami naruszeń dokonanych drogą elektroniczną. Rozdział V zawiera rozważania kolizyjnoprawne. Przedstawiam w nim problematykę wskazania prawa właściwego dla naruszeń doko- nywanych drogą elektroniczną. Umieszczenie tego rozdziału w niniejszej pracy wydaje się niezbędne z uwagi na aterytorialny charakter Internetu oraz wielomiejscowość działań podejmowanych przez użytkowników. W pierwszej kolejności definiuję pojęcie elektronicznego czynu niedo- zwolonego. Za jego pomocą staram się udzielić odpowiedzi na pytanie o to, czy istnieje potrzeba szczególnej normy kolizyjnej dla tych czynów. Następnie dokonuję analizy rozporządzenia Rzym II w zakresie, w jakim wskazuje ono prawo właściwe dla odpowiedzialności dostawców usług sieciowych za treści użytkowników. Przedstawiam w tym miejscu za- równo zasady ogólne, jak i szczególne normy kolizyjne wyróżnione przez prawodawcę unijnego z uwagi na specyfikę określonego narusze- nia. W dalszej kolejności wskazuję normy kolizyjne określające prawo właściwe dla naruszeń dóbr osobistych, zawarte w polskiej ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. Nr 80, poz. 432). Dodatkowo, w części poświęconej prawu właściwemu dla naruszeń własności intelektualnej, dokonuję prezentacji alternatyw- nych propozycji wskazania prawa właściwego dla naruszeń wielomiej- scowych, zawartych w projektach modelowych zasad prawa prywatnego międzynarodowego. W pracy wykorzystane zostały następujące metody badawcze: hi- storyczna, dogmatyczna, empiryczna (socjologiczna), kolizyjnoprawna oraz, w niewielkim stopniu, porównawcza. 27 Wstęp Chciałabym w tym miejscu złożyć serdeczne wyrazy wdzięczności Pani Profesor Małgorzacie Świderskiej za dzielenie się ze mną mądrością oraz życzliwość okazaną w trakcie pracy nad rozprawą doktorską przygotowywaną na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, które legły u podstaw niniejszej publi- kacji. Dziękuję także Pani Profesor Marii Dragun-Gertner oraz Panu Profesorowi Andrzejowi Matlakowi za wnikliwą recenzję rozprawy doktorskiej, za wszelkie wskazówki oraz uwagi krytyczne, a także za życzliwość okazaną w trakcie obrony rozprawy. Pragnę także podzięko- wać Panu Doktorowi Tomaszowi Targoszowi za wskazówki zamiesz- czone w recenzji wydawniczej publikacji. 28 Rozdział I Wprowadzenie 1. Początki i rozwój sieci informatycznych na świecie Zdaniem R. Skubisza13 zalążków sieci informatycznych o zasięgu globalnym należy upatrywać w czasach zimnej wojny, czyli okresu wzmożonej rywalizacji technologicznej między Stanami Zjednoczonymi Ameryki Północnej oraz Związkiem Socjalistycznych Republik Radziec- kich. W 1957 r., gdy ZSRR wystrzelił pierwszy sputnik w przestrzeń kosmiczną, w Stanach Zjednoczonych powołano ARPA (Advanced Research Projects Agency). Zadaniem ARPA, jako jednej z agencji strukturalnie podporządkowanych Departamentowi Obrony, było za- pewnienie Stanom Zjednoczonym przewagi nad Związkiem Radzieckim w sferze wykorzystania dokonań nauki i techniki w sektorze militar- nym14. Stany Zjednoczone dysponowały wówczas systemem obrony rakietowej, do której uruchomienia niezbędne było wykorzystanie komputerów. Rozwój tych idei szedł w parze z ewolucją nowej dziedziny nauki – informatyki, która w swej dojrzałej formie promowała pomysł łączenia komputerów między sobą15. Świadectwa narodzin idei globalnej sieci informatycznej upatrywać można także w artykule V. Busha zatytułowanym As We May Think, który został opublikowany w miesięczniku „The Atlantic Monthly” w lipcu 1945 r. W opracowaniu tym w nowatorski i odważny sposób wskazany został kierunek rozwoju różnorodnych sieci komputerowych, w tym – nowoczesnych metod porozumiewania się na odległość. 13 R. Skubisz (w:) Internet 2000..., s. 7. 14 Tamże. 15 A.P. Urbański, Cywilizacja Internetu, Poznań 2003, s. 15. 29 Rozdział I. Wprowadzenie Kolejną przełomową datą w rozwoju sieci był rok 1964, kiedy to P. Baran opublikował raport przedstawiający ideę „zdecentralizowanej technologii sieciowej”, która umożliwiałaby pracę pomimo awarii po- łączeń, np. w trakcie wojny, co stanowiło realizację amerykańskiego snu sprzed siedmiu lat. Raport ten zapoczątkował lawinowy rozwój Internetu16. Pierwsze eksperymenty z tworzeniem połączenia między dwiema stacjami komputerowymi, jedną znajdującą się w Massachu- setts, drugą – w Kalifornii, przeprowadzono już 1965 r. Głównym zało- żeniem tego systemu była możliwość rozłożenia obciążeń jednego komputera na więcej maszyn, także położonych w odległej części Stanów Zjednoczonych. Zastosowanie połączenia telefonicznego miało dopro- wadzić do tego, aby przeciążony komputer automatycznie przesyłał dane obliczeniowe do oddalonego komputera i w ten sposób „podzielił się z nim pracą”17. Dwa pierwsze węzły sieci ARPAnet na Uniwersytecie w Kalifornii (UCLA) oraz w Instytucie Stanforda (SRI) powstały zaled- wie pięć lat później. Rok 1969 przyniósł narodziny Internetu jako sieci fizycznej. Wówczas to powstała sieć złożona z kilkudziesięciu kompu- terów, które pomimo rozlokowania w różnych częściach Stanów Zjednoczonych były w stanie współdziałać przy sterowaniu wyrzutnią rakietową. Z racji tego, że nigdy nie zaszła potrzeba skorzystania z tego systemu obronnego, kontrolę nad rozwojem sieci wkrótce przejęło środowisko naukowe18. W1977 r. opracowano protokoły TCP i IP, a cztery lata później zaczął funkcjonować BITnet (Because It s Time Network)19. System ten umożliwił połączenie centrów komputerowych na świecie. Protokół TCP/IP stał się standardowym protokołem w 1983 r. W tym samym czasie utworzono sieć łączącą europejskie ośrodki akademickie – European Academic and Research Network (EARN), która stanowiła europejską wersję BITnetu. W 1984 r. opubli- kowana została specyfikacja systemu nazw domenowych, czyli tzw. Domain Network System (DNS). Jest to system serwerów, dzięki któremu możliwa jest usługa „tłumaczenia” adresów znanych użytkow- nikom Internetu – mnemonicznych – na adresy rozpoznawalne przez 16 T. Bienias, Kto wiedział, że to rewolucja, Gazeta Komputer – dodatek do Gazety Wyborczej 1999, 16 października. 17 A. Urbański, Cywilizacja..., s. 15. 18 Tamże, s. 16. 19 Ch.W. Bailey Jr, Two Electronic Serials on Bitnet. The Public-Access Computer Systems Review and Public-Access Computer Systems News, 1990, http: //digital- scholarship. org/ cwb/ 2eserial. pdf (data dostępu 7 października 2011 r.). 30 1. Początki i rozwój sieci informatycznych na świecie urządzenia będące częścią sieci komputerowej20. Niemniej nawet wówczas dostęp do Internetu był ograniczony – przysługiwał pracow- nikom Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych oraz jego agen- cjom. Sytuacja uległa zmianie w 1988 r., kiedy to w Stanach uruchomio- no szybkie łącze NSFNET T1, a rząd amerykański zaczął korzystać z protokołu OSI zamiast IP21. W1990 r. miejsce NSFNET T1 zajęła sieć NSFNET T3, a następnie w 1993 r. – IP BONE. W 1991 r. zaczęły funkcjonować dwa nowe systemy – WAIS i Gropher, dzięki którym zwiększona została liczba usług internetowych. W roku kolejnym za- częła funkcjonować World Wide Web stworzona przez Tima Berner- sa-Lee, a liczba podłączonych do sieci komputerów przekroczyła milion. Podłączono inne kraje – w tym Polskę w 1991 r. – a NSFNET zniósł zakaz korzystania z Internetu w celach komercyjnych. W 1993 r. uru- chomiono przeglądarkę Mosaic, która służyła do odkodowywania stron WWW, co znacząco przyspieszyło rozwój Internetu22. W roku 1993 powstała organizacja dziewiętnastu państw Europy Wschodniej i Centralnej – CEEnet (Central and Eastern European Network), której funkcja polegała na stworzeniu forum wymiany doświadczeń związa- nych z rozwojem sieci w tym regionie. Utworzono także Transeuropej- skie Stowarzyszenie ds. Badań i Edukacji Sieciowej – TERENA (Trans-European Research and Education Networking Association)23. W 1995 r. NSFNET został przekształcony w sieć badawczą, a na rynku amerykańskim pojawiły się sieci typu dial-up. Następnie, w 1996 r., pojawiły się nowe wyszukiwarki internetowe, m.in. Lycos, Yahoo!. Wówczas powstał też nowy język modelowania przestrzennego VRML. Pomiędzy dwiema czołowymi przeglądarkami internetowymi, Internet Explorer i Netscape Navigator, trwał wyścig technologiczny. Gdy na rynku pojawiły się alternatywne wyszukiwarki, doprowadziło to do upadku Netscape a24. W 1997 r. zaczęły powstawać pierwsze portale internetowe. Dwa lata później działalność rozpoczął pierwszy (i funk- 20 Ch. Caleca, Le résolution de nom, http: //christian. caleca. free. fr/ pdf/ DNS. pdf (data dostępu 25 marca 2014 r.). 21 H.W. Braun, Remarks on the NSFNET T1. Backbone (w:) E. Aupperle [i in.], NSFNET. The T1 Comes Out of Age, http: //www. nsfnet- legacy. org/ archives/ 04- T1. pdf, s. 3–4 (data dostępu 7 października 2011 r.). 22 J. Gołaczyński, Umowy elektroniczne w prawie prywatnym międzynarodowym, Warszawa 2007, s. 14. 23 R. Skubisz (w:) Internet 2000..., s. 8. 24 J. Gołaczyński, Umowy elektroniczne..., s. 15. 31 Rozdział I. Wprowadzenie cjonujący do dziś) dostępny przez całą dobę bank internetowy – The First Internet Bank of Indiana. W roku milenijnym wynaleziono tech- nologię WAP umożliwiającą łączenie się z Internetem za pomocą tele- fonu komórkowego, a 14 marca 2000 r. powstała Gnutella, zdecentrali- zowany protokół sieci peer-to-peer, co uniemożliwiało zablokowanie serwera na drodze prawnej25. W tym samym roku rozpoczęło się śledztwo w sprawie Napstera. Gdy AOL (America Online) zdał sobie sprawę z tego, że Gnutella działa na podobnych do Napstera zasadach, nakazał należącej do niego spółce Nullsoft usunięcie znajdujących się na stronach AOL odesłań hipertekstowych do Gnutelli. Jednakże pro- gram został pobrany przez dużą liczbę użytkowników, którzy następnie udostępnili go innym26. W listopadzie sześć domen najwyższego rzędu zostało zatwierdzonych przez ICANN (The Internet Corporation for Assigned Names and Numbers). Były to następujące domeny: .aero, .biz, .coop, .info, .museum, .name i .pro. W 2001 r. powstała Wikipedia o zasięgu globalnym w miejsce nie- istniejącej już Nupedii27, czyli darmowej encyklopedii internetowej, w której każda osoba mogła zostać autorem artykułu, ale następnie był on sprawdzany i recenzowany przez ekspertów w danej dziedzinie. 5 marca 2001 r. zapadło orzeczenie w sprawie Napstera, w którym nałożono na serwis obowiązek monitorowania treści i usuwania tych, które naruszały prawa autorskie. Uruchomiony w 1999 r. przez Shawna Fanninga, będący jedną z pierwszych usług peer-to-peer serwis stał się symbolem łatwo dostępnej pirackiej muzyki. Serwis został zamknięty po 2001 r., ale w 2003 r. dostał drugą szansę w wyniku przejęcia przez Roxio. Wówczas przekształcono go w źródło legalnej muzyki28. W 2002 r. rozpoczęły się prace nad nową przeglądarką – Firefox (początkowo Phoenix, Mozilla Firebird, Firebird). We wrześniu 2003 r. NASK – pierwsza instytucja pełniąca funkcję rejestru domen interne- towych – wprowadził w Europie domeny ze znakami narodowymi (takimi jak: .de, .pl lub .fr). W 2004 r. Google kontrolował już 80 rynku wyszukiwarek internetowych, dzięki umowom dzierżawy tech- 25 Tamże. 26 Tamże, s. 15–16. 27 Założona 9 marca 2001 r. przez Jimmy ego Walesa, uważanego także za ojca 28 Ł. Michalik, Napster zakończył działalność, http: //vbeta. pl/ 2011/ 12/ 03/ napster- zakonczyl- dzialalnosc (data dostępu 12 lipca 2012 r.). Wikipedii. 32 2. Początki Internetu w Polsce nologii na rzecz Yahoo!, AOL i CNN. Udział ten nieco zmalał, gdy Yahoo! wypowiedział Google umowę i uruchomił własną wyszukiwarkę. 22 stycznia 2004 r. Komisja Europejska wydała Komunikat dla Parla- mentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spo- łecznego i Komitetu Regionów w sprawie niezamówionych informacji handlowych, tzw. spamu [COM (2004) 28]. 9 listopada 2004 r. na rynku wyszukiwarek debiutował Firefox, którego popularność spowodowała dziesięcioprocentowy spadek udziału Internet Explorera. W 2005 r. przez byłych pracowników PayPal została założona witryna YouTu- be.com, którą w 2006 r. przejął Google za 1 mln 650 tys. dolarów. Liczba użytkowników Internetu stale rosła i nadal wykazuje tendencje wzrostowe. W 2000 r. liczba użytkowników Internetu została oszacowana na poziomie 195 mln, czyli 6 ludzkości. Co więcej, zdaniem ITU (Inter- national Telecommunication Union), agencji ONZ ds. technologii ko- munikacyjnych i informatycznych29, w ciągu ostatnich pięciu lat liczba ta podwoiła się i przekroczyła 2 mld, co stanowi już 30 ludzkiej popu- lacji. Zgodnie z raportem ITU w 2010 r. liczba użytkowników znacząco wzrosła, zwłaszcza w takich państwach jak Chiny, Federacja Rosyjska, Brazylia, Indie oraz Nigeria30. 31 grudnia 2011 r. liczba użytkowników Internetu na świecie wyniosła 2 267 233 74231. 2. Początki Internetu w Polsce W Polsce datą, która wyznacza początki funkcjonowania sieci in- formatycznych, jest rok 1977, w którym rozpoczęto wdrażanie dwóch programów komputeryzacji Ministerstwa Nauki i Szkół Wyższych. Dwudziestoletnie opóźnienie rozwoju sieci w Polsce w stosunku do krajów zachodnich spowodowane zostało sytuacją polityczną na świecie. Zimna wojna między Zachodem a Wschodem sprawiła, że większość 29 Członkami ITU są 193 państwa oraz 700 podmiotów z sektora prywatnego i in- stytucji edukacyjnych. Siedzibą ITU jest Genewa. Agencja posiada dwanaście regionalnych oddziałów oraz liczne filie rozsiane po całym globie, http: //www. itu. int/ en/ about/ Pages/ default. aspx (data dostępu 7 października 2011 r.). 30 Measuring the Information Society 2011, http: //www. itu. int/ net/ pressoffice/ backgrounders/ general/ pdf/ 5. pdf, s. 5 (data dostępu 25 marca 2014 r.). 31 Internet World Stats, http: //www. internetworldstats. com/ stats. htm (data dostępu 15 maja 2012 r.). 33 Rozdział I. Wprowadzenie inwestycji bloku komunistycznego miała charakter militarny. Wysokie ceny zbrojenia uniemożliwiły uboższemu Wschodowi nabywanie za- awansowanych technologii. W dodatku powołany 22 listopada 1949 r. Komitet Koordynacyjny Wielostronnej Kontroli Eksportu, tzw. CO- COM (Coordinating Committee for Multilateral Export Controls) skupiający siedemnaście zachodnich państw miał na celu uniemożliwie- nie pozyskania przez tzw. kraje demokracji ludowej towarów oraz technologii o „podwójnym zastosowaniu”, czyli takich, które prócz pełnienia funkcji w sferze życia codziennego obywateli mogłyby mieć jakiekolwiek zastosowanie militarne32. Państwa bloku wschodniego podejmowały próby obejścia systemu kontroli eksportu albo przez wykradanie technologii, albo przez rozwijanie własnych badań, albo przez uzyskiwanie potrzebnych technologii za pośrednictwem spółek nomenklaturowych. Problemy te w równym stopniu dotykały państwa polskiego33. Impas potęgowała polityka Moskwy sprzeciwiająca się czerpaniu wiedzy z krajów zachodnich, uznanych za „przeciwników socjalizmu”34. Dlatego też pierwsze programy dotyczące utworzenia sieci informatycznych w Polsce zaczęto realizować dopiero na początku lat 80. XX w. Po uruchomieniu komputerowych systemów wielodostępnych, czyli urządzeń wyposażonych w zdalne terminale podłączone za pośred- nictwem linii telefonicznych, podjęto próbę stworzenia Wieloabonenc- kiego Systemu Cyfrowego (WASC) z udziałem tych samych kompute- rów, czyli ODRA 1325 i ODRA 1305 z systemami operacyjnymi MINI- MOP i MOP35. Takie połączenie umożliwiało użytkownikom pracę zarówno z systemem lokalnym, jak i zdalnym, czyli zlokalizowanym w innym ośrodku obliczeniowym. Wynikiem wdrożenia tych założeń było powstanie pierwszej polskiej rozległej sieci komputerowej, którą była Międzyuczelniana Sieć Komputerowa. Projekt utworzenia sieci 32 Zob. http: //internetum. blox. pl/ 2011/ 10/ Historia- Internetu- w- Polsce. html (data dostępu 16 października 2011 r.). arrangement, 33 M. Knes, Coordinating committee for multilateral export controls and the wasse- http: //www. referenceforbusiness. com/ encyclopedia/ Con- Cos/ naar Coordinating- Committee- for- Multilateral- Export- Controls- and- the- Wassenaar- Arrangement. html# b (data dostępu 17 października 2011 r.). 34 J. Gołaczyński, Umowy elektroniczne..., s. 17. 35 J. Janyszek, Dziesięciolecie działalności Wrocławskiego Centrum Sieciowo-Super- komputerowego 1995–2005, http: //www. wcss. wroc. pl/ X- lecie- wcss- ksiazka. pdf, s. 5 (data dostępu 18 października 2011 r.). 34 2. Początki Internetu w Polsce wspierany był przez Ministerstwo Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki jako element tzw. Problemu Resortowego RI-14 „Rozwój komputeryzacji szkół wyższych”. Program koordynowany był przez Politechnikę Wrocławską36. Powstała w ten sposób sieć łączyła trzy ośrodki – Ośrodek Elektronicznej Techniki Obliczeniowej Politechniki Śląskiej w Gliwicach, Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN z siedzibą w Warszawie oraz Ośrodek Obliczeniowy Politechniki Wrocławskiej37. Wkrótce pojawiły się problemy z uzyskaniem łącza dzierżawionego między Warszawą a Gliwicami wskutek złego stanu łączy na odcinku Katowice–Gliwice. Dopiero w 1983 r. uzyskanie linii dzierżawionych na tym odcinku stało się możliwe. Prędkość tak powsta- łej sieci nie była oszałamiająca – maksymalna prędkość transmisji między węzłami oraz procesorami i węzłami czołowymi wynosiła 9600 b/s, natomiast komunikacja w pozostałych urządzeniach zacho- dziła z prędkością ograniczoną do 2400 b/s. W dodatku przeprowadza- nie prób obliczeniowych było możliwe wyłącznie w godzinach wieczor- nych ze względu na mniejsze obciążenie sieci, a czas poprawnej pracy systemu wynosił maksymalnie półtorej godziny38. Międzyuczelniana Sieć Komputerowa u początków swojego funk- cjonowania była siecią homogeniczną, czyli jej działanie opierało się na komputerach tego samego typu – Odra 1305. W 1985 r. rozpoczęto eksperyment polegający na podłączeniu innych typów maszyn, tu: komputera R-32. Sieć zlokalizowana na Uniwersytecie Warszawskim została wzbogacona o dodatkowy węzeł. Próbowano także uruchomić łącze między Poznaniem a Wrocławiem, jednakże przedsięwzięcie to się nie powiodło. Pośród usług oferowanych przez sieć znalazły się m.in. komunikacja między terminalami, zdalne uruchamianie zadań za pomocą dowolnego terminala na wybranym komputerze oraz transfer plików między komputerami obliczeniowymi podłączonymi do sieci. W tym samym czasie podjęto próby utworzenia pierwszych baz danych. Rezultatem tych badań było uruchomienie w 1986 r. syste- mu IDOL (Informacje Dokumentacyjne Online), który umożliwiał wyszukiwanie informacji w trybie online39. 36 Tamże, s. 6. 37 R. Skubisz (w:) Internet 2000..., s. 8. 38 J. Janyszek, Dziesięciolecie działalności..., s. 7. 39 Tamże, s. 9. 35 Rozdział I. Wprowadzenie Kolejnym etapem procesu rozwoju sieci informatycznych w Polsce było zainicjowanie realizacji projektu budowy Krajowej Akademickiej Sieci Komputerowej (KASK) w 1986 r.40 Punktem wyjścia Centralnego Programu Badawczo-Rozwojowego nr 8.13 były dotychczasowe osiągnięcia związane z Międzyuczelnianą Siecią Komputerową – sprzęt, oprogramowanie oraz doświadczenie kadry. Koordynatorem programu, który miał na celu zbudowanie sześciu (a później ośmiu) sieci regional- nych, a następnie utworzenie sieci krajowej, została Politechnika Wrocławska. Zakładano wówczas utworzenie następujących sieci lokal- nych: GASK (Górny Śląsk), MASK (Kraków), PASK (Toruń), WASK (Poznań), SASK (Warszawa), DASK (Wrocław), ZASK (Szczecin) oraz LASK (Lublin). Najwcześniej udało się utworzyć Dolnośląską Akade- micką Sieć Komputerową we Wrocławiu. Mimo zgody Ministerstwa Łączności na nawiązanie połączenia pomiędzy wszystkimi regionalnymi akademickimi sieciami komputerowymi niektórych połączeń nie udało się złożyć z powodu braku przewodów, które zapewniałyby odpowiednią jakość transmisji41. Cztery lata po zainicjowaniu projektu KASK pojawiła się możliwość podłączenia Polski do Bitnetu – sieci komputerów IBM połączonych za pośrednictwem urządzeń telekomunikacyjnych42. W związku z wy- łonieniem się tej możliwości prace nad KASK zostały zarzucone. 16 lutego 1990 r., po zdjęciu restrykcji COCOM na transfer technologii komputerowych, Polska została oficjalnie członkiem EARN. Rozpoczęto wówczas prace nad uruchomieniem krajowego węzła sieci Bitnet/EARN – PLEARN, który należało połączyć z węzłem państw sąsiednich. Do- datkowo konieczne było stworzenie węzłów regionalnych. Węzeł kra- jowy w Centrum Obliczeniowym Uniwersytetu Warszawskiego, który połączono z węzłem duńskim zlokalizowanym w Kopenhadze (DKE- ARN), został uruchomiony 17 lipca 1990 r. o godzinie 14.01. Kolejnym etapem było zainicjowanie działania węzłów regionalnych – we Wro- cławiu (25 października 1990 r. o 13.14)43. Najstarszym zachowanym śladem z polskim rodowodem jest e-mail z Hamburga z 23 sierpnia 40 R. Skubisz (w:) Internet 2000..., s. 8. 41 J. Janyszek, Dziesięciolecie działalności..., s. 9–10. 42 R. Skubisz (w:) Internet 2000..., s. 9. 43 J. Janyszek, Dziesięciolecie działalności..., s. 12. 36 2. Początki Internetu w Polsce 1991 r., będący odpowiedzią na wiadomość wysłaną z Polski. Treść wiadomości nie została zachowana44. Dwa lata później, w 1992 r., Telekomunikacja Polska SA oddała do użytku sieć pakietową pod nazwą POLPAK (Polish Packet) działa- jącą na bazie protokołu X.25. Sieć tę wykorzystywano głównie do połą- czeń terminalowych, transferu telemetrycznych danych oraz przesyłania poczty elektronicznej. Przepustowość łączy wynosiła około 64 kb/s. Choć sieć funkcjonowała już w czerwcu 1991 r., dopiero w1992 r. Tele- komunikacja Polska SA zaczęła świadczyć pierwsze usługi komercyjne45. W 1994 r. powstały pierwsze polskie grupy dyskusyjne46. W 1995 r. powstała komercyjna sieć o nazwie POLPAK-T, której główną funkcją było umożliwienie dostępu do sieci w celach biznesu. Pozwalała ona na świadczenie zaawansowanych usług internetowych. Na jej podstawie udostępniono tzw. numer dostępowy (0 20 21 22), SDI, Neostradę oraz DSL. W październiku 1995 r. liczba użytkowników Internetu w Polsce przekroczyła pół miliona47. W tym samym roku powstała Wirtualna Polska. W 1996 r. po raz pierwszy udostępniona została usługa anonimowego dostępu. W tym czasie przedsiębiorstwo POLBOX zaoferowało pierwsze nieodpłatne konta poczty elektronicz- nej. W 1996 r. pojawiły się wirtualne serwery WWW, wtedy też powstały pierwsze polskie strony internetowe48. Początkowo ceny usług oferowanych przez dostawców Internetu były bardzo wysokie z racji ich monopolistycznej pozycji na rynku. Zapoczątkowało to akcję „Walka o polski Internet”, która po licznych interpelacjach poselskich w Sejmie i kontroli Komitetu Badań Nauko- wych zakończyła się 1 kwietnia 1996 r., kiedy to NASK opublikował nowy cennik. W dniu 14 grudnia 1993 r. status prawny NASK został zmieniony z części Uniwersytetu Warszawskiego na jednostkę badaw- czo-rozwojową, natomiast 1 października 2010 r. wskutek uchwalenia ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. Nr 96, poz. 618 z późn. zm.) NASK uzyskał status instytutu badawczego. 44 J. Gołaczyński, Umowy elektroniczne..., s. 17–18. 45 Zob. http: //internetum. blox. pl/ 2011/ 03/ historia- internetu- w- polsce- cz11. html (data dostępu 21 marca 2011 r.). 46 J. Gołaczyński, Umowy elektroniczne..., s. 18. 47 Tamże. 48 Tamże. 37 Rozdział I. Wprowadzenie W 1999 r. rozpoczęto projekt Internet 2, w ramach którego rozpo- częto budowę jednej z dwóch głównych sieci szkieletowych Abilene. W 2000 r. powstały pierwsze duże portale internetowe, a 25 listopada tego roku zarejestrowano pierwszy polski oddział organizacji ISOC (Internet Society)49. W kolejnym roku portale internetowe w Polsce zostały dotknięte przez kryzys, czego konsekwencją był upadek Arena.pl oraz zniknięcie Polskiego Infoseek. Natomiast na Uniwersytecie War- szawskim 14 września 2001 r. odbyły się obchody dziesięciolecia Inter- netu w Polsce50. Zgodnie z danymi Urzędu Komunikacji Elektronicznej UE w paź- dzierniku 2006 r. w Polsce istniało 2 mln 225 tys. łączy szerokopasmo- wych. Jak podaje portal Wirtualnemedia.pl, z badań NetTrack prowa- dzonych przez MillwardBrown SMG/KRC pod koniec 2011 r. wynika, że liczba użytkowników Internetu w Polsce wzrosła do 16 mln 690 tys., co oznacza dwuprocentowy wzrost w porównaniu z rokiem 201051. Rysunek 1 przedstawia wzrost liczby użytkowników sieci w Polsce w latach 2001–2011. Na koniec pierwszego kwartału 2012 r. liczba ta wzrosła do 17 mln 158 tys., co oznacza, że około 55,6 Polaków korzy- sta z Internetu. 75 korzystających z Internetu Polaków deklaruje, że ich staż „sieciowy” jest dłuższy niż trzyletni, a ponad 96 korzysta z sieci w domu. Ponad 71 korzysta z sieci codziennie lub prawie co- dziennie. Najczęściej z Internetu korzystają mężczyźni i kobiety w wieku 25–39 lat (39 ), ale popularność sieci nie jest dużo mniejsza w grupach wiekowych 15–24 lata (28 ) oraz 40–59 lat (28 ). W większości z Internetu korzystają ludzie z wykształceniem średnim (41 ) i wyższym (28 ). Najpopularniejszymi portalami (cechującymi się największą spontaniczną rozpoznawalnością) są Google (59,8 ), 49 ISOC jest międzynarodową organizacją, której celem jest czuwanie nad prawidło- wym i swobodnym funkcjonowaniem Internetu oraz społeczeństwa informacyjnego. Jest to niezależna organizacja, licząca ponad 65 tys. członków, mająca 100 oddziałów na całym świecie i ponad 145 współpracujących organizacji. Założono j a w 1992 r., w 2012 r. obchodziła dwudziestą rocznicę utworzenia. Zob. http: //www. internetsociety. org/ who- we- are (data dostępu 26 marca 2014 r.). 50 J. Gołaczyński, Umowy elektroniczne..., s. 19. 51 W Polsce rośnie liczba internautów, już 16,7 mln. Facebook i YouTube w górę, http: //www. wirtualnemedia. pl/ artykul/ w- polsce- rosnie- liczba- internautow- juz- 16- 7- mln- facebook- i- youtube- w- gore (data dostępu 17 lipca 2012 r.). 38 2. Początki Internetu w Polsce Allegro (53,9 ), Onet (43,2 ), Wirtualna Polska (37,3 ) oraz NK (25,9 )52. Rys. 1. Wzrost liczby użytkowników Internetu w Polsce w latach 2001–2011 Źródło: http: //www. wirtualnemedia. pl/ artykul/ w- polsce- rosnie- liczba- internautow- juz- 16- 7- mln- facebook- i- youtube- w- gore. 52 17 mln Polaków to internauci. Pół miliona więcej niż rok temu, http: //www. wirtualnemedia. pl/ artykul/ 17- mln- polakow- to- internauci- pol- miliona- wiecej- niz- rok- temu (data dostępu 17 lipca 2012 r.). 39 Rozdział II Pojęcie „dostawcy usług sieciowych” (Internet service provider) Terminologia w polskim orzecznictwie, ustawodawstwie oraz lite- raturze przedmiotu nie jest jednolita. Przykładowo ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną53 w art. 2 pkt 6 posługuje się pojęciem usłu- godawcy świadczącego usługi drogą elektroniczną. W ten sposób główny akcent został położony na instrumencie, za pomocą którego świadczone są usługi, oraz usługowym charakterze działalności. Sąd Najwyższy używa następujących terminów „dostawca usług interneto- wych” oraz „usługodawca usług świadczonych drogą elektroniczną” w odniesieniu do administratora portalu dyskusyjnego54, utożsamiając Internet z sieciami teleinformatycznymi, także intranetem, zgodnie z potocznym rozumieniem terminu. Sąd Apelacyjny w Krakowie także posługuje się więcej niż jednym terminem w treści tego samego orze- czenia. Pojawiają się tam wyrażenia „usługodawca”, „dostawca usług” oraz „podmiot pośredniczący w dostępie do usług internetowych”55. Sąd Apelacyjny w Lublinie posługuje się terminem „usługodawca”56. T. Targosz zaś używa wyrażenia „podmiot świadczący usługi drogą 53 W miejscu tym sygnalizowane są jedynie aspekty terminologiczne wskazanych pojęć w celu wyznaczenia zakresu przedmiotowego publikacji. Szczegółowe rozważania dotyczące pojęć ustawowych oraz unijnych znajdują się w rozdziale IV. 54 Tak SN w wyroku z dnia 8 lipca 2011 r., IV CSK 665/10, OSNC 2012, nr 2, poz. 27, z glosą T. Targosza, OSP 2012, z. 4, poz. 45. 55 Tak SA w Krakowie w wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r., I ACa 1273/11, LEX 56 Tak SA w Lublinie w wyroku z dnia 18 stycznia 2011 r., I ACa 544/10, LEX nr 1107102. nr 736495. 40 Rozdział II. Pojęcie „dostawcy usług sieciowych” (Internet... elektroniczną”, podkreślając sposób świadczenia usług57. M. Król58 po- sługuje się terminem „dostawca sieci i usług internetowych”. G.J. Pacek i P. Wasilewski czynią użytek z określeń „usługodawca w sieci Internet”, „usługodawca” oraz „dostawca usług internetowych”59. G. Rączka używa terminu „usługodawca”60. Dyrektywa o handlu elektronicznym posługuje się terminami „service provider” oraz „established service provider”, co ma znaczenie ze względu na ustalenie kraju pochodzenia. Pojęcia te uzupełnia określenie charakteru usługi jako information society service. Natomiast w ustawie o świadczeniu usług drogą elektroniczna posłużono się wy- rażeniami „usługodawca”, „usługa świadczona drogą elektroniczną” oraz „środki komunikacji elektronicznej”. Francuska ustawa – La Loi Hadopi61 – zawiera określenie „fournis- seur des communications electroniques”, co przetłumaczyć można do- słownie jako „dostawca komunikacji elektronicznej”. W ten sposób jednak dochodzi do pominięcia usługowego charakteru działalności. Zdarza się, szczególnie w literaturze amerykańskiej,
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wyłączenie odpowiedzialności cywilnoprawnej dostawców usług sieciowych za treści użytkowników
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: