Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00111 006009 13649610 na godz. na dobę w sumie
Wypędzeni do raju - ebook/pdf
Wypędzeni do raju - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-2237-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> literaturoznawstwo, językoznawstwo
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja poświęcona problemowi migracji i życia literackiego Polaków w Niemczech po 1989 roku. Autorka, wykorzystując obszerny materiał dokumentalny, kreśli portret późnych przesiedleńców (''Spätaussiedler'') i dokonuje analizy ich twórczości prozatorskiej (m.in. profesjonalistów: B. Helbiga, J. Rudnickiego, K.M. Załuskiego, oraz licznych pisarzy-amatorów). Przedmiotem swej analizy czyni głównie tych Polaków, którzy wyjechali do Niemiec w latach 80., powołując się na swoje – często wątpliwe – niemieckie pochodzenie. Omawiane w książce utwory łączy naturalna powtarzalność przedstawionych zdarzeń, co umożliwia zrekonstruowanie portretu zbiorowego polskich przesiedleńców, marzących o realizacji „German dream” i doświadczających licznych rozczarowań w zetknięciu z rzeczywistością.

Książka jest jednym z pierwszych opracowań poświęconych zbiorowości Polaków w Niemczech po roku 80., ukazanej w utworach literackich i literaturze pamiętnikarskiej, ma charakter pionierski jako studium społeczności późnych przesiedleńców, uchwyconej w określonym momencie dziejowym oraz w konkretnej przestrzeni geograficzno-kulturowej.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wstęp „Wypędzeni do raju” – zapożyczony z powieści Krzysztofa Ma- rii Załuskiego oksymoroniczny tytuł książki Katarzyny Karwowskiej celnie wskazuje na charakterystyczny rys widoczny w literackim obra- zie grupy, która stanowi przedmiot analiz badaczki. Jednocześnie uj- muje pewną właściwość sytuacji egzystencjalnej Polaków, wiążącej się z historią ich państwa. Wędrówki, przemieszczanie się, osiedlanie na nowych terenach to zjawiska niemalże przypisane kondycji ludzkiej, jednak na tym tle migracje Polaków naznaczone są często konieczno- ścią dokonania dramatycznego wyboru, przymusem, często tęsknotą. Autorka kreśli perspektywę historyczną, zaczynając od Wielkiej Emigracji po powstaniu listopadowym, by zarysować tło, na którym ujęta zostanie sytuacja grupy, stanowiącej szczególny przedmiot jej zainteresowań: ludzi, którzy wyjechali do Niemiec w latach osiem- dziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku. Wyjazdy do Republiki Federalnej miały różny charakter – od przesiedleń w czasach powo- jennych, przez łączenie rodzin i zmiany miejsca pobytu warunkowane sytuacją polityczną w PRL-u, po emigrację motywowaną względami ekonomicznymi. Badaczka przedstawia akty prawne państwa nie- mieckiego regulujące te kwestie, zastanawia się też nad terminami, jakie stosowano do określenia przesiedleń, oraz ich adekwatnością dla opisu zjawisk – tu między innymi pojawia się tytułowe „wypędzenie”. W  początkowych rozdziałach poznajemy wielopłaszczyznowy kontekst opisywanego zagadnienia. To z jednej strony zarys literatu- ry tworzonej w Niemczech przez Polaków, z drugiej – szczegółowo przedstawiony stan badań nad nią, omówienie literatury przedmiotu publikowanej zarówno przez polskich, jak i przez niemieckich bada- czy. Autorka wyjaśnia też, jakimi kryteriami kierowała się, wybierając materiał do analizy. Pisze: Książka ta jest [...] próbą analizy, usytuowania i systematyzacji niespój- nego materiału literackiego, który łączą dwie rzeczy: obecność portretu 8 Wstęp późnych przesiedleńców i  fakt, że powstaje on poza granicami kraju, w  Niemczech. Takie ujęcie umieszcza prowadzone badania w  obszarze dotąd nieobjętym analizą naukową. Ważny jest też język, w jakim pisane są utwory – poza paroma wy- jątkami tworzone są w języku polskim. Podkreślana w cytacie „nie- spójność” wiąże się między innymi z  tym, że nie wszystkie można zaliczyć do literatury pięknej – część tekstów nie spełnia kryterium prozy artystycznej; to raczej zapisy doświadczeń, wspomnienia. Nie- których nie da się jednoznacznie zaklasyfikować. Wszystkie jednak pokazują obraz życia „późnych przesiedleńców”, obejmując charak- terystyczny zestaw motywów i  tematów. Rysują portret, a  czasem autoportret grupy. „Już wstępna analiza utworów ukazujących zbiorowość Polaków w Niemczech pokazuje, że Spätaussiedler jest figurą wręcz dominu- jącą nad innymi bohaterami. Obecność portretu literackiego oma- wianej grupy (e)migracyjnej jest elementem łączącym liczne utwory polskojęzyczne pisane w Niemczech, a grupa pisarzy podejmujących ten temat stanowi pomniejszone odbicie ogółu sięgających po pióro” – twierdzi badaczka. Skoro tak, oznacza to, że rozważania nad własną kondycją prze- siedleńca, człowieka, który wyjechał do Niemiec w tak szczególnym momencie społecznych przemian, są dla pisarzy kwestią pierwszo- rzędną. Że wiążą się z kwestią samookreślenia, kształtowania tożsa- mości w sytuacji płynnej i nie do końca zdefiniowanej rzeczywistości zewnętrznej. Wszak Polska znajdowała się w  stanie transformacji, stosunek do przesiedleńców w Niemczech ewoluował, a sam proces zmiany obywatelstwa okazywał się niekiedy bardzo trudny i bolesny. Pobyt w obozie przejściowym, często opisywany, staje się tu rodzajem synekdochy przedstawiającej sytuację egzystencjalną – reminiscen- cje wojenne samej nazwy budzą niepokój pomieszany z  wyrzutami sumienia, przeciągające się procedury administracyjne upokarzają, a  konieczność dzielenia małej powierzchni z  innymi ludźmi budzi resentymenty i wzajemną podejrzliwość. Inne tematy, takie jak praca, stosunki rodzinne i sąsiedzkie, ryso- wane są na ogół także w ciemnych barwach. Zastanawia, jak często pisarze wybierają na swoich bohaterów ludzi, którym się nie powio- dło, którzy nie potrafią rozwinąć w nowym kraju swoich możliwości. Postacie wydają się wręcz przerysowane, karykaturalne, co często przekłada się na ich jednowymiarowość i  psychologiczną płaskość. Tych bohaterów przeważnie trudno polubić. Badaczka przywołuje Wstęp 9 sformułowanie Przemysława Czaplińskiego o  bohaterze stypizowa- nym czy zestereotypizowanym, o  skłonności do uproszczeń i  ujęć satyrycznych. Można by zapytać, z czego wynika tendencja, by two- rzyć taki portret grupowy? Czy może bierze się ona z  niezwerba- lizowanych w  inny sposób skłonności do nieakceptowania własnej pozycji przesiedleńca oraz ze swego rodzaju moralnego kompromisu w procesie uzyskiwania obywatelstwa (powoływanie się na niemiec- kich przodków, czasem folksdojczów, maskujące właściwą motywację ekonomiczną)? To zagadnienie warte dalszych badań. Autorka książki przyjęła w swojej analizie metodę socjologiczną – prezentuje obraz grupy wyłaniający się z twórczości prozatorskiej jej przedstawicieli, ciekawy również dlatego, że takie ujęcie, dotyczą- ce konkretnego zakresu czasowego, obejmujące beletrystykę i teksty uznane za nieartystyczne, jest nowe na polu polskiego literaturoznaw- stwa. Pokazuje, że skomplikowana sytuacja egzystencjalna późnych przesiedleńców miała swoje odbicie w powstającej literaturze, w któ- rej wyodrębnić można powtarzające się motywy i sposoby kreowania świata przedstawionego. Jan Koźbiał
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wypędzeni do raju
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: