Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00581 010368 11031923 na godz. na dobę w sumie
Wyzwoleni i zagubieni w sieci. Sztuka i wychowanie w kulturze konwergencji - ebook/pdf
Wyzwoleni i zagubieni w sieci. Sztuka i wychowanie w kulturze konwergencji - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 358
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9830-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> pedagogika
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Media konstytuują wszechogarniającą reprezentację nazwaną przez Baudrillarda hiperrealnością bądź rzeczywistością upozorowaną. Hiperprzestrzeń stwarza nieograniczone możliwości kreowania bytów wyobrażeniowych, zawieszając przymus rzeczywistości, oferuje wyzwolenie od jej reguł i nacisków aż do pełnej wolności tworzenia. Jednocześnie samorealizacja w hiperprzestrzeni sprzyja zagrożeniu jednowymiarowością istnienia. Człowiek zaistnieje, kiedy zostanie zaaplikowany na różnych internetowych kontach i portalach. Istniejący poprzez swoje aplikacje i wchodzący coraz częściej w relacje ze światem poprzez media, człowiek odczuwa bezradność i zagubienie, gdy jakiegoś problemu nie może rozwiązać z powodu braku dostępu do technologii, do sieci. W obecnym multikulturowym i cyfrowym społeczeństwie ranga edukacji estetycznej znacząco rośnie, tym bardziej, im bardziej skłaniamy się ku kulturze obrazkowej. Zagrożenia i skutki pozytywne wynikające z nieuniknionej cyfryzacji życia społecznego zostały celnie wyartykułowane w zamieszczonych rozważaniach. Książka dotyczy kultury konwergencji, jej szerokiego spektrum interpretacyjnemu na podstawie literatury polskiej oraz światowej. Tego typu rozważania są nowatorskie w polskiej literaturze pedagogicznej. Zaletą niniejszego wydania jest wielość ujęć tematu, często konkurujących ze sobą. Nie zawiera prostych recept, uczula jednak Czytelnika na meandry współczesnej kultury estetycznej i zmusza do refleksji nad tożsamością współczesnego człowieka. 
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Mirosława Zalewska-Pawlak, Piotr Soszyński – Uniwersytet Łódzki Wydział Nauk o Wychowaniu, Katedra Edukacji Artystycznej, 91-408 Łódź, ul. Pomorska 46/48 RECENZENT Sławomir Sztobryn OPRACOWANIE REDAKCYJNE Urszula Dzieciątkowska SKŁAD I ŁAMANIE Piotr Soszyński PROJEKT OKŁADKI Tamara Sass Wydrukowano z gotowych materiałów dostarczonych do Wydawnictwa UŁ © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2015 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.W.06976.15.0.K Ark. druk. 22,25 ISBN 978-83-7969-833-2 e-ISBN 978-83-7969-830-1 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63, faks (42) 665 58 62 Spis treści Wstęp – Mirosława Zalewska-Pawlak I. Sztuka w kulturze konwergencji – implikacje pedagogiczne Grzegorz Sztabiński Kultura konwergencji a tożsamość dzieła sztuki Piotr Soszyński Media a sztuka muzyczna Barbara Kwiatkowska-Tybulewicz La Biennale di Venezia – „doświadczenie Biennale” w kulturze konwergencji Alicja Leśniak Użytkownicy, odbiorcy, twórcy i producenci mediów – uczestnikami konwergencji Mariusz Samoraj Kształtowanie tożsamości kulturowej związanej z małą ojczyzną w kulturze konwergencji Magdalena Sasin Facebook jako nowa przestrzeń edukacji estetycznej na przykładzie fanpage’y instytucji kultury Justyna Żak Kultura konwergencji w przestrzeni muzealnej na przykładzie wybranych berlińskich muzeów Aleksandra Sieczych-Kukawska Teatr współczesny w kulturze konwergencji Agnieszka Dominika Rutkowska Taniec w kulturze konwergencji Anna Majewska-Owczarek Głos „modny” a głos naturalny. Młodzi ludzie wobec medialnych wzorców wokalnych Arkadiusz Kaźmierczak Olimpizm, kultura i sztuka w wymiarze społeczno-kulturowym 7 13 33 43 55 67 81 97 111 121 135 147 II. Nowe i stare media w edukacji estetycznej Mirosława Zalewska-Pawlak Być ze sztuką w kulturze konwergencji Anna Pikała Udział mediów w procesie edukacji estetycznej dzieci i młodzieży – znaczenie i uwarunkowania Tamara Sass Wychowanie do kultury poprzez multimedialność i intertekstualność działań edukacyjnych w obszarze sztuki Elżbieta Szubertowska Media w kulturze i edukacji muzycznej – refleksje doświadczonego pedagoga Justyna Hanna Budzik Młody widz jako archeolog mediów: stare i nowe media w filmowej wersji baśni o Śnieżce Tarsema Singha Elżbieta Kukuła, Aleksandra Piskorska Uczeń jako odbiorca i konsument kultury konwergencji a zmiany we współczesnej szkole Barbara Sarti Kultura konwergencji we współczesnej szkole aktywności twórczej Ewa Tomaszewska Teatr dla dzieci i młodzieży w płynnej nowoczesności Małgorzata Wiktorko Edukacja muzealna w Muzeum Sztuki w Łodzi w kulturze konwergencji Martyna Justyńska Miejsce reklamy we współczesnej edukacji Adrian Ziółkowski Wartość gier komputerowych w procesie edukacji kulturalnej III. Nowe i stare media we wczesnej edukacji estetycznej Urszula Szuścik Kompetencje estetyczne i kulturowe dziecka w kontekście konwergencji Anna Boguszewska O zmianach w formie ilustrowanej książki dla dzieci w Polsce Jarosław Pawlicki Animacja poklatkowa jako metoda pracy w edukacji wczesnoszkolnej Autorzy 159 171 187 203 215 231 245 255 271 281 297 313 325 341 355 Każdy z nas tworzy swoją własną, osobistą mitologię z części oraz fragmentów informacji wyłuskanych ze strumienia mediów i przekształconych w zasoby, dzięki którym nadajemy sens naszemu życiu codziennemu. Henry Jenkins Wstęp Współczesna edukacja estetyczna obejmuje trzy wzajemnie przenikają- ce się obszary kulturowe. Są to: sztuka tradycyjna o uznanych i zweryfiko- wanych wartościach artystycznych, określana także mianem sztuki wyso- kiej, kultura popularna i kultura medialna1. Od kilkunastu lat obserwujemy niezwykle dynamiczny proces rozwoju technologii informatycznej, co szczególnie wzmacnia i rozszerza przekazy kultury popularnej i zmienia konteksty odbioru sztuki tradycyjnej. Proces ten jest badany i rozważany przez wielu współczesnych specjalistów: kultu- roznawców, medioznawców i pedagogów. Ci ostatni doceniają wagę prze- mian kulturowych wywołanych nowymi technologiami, podkreślając ich znaczenie w wychowaniu i samowychowaniu dzieci i młodzieży. Jak stwier- dził Zbyszko Melosik: Technologia staje się dla człowieka jednym z decydujących układów odniesie- nia w konstruowaniu własnej tożsamości i życia. Jest częścią matrycy stworzonej przez interakcje wolności i zniewolenia, podmiotowości i podporządkowania ma- trycy, z której nie można wyjść2. 1 Według M. Wrońskiej kultura medialna w rozumieniu obiektywnym to dotychczasowy doro- bek w zakresie mediów (urządzenia hardware, produkty, software) oraz w rozumieniu subiektyw- nym – właściwość człowieka, jego aktywność, poziom rozwoju intelektualnego i moralnego. Por.: M. Wrońska, Kultura medialna w kontekście edukacyjnym, [w:] D. Hejwosz, W. Jakubowski (red.), Kultura Popularna – Tożsamość – Edukacja, Kraków 2010, s. 200. 2 Z. Melosik, Kultura popularna i tożsamość młodzieży. W niewoli władzy i wolności, Kraków 2013, s. 411. 8 Media – najbardziej dynamiczny, wręcz inwazyjny czynnik kulturo- twórczy, przenikający wszystkie sfery życia, konstytuują wszechogarniającą reprezentację nazwaną przez Baudrillarda hiperrealnością bądź rzeczywi- stością upozorowaną. Hiperprzestrzeń stwarza nieograniczone możliwości kreowania bytów wyobrażeniowych, zawieszając przymus rzeczywistości, oferuje wyzwolenie od jej reguł i nacisków aż do pełnej wolności tworzenia. Jednocześnie samorealizacja w hiperprzestrzeni sprzyja zagrożeniu jed- nowymiarowością istnienia. Człowiek zaistnieje, kiedy zostanie zaapliko- wany na różnych internetowych kontach i portalach3. Istniejący poprzez swoje aplikacje i wchodzący coraz częściej w relacje ze światem poprzez media człowiek odczuwa bezradność i zagubienie, gdy jakiegoś problemu nie może rozwiązać z powodu braku dostępu do technologii czy po prostu dostępu do sieci. Henry Jenkins w swojej koncepcji kultury konwergencji wyjaśnił i upo- rządkował wiele zjawisk kulturowo-medialnych, ujawniając przestrzeń ak- tywności odbiorcy i jej znaczenie w relacji producenci mediów – adresaci. Pojęcie konwergencji wyjaśnił jako „przepływ treści pomiędzy różnymi platformami medialnymi, współpracę różnych przemysłów medialnych oraz migracyjne zachowania odbiorców mediów”4. Wzrastająca aktywność odbiorców może zmienić proporcje w relacji producenci mediów – adresaci ze względu na ich udział we współtworzeniu kultury. Trudno takiej perspektywy nie wykorzystać jako zaproszenia do dialogu pedagogów teoretyków i praktyków, artystów i estetyków. Szósta monografia w serii o sztuce i wychowaniu, zainspirowana i wy- dana staraniem Katedry Edukacji Artystycznej Uniwersytetu Łódzkiego, zawiera prezentację stanowisk i doświadczeń różnych środowisk akademic- kich w kraju wnoszących wkład w rozwój teorii wychowania estetycznego XXI wieku. W przedstawionym tomie wyróżniono dwie części. Pierwsza zawie- ra teksty autorów, którzy przedmiotem swoich rozważań uczynili sztukę tworzoną bądź współzależną od medialności na etapie tworzenia lub upo- wszechniania. Teksty zawierają wiele przesłanek lub postulatów dla wycho- wania. 3 Stanowisko J. Ellula, opisane w: Z. Melosik, Kultura popularna…, s. 410–411. 4 H. Jenkins, Kultura konwergencji. Zderzenie starych i nowych mediów, przeł. M. Bernatowicz, M. Filiciak, Warszawa 2007, s. 9. Mirosława Zalewska-Pawlak 9 W części drugiej przedstawiono rozważania o problemach i możliwo- ściach edukacji estetycznej realizowanej w sytuacjach przenikania starych i nowych mediów. Z uwagi na znaczenie inicjacji kulturalnej dzieci wydzie- lono niewielką ale bardzo istotną część publikacji dotyczącą wczesnej edu- kacji estetycznej z wykorzystaniem starych i nowych mediów. Ceniony medioznawca Lev Manovich uznał, że nowe media są zwiastu- nem znacznie szerszego procesu kulturowej rekonceptualizacji5. Zatem za- angażowane uczestnictwo w tym procesie pedagogów sztuki jest oczywiste. Mirosława Zalewska-Pawlak 5 L. Manovich, Język nowych mediów, przeł. P. Cypryański, Warszawa 2006. Wstęp Część I Sztuka w kulturze konwergencji – implikacje pedagogiczne Grzegorz Sztabiński Uniwersytet Łódzki Katedra Historii Sztuki Kultura konwergencji a tożsamość dzieła sztuki Zagadnienie konwergencji, podejmowane przez Henry Jenkinsa, można odnosić wyłącznie do medialnej kultury popularnej. Za taką interpretacją jego koncepcji zdaje się przemawiać fakt, że autor poddaje analizie przede wszystkim programy telewizyjne, takie jak Robinsonowie czy Amerykański idol, albo serie filmów o Harrym Potterze lub Matriksie. Dodatkowym uza- sadnieniem wspomnianego przypuszczenia są uwzględniane wciąż przez Jenkinsa odniesienia do kwestii platform medialnych, współpracy prze- mysłów medialnych i maksymalizacji oglądalności. W tym kontekście uj- mowane są zachowania współczesnych odbiorców, którzy zdaniem autora wykazują niezwykłą aktywność przejawiającą się nie tylko w docieraniu do wybranych programów, ale również w przemieszczaniu się między płasz- czyznami medialnymi i „braniu spraw w swoje ręce”. Prowadzą oni „dialog z mediami masowymi, tworzą własne społeczności sieciowe, uczą się my- śleć, pracować i przetwarzać kulturę na nowe sposoby”1. Jenkins uważa, że prowadzi to do „fantastycznie kreatywnych” efektów. Oczywiście wszystkie te zagadnienia rozważane są także w kontekście efek- tów ekonomicznych. Atmosferę dyskusji podczas „adoracji przy ołtarzu konwergencji” studzi lub rozgrzewa perspektywa zwiększenia lub spadku sprzedaży. Uczestniczą w tym odbiorcy, którzy wykazując szczególną kre- atywność mogą nawet mieć udział w podziale dochodów z udanej interak- cji, która zaistniała w sieci. Czy jednak powyższy punkt widzenia w stosunku do koncepcji kultu- ry konwergencji jest słuszny albo nawet wyłącznie możliwy? Uważam, że przyjęcie go ograniczałoby sens idei Jenkinsa. Dlatego w przedstawionych tu rozważaniach spróbuję zastanowić się także nad konsekwencjami kultu- ry konwergencji dla twórczości artystycznej określanej jako „wysoka” lub 1 H. Jenkins, Kultura konwergencji. Zderzenie starych i nowych mediów, przeł. M. Bernatowicz, M. Filiciak, Warszawa 2007, s. VII. 14 „elitarna”. Uderzający jest fakt, że amerykański autor nie uwzględnia tych pojęć, a przynajmniej nie poświęca szczególnej uwagi oznaczanym przez nie kwestiom. Tymczasem wcześniejsze, dwudziestowieczne, teorie kultury masowej lub popularnej tworzone były w odniesieniu do relacji między kul- turą masową i „kulturą wyższą” (Clement Greenberg, Dwight Mac donald) albo sztuką elitarną i popularną (Richard Shusterman). W pierwszym przypadku wskazywano, że są one antagonistyczne i teorię kultury maso- wej tworzono na zasadzie przeciwstawienia jej cech prawdziwej twórczości artystycznej. W drugim przypadku autor, powołując się na idee pragma- tyzmu filozoficznego, wskazywał, że między kulturą elitarną i popularną nie ma zasadniczych, nieprzekraczalnych różnic, a ponadto możliwa jest ten- dencja (określona przez niego jako „melioryzm”) polegająca na możliwo- ści dosko nalenia kultury popularnej2. Jenkins nie przyjmuje żadnej z tych opcji, a ponadto w pewnym sensie ignoruje podział na sztukę masową, po- pularną i elitarną. Kultura masowa, co zauważali jej badacze, powstawała jako rezultat przejęcia i przetworzenia form i treści czerpanych zarówno z kultury ludo- wej jak i historycznego dorobku różnych dziedzin sztuki. Prowadziło to do upadku lub zachwiania różnych odmian integralności estetycznej. Macdo- nald pisał: Podobnie jak dziewiętnastowieczny kapitalizm, kultura masowa jest dyna- miczną, rewolucyjną siłą, burzącą przegrody klasy, tradycji, smaku i zacierającą kulturalne odrębności. Miesza i rozbełtuje wszystko razem, wytwarzając to co można nazwać homogenizowaną kulturą3. Proces ten nie zakładał jednak zatarcia podziału na wytwórcę i odbiorcę. Przeciwnie, podział ten był podkreślany poprzez zdecydowane egzekwowa- nie praw autorskich w stosunku do komercyjnych wytworów kultury maso- wej4. O ile więc, jak pisał Macdonald: 2 Por.: R. Shusterman, Żywe piękno i refleksja nad sztuką, przeł. A. Chmielewski, E. Ignaczak, L. Koczanowicz, Ł. Nysler, A. Orzechowski, Wrocław 1998, s. 224. 3 D. Macdonald, Teoria kultury masowej, przeł. Cz. Miłosz, [w:] Kultura masowa, oprac. Cz. Miłosz, Paryż 1959, s. 15. 4 Jenkins cytuje wypowiedź Lawrence’a Lessiga, który pisał, że w imię ideału własności intelek- tualnej zmieniono prawo tak, żeby „nikt nie mógł zrobić korporacji Disneya tego, co Walt Disney zrobił braciom Grimm” (H. Jenkins, Kultura konwergencji…, s. 136). On sam dodaje, że firmy me- dialne chcą abyśmy „patrzeli na treści medialne, ale ich NIE dotykali. Kupowali, ale NIE używali” we własny sposób i dla własnych celów (ibidem, s. 137). Grzegorz Sztabiński 15 [kultura masowa] jest bardzo, bardzo demokratyczna: odrzuca kategorycznie dyskryminację przeciwko komukolwiek, pomiędzy kimkolwiek i czymkolwiek5, nie dopuszczała ona, poza wyjątkowymi sytuacjami, demokratycznego równouprawnienia odbiorców w zakresie działań kreatywnych. Nie mogła dopuścić, gdyż byłoby to sprzeczne z interesami handlowymi jej produ- centów. Zaangażowano więc aparat prawny, aby uniemożliwić uczynienie z kultury komercyjnej „wspólnego dobra”. Zdaniem Jenkinsa proces taki jednak następuje obecnie. Poprzednia amerykańska kultura ludowa – pisze on – została zbudowana na zapożyczeniach z różnych ojczyzn. Nowoczesne media masowe budują na zapo- życzeniach z kultury ludowej. Nowa kultura konwergencji będzie zbudowana na zapożyczeniach z różnych konglomeratów medialnych6. Koncepcja Jenkinsa nie jest jednak oparta na akceptacji prostego ko- piowania czy plagiatu. Działanie przy użyciu fotokopiarki, czy drukowanie z komputera, to tylko początek procesu. Dalsze etapy polegają na korzy- staniu przez odbiorców ze znalezionego materiału zgodnie z ich własnymi celami, na łączeniu poszczególnych składników według nowych skojarzeń. Nie chodzi bowiem o proste zlepianie tego, co wcześniej traktowane było jako przynależne do różnych całości formalno-znaczeniowych, różnych gatunków, wreszcie do różnych mediów. Proces ten idzie dalej. Istniejące wcześniej utwory, klasyfikacje rodzajowe czy stosowane nośniki przesta- ją być traktowane jako wiążące, istotne, zobowiązujące do przestrzegania właściwych dla nich zasad. Bardzo dobrym przykładem takiej sytuacji jest opisany przez Jenkinsa przypadek Amerykanina filipińskiego pochodze- nia, ucznia szkoły średniej, który przy użyciu programu Photoshop połą- czył w jednym kolażu wizerunek Osamy bin Ladena i postać Berta z Ulicy Sezamkowej, chcąc pokazać dwie postacie złe. Jednak historia nie kończy się na zestawieniu tego, co przynależy do politycznych programów infor- macyjnych i tego, co pochodzi z telewizyjnego widowiska dla dzieci. Nowy kolaż został przechwycony przez wydawcę z Bangladeszu, który wydru- kował go na antyamerykańskich plakatach, koszulkach i transparentach. Z kolei w politycznym programie informacyjnym prezentowanym przez reporterów CNN można było oglądać takie transparenty niesione przez rozwścieczony tłum Arabów podczas manifestacji antyamerykańskiej. Wę- drówka wyrywanych z pierwotnego kontekstu elementów przekracza więc 5 D. Macdonald, Teoria kultury…, s. 15. 6 H. Jenkins, Kultura konwergencji…, s. 135. Kultura konwergencji a tożsamość dzieła sztuki
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wyzwoleni i zagubieni w sieci. Sztuka i wychowanie w kulturze konwergencji
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: