Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00105 007795 10476351 na godz. na dobę w sumie
XHTML i CSS. Dostępne witryny internetowe - książka
XHTML i CSS. Dostępne witryny internetowe - książka
Autor: Liczba stron: 488
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-1293-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> webmasterstwo >> css
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Wykorzystaj nowoczesne technologie, aby Twoje strony WWW stały się bardziej dostępne

Nowoczesne technologie zapewniania dostępności koncentrują się na umożliwieniu korzystania z internetu wszystkim ludziom - w jak największym zakresie. Szczególnie istotne jest przystosowanie witryn do potrzeb osób niepełnosprawnych. Tworzenie takich stron ma istotne znaczenie nie tylko ze względów społecznych, ale także ekonomicznych i prawnych (Amerykanie i Brytyjczycy wprowadzili ustawę antydyskryminacyjną, która nakłada na przedsiębiorstwa obowiązek posiadania witryn internetowych dostępnych dla wszystkich). Niektórzy twórcy stron WWW obawiają się, że ograniczy to ich kreatywność. Jednak współczesne narzędzia sprawiają, że aplikacje nie tylko nie tracą na atrakcyjności, ale jeszcze powiększa się grupa potencjalnych odbiorców, co może przekładać się na wzrost zysków firmy.

Książka, którą trzymasz w rękach, prezentuje różne zastosowania nowych technologii na konkretnym przykładzie konwersji witryny napisanej w języku HTML na nowoczesną stronę w XHTML, wykorzystującą kaskadowe arkusze stylów o zwiększonej dostępności.

Utworzone w ten sposób strony nie dyskryminują niepełnosprawnych użytkowników, mających trudności z czytaniem małych czcionek lub posługiwaniem się tradycyjnymi urządzeniami sterującymi. Podręcznik ten jest przeznaczony dla wszystkich, którzy korzystali wcześniej z HTML, a teraz chcą zaktualizować swoją wiedzę i umiejętności. Dzięki tej książce naprawdę szybko nauczysz się pisania kodu w XHTML czy korzystania z CSS przy zarządzaniu układem strony, a także poznasz reguły i wytyczne dotyczące dostępności oraz technologie ją wspomagające.

Aby Twoje strony były atrakcyjne i dostępne dla wszystkich!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

XHTML i CSS. DostŒpne witryny internetowe Autor: Jon Duckett T‡umaczenie: Rados‡aw Meryk ISBN: 978-83-246-1293-2 Tytu‡ orygina‡u: Accessible XHTML and CSS Web Sites Problem Design Solution Format: 168 x237, stron: 488 Wykorzystaj nowoczesne technologie, aby Twoje strony WWW sta‡y siŒ bardziej dostŒpne (cid:149) Jak przekonwertowa(cid:230) witrynŒ zgodnie z wymaganiami dostŒpno(cid:156)ci? (cid:149) Jak korzysta(cid:230) z technologii XHTML i CSS, aby tworzy(cid:230) przyjazne dla wszystkich strony WWW? (cid:149) Jak tworzy(cid:230) serwisy przeznaczone dla wielu platform? Nowoczesne technologie zapewniania dostŒpno(cid:156)ci koncentruj„ siŒ na umo¿liwieniu korzystania z internetu wszystkim ludziom - w jak najwiŒkszym zakresie. Szczeg(cid:243)lnie istotne jest przystosowanie witryn do potrzeb os(cid:243)b niepe‡nosprawnych. Tworzenie takich stron ma istotne znaczenie nie tylko ze wzglŒd(cid:243)w spo‡ecznych, ale tak¿e ekonomicznych i prawnych (Amerykanie i Brytyjczycy wprowadzili ustawŒ antydyskryminacyjn„, kt(cid:243)ra nak‡ada na przedsiŒbiorstwa obowi„zek posiadania witryn internetowych dostŒpnych dla wszystkich). Niekt(cid:243)rzy tw(cid:243)rcy stron WWW obawiaj„ siŒ, ¿e ograniczy to ich kreatywno(cid:156)(cid:230). Jednak wsp(cid:243)‡czesne narzŒdzia sprawiaj„, ¿e aplikacje nie tylko nie trac„ na atrakcyjno(cid:156)ci, ale jeszcze powiŒksza siŒ grupa potencjalnych odbiorc(cid:243)w, co mo¿e przek‡ada(cid:230) siŒ na wzrost zysk(cid:243)w firmy. Ksi„¿ka, kt(cid:243)r„ trzymasz w rŒkach, prezentuje r(cid:243)¿ne zastosowania nowych technologii na konkretnym przyk‡adzie konwersji witryny napisanej w jŒzyku HTML na nowoczesn„ stronŒ w XHTML, wykorzystuj„c„ kaskadowe arkusze styl(cid:243)w o zwiŒkszonej dostŒpno(cid:156)ci. Utworzone w ten spos(cid:243)b strony nie dyskryminuj„ niepe‡nosprawnych u¿ytkownik(cid:243)w, maj„cych trudno(cid:156)ci z czytaniem ma‡ych czcionek lub pos‡ugiwaniem siŒ tradycyjnymi urz„dzeniami steruj„cymi. PodrŒcznik ten jest przeznaczony dla wszystkich, kt(cid:243)rzy korzystali wcze(cid:156)niej z HTML, a teraz chc„ zaktualizowa(cid:230) swoj„ wiedzŒ i umiejŒtno(cid:156)ci. DziŒki tej ksi„¿ce naprawdŒ szybko nauczysz siŒ pisania kodu w XHTML czy korzystania z CSS przy zarz„dzaniu uk‡adem strony, a tak¿e poznasz regu‡y i wytyczne dotycz„ce dostŒpno(cid:156)ci oraz technologie j„ wspomagaj„ce. (cid:149) Transformacja kodu HTML na XHTML (cid:149) NarzŒdzia XML i mo¿liwo(cid:156)ci ich u¿ywania (cid:149) Zastosowanie CSS do definiowania stylu dokument(cid:243)w (cid:149) Rodzaje selektor(cid:243)w (cid:149) Czcionki i w‡a(cid:156)ciwo(cid:156)ci tekstowe (cid:149) Pseudoelementy tekstowe (cid:149) Wymiary, kolor i t‡o (cid:149) Walidacja arkuszy CSS (cid:149) Wykorzystanie CSS do zarz„dzania uk‡adem dokumentu (cid:149) Regu‡y i wytyczne dotycz„ce dostŒpno(cid:156)ci Aby Twoje strony by‡y atrakcyjne i dostŒpne dla wszystkich! Wydawnictwo Helion ul. Ko(cid:156)ciuszki 1c 44-100 Gliwice tel. 032 230 98 63 e-mail: helion@helion.pl Spis treści O autorze ................................................................................................................................................... 7 Przedmowa ............................................................................................................................................... 9 Wprowadzenie ..........................................................................................................................................11 Rozdział 1. Przedstawiamy witrynę ........................................................................................................17 Problemy z językiem HTML ............................................................................................ 18 Projekt ........................................................................................................................ 19 Terminologia ........................................................................................................... 20 Wprowadzenie do języka HTML ................................................................................. 21 Problemy związane z przeglądarkami ......................................................................... 25 Lekcje ze środowiska telefonów komórkowych ........................................................... 26 Dostępność ............................................................................................................ 27 Oddzielenie stylu od treści ....................................................................................... 29 „X” w nazwie XHTML ............................................................................................... 30 Historia technologii CSS ............................................................................................... 31 Korzystanie z arkuszy stylów ......................................................................................... 32 Wprowadzenie do przykładowej witryny ........................................................................... 34 Strona główna ........................................................................................................ 37 Strony z listami produktów ....................................................................................... 44 Strony ze szczegółowymi danymi o produktach .......................................................... 47 Struktura witryny ..................................................................................................... 51 Aktualizacja witryny ................................................................................................. 52 Podsumowanie ............................................................................................................ 54 Rozdział 2. Transformacja kodu HTML na XHTML .................................................................................55 Problem ....................................................................................................................... 56 Projekt ........................................................................................................................ 56 Strict XHTML .......................................................................................................... 58 Transitional XHTML ................................................................................................. 58 Frameset XHTML .................................................................................................... 59 Przykładowy dokument XHTML ................................................................................. 59 Pisanie dokumentów zgodnych ze składnią XML ........................................................ 61 4 XHTML i CSS. Dostępne witryny internetowe Dlaczego XML? ....................................................................................................... 71 Różnice pomiędzy wersjami Transitional i Strict języka XHTML 1.0 .............................. 74 Obsługa XHTML w narzędziach do tworzenia stron WWW ............................................ 81 Walidacja ............................................................................................................... 83 Rozwiązanie ................................................................................................................. 87 Strona główna ........................................................................................................ 87 Strony z listą produktów .......................................................................................... 98 Strony ze szczegółowymi danymi o produktach ........................................................ 100 Walidacja ............................................................................................................. 104 Podsumowanie .......................................................................................................... 105 Rozdział 3. Zastosowanie CSS do definiowania stylu dokumentów ....................................................107 Problem ..................................................................................................................... 108 Projekt ...................................................................................................................... 108 Jak działa CSS? .................................................................................................... 108 Więcej informacji na temat dodawania reguł CSS ..................................................... 115 Selektory .............................................................................................................. 120 Czcionki ............................................................................................................... 124 Właściwości tekstowe ........................................................................................... 132 Pseudoelementy tekstowe ..................................................................................... 138 Model ramek ........................................................................................................ 139 Elementy div i span ....................................................................................... 142 Właściwości ramek ............................................................................................... 144 Wymiary ............................................................................................................... 150 Kolor i tło ............................................................................................................. 154 Rozwiązanie ............................................................................................................... 162 Strona główna ...................................................................................................... 163 Strony z listami produktów ..................................................................................... 173 Strony ze szczegółowymi danymi produktów ............................................................ 175 Podsumowanie .......................................................................................................... 178 Rozdział 4. Zaawansowane zastosowania języka CSS ........................................................................179 Problem ..................................................................................................................... 180 Projekt ...................................................................................................................... 180 Pseudoklasy i pseudoelementy .............................................................................. 180 Listy .................................................................................................................... 195 Właściwości tabel ................................................................................................. 198 Widoczność elementów ......................................................................................... 202 Wiele arkuszy stylów i reguła @import ..................................................................... 204 Priorytety reguł ...................................................................................................... 206 Walidacja arkuszy CSS .......................................................................................... 207 Rozwiązanie ............................................................................................................... 208 Poprawa wyglądu łączy .......................................................................................... 208 Obramowania tabel na stronach ze szczegółowymi danymi produktów ....................... 210 Podsumowanie .......................................................................................................... 213 Rozdział 5. Wykorzystanie CSS do zarządzania układem dokumentu ................................................215 Problem ..................................................................................................................... 216 Projekt ...................................................................................................................... 216 Schematy określania pozycji w CSS ........................................................................ 216 Warstwy nakładające się na siebie ......................................................................... 232 Spis treści 5 Popularne układy .................................................................................................. 235 Możliwości wyboru układu ...................................................................................... 251 Rozwiązanie ............................................................................................................... 253 Podsumowanie .......................................................................................................... 262 Rozdział 6. Dostępność .........................................................................................................................263 Problem ..................................................................................................................... 264 Projekt ...................................................................................................................... 265 Technologie wspomagające ................................................................................... 266 Dodatkowe korzyści ze stosowania się do reguł dostępności .................................... 267 Wytyczne dotyczące dostępności ............................................................................ 268 Tworzenie dostępnych stron WWW .......................................................................... 270 Rozwiązanie ............................................................................................................... 302 Zdefiniowanie odpowiedników tekstowych dla elementów nietekstowych ................... 302 Sprawdzenie dynamicznej zawartości oraz kolorów i kontrastu .................................. 303 Dodanie łączy w celu pominięcia powtarzających się łączy nawigacyjnych ................... 303 Podsumowanie .......................................................................................................... 306 Rozdział 7. Tworzenie dostępnych tabel i formularzy oraz testowanie witryny .............................307 Problem ..................................................................................................................... 308 Projekt ...................................................................................................................... 309 Tabele ................................................................................................................. 309 Formularze ........................................................................................................... 322 Zagadnienia dostępności witryn dla osób niesłyszących ........................................... 336 Dostępne ramki .................................................................................................... 337 Ostatnia deska ratunku — sam tekst ..................................................................... 340 Sprawdzanie zgodności witryny z wymogami dostępności ......................................... 341 Rozwiązanie ............................................................................................................... 344 Strony ze szczegółowymi danymi o produktach ........................................................ 344 Testowanie witryny za pomocą programu Bobby ....................................................... 346 Testowanie za pomocą LIFT ................................................................................... 347 Podsumowanie .......................................................................................................... 348 Rozdział 8. Spojrzenie w przyszłość ...................................................................................................349 Problem ..................................................................................................................... 350 Projekt ...................................................................................................................... 350 Sytuacja bieżąca ................................................................................................... 350 Nowe urządzenia ................................................................................................... 351 Lekcje ze środowiska urządzeń mobilnych ............................................................... 352 Moduły abstrakcyjne języka XHTML ......................................................................... 353 XHTML 1.1 ........................................................................................................... 355 XHTML Basic ........................................................................................................ 361 Dokumenty hybrydowe ........................................................................................... 363 Język XHTML na różnych urządzeniach .................................................................... 368 Rozwiązanie ............................................................................................................... 377 Podsumowanie .......................................................................................................... 381 Dodatek A Końcowy kod przykładu ......................................................................................................383 Strona główna ............................................................................................................ 384 Strony z listą produktów .............................................................................................. 386 Strony ze szczegółowymi danymi o produktach .............................................................. 389 Arkusz stylów CSS ...................................................................................................... 391 6 XHTML i CSS. Dostępne witryny internetowe Dodatek B Elementy XHTML ...................................................................................................................397 Dodatek C Właściwości CSS .................................................................................................................435 Właściwości dotyczące czcionek .................................................................................. 435 Właściwości tekstowe ................................................................................................. 439 Właściwości dotyczące koloru i tła ............................................................................... 442 Właściwości dotyczące obramowania ........................................................................... 444 Wymiary .................................................................................................................... 446 Właściwości marginesów ............................................................................................ 449 Właściwości wypełnienia ............................................................................................. 449 Właściwości list ......................................................................................................... 450 Właściwości opisujące pozycje .................................................................................... 451 Właściwości obrysu .................................................................................................... 456 Właściwości tabel ....................................................................................................... 456 Właściwości dodatkowe .............................................................................................. 458 Właściwości międzynarodowe ...................................................................................... 460 Jednostki długości ...................................................................................................... 461 Dodatek D Sekwencje sterujące ..........................................................................................................463 Wbudowane sekwencje sterujące języka XML ............................................................... 464 Encje znakowe XHTML ................................................................................................ 464 Dodatek E Typy MIME ............................................................................................................................467 Tekst ........................................................................................................................ 468 Grafika ...................................................................................................................... 468 Dokumenty wieloczęściowe ......................................................................................... 468 Dźwięk ...................................................................................................................... 468 Wideo ....................................................................................................................... 469 Aplikacje .................................................................................................................... 469 Skorowidz ..............................................................................................................................................471 1 Przedstawiamy witrynę W ciągu stosunkowo krótkiego czasu internet rozwinął się w niezwykłym tempie. Kiedy zaczą- łem uczyć się języka HTML, nie wyobrażałem sobie nawet, że dziś tak wiele osób będzie ko- rzystać z internetu. Siedząc przy moim komputerze desktop PC, nie wyobrażałem sobie również tego, że obecnie będę musiał pisać strony, do których można uzyskać dostęp za pomocą tak wielu różnych urządzeń — na przykład telefonów komórkowych bądź przystawek telewizyjnych typu STB. Te nowe urządzenia dość znacznie się różnią od komputerów desktop — mają ekrany innych rozmiarów, a także inną moc obliczeniową i dostępną ilość pamięci, a poza tym pozwalają użytkownikom na dostęp do informacji na wiele różnych sposobów. Biorąc pod uwagę skalę rozwoju internetu oraz sposób, w jaki się zmienił, nie ma się co dziwić, że ci z nas, którzy zaj- mują się tworzeniem witryn WWW, muszą zadbać o zaktualizowanie swoich umiejętności oraz że narzędzia wykorzystywane do tej pracy również wymagają modernizacji. W tym rozdziale opisano, dlaczego warto nauczyć się pisania stron za pomocą XHTML i CSS oraz dlaczego tak bardzo ważne jest zadbanie o to, aby strony były dostępne. W tym rozdziale zaprezentujemy również przykładową witrynę, z którą będziemy pracować na kartach tej książki. W tym rozdziale: (cid:81) przeanalizujemy niektóre problemy, jakie sprawia używanie tradycyjnego języka HTML; (cid:81) dowiemy się, dlaczego istotne znaczenie ma oddzielenie stylu od treści; (cid:81) zapoznamy się z przykładową witryną Fajna Promocja; jest to witryna, którą będziemy aktualizowali na kartach tej książki; (cid:81) dowiemy się, jakie są cele modyfikacji projektu witryny; (cid:81) dowiemy się czegoś więcej na temat korzyści, jakie można uzyskać, tworząc dostępne witryny z wykorzystaniem XHTML i CSS. Po przeczytaniu niniejszego rozdziału Czytelnicy będą rozumieli powody, dla których należy zaktualizować swoje umiejętności i zmodyfikować witryny, oraz będą wiedzieli, jakie działania będą wykonywane z przykładową witryną zamieszczoną w tej książce. 18 XHTML i CSS. Dostępne witryny internetowe Problemy z językiem HTML Równolegle ze zmianami, jakie zaszły w internecie, zmieniał się również język HTML. Orga- nizacja W3C (World Wide Web Consortium — zajmująca się ustalaniem wielu standardów internetowych) opublikowała kilka wersji języka HTML. Pierwsza pozwalała na korzystanie z zestawu znaczników do opisywania struktury dokumentu, ale nie oferowała zbyt wielu me- chanizmów zarządzania ich wyglądem. Wersja HTML 4 jest o wiele bardziej złożona od swojej pierwotnej wersji. Własności dodawane w ciągu wielu lat do języka HTML dostarczyły projek- tantom stron internetowych wielu mechanizmów zarządzania wyglądem stron. Na przykład, autorzy stron WWW uzyskali mechanizm zarządzania dokładną szerokością tabel (co do piksela), rozmiarem i wielkością czcionek, kolorami, grafiką używaną w tle itp. Dodanie nowych reguł pozwalających projektantom na zarządzanie wyglądem stron oznaczało możliwość tworzenia atrakcyjnych stron, które doskonale działały na komputerach biurkowych o przeciętnej mocy obliczeniowej. Pomimo tego, projektanci stron w dalszym ciągu napotykali trudności: (cid:81) Producenci różnych przeglądarek opracowują różne sposoby wykonywania tych samych zadań, co oznacza, że witryny nie wyglądają ani nie działają tak samo we wszystkich przeglądarkach. (cid:81) Różni użytkownicy stosują ekrany różnych rozmiarów oraz różne rozdzielczości, zatem strony nie wyglądają tak samo na wszystkich komputerach. (cid:81) Powstały nowe urządzenia pozwalające na dostęp do internetu. Nie były to już wyłącznie biurowe komputery PC, ale także przystawki telewizyjne typu STB, telefony komórkowe itp., a każde nowe urządzenie charakteryzowało się nowym zestawem funkcji. Na przykład strona zawierająca tabelę o szerokości 700 pikseli nie zmieści się na ekranie telefonu o rozmiarze 128 pikseli. (cid:81) Jeśli programista (lub jego szef) zechciał zmienić jakieś elementy projektu strony — na przykład kolory lub używane czcionki, musiał zmieniać wszystkie strony, ponieważ informacje te były zapisane w kodzie HTML każdej ze stron. (cid:81) W miarę jak projektanci zaczęli używać coraz więcej kodu HTML do zarządzania układem stron, kod źródłowy stron stawał się coraz obszerniejszy, a jego pisanie stawało się coraz bardziej skomplikowane. To z kolei stwarzało więcej okazji do popełniania błędów podczas tworzenia oraz edycji witryn. (cid:81) Użytkownicy z wadami wzroku mogą mieć trudności z przeczytaniem niektórych fragmentów tekstu w witrynach, a osoby z poważnym osłabieniem widzenia w ogóle nie są w stanie poruszać się po niektórych witrynach. W rezultacie niektóre firmy zaczęły tworzyć po kilka wersji swoich witryn WWW — opraco- wywano różne wersje dla różnych przeglądarek i urządzeń, a nawet tworzono wersje wyłącznie tekstowe mające na celu spełnienie wymagań osób niepełnosprawnych. Oczywiście oznaczało to mnóstwo dodatkowej pracy, a czasami prowadziło do sytuacji, w której pewne wersje witryn nie były tak aktualne, jak pozostałe. Oczywiście takie rozwiązanie jest dalekie od idealnego. Rozdział 1. (cid:81) Przedstawiamy witrynę 19 Podsumowując, posługiwanie się tradycyjnym językiem HTML stwarzało następujące problemy: (cid:81) W miarę rozwoju języka HTML wprowadzano do niego mnóstwo reguł definiowania stylu pozwalających autorom stron WWW na zarządzanie wyglądem swoich stron. Jednak te usprawnienia w języku oznaczały, że reguły rządzące wyglądem stron mieszano z zasadniczą treścią dokumentów i wiele z nich działało w zamierzony sposób wyłącznie w biurkowych komputerach PC. (cid:81) Ponieważ internet jest tak rozbudowanym medium, powinien być dostępny dla maksymalnie szerokiego grona użytkowników. Dotyczy to również osób niepełnosprawnych mających trudności z czytaniem, słyszeniem lub posługujących się myszą nie tak sprawnie, jak inni. Jak można zauważyć, zmiany, jakie trzeba wprowadzić w sposobie tworzenia stron, odzwier- ciedlają jedynie wzrost popularności internetu oraz zmiany w sposobach posługiwania się nim. W tym rozdziale dowiemy się, w jaki sposób i dlaczego zmieniły się języki tworzenia stron WWW. Projekt Po opublikowaniu HTML 4.0, organizacja W3C (odpowiedzialna za opracowywanie specyfika- cji języka HTML) zdecydowała, że nadszedł czas na wielką przemianę w sposobie pisania witryn internetowych. Problemy opisane w poprzednim podrozdziale dawały wzkazówkę organi- zacji W3C, że zmiany powinny odzwierciedlać następujący prosty fakt: Różni użytkownicy wymagają różnego sposobu prezentacji tych samych informacji. Oto trzy najczęstsze powody, dla których trzeba prezentować informacje w witrynach WWW na różne sposoby: (cid:81) Różne technologie używane do przeglądania stron internetowych mają różne możliwości i nie wszystkie są w stanie wyświetlić ten sam projekt tak samo dla wszystkich użytkowników. (cid:81) Informacje dostępne online często są przydatne w różnych formatach, na przykład w postaci wydrukowanej lub w formie slajdów prezentowanych na konferencji. (cid:81) Niektóre osoby mają trudności z dostępem do informacji w sposób, który dla innych jest łatwy. Na przykład osoby z wadami wzroku mogą mieć trudności z czytaniem tekstu na ekranie komputera. Ten ostatni punkt jest szczególnie ważny, bowiem internet w znaczący sposób zmienia codzienne życie wielu osób — zastosowania internetu obejmują szeroki zakres operacji (począwszy od możliwości robienia zakupów, korzystania z usług bankowych i płacenia rachunków online, a skończywszy na próbach elektronicznego głosowania) — w związku z tym nie można wyłą- czyć z grona jego użytkowników osób niepełnosprawnych. 20 XHTML i CSS. Dostępne witryny internetowe Internet może mieć olbrzymi wpływ na życie osób niepełnosprawnych, zwłaszcza tych, dla których opuszczanie domu jest trudniejsze niż dla osób sprawnych. W związku z tym jest bardzo ważne, aby z osiągnięć postępu technicznego mogli korzystać wszyscy. Organizacja W3C zaproponowała następujące rozwiązanie tych problemów: usunięcie z zestawu znaczników wszystkich elementów, przez lata dodawanych do HTML, które służyły do prezen- tacji danych, a zatem takich jak font i center oraz atrybuty bgcolor i color. Pozostałe znaczniki HTML opisują strukturę i semantykę dokumentów, na przykład tytuł dokumentu, początek i koniec akapitu, teksty reprezetujące nagłówki itp. Nie oznacza to, że projektanci stron WWW stracili kontrolę nad wyglądem dokumentów. Zaproponowano im używanie arkuszy stylów — osobnych dokumentów określających sposób wyświetlania stron. W rzeczywistości arkusze stylów mają kilka innych zalet. Zostaną one opisane w dalszej części tego rozdziału. W rezultacie oddzielenia stylu od treści organizacja W3C opracowała dwa standardy: XHTML i CSS. Producenci przeglądarek powinni zadbać o ich obsługę, natomiast autorzy stron WWW powinni się ich nauczyć. Nie należy się jednak tym zrażać. W rzeczywistości oba języki są bardzo podobne do języka HTML, który już znamy. Dzięki temu proces uczenia się wymie- nionych technologii jest dość szybki i prosty. Przed przystąpieniem do analizowania tego, w jaki sposób zmieniły się języki tworzenia stron internetowych, w następnym punkcie objaśnimy kilka kluczowych terminów. Dzięki temu będę miał pewność, że Czytelnicy rozumieją je w taki sam sposób, jak ja. Następnie opowiem trochę o tym, jak to się stało i dlaczego dziś stajemy przed koniecznością nauki nowych języków oraz wyjaśnię różnice pomiędzy prezentacyjnym a strukturalnym zestawem znaczników. Terminologia Z pewnością wiele spośród terminów opisanych poniżej będzie brzmiało znajomo dla większości Czytelników. Trzeba jednak pamiętać, że czasami różne osoby opisują tę samą rzecz, używając nieco innych pojęć. Szybki przegląd niezbędnych definicji da nam pewność, że Czytelnicy przed przystąpieniem do aktualizowania swoich umiejętności będą właściwie rozumieli pojęcia za- mieszczone w poniższym tekście. Znacznik to zbiór znaków ujęty w nawiasy trójkątne. Na przykład poniżej zamieszczono po- pularny znacznik otwierający: td Towarzyszy mu znacznik zamykający. Wszystko, co znajduje się pomiędzy tymi znacznikami, występuje jako dane tabeli (ang. table data — stąd litery td): /td Element odnosi się zarówno do znacznika otwierającego, jak i zamykającego, plus wszystkiego, co znajduje się pomiędzy nimi. Na przykład poniżej pokazano element komórki tabeli: td 234.5 /td Rozdział 1. (cid:81) Przedstawiamy witrynę 21 Treść występującą pomiędzy znacznikami otwierającym i zamykającym określa się terminem zawartość elementu. Elementy mogą mieć atrybuty, które dodatkowo je opisują. Atrybuty zawsze umieszcza się wewnątrz znacznika otwierającego element. Oto przykład użycia atrybutu align: td align= right Powyższy atrybut wskazuje na to, że zawartość komórki tabeli powinna być wyrównana do prawej. Dla niektórych elementów nie używa się znaczników zamykających. Na przykład element img może mieć kilka atrybutów, ale nie ma żadnej zawartości — nie ma niczego pomiędzy znaczni- kiem otwierającym a zamykającym: img src= /images/120x80_logo.gif alt= Logo Acme width= 120 height= 80 Elementy bez zawartości określa się jako tzw. puste elementy. Jak się przekonamy w rozdziale 2., puste elementy w XHTML zapisuje się inaczej, zatem trzeba się nauczyć pisania znaczników img , br i hr w nowy sposób. Przedstawione pojęcia pokazano na rysunku 1.1. Rysunek 1.1 Wprowadzenie do języka HTML Usunięcie z języka HTML wszystkich reguł dotyczących stylu można uznać raczej za krok wstecz niż za ekscytującą nową cechę języka. Aby zrozumieć, dlaczego język HTML ewoluował w taki sposób — tzn. dlaczego wprowadzono w nim zestaw znaczników do zarządzania stylami, takich jak elementy font i atrybut bgcolor, skoro miały one być usunięte — należy przyjrzeć się, jak doszło do tego, że HTML rozwinął się w język, który dziś znamy i używamy. Jak to zwykle bywa, odpowiedź okazała się oczywista poniewczasie — cóż, problemy nie zawsze dadzą się przewidzieć. HTML opracowano jako język znaczników w celu opisania struktury i semantyki dokumentu. Elementy i atrybuty HTML miały wskazywać takie fragmenty, jak tytuł dokumentu, nagłówki, akapity, dane należące do akapitu itp. W najwcześniejszej postaci internet miał służyć do przesyłania dokumentów naukowych, tak by społeczność miała szybki i łatwy dostęp do opu- blikowanej pracy. Oto fragment dokumentu, który może być przykładem informacji wygene- rowanych dla społeczności naukowej (ten kod jest zapisany w pliku r01_list01.html dostępnym do pobrania): 22 XHTML i CSS. Dostępne witryny internetowe !DOCTYPE html PUBLIC -//W3C//DTD HTML 4.01//EN http://www.w3.org/TR/1999/ (cid:180)REC-html401-19991224/strict.dtd html head title Wpływ internetu na teorie psychologiczne na temat jednostki /title /head body h1 Wpływ internetu na teorie psychologiczne na temat jednostki /h1 h2 Streszczenie /h2 p W artykule omówiono cele, w jakich użytkownicy internetu przyjmują określoną (cid:180)osobowość online oraz wpływ tych zachowań na teorie psychoanalityczne (cid:180)dotyczące jednostki i tożsamości człowieka. /p p O ile psychologowie od dawna sugerowali, że nasze pojęcie jednostki (cid:180)powinno odzwierciedlać pojedynczą, jednorodną i racjonalną osobowość, wiele (cid:180)osób przyjmuje osobowość online, która znacznie się różni od osobowości (cid:180)w życiu codziennym. /p ... /body /html Chociaż tego typu dokument był bardzo praktyczny i umożliwiał pracownikom naukowym znacznie łatwiejsze współdzielenie informacji w porównaniu z drukowanymi magazynami, prezentacja tych dokumentów była dość monotonna. Można to zauważyć na rysunku 1.2, gdzie pokazano, jak wyglądałby dokument z listingu w przeglądarce. Rysunek 1.2 Bardzo szybko wiele osób zdało sobie sprawę z olbrzymiego potencjału internetu. Użytkownicy ci zaczęli tworzyć strony WWW służące różnym celom — od osobistych stron do rozbudowa- nych serwisów firmowych mających na celu reklamę produktów i usług firm. Nie minęło zbyt wiele czasu, zanim autorzy stron WWW zdali sobie sprawę z tego, że dobrze by było zarządzać wyglądem tworzonych przez nich witryn. Oczekiwali tego samego poziomu kontroli nad wyglądem stron, jaki mają twórcy magazynów drukowanych nad swoimi dokumentami. Na przykład, projektanci stron WWW chcieli mieć możliwość zmiany czcionek i kolorów używanych w dokumentach oraz określania miejsc, w których ma się pojawić tekst na stronie. W rezultacie producenci najpopularniejszych przeglądarek zaczęli dodawać nowe elementy i atrybuty zarządzające wyglądem stron WWW. Zarówno firma Netscape, jak i Microsoft usilnie próbowały zdobyć jak największy udział w rynku przeglądarek dzięki zapewnieniu projektan- tom WWW większej kontroli nad stronami wyświetlanymi w przeglądarkach. Wiele takich elementów wprowadziła również organizacja W3C w kolejnych wersjach języka HTML. Rozdział 1. (cid:81) Przedstawiamy witrynę 23 Ten nowy zestaw znaczników jest znany jako prezentacyjny lub inaczej stylistyczny, po- nieważ ma wpływ na wygląd strony (nie opisuje struktury i semantyki dokumentu w sposób zgodny z pierwotnym przeznaczeniem języka HTML). Najważniejszymi przykładami znaczni- ków nowego typu są elementy center i font oraz atrybuty bgcolor i color. Projektanci stron szybko opanowali sztuczki umożliwiające im zarządzanie układem stron (usta- wianiem pozycji tekstu na ekranie) w sposób podobny do tego, jaki wykorzystywali specjaliści od druku. Dwie najczęściej stosowane techniki rozmieszczania tekstu na stronie to użycie tabel w roli siatek oraz przezroczystych, jednopikselowych plików GIF (sztuczka znana powszechnie jako jednopikselowy GIF lub przezroczysty GIF). Na poniższym listingu pokazano stronę z pliku r01_list01.html z dodanymi znacznikami zarzą- dzającymi jej prezentacją. Nowy dokument — dostępny w pliku r01_list02.html — z powodu znaczników stylu dodanych do strony jest znacznie obszerniejszy od poprzedniego: !DOCTYPE html PUBLIC -//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN (cid:180) http://www.w3.org/TR/1999/REC-html401-19991224/loose.dtd html head title Wpływ internetu na teorie psychologiczne na temat jednostki /title /head body bgcolor= #000 center table width= 650 border= 1 cellpadding= 10 cellspacing= 0 tr td bgcolor= #999 h1 font face= Arial, Helvetica, sans-serif size= 5 color= #fff Wpływ internetu na teorie psychologiczne na temat jednostki /font /h1 /td /tr tr td bgcolor= #efefef h2 font face= Arial, Helvetica, sans-serif size= 4 color= #006 Streszczenie /font /h2 font face= Arial, Helvetica, sans-serif size= 2 color= #333 W artykule omówiono cele, w jakich użytkownicy internetu przyjmują (cid:180)określoną osobowość online oraz wpływ tych zachowań na teorie (cid:180)psychoanalityczne dotyczące jednostki i tożsamości człowieka. br O ile psychologowie od dawna sugerowali, że nasze pojęcie jednostki (cid:180)powinno odzwierciedlać pojedynczą, jednorodną i racjonalną osobowość, (cid:180)wiele osób przyjmuje osobowość online, która znacznie się różni od (cid:180)osobowości w życiu codziennym. ... /font /td /tr /table /center /body /html 24 XHTML i CSS. Dostępne witryny internetowe Pomimo że układ dokumentu w dalszym ciągu jest stosunkowo prosty, rozmiar strony znacznie się zwiększył. Liczba znaków (bez spacji) niemal podwoiła się. Plik r01_list01.html miał zaledwie 529 znaków, podczas gdy dokument r01_list02.html zawiera aż 928 znaków. Ta dodatkowa złożoność zwiększa możliwość popełnienia błędu, zarówno podczas tworzenia strony, jak i podczas wprowadzania modyfikacji. Dokument r01_list02.html w postaci, w jakiej wyświe- tla się w przeglądarce, pokazano na rysunku 1.3. Rysunek 1.3 Kiedy reguły zarządzające prezentacją strony WWW są pomieszane z właściwą zawartością strony, zmiana dowolnego aspektu prezentacji witryny (na przykład kroju czcionki nagłówków lub koloru tła strony) oznacza konieczność zmiany każdej strony w witrynie. Kiedy weźmie się pod uwagę fakt, że wiele stron jest zaśmieconych znacznikami font oraz mnóstwem atrybutów prezentacyjnych, znalezienie znacznika, który chcemy zmienić, staje się bardzo trudne. Jak łatwo zauważyć, wprowadzenie definicji stylów do zestawu znaczników HTML stworzyło więcej okazji do popełnienia błędów. Równocześnie z pisaniem nowych wersji przeglądarek zdolnych do obsłużenia nowego zestawu znaczników, ich producenci starali się ułatwić pisanie stron ich autorom poprzez wprowadzenie możliwości zdefiniowania kodu, który wyświetlałby strony nawet wtedy, kiedy kod HTML zawiera błędy. Oznaczało to, że wielu autorów dokumentów HTML uczyło się złych nawyków. Nawet niektóre wiodące narzędzia do tworzenia stron generowały niezgrabny kod. Co więcej, ponieważ producenci przeglądarek tworzyli je w taki sposób, by mogły generować strony nawet wtedy, gdy dokumenty zawierały błędy, musiały się zwiększyć wymagania w zakresie ilości miejsca na dysku oraz pamięci potrzebnej do działania przeglądarek. Żadne z wprowadzonych usprawnień nie było z gruntu złe. Gdyby nie można było tworzyć atrakcyjnych stron WWW oraz gdyby tworzenie stron WWW nie było tak łatwe, jak jest dzisiaj, to internet prawdopodobnie nie stałby się tak popularny, jak w tej chwili. Jednak jak już się przekonaliśmy, z powodu wprowadzonych nowych znaczników oraz sposobów kontroli układu dokumentów stosowanych przez projektantów, strony WWW stawały się coraz bardziej obszerne. Rozdział 1. (cid:81) Przedstawiamy witrynę 25 Zestaw znaczników nie służył już tylko do opisania struktury strony oraz wskazywania elementów dokumentu, ale także zawierał mnóstwo znaczników, których wyłącznym celem było zarządza- nie prezentacją strony dla urządzenia jednego typu: biurkowego komputera PC. Problemy związane z przeglądarkami Problemy związane z pisaniem stron zawierających reguły zarządzające ich wyglądem zaostrzał fakt, iż sposób, w jaki użytkownicy przeglądali strony, zmieniał się równie szybko, jak rosła liczba użytkowników internetu. Jak już wspominałem, postęp w technologiach wiązał się z na- stępującymi faktami: (cid:81) zwiększały się możliwości procesorów i kart graficznych; (cid:81) stały się dostępne ekrany o wyższej rozdzielczości; (cid:81) spadała cena większych ekranów, a wraz ze spadkiem cen, stawały się one coraz powszechniejsze; (cid:81) pojawiły się urządzenia inne niż komputery desktop PC zdolne do korzystania z internetu, takie jak telefony komórkowe i przystawki STB; obecnie produkuje się nawet lodówki z wbudowanymi przeglądarkami WWW. Każdy z tych aspektów stwarzał nowe wyzwania: (cid:81) W miarę poprawy jakości procesorów i kart graficznych, coraz więcej osób zachęcano do używania ekranów o wyższej rozdzielczości. (cid:81) Ze względu na powszechniejsze wykorzystanie większych ekranów, więcej osób zaczęło używać wyższych rozdzielczości. (cid:81) Witryny zaprojektowane dla rozdzielczości 640×480 w rozdzielczości 1024×768 wydawały się mniejsze, dlatego czytanie ich w wyższych rozdzielczościach stawało się trudniejsze. (cid:81) Nowe urządzenia zwykle miały mniejsze ekrany, niższe rozdzielczości, mniejszą moc obliczeniową oraz mniej pamięci do dyspozycji. Najwięcej wyzwań stwarzały nowe typy urządzeń używanych do dostępu do internetu, takie jak telefony komórkowe, komputery PDA (na przykład Blackberry i Palm Pilot) oraz przystawki STB, ponieważ ich ekrany znacznie się różniły od ekranów komputerów PC typu desktop (nie chodziło tylko o nieco większy rozmiar lub trochę wyższą rozdzielczość). Z całą pewnością dla autorów stron WWW nie byłaby dobra konieczność pisania stron WWW od początku dla każdego urządzenia, które może uzyskać dostęp do internetu. Problemy opisane powyżej — podkreślę to raz jeszcze — są związane ze sposobem, w jaki za- projektowano język HTML. Gdyby można było oddzielić treść od reguł zarządzających sposobem wyświetlania stron na komputerach desktop PC, można by zaprezentować tę samą treść dla kolejnego urządzenia poprzez stworzenie tylko jednego nowego zbioru reguł prezen- tacyjnych wykorzystywanych przez każdą stronę serwisu WWW (w odróżnieniu od koniecz- ności modyfikowania każdej strony i dostosowywania jej do stylu właściwego dla nowego urządzenia). 26 XHTML i CSS. Dostępne witryny internetowe Oczywiście stworzenie od podstaw nowej wersji witryny dla każdego typu urządzenia, które może uzyskać dostęp do internetu, nie jest rozwiązaniem praktycznym. Jak się przekonamy, można się wiele nauczyć, przyglądając się sposobom, w jakie pierwsze urządzenia mobilne korzystały z sieci. Można śmiało stwierdzić, że sytuacja opisana powyżej spowodowała zinten- syfikowanie wysiłków organizacji W3C w kierunku opracowania nowej wersji języka XHTML. Lekcje ze środowiska telefonów komórkowych Kiedy producenci telefonów komórkowych postanowili stworzyć telefony pozwalające na korzystanie z internetu, wiedzieli, że strony HTML dostępne w internecie nie są odpowiednie dla tych urządzeń. Nie tylko strony te były zaprojektowane dla ekranów znacznie większych i bardziej skomplikowanych, ale również telefony dysponowały znacznie mniejszą ilością pamięci i miały zbyt słabą moc obliczeniową, by można było używać ich do przeglądania stron. Kluczowym elementem była pamięć, ponieważ jak wspomniałem wcześniej, przeglądarki zaprojektowane do pracy na komputerach biurkowych miały obszerny kod pozwalający na wyświetlanie stron nawet wtedy, gdy były z błędami. Jeśli weźmie się pod uwagę, że wyma- gania systemowe przeglądarki Netscape 7.2 to 26 MB miejsca na twardym dysku oraz 64 MB pamięci RAM, nietrudno dojść do wniosku, że to za dużo jak na przeciętny telefon komórkowy. Ponieważ telefony komórkowe korzystają z internetu w tak bardzo różny sposób w porównaniu z komputerami PC, ich producenci opracowali własny język zaprojektowany specjalnie w celu udostępniania stron internetowych dla telefonów komórkowych. W rezultacie powstało kilka konkurujących ze sobą języków mających na celu udostępnianie treści z internetu telefonom komórkowym — na przyklad język WML (Wireless Markup Language) należący do grupy specyfikacji WAP (Wireless Application Protocol), Compact HTML czy też HDML (Handheld Device Markup Language). Jeśli jednak przyjrzymy się bliżej tym wszystkim językom, przeko- namy się, że mają one pewną wspólną cechę — wszystkie działają tak, jakby stanowiły pod- zbiór języka HTML, i pozwalają użytkownikom na wykonywanie następujących operacji: tworzenie tytułów, nagłówków i tekstu; (cid:81) (cid:81) definiowanie łączy pomiędzy stronami; (cid:81) osadzenie prostych obrazów; (cid:81) (cid:81) pobieranie danych od użytkowników za pomocą prostych formularzy. tworzenie prostych tabel; W językach tych brakowało bardziej zaawansowanych własności przeglądarek WWW, na przykład wyświetlania złożonego układu stron z wykorzystaniem tabel oraz pobierania informacji z wykorzystaniem złożonych elementów sterujących formularzy. Nie można było również wyświetlać animacji Flash oraz uruchamiać skomplikowanych skryptów. Języki te wymagały również od autorów ścisłego przestrzegania reguł składni — przeglądarki telefonów komórkowych nie radziły sobie z nieścisłościami w kodowaniu, jak główne przeglą- darki w komputerach desktop. Rozdział 1. (cid:81) Przedstawiamy witrynę 27 Dzięki utworzeniu własnych, mniej rozbudowanych języków, producenci telefonów komór- kowych mogli stworzyć mniej skomplikowane przeglądarki wymagające mniej pamięci i mocy obliczeniowej, i dzięki temu zdolne do działania w telefonach. Poniewczasie można zauważyć, że wszystkie te działania można porównać do okrywania koła na nowo, podczas gdy zamiast te- go można było skorzystać z okrojonego zbioru elementów HTML i atrybutów. Tak się jednak nie stało. W kilku momentach historii internetu można było dojść do przekonania. że każde nowe urzą- dzenie korzystające z internetu będzie wymagało opracowania własnego języka odzwiercie- dlającego możliwości tego urządzenia. Oznaczałoby to konieczność tworzenia kilku różnych wersji każdej strony — osobnej dla każdego urządzenia. Czytelników, którzy kiedykolwiek zmagali się z próbami stworzenia witryny działającej jednocześnie w przeglądarce Internet Explorer i Netscape, taka perspektywa z pewnością przyprawia o dreszcze. Co więcej, jeśli każde nowe urządzenie wymagało własnego języka, zaakceptowanie ich było trudniejsze, ponieważ sukces określonego urządzenia wymagał specjalnego opracowania dla niego treści dostępnych w internecie. Jak się przekonamy w ostatnim rozdziale tej książki, rozwiązanie organizacji W3C umoż- liwiło wszystkim urządzeniom, zarówno dostępnym na rynku obecnie, jak i w przyszłości, na używanie języków bazujących na XHTML. Zanim jednak Czytelnicy będą mogli nauczyć się pracy z wieloma urządzeniami, muszą przejść długą drogę. W praktyce, w przypadku tworzenia witryn przeznaczonych dla wielu platform zazwyczaj strony są generowane dynamicznie na podstawie zawartości bazy danych (nie są zaś tworzone statycznie dla każdego urządzenia z osobna). Z tego względu, jak przekonamy się w tej książce, ważne jest zapewnienie, by w bazie danych znalazł się kod XHTML, który można później przekształcić na potrzeby różnych urządzeń. Dostępność Wielu projektantów stron internetowych przyjęło zwyczaj projektowania witryn internetowych z dokładnością co do piksela. Do projektowania układu stron wykorzystywali tabele o szerokości mierzonej w pikselach, używali czcionek o stałej szerokości i często korzystali z grafiki w celu opracowywania atrakcyjnego układu stron. Takie podejście ułatwiało zapewnienie takiego samego wyglądu strony na różnych komputerach (lub przynajmniej w różnych przeglądarkach pracują- cych w komputerach biurkowych). Stwarzało to jednak wiele problemów dla osób z wa- dami wzroku lub mających trudności w poruszaniu myszą. Wielu użytkowników komputerów mających problemy ze wzrokiem używa do czytania za- wartości ekranu urządzeń znanych jako czytniki ekranu. Urządzenia te obsługują skompli- kowane zestawy skrótów klawiaturowych umożliwiających użytkownikom posługiwanie się oprogramowaniem bez konieczności widzenia zawartości ekranu. Czytniki ekranu to tylko jeden z wielu typów urządzeń dostępnych dla użytkowników nie w pełni sprawnych, a w wielu krajach obowiązują obecnie przepisy prawne nakładające obowiązek przystosowania wszyst- kich stron internetowych dla osób niepełnosprawnych. 28 XHTML i CSS. Dostępne witryny internetowe Oto niektóre problemy, jakie napotykają użytkownicy z wadami wzroku, odwiedzając serwisy WWW: (cid:81) Do projektowania układu stron używa się tabel. Często się zdarza, że czytniki ekranu przetwarzają tabele w taki sposób, iż zrozumienie treści stron staje się trudne — na przykład poszczególne fragmenty strony są czytane w złej kolejności. (cid:81) Z powodu zastosowania złej kombinacji kolorów czytanie tekstu staje się trudne. (cid:81) Tekst wyświetla się w czcionkach o stałym rozmiarze, co powoduje brak możliwości zwiększenia rozmiaru czcionki w przypadku, gdy zachodzi taka potrzeba. Problemy te — podkreślę to ponownie — można by rozwiązać, gdyby reguły opisujące sposób prezentacji strony zostały oddzielone od właściwej zawartości dokumentu (oraz gdyby prze- strzegano wskazówek dotyczących dostępności). Na przykład użytkownicy posługujący się czytnikami ekranu mogliby usunąć wizualne formatowanie (ponieważ i tak nie widzą strony) i skoncentrować się na treści strony. W przypadku dostępności, na sposób projektowania i tworzenia stron internetowych wpływa szereg innych problemów, które wykraczają poza problem oddzielenia stylu od zawartości. Dlatego właśnie napisałem dwa rozdziały poświęcone tym problemom, które zamieściłem za rozdziałami poświęconymi XHTML i CSS. Oto kilka problemów, przed jakimi stają użytkow- nicy, a które będą opisane w tych rozdziałach: (cid:81) Podczas obsługi formularzy nie zawsze jest jasne, jakie informacje należy wprowadzić w elemencie sterującym (kontrolce) formularza, na przykład polu tekstowym, albo jaki przełącznik należy zaznaczyć. Z tego względu ważne jest, aby wszystkim elementom sterującym formularzy towarzyszyły etykiety. (cid:81) Jeśli strona zawiera duży nagłówek (często z elementami nawigacyjnymi), użytkownik posługujący się czytnikiem ekranu będzie musiał wysłuchać wszystkich tych informacji przed właściwą zawartością strony. Może to być bardzo żmudne w przypadku, gdy informacje te powtarzają się na każdej stronie. Byłoby lepiej, gdyby takie informacje można było pominąć. (cid:81) Jeśli na stronie są wykorzystywane obrazy do reprezentowania tekstu, który jest niezbędny do zrozumienia treści witryny, i jeśli dla tych obrazów nie używa się atrybutu alt (w celu dostarczenia tekstowej alternatywy osobom niemogącym odczytać treści obrazu), użytkownicy posługujący się czytnikami ekranu nie będą w stanie dowiedzieć się, jaką treść reprezentował obraz. Nauka tworzenia witryn z wykorzystaniem XHTML i CSS to pierwszy krok na drodze do two- rzenia dostępnych witryn WWW, zatem trzeba nauczyć się tych podstaw przed przystąpieniem do poznawania innych problemów projektowych, zwłaszcza dotyczących zagadnień dostęp- ności (opisano je w rozdziałach 6. i 7.). Jeśli programista tworzy dostępne witryny WWW, uzyskuje przy okazji także inne korzyści (oprócz spełniania wymogów prawnych dotyczących dostępności oraz pomagania osobom nie- pełnosprawnym): (cid:81) Zwiększenie liczby potencjalnych odwiedzających witrynę (a w związku z tym potencjalne zwiększenie przychodów), ze względu na udostępnienie witryny osobom, dla których nie była ona dostępna wcześniej. Rozdział 1. (cid:81) Przedstawiamy witrynę 29 (cid:81) Udostępnienie treści strony osobom korzystającym z niej w różnych sytuacjach. Na przykład, jeśli do strony można uzyskać dostęp za pomocą czytnika ekranu, istnieje również prawdopodobieństwo, że będzie wykorzystana na rozwijającym się rynku przeglądarek głosowych, których można używać w różnych sytuacjach, na przykład podczas prowadzenia samochodu, uprawiania joggingu oraz wtedy, gdy nie można używać rąk do poruszania myszą. (cid:81) Tworzenie kodu, który obok komputerów PC będzie dostępny dla wielu innych urządzeń. Oddzielenie stylu od treści U źródła większości problemów, które przedstawiono do tej pory, leżał fakt, iż większość tradycyjnych stron HTML zawierała reguły zarządzające sposobem prezentowania informacji. Istnieje zatem proste rozwiązanie. Przekonać autorów, aby zaprzestali mieszania znaczników prezentacyjnych (inaczej mówiąc, stylistycznych) z tymi, które opisują strukturę dokumentu. Idea oddzielenia stylu od zawartości oznaczała powrót do korzeni języka HTML, kiedy zestaw znaczników opisywał jedynie strukturę i semantykę dokumentu, a nie sposób jego prezentacji. Początkowo może się wydawać, że takie proste dokumenty HTML stanowią krok w tył w kie- runku dni, kiedy internet był szarym, ponurym miejscem. W rzeczywistości jednak dokumenty tworzone w ten sposób mogą być równie atrakcyjne wizualnie. Zamiast umieszczania reguł rządzących wyglądem dokumentu w tym samym pliku, który zawiera właściwą zawartość, reguły te umieszcza się w oddzielnym dokumencie nazywanym arkuszem stylów. Na przykład można zapisać w arkuszu stylów regułę, która informuje, że wszystkie nagłówki 1. poziomu powinny być pisane ciemnoniebieską czcionką o rozmiarze 5 punktów i kroju Arial. Takie podejście ma wiele innych zalet. Na przykład, z jednego arkusza stylów może korzystać kilka dokumentów. W związku z tym można utworzyć jeden zbiór reguł używany do opisu stylu wszystkich stron w witrynie Można również zastosować odwrotne podejście — powiązać każdy dokument z innym arkuszem stylów, tak by ta sama treść wyświetlała się w różny sposób. Dla Czytelników, którzy w dalszym ciągu nie są przekonani do oddzielenia reguł stylu od za- wartości, poniżej zestawiłem listę najważniejszych zalet takiego podejścia do projektowania witryn: (cid:81) Możliwość uwolnienia treści. Można ją prezentować na różne sposoby dla różnych użytkowników. (cid:81) Prostsze dokumenty źródłowe, łatwiejsze do pisania. (cid:81) Jeśli dokumenty źródłowe są prostsze, istnieje mniejsze prawdopodobieństwo popełnienia błedów podczas edycji dokumentów. (cid:81) Reguły stylu można utworzyć raz, a następnie wykorzystywać dla każdej strony w witrynie. Nie trzeba ich powtarzać na każdej stronie. (cid:81) Utrzymanie stylu witryny jest łatwiejsze nie tylko dlatego, że arkusz stylu spełnia rolę szablonu dla wszystkich stron, ale także dlatego, że umożliwia on zmianę czcionki lub koloru dla całej witryny w wyniku zmodyfikowania zaledwie jednego arkusza stylów. 30 XHTML i CSS. Dostępne witryny internetowe (cid:81) Aby udostępnić treść strony dla różnych urządzeń, wystarczy zapisać nowy arkusz stylów dla każdego nowego urządzenia, nie trzeba pisać od podstaw całej witryny dla każdego urządzenia. (cid:81) Po tym, jak przeglądarka automatycznie pobierze arkusz stylów przy pierwszym wejściu na stronę korzystającą z arkusza, kolejne strony wykorzystujące ten sam arkusz stylów ładują się szybciej, ponieważ przeglądarka zapisuje kopię arkusza stylów. Poza tym wszystkie strony mają mniejsze rozmiary, ponieważ nie zawierają reguł stylu. Jak można zauważyć, oprócz rozwiązania problemów wymienionych wcześniej, oddzielenie stylu od zawartości ma również wiele innych zalet. „X” w nazwie XHTML W tym samym czasie, kiedy organizacja W3C zadecydowała o usunięciu znaczników zarządza- jących stylem z języka HTML, zdecydowano również pójść o krok dalej i zastąpić HTML językiem, o którym z pewnością słyszała większość Czytelników: XML. XML to język używa- ny do pisania języków znaczników (dlatego czasami określa się go jako metajęzyk znacz- ników). Kiedy organizacja W3C wprowadzała te zmiany, język XML zyskiwał szeroką ak- ceptację we wszystkich dziedzinach programowania. Z języka tego można korzystać na dowolnej platformie, ponieważ (podobnie jak w przypadku języka HTML) do przechowywania danych wykorzystuje on zwykły tekst. XML to jedna z najszerzej stosowanych technologii w ostatniej dekadzie. Przekształcenie HTML w XML miało przygotować język na następną dekadę i na dalsze lata. Z tego względu, w celu zaakcentowania zmian, zamiast opublikować język HTML 5.0, organizacja W3C postanowiła wyróżnić nową rodzinę dokumentów, nazywając język XHTML (podobnie jak firma Microsoft opublikowała Windows XP zamiast Windowsa 2003, a firma Macromedia opublikowała pakiet Dreamweaver MX zamiast Dreamweaver 6). W języku XML napisano kilka języków, o których z pewnością słyszeli niektórzy Czytelnicy. Należą do nich języki SVG (Scalable Vector Graphics), MathML (język zaprojektowany do tworzenia równań matematycznych), XSLT (Extensible Stylesheet Language Transformations) oraz XML Schemas. W języku XML napisano również setki specjalistycznych języków znaczników. Utworzenie odmiany języka HTML zgodnej z regułami języka XML ma wiele zalet. Więcej informacji na temat tych zalet zaprezentujemy w rozdziałach 2. i 8. W skrócie można jednak wymienić następujące: (cid:81) W języku XML, jak się przekonamy w rozdziale 2., obowiązują ostrzejsze reguły składni w porównaniu z HTML. To z kolei ma kilka innych zalet: (cid:81) Producenci przeglądarek mogą pisać mniej złożone przeglądarki zdolne do obsługi stron XHTML. Takie przeglądarki idealnie nadają się do zastosowania w małych urządzeniach o mniejszej ilości pamięci w porównaniu z komputerami desktop. (cid:81) Z danymi zapisanymi na stronie XHTML można przeprowadzać złożone operacje, przetwarzać je i przekształcać. Oznacza to, że dane nie są, tak jak we wcześniejszych wersjach HTML, wykorzystywane wyłącznie do wizualnej prezentacji. Rozdział 1. (cid:81) Przedstawiamy witrynę 31 (cid:81) Dla języka XML napisano wiele narzędzi i języków. Wszystkie one są dziś dostępne dla dokumentów XHTML. Dotyczy to również takich narzędzi jak XSLT oraz interfejsów SAX (Simple API for XML). W październiku 1999 roku organizacja W3C opublikowała XHTML 1.0 — była to nowa wersja języka HTML zapisana zgodnie z zasadami składni języka XML. Jak dowiemy się w rozdziale 2., istnieją trzy wersje języka XHTML 1.0: (cid:81) Strict XHTML 1.0 — z której dodatkowo usunięto wszystkie stare znaczniki dotyczące stylu. (cid:81) Transitional XHTML 1.0 — która pozwala autorom stron WWW na używanie znaczników opisu stylów z wersji HTML 4.1 z jednoczesnym zaadoptowaniem składni XML. Wersję tę opracowano przede wszystkim do obsługi starszych przeglądarek znanych jako przeglądarki klasyczne (ang. legacy browsers). (cid:81) Frameset XHTML 1.0 — używana do tworzenia dokumentów z ramkami. Nie należy się martwić, jeśli brzmi to trochę skomplikowanie. Wszystko wyjaśni się w rozdziale 2. Wersja Strict XHTML 1.0 to po prostu podzbiór wersji Transitional XHTML 1.0, natomiast Frameset XHTML 1.0 zawiera jedynie kilka znaczników do obsługi ramek. Co najważniejsze, każdy z tych elementów i atrybutów powinien być znany Czytelnikom znającym HTML — w końcu XHTML to nic innego, jak najnowsze wcielenie języka HTML. Historia technologii CSS Ponieważ w dokumentach napisanych w wersji Strict XHTML 1.0 nie było znaczników opisujących prezentację, by dokumenty te stały się atrakcyjne, trzeba było powiązać je z arku- szem stylów zarządzającym sposobem prezentacji dokumentów. Organizacja W3C na długo przed opublikowaniem XHTML utworzyła język arkuszy stylów, który idealnie nadawał się do zastosowania na stronach WWW. Wielu autorów stron HTML korzystało z kaskadowych arkuszy stylów (Cascading Style Sheets — CSS) do zarządzania podstawowymi aspektami stylu dokumentów, takimi jak czcionki lub kolory tła. Specyfikację CSS1 opublikowano w grudniu 1996 roku, natomiast CSS2, będącą rozszerzeniem CSS1 — w maju 1998 roku. Ponieważ projektanci WWW juz wcześniej używali CSS do zarządzania wyglądem stron WWW oraz z powodu zalet tej technologii, był to oczywisty wybór dla języka XHTML. Jednym z elementów, które sprawiają, że technologia CSS jest stosunkowo łatwa do przyswoje- nia, jest fakt, że nazwy tzw. właściwości zarządzających sposobem wyświetlania elementów są bardzo podobne do nazw atrybutów używanych w HTML. CSS jest jednak również bardzo rozbudowanym językiem, który pozwala na znacznie więcej niż to, co można osiągnąć za po- mocą zestawu znaczników opisujących styl języka HTML. Język CSS oferuje, między innymi, następujące własności: 32 XHTML i CSS. Dostępne witryny internetowe (cid:81) ba
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

XHTML i CSS. Dostępne witryny internetowe
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: