Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00277 006432 13600818 na godz. na dobę w sumie
Z Miodowej na Bracką. Opowieść powstańca warszawskiego. Część II - ebook/pdf
Z Miodowej na Bracką. Opowieść powstańca warszawskiego. Część II - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 241
Wydawca: Histmag Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-935967-0-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> dokument, literatura faktu, reportaże >> literatura faktu
Porównaj ceny (książka, ebook (-9%), audiobook).

Druga część wspomnień Macieja Bernhardta ukazuje nie tylko bogate życie niezwykłego człowieka, ale mówi również wiele o zagospodarowywaniu „ziem odzyskanych”, życiu codziennym w podnoszonej z gruzów Warszawie, wojskowym szkolnictwie w Polsce Ludowej i wielu innych aspektach powojennej rzeczywistości, o której nie pisze się nie tylko w podręcznikach.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Książka dostępna w sprzedaży w przystępnych cenach: — w wersji papierowej i elektronicznej — na stronach portalu Histmag.org ‹http://histmag.org›. Jeśli korzystasz z publikacji z naruszeniem praw autorskich, zachęcamy do zakupu oryginału i wsparcia jej twórców. Maciej Bernhardt Z Miodowej na Bracką Opowieść powstańca warszawskiego Część druga Kraków 2012 Redakcja merytoryczna: Roman Sidorski Projekt okładki, skład i łamanie: Piotr Pielach Marketing, koordynacja działań promocyjnych: Michał Świgoń Wszystkie wykorzystane fotografi e zostały udostępnione przez autora i pochodzą z jego prywatnych zbiorów. Z Miodowej na Bracką. Opowieść powstańca warszawskiego. Część druga Copyright © 2011 by i-Press Piotr Pielach Copyright © 2012 by Promohistoria Michał Świgoń All rights reserved ISBN: 978-83-935967-0-6 Wydanie elektroniczne Kraków 2012 Portal internetowy „Histmag.org” e-mail: redakcja@histmag.org www: http://histmag.org/ i-Press Piotr Pielach e-mail: info@i-press.pl www: http://i-press.pl Śląsk Katowic praktycznie nie znałem. W maju lub czerwcu 1939 roku byłem w tym mieście przejazdem z wycieczką szkolną, której zasadniczym celem było Zaolzie. Zapamiętałem jedynie katowicki dworzec kolejowy, teatr i wspaniały zespół szkół technicznych. Krupiński Pytając w informacji na dworcu o instytucję, którą kierował inżynier Krupiński, przekręciłem jej nazwę i w pierwszej chwili powiedziano mi, że takiej tu nie ma. — A kogo pan tam szuka? — Inżyniera Krupińskiego — odrzekłem. — No to znajdzie go pan w… — tu padła nazwa jakiegoś zarzą- du czy dyrekcji, której dziś już nie pamiętam. — Ale to jest bardzo ważny dyrektor, niełatwo będzie się do niego dostać. Dostałem jednak adres i wskazówki, jak tam trafi ć. Biuro mie- ściło się stosunkowo niedaleko dworca, w zupełnie niezniszczonym, potężnym budynku, który zachował jeszcze wyraźne ślady przedwo- jennej solidności i pewnego luksusu. Prymitywne tablice przy wejściu wskazywały, że mieści się w nim kilka instytucji. Krupiński przyjął mnie bardzo ofi cjalnie, niemal tak, jakby mnie widział po raz pierwszy: — Teraz nie mam czasu na rozmowę. Gdzie się pan zatrzymał? — do tej pory zawsze zwracał się do mnie po imieniu. — Nigdzie. Przyszedłem prosto z pociągu. — Skrzywił się z wyraźną dezaprobatą. — Po co pan tu przyjechał? — Myślałem, że chciałby pan porozmawiać ze mną o Andrzeju. A poza tym nie mam co robić w Warszawie: dom nasz został całko- wicie zniszczony, moja matka i siostra zginęły, ojciec mieszka we wsi, dokąd go wywieziono¹. Muszę znaleźć pracę i zapewnić mu jakąś egzystencję. Myślałem, że się tu na coś przydam. Przerwał mi: — Ma pan tu mój adres. Proszę przyjść o ósmej wieczorem. Po- winienem już być w domu. Pożegnałem się i wyszedłem. Byłem zaskoczony takim przyję- ciem. Miałem ochotę iść na dworzec i jechać do Gdańska. Wytłu- maczyłem sobie jednak, że rozmowa o śmierci Andrzeja musiałaby wyprowadzić go z równowagi i nie chciał okazywać tego w pracy. W domu zapewne znów zobaczę znanego mi Krupińskiego. Było około trzeciej po południu. Co tu robić przez pięć godzin w ob- cym mieście? Zapytałem panią w sekretariacie, gdzie tu można coś zjeść. Ponad dobę nie miałem w ustach nic prócz sucharów (przydały się!) i wody. — Tu w gmachu jest kuchnia, gdzie wydają pracownikom zupę i chleb, ale jest już chyba za późno, a ponadto trzeba mieć kartki na jedzenie. Tu są wciąż wielkie trudności z aprowizacją. Szef panu nie dał? On ma kartki dla swoich gości. — Nie było o tym mowy. ¹ W Wielgomłynach pod Radomskiem, dokąd trafi ł, gdy na dom autora i jego rodziny spadły niemieckie bomby, burząc budynek i zabijając prze- bywających w nim ludzi. Więcej w pierwszym tomie wspomnień M. Bern- hardta, Z Miodowej na Bracką. Opowieść powstańca Warszawskiego, Kraków 2009, s. 282–306 [przyp. red.].  — Niech pan poczeka, może uda mi się coś załatwić. — Zatele- fonowała do kogoś, padło nazwisko Krupińskiego. Znalazła się zupa i chleb, a także możliwość przesiedzenia tych paru godzin w ciepłym pomieszczeniu. Do mieszkania Krupińskiego było niedaleko. Dowiedziałem się jak tam trafi ć i wyszedłem z ciepłego gmachu tak, żeby być na miej- scu dokładnie o godzinie ósmej. Trafi łem bez kłopotu. Dom prezen- tował się z zewnątrz bardzo dobrze. Klatka schodowa była luksusowa. Otworzył mi sam Krupiński. Bez słowa poczekał, aż zdejmę swą papierową kurtkę, wszedł pierwszy do pokoju i przywitał mnie słowa- mi, które zapamiętam do końca życia: — Dlaczego ty żyjesz, a Andrzej zginął? Po co wyście go w to wciągnęli, przecież to wszystko nie miało sensu od początku? Myśla- łem, że jesteś mądrzejszy, ale sam się nabrałeś i jego do tego namówi- łeś — po raz pierwszy znów odezwał się do mnie per ty. Dosłownie zbaraniałem, usłyszawszy takie przyjęcie. Milczałem, bo i cóż można było odpowiedzieć? Miałem ochotę wyjść. Zrobiłem ze dwa kroki w kierunku przedpokoju i usłyszałem w formie rozkazu: — A teraz opowiedz mi wszystko, co wiesz. — Pozwoli pan, że usiądę. Nie doszedłem jeszcze do pełni sił, by- łem ranny ostatniego dnia powstania. Całą wczorajszą noc jechałem tu na lokomotywie, bo nie było innej możliwości. Przesadziłem trochę z tym brakiem sił, ale sposób, w jaki mnie traktował, wyprowadził mnie z równowagi. Usiedliśmy. Opowiada- nie było krótkie, tak jak udział Andrzeja w Powstaniu. Krupiński przerywał mi co chwila, pytając o szczegóły, których najczęściej nie znałem lub nie zapamiętałem. Gdy powiedziałem, że do Puszczy prowadził nas dowódca kompanii porucznik „Starża”, przerwał mi i zapytał, jak on się naprawdę nazywał i co się z nim stało. Był wście- kły, gdy usłyszał, że nie znałem jego nazwiska, bo zarówno w kon- spiracji, jak i podczas Powstania, operowaliśmy wyłącznie pseudo- nimami. Co się z nim stało, także nie wiedziałem. Zanim zostałem  ranny, nie słyszałem, aby zginął lub był ranny, a co było dalej — nie umiałem powiedzieć. — Nic nie wiesz! Nazwiska dowódcy nie znasz, czy żyje, nie wiesz, jak był ubrany Andrzej — też nie wiesz… — Pan chyba nie zdaje sobie sprawy z tego, czym były dwa mie- siące powstania, praktycznie cały czas na pierwszej linii. Pod Boer- nerowem² zginęła także moja narzeczona i pięciu — nie wiedziałem wtedy, że Staszek Witoszyński³ się uratował — moich najlepszych przyjaciół. Nie pamiętam, jak była ubrana Hanka⁴, nie zapamięta- łem też, jak byli ubrani koledzy z wyjątkiem Zbyszka Przestępskiego, który przyszedł w beżowej, zamszowej wiatrówce. Zginęli po dzie- sięciu–jedenastu godzinach powstania. Mój własny strój pamiętam chyba tylko dlatego, że jako jedyny w kompanii, a może nawet w ca- łym batalionie, przyszedłem na zbiórkę w przedwojennym mundurze przysposobienia wojskowego. Zmitygował się trochę. — Przygotuję coś do zjedzenia, jestem na razie sam na gospo- darstwie. Stołuję się w pracy, w domu jadam tylko kolację. Mam tu jakieś konserwy, herbatę, chleb. Musisz tu zanocować, bo od ósmej jest tu godzina policyjna. Nikt mi wcześniej o tym nie powiedział, przyszedłem tu punktu- alnie na ósmą, ale mógł mnie zgarnąć pierwszy patrol wojskowy lub milicyjny… ² Dzielnica Warszawy na przedpolu Puszczy Kampinoskiej. 2 sierpnia 1944 roku, podczas przemarszu z Marymontu do Puszczy Kampinoskiej, kom- pania, w której służył autor, natknęła się na stacjonujący tam oddział niemiecki i znalazłszy się pod ogniem karabinów maszynowych poniosła ogromne straty. Więcej: tamże, s. 199–209 oraz w aneksie 3. do niniejszego tomu [przyp. red.]. ³ Przyjaciel autora z czasów okupacji. Więcej w Z miodowej na Bracką…, passim [przyp red.]. ⁴ Hanka Rychłowska, narzeczona autora. Więcej tamże [przyp red.].  — Ja nie zwracam na to uwagi, mam stałą przepustkę — cóż można było na to odpowiedzieć? Przy skromnej kolacji Krupiński mówił cały czas o problemach związanych z przejmowaniem i uruchamianiem kopalń. Operował terminami, o których nie miałem pojęcia. Nagle urwał rozmowę, szu- kając jakiegoś talerza czy szklanki. — Dostałem to mieszkanie po jakimś dygnitarzu niemieckim. Musiał uciekać dosłownie w ostatniej chwili, bo na stole zastałem talerze z napoczętym jedzeniem. Wszystko zostawił. Szafy są pełne ubrań, bielizny, pościeli. Nie mam czasu, żeby to wszystko przejrzeć. Nie nauczyłem się jeszcze, gdzie są jakie naczynia. Jak żona przyje- dzie, to się tym zajmie. Na razie jej tu nie ściągam, bo tu jest strasznie ciężko z aprowizacją. Kilkakrotnie wspominałem w rozmowie, że mój Ojciec (o któ- rym wiedział, że jest inwalidą bez ręki ciężko chorym na serce) miesz- ka teraz na zapadłej wsi w mieszkaniu bez kanalizacji. Nie wiem, czy nie dotarło to do niego, czy też była to jego reakcja związana z wyrażonymi na wstępie pretensjami. Pokutowały we mnie wtedy jeszcze resztki przedwojennego dobrego wychowania i uważałem, że nie mogłem wprost prosić o pomoc z jego strony — należało jedynie wspomnieć o swej sytuacji w taki sposób, żeby stworzyć mu możli- wość wystąpienia z odpowiednią propozycją. Po kolacji mój gospodarz wyciągnął z szafy poduszkę oraz koc i wskazał na kanapę. — Jutro przyjdź do mnie do biura o godzinie dziesiątej, to zała- twię ci jakąś pracę. Ja wychodzę o siódmej, ale nie musisz wstawać razem ze mną. Wyśpij się. Wystarczy, że zatrzaśniesz drzwi. Nie mu- sisz też po sobie sprzątać, bo rano przychodzi tu sprzątaczka. Idź spać, widzę, że już ledwie siedzisz. Nie trzeba było mi tego dwa razy powtarzać. Obudziłem się naza- jutrz około ósmej. Bez pośpiechu wykąpałem się w eleganckiej łazien- ce i zjadłem śniadanie. Jedynie woda i chleb były miejscowe. Masło,  sery topione, konserwy, dżem, kawa rozpuszczalna, cukier, a nawet sól pochodziły z otwartej paczki unrra. Jeszcze trzy podobne nie- rozpakowane paczki stały w kącie w kuchni. Kłopoty zaopatrzeniowe nie wyglądały tu bardzo groźnie. Miałem jeszcze trochę czasu do wyjścia na umówione spotkanie. Z ciekawością rozglądałem się po mieszkaniu. Było kompletnie ume- blowane, na podłodze leżały dywany, na ścianach zaś wisiały obrazy w solidnych ramach. Przyznaję się, że z ciekawości otworzyłem drzwi od szafy. Półki były zapchane „na sztywno” bielizną pościelową, ob- rusami, ręcznikami, a obok na wieszakach zobaczyłem kilka ubrań, jesionkę, płaszcz podbity futrem. Biblioteka pełna była niemieckich książek, do tego leżały tam jakieś bibeloty i aparat fotografi czny Leica w futerale. Kopalnia Kleofas W biurze Krupiński przyjął mnie bez czekania. Wyjął kartkę papie- ru i napisał (pamiętam dokładnie wszystko z wyjątkiem nazwiska dyrektora): „Kopalnia Kleofas — Katowice Załęże. Dyrektor xyz. Przysyłam panu Macieja Bernhardta, technik-mechanik, może być przydatny”; do tego podpis. — Proszę, przyjmą pana — znów przeszedł na „pan”. „Przecież ja nie mam pojęcia o kopalni węgla — pomyślałem — Co ja tam mogę robić?”. Podziękowałem jednak i wyszedłem. W biurze kopalni otrzymałem od jej dyrektora kolejną kartkę, z nowym nazwiskiem i funkcją. Nie zapytał mnie nawet, co umiem robić i jakie mam wykształcenie. — Panie dyrektorze, ale ja nie mam gdzie się podziać w Katowi- cach. Dzisiejszą noc przespałem u inżyniera Krupińskiego, ale prze- cież nie mogę u niego mieszkać.  — To załatwi kierownik warsztatu mechanicznego, do którego pana kieruję. — Przy okazji muszę panu powiedzieć, że nie mam pojęcia o ko- palni węgla i zupełnie mnie nie interesuje technika górnicza. Znam się nieco na silnikach spalinowych, pomiarach warsztatowych, dość dobrze daję sobie radę w laboratorium metalografi cznym. — To już sprawa kierownika warsztatu, jak pana wykorzysta. Kierownik warsztatu przyjął mnie przyjaźnie. Powiedziałem mu dokładnie to samo, co jego szefowi. — Panie techniku, tu nie ma takiej roboty, o jakiej pan mówi. — No to co będzie należało do moich obowiązków? — No, rozdzielenie roboty i nadzór w warsztacie mechanicznym. Pomyślałem, że to idiotyzm dawać mi robotę, o której nie mam pojęcia, gdy wszędzie potrzeba ludzi, w tym z całą pewnością i takich z moimi kwalifi kacjami. — Spróbuję, zobaczymy co z tego wyjdzie, choć nie ukrywam, że wolałbym pracować przy czymś, na czym się znam i co lubię. Od kiedy mam zacząć? — Od jutra, od szóstej rano. — Co mam ze sobą zrobić, gdzie mam się zatrzymać? — Nie ma tu kłopotu z mieszkaniami. Sporo Niemców uciekło, innych aresztowano… Przydzielimy panu mieszkanie, ale to dopiero jutro. Dziś już za późno, żeby to załatwić. — Ale co mam ze sobą zrobić dziś? — Niedaleko są baraki dla robotników przymusowych zwiezio- nych przez Niemców niemal z całej Europy. Dam tam panu skiero- wanie na jedną noc, a jutro będzie pan już w swoim mieszkaniu. Baraki były pełne ludzi czekających na repatriację. Wybrałem sobie barak francuski, którego lokatorzy stanowili zbieraninę z róż- nych miejsc przymusowej pracy. Niemal wszyscy byli robotnikami niewykwalifi kowanymi, zaś wszyscy mieli jakieś kuferki, walizki, toboły. Mój nader skromny dobytek, a raczej jego kompletny brak,  budził ogólne zainteresowanie. Poczęstowali mnie konserwami (też z unrra), winem — nie wiem skąd je mieli — i byli bardzo serdecz- ni. Wreszcie jeden z nich, wyraźnie inteligentniejszy od pozostałych, zapytał mnie z jakich stron Francji jestem, bo po akcencie nie może rozpoznać. Nie chciał uwierzyć, że jestem Polakiem, przyjechałem do pracy i dostałem tu skierowanie tylko na jedną noc. — A gdzie tak dobrze nauczyłeś się francuskiego? Niemożliwe, żeby w szkole. Pokazałem mu kenkartę z warszawskim adresem. Obejrzał, ale nie wyglądał na przekonanego. — Masz tu rodzinę? — Matka i siostra zginęły w Warszawie. Ojciec inwalida jest na wsi wśród obcych ludzi. — Nie bądź głupi, jedź z nami do Francji — co tu masz do robo- ty? Tam też kraj zniszczony wojną, ale nie tak jak tu. Mówisz bardzo dobrze po francusku, wyrzuć kenkartę, wymyśl sobie historię, skąd cię wywieźli i gdzie pracowałeś u Niemców, bo o to pytają. Jak ci zabraknie słowa po francusku, to powiesz, że przez parę lat nie miałeś okazji mówić w tym języku. Tu z nami są tacy, co po francusku tro- chę tylko rozumieją i ledwo potrafi ą sklecić kilka zdań. Udają, że byli kontuzjowani podczas nalotów, słabo słyszą i strasznie się jąkają. Dia- bli wiedzą, kim są naprawdę. Tu kontrola jest bardzo powierzchow- na. Władze starają się jak najprędzej wyekspediować wszystkich, bo nie mają dość żywności i pomieszczeń. Transporty do Francji, Belgii i Holandii idą bardzo okrężną drogą — przecież wojna jeszcze trwa. Co jakiś czas jednak odchodzą. — Dziękuję za kuszącą propozycję, ale tu jest mój kraj i moje miejsce. Mam też pod moją opieką ojca inwalidę. Miałem nosa, że nie skorzystałem z tej oferty. Jak się później dowiedziałem, wśród robotników francuskich było bardzo wielu ko- munistów, którzy aktywnie pomagali w wyłapywaniu przeciwników nowego porządku i niejeden z amatorów łatwego wyjazdu na zachód  pojechał w przeciwnym kierunku. Kontrola w Katowicach być może była dość pobłażliwa, dalej jednak kontrolowano bardzo szczegó- łowo. Szukano zarówno zbrodniarzy wojennych, jak i uciekających przed nową władzą. Ulica Ratuszowa Na drugi dzień rano, po minimalnych formalnościach, dostałem przydział na mieszkanie służbowe. Adres: Chorzów Batory, ulica Ra- tuszowa, numer chyba 9. Pojechałem tam wraz z pracownikiem ad- ministracji kopalnianej, starym górnikiem inwalidą, który po drodze wypytywał mnie, kim jestem i skąd się tu wziąłem. Zdziwił się, że przydzielono mi tu mieszkanie, skoro jestem technikiem. — Zbyt dobre, czy zbyt złe? — zapytałem. — Sam pan zaraz zobaczy. Mieszkanie było na pierwszym, a może na drugim piętrze domu z czerwonej cegły. Wejście do kuchni z piecem węglowym i zlewem, dalej dwa pokoje w amfi ladzie. Bez łazienki, z ubikacją nawet nie na klatce schodowej, lecz w podwórzu. Umeblowanie przedstawiało się bardzo skromnie, choć w mieszkaniu było pianino i radio lampowe. Na łóżkach leżała pościel, w kredensie znalazłem resztki kiepskiego serwisu i kilka szklanek, a w kuchni trochę garnków. W szafi e wisiał mundur Hitlerjugend i trochę jakichś szmat. Nie oczekiwałem luksu- sów, ale to było chyba jakieś nieporozumienie. — Przecież tu nawet nie ma gdzie się umyć! Mam starego ojca inwalidę, jak on będzie chodzić do ubikacji na podwórzu? Mój przewodnik był wyraźnie skonfundowany. — Czy pan naprawdę jest technikiem? Jak pan trafi ł na naszą kopalnię? Przepraszam, że pytam. Jestem starym socjalistą — dosta- łem za to od Niemców, widzi pan, zostałem inwalidą, ledwie mogę chodzić — ale czegoś tu nie rozumiem.  — Jestem proszę pana technikiem budowy maszyn i mam dwa lata studiów na wydziale mechanicznym Politechniki Warszawskiej. W Warszawie podczas powstania wszystko straciłem, więc przyjecha- łem tu, bo słyszałem, że potrzeba ludzi do roboty. Poznałem podczas okupacji inżyniera Krupińskiego, poprosiłem go o pomoc w znale- zieniu pracy. Skierował mnie do was. Trochę się dziwię, bo o kopalni węgla nie mam pojęcia. — Przepraszam, a pana ojciec jaki ma zawód? — Jest lekarzem, podczas wojny stracił rękę, a podczas powstania żonę, córkę i wnuka. Teraz jest ciężko chory i w bardzo złym stanie psychicznym. — Przecież tu bardzo brakuje lekarzy. Większość pobrali do woj- ska, a ci nieliczni, których nie wzięli, to przeważnie uciekli. Nic nie rozumiem, nic zupełnie. A Krupiński to zna pana ojca? — Osobiście nie, ale wszystko o nim wie. Byłem kolegą jego syna, który wiele razy był u nas w domu. Zginął podczas powstania. — Niech pan bierze to mieszkanie. Zawsze to lepsze niż barak, w którym pan dziś nocował. Mieszkań u nas nie brakuje, to ludzi brakuje do roboty, zwłaszcza fachowców. Zamienimy panu mieszka- nie na lepsze, sam tego dopilnuję. Jestem starym socjalistą, z moim zdaniem w kopalni się liczą. Sam dopilnuję. Ojca niech pan ściągnie jak najprędzej, lekarzy strasznie tu brak. A swoją drogą, czegoś tu nie rozumiem. Zastanawiałem się chwilę czy przyjąć to mieszkanie, czy też po- dziękować i za robotę, i za mieszkanie. Miałem wielką ochotę na to ostatnie rozwiązanie, ale głupio mi było wobec starego górnika. — Wie pan ja też wielu rzeczy nie rozumiem, ale podpiszę, że przyjmuję to mieszkanie. Muszę ściągnąć ojca. Z wielu powodów muszę to zrobić jak najprędzej. — Jak pan to już zrobi, to proszę mnie zawiadomić. Zostałem sam we własnym mieszkaniu. Pierwszą rzeczą, jaką trzeba było zrobić, było napalenie w piecu. Węgiel był w skrzyni  w kuchni, podobnie jak parę szczapek drewna. Po chwili ogień buzo- wał pod kuchenną płytą. Przeniosłem go do pieców w obu pokojach. Powoli zaczęło robić się cieplej. We wskazanej przez sąsiadkę piwnicy i komórce było dużo wę- gla i marne resztki ziemniaków. Przygotowałem kolację: ziemniaki w mundurkach i przegotowana woda. Niczego więcej w domu nie było… przepraszam, była jeszcze sól. Tak rozpoczynałem nowy roz- dział mojej historii. Na drugi dzień rano pojechałem do pracy w warsztacie mecha- nicznym w kopalni Kleofas. Kierownik warsztatu przyjął mnie bar- dzo chłodno. Rozumieliśmy się kiepsko, gdyż on używał niemal wy- łącznie niemieckich określeń technicznych (w najlepszym wypadku niemieckich spolszczonych), a ja polskich. Niektórych nazw urządzeń górniczych nie znałem w ogóle. Pierwszym zadaniem, jakie dostałem, było wykonanie rysunku technicznego rolki transportera pasowego, która uległa uszkodzeniu i trzeba było dorobić nową. Przypuszczam, że był to ze strony szefa swego rodzaju egzamin. W kopalni takich transporterów są setki me- trów, a rolki liczy się w tysiącach sztuk — nie wyobrażam sobie, aby przy każdej potrzebie wymiany sporządzano rysunek i wykonywano według niego pojedyncze sztuki. Wprawiłem szefa w zdumienie, gdy zapytałem go, gdzie mogę do- stać poradnik techniczny Dubbela lub Hüttego — znakomite i znane od kilku dziesiątków lat niemieckie „kalendarze techniczne” dla kon- struktorów i technologów. Okazało się, że takimi rarytasami dyspo- nował jedynie niemiecki inżynier, który zniknął. Na szczęście jego biblioteka została. Zajmowany przez niego pokój był dość dokładnie wyszabrowany, ale książek i suwaka logarytmicznego nikt nie ruszył. Zostały teraz przeniesione do szufl ady przydzielonego mi stołu. W „biurze” warsztatu nie było nie tylko stołu kreślarskiego, ale nawet deski i żadnych przyrządów kreślarskich. Obiekt do narysowa-  nia był bardzo prosty. Zrobiłem w ciągu pół godziny odręczny rysu- nek techniczny i zaniosłem szefowi. — Szybko się pan z tym uwinął. — Przecież to drobiazg, gdybym miał wszystko, co potrzebne do kreślenia, to mógłbym to zrobić dwa razy szybciej. — To rysował pan bardziej złożone elementy? — Owszem, nie tylko rysowałem, ale też projektowałem. — Na przykład? — Głowicę silnika spalinowego — nieco tu przesadziłem, bo był to projekt studencki. — Przecież to odlew. — Tak. Projektowałem także formy i rdzenie odlewnicze. Oczy szefa wyrażały jednocześnie niedowierzanie i przerażenie. — Dziwi się pan pewnie co ja tu robię w tym warsztacie. Ja też się dziwię, bo na tych urządzeniach, z którymi tu macie do czynienia, zupełnie się nie znam. Ale postawiono mnie tu do pracy, to będę robić wszystko co trzeba, aż nie znajdzie się ktoś, kto mnie tu zastąpi, a ja przejdę do innej roboty, na której się trochę znam. Moje przemówienie spowodowało, że humor szefa radykalnie się poprawił. Byłem potwornie głodny i z trudem doczekałem się prze- rwy śniadaniowej, w czasie której można było otrzymać zupę i chleb. Dla poważnej części pracowników było to podstawowe pożywienie na cały dzień, a niektórzy część otrzymanej zupy wynosili w menaż- kach do domu dla rodziny. Tego dnia w stołówce wydawano ekstra przydział. Znaleziono gdzieś ukryte jeszcze przez Niemców skrzynie francuskich sardynek w oleju i innych ryb w sosie pomidorowym. Wszyscy członkowie załogi dostali po kilka pudełek tych smako- łyków, a dodatkowo także po dwie cebule i kilka marchewek. Była to zdobycz specjalnej brygady zaopatrzeniowej, która przywiozła je gdzieś z centralnej Polski. Po powrocie do domu ugotowałem na kola- cję bardzo dziwną potrawę, słynną już w mojej rodzinie, choć nikt ni-  gdy nie odważył się jej przygotować. Była to kartofl anka z marchewką na sardynkach. Nawet mi wtedy smakowała. Ojciec przeprowadza się na Śląsk Nie umiem określić, kiedy rozpocząłem pracę w „Kleofasie”. Wiem tylko z całą pewnością, że w moje imieniny (24 lutego) pracowałem już od co najmniej tygodnia. Po kilkunastu dniach pracy dostałem od mego szefa kilka dni urlopu na przywiezienie Ojca. Byłem z nim w kontakcie — o dziwo poczta działała zupełnie sprawnie, a list z Katowic do Wielgomłyn szedł trzy dni. Uzgodniliśmy listownie, że mimo nie najlepszych warunków w moim nowym mieszkaniu nie ma sensu dalsze przebywanie Ojca na wsi. Wyjazd do Wielgomłyn zaczął się pechowo. Zaspałem i choć wy- szedłem z domu bez śniadania, miałem małe szanse na zdążenie na czas na dworzec w Katowicach. Do tego jeszcze tramwaj uciekł mi dosłownie sprzed nosa. Poczekałem jednak na następny. Dojeżdżając do Katowic wiedziałem już, że nie zdążę dojechać na stację przed godziną planowego odjazdu pociągu. Okazało się, że w tramwaju jechało oprócz mnie jeszcze kilka innych osób, amatorów dostania się do tego samego pociągu. Jak wy- nikało z ich głośnych rozmów i wielkich tobołów, byli to handlarze wiozący stąd różne wyszabrowane rzeczy, a przywożący z centralnej Polski żywność. Zgodnie twierdzili, że pociągiem tym jechali już kilkakrotnie i zawsze odchodził on punktualnie, natomiast później często stał pod semaforem i jedyna szansa złapania go, to dojechanie tramwajem do Sosnowca. Zawierzyłem bardziej doświadczonym. Zbliżając się do Sosnowca, tramwaj jechał równolegle do linii ko- lejowej — torowiska rozdzielało trzysta–czterysta metrów wertepów. Zobaczyliśmy nasz pociąg stojący pod semaforem. Część bywalców twierdziła, że należy biec ile sił w nogach i tu próbować go złapać.  Spis treści Przedmowa ....................................................................................5 Śląsk ..............................................................................................13 Warszawa .................................................................................... 67 Wojsko ........................................................................................ 115 Wojskowa Akademia Techniczna (WAT) ....................................171 Aneksy Ojciec — Wacław Bernhardt ..................................................195 Granatowy .............................................................................207 Strach ......................................................................................213 Kradzież listów powstańczej poczty harcerskiej ...................... 223 Autograf Lenina .....................................................................227 Rozważania o ścisłości opisu zdarzeń w moich wspomnieniach .........................................................231
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Z Miodowej na Bracką. Opowieść powstańca warszawskiego. Część II
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: