Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00281 005088 12584755 na godz. na dobę w sumie
Z historii prasy polskiej - ebook/pdf
Z historii prasy polskiej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 205
Wydawca: E-bookowo Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3785-9565-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> literaturoznawstwo, językoznawstwo
Porównaj ceny (książka, ebook (-34%), audiobook).
Z historii prasy „Wiadomości różne Cudzoziemskie” jako przykład rozwoju gazet

seryjnych w Polsce na przełomie XVII i XVIII wieku to praca poświęcona analizie

fenomenu dziennikarskiego, jakim były tytułowe „Wiadomości różne Cudzoziemskie”,

ukazującego się w latach 1696-1705. Książka podzielona jest na trzy części. Autor

rozpoczyna, w części pierwszej, od prezentacji sylwetki Jerzego Aleksandra

Priamiego jako twórcy i redaktora „Wiadomości różnych Cudzoziemskich” po to, by

uzupełnić luki funkcjonujące w biografii owej postaci. Dalej prezentuje tło

komunikacyjne w Polsce i Europie doby nowożytnej Dokonuje tu również

charakterystyki pisma, porównując je i zestawiając z takimi formami komunikacji

jak kalendarze, silva rerum, czy gazety rękopiśmienne. W tej części również możemy

zapoznać się z szeregiem szczegółowych informacji na temat realiów funkcjonowania

prasy nowożytnej (warsztatem, trudnościami i kształtowaniem się zawodu

dziennikarza).

 

 

Część druga narracji poświęcona jest problemom jakości informacji prezentowanej w

prasie nowożytnej. Warto tu dostrzec staranną analizę treści numerów pisma pod

kontem używanej kategorii theatrum mundi, którą autor uzupełnia o komponenty

współczesnej wiedzy na temat komunikacji i komunikowania co sprawia, iż praca

zyskuje wymiar interdyscyplinarny, balansując między naukami humanistycznymi a

społecznymi. W tej części możemy zapoznać się z prezentowaniem wybranych państw i

nacji na łamach „Wiadomości różnych Cudzoziemskich” i będą to kolejno: Francja,

Turcja i Rosja. Dodatkowo, zgodnie z założeniami kategorii theatrum mundi, autor

przedstawia pozostałe wartości informacyjne oraz obrazowania rzeczywistości

komunikacyjnej, jak na przykład stosunek polskiego społeczeństwa nowożytno do

wiary i przyrody.

 

Część trzecia to zestawienie analizowanych egzemplarzy pisma uwzględniające przy

tym zawartość tematyczną poszczególnych numerów. Zamieszczenie takiego materiału z

całą pewnością ułatwi pracę kolejnym analitykom prasy staropolskiej.

 

Publikacja ta jest warta polecenia każdemu kto interesuje się prasą staropolską,

społecznymi wyobrażeniami zbiorowymi, kształtowaniem się stereotypów i mitów

narodowych. Zawiera wiele cennych uwag i dywagacji, a także stanowi poważny

przyczynek do reaktywacji badań nad prasą staropolską jako materiałem źródłowym.

 
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Piotr Lewandowski Z historii prasy polskiej Wiadomości różne Cudzoziemskie jako przykład rozwoju gazet seryjnych w Polsce na przełomie XVII i XVIII wieku © Copyright by Piotr Lewandowski e-bookowo Projekt okładki: Piotr Lewandowski ISBN 978-83-7859-565-6 Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo www.e-bookowo.pl Kontakt: wydawnictwo@e-bookowo.pl Recenzenci: Prof. dr hab. Kazimierz Maliszewski Dr hab. Piotr Grochmalski, prof. UMK Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, rozpowszechnianie części lub całości bez zgody wydawcy zabronione Wydanie I 2015 Spis treści Wstęp O potrzebie badań nad prasą staropolską Założenia metodologiczne 5 5 12 Rozdział I: „Wiadomości różne Cudzoziemskie” na tle rozwoju prasy w Polsce i Europie na przełomie XVII i XVIII wieku 19 Jerzy Aleksander Priami - redaktor i wydawca „Wiadomości różnych Cudzoziemskich” 19 Monopol wydawniczy w Polsce 26 Konkurencja i walka o pozycję 32 Działalność wydawnicza Priamiego. Priami jako wydawca „Wiadomości różnych Cudzoziemskich” 34 Priami a pisma: „Mercurius Polonicus”, „Awizy”, „Gazeta z Warszaw” 38 Czy pisma można połączyć 41 47 „Wiadomości różne Cudzoziemskie” charakterystyka pisma Zmiana tytułów pisma 59 „Wiadomości różne Cudzoziemskie” na tle komunikacji europejskiej 63 Sytuacja komunikacyjno-informacyjna w Polsce na przełomie XVII i XVIII wieku 66 77 Cechy przekazów informacyjnych 81 Źródła wiedzy dziennikarskiej Warsztat dziennikarski 89 Rozdział 2: Theatrum mundi społeczeństwa staropolskiego na łamach „Wiadomości różnych Cudzoziemskich” 97 97 Theatrum mundi jako kategoria teoretyczna Obraz świata w przekazach prasowych „Wiadomości różnych Cudzoziemskich” 101 Obraz Francji i Francuzów Obraz Turcji i Turków Obraz Rosji i Rosjanina Inne obrazowania narodowe Pozostałe formy obrazowania świata - negatywizm i teizm 109 118 126 133 147 Kalendarium analizowanych egzemplarzy „Wiadomości różnych Cudzoziemskich” Zakończenie Bibliografia 160 188 198 4 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej Wstęp O potrzebie badań nad prasą staropolską Komunikacja i komunikowanie się stanowią istotny pro- blem badawczy w dziedzinie nauk humanistycznych. Dzieje się tak z uwagi na rolę komunikacji w kształtowaniu i funkcjo- nowaniu w ogóle gatunku ludzkiego. Komunikacja podobnie jak kultura posiada kilkaset definicji, które ujmują określoną jej wartość poznawczą poczynioną z potrzeby i z uwagi na perspektywę badawczą jej autora. Nie trzeba przy tym defi- niować słownikowo komunikacji, ale określić jakie znamiona posiada i jakie znaczenia przenosi. Według Tomasza Gobana -Klasa komunikacja, zwłaszcza w oczekiwanym tu aspekcie masowym, skupiona jest na transmisji informacyjnej, sze- roko rozumianej; percepcji tychże informacji i ich użytecz- ności a także sile oddziaływania; kształtowaniu grupy spo- łecznej poprzez wspólny język, wartości, mity oraz wymianę znaczeń i symboli między jednostkami1. Nie ma możliwości wykształcenia się społeczeństwa i kultury bez komunikacji: „kultura jest komunikacją, a komunikacja jest uregulowa- na kulturowo”2. Dlatego też badanie przekazów prasowych w okresie nowożytnym dostarcza wiele istotnych informacji 1 T. Goban-Klas, Komunikowanie masowe. Zarys problematyki socjo- logicznej, Kraków 1978. 2 E. Kulczycki, Teoretyzowanie komunikacji, Poznań 2012, s. 23. 5 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej na temat kultury, świadomości i mapy mentalnej ówczesnego społeczeństwa. Potrzebę badań nad historią prasy polskiej dostrzeżono bardzo wcześnie bo już na początku XIX wieku jednak tylko w zakresie ciekawostek i szczegółowych dociekań. Na szer- szą perspektywę badań nad historią prasy należało poczekać aż do drugiej połowy XX wieku, kiedy to za sprawą zmian na polu metodologicznym uwydatniono nowe możliwości w rozwoju nauk historycznych, głównie za sprawą wpływów Szkoły Annales. Do tej pory w polskich archiwach i biblio- tekach znajduje się wiele materiałów źródłowych, które nie zostały jeszcze dostatecznie opracowane. Jednym z rodzajów tych źródeł są gazety seryjne, które nie tylko dostarczają wie- dzy o świecie, ale również o ich odbiorcach oraz komunikacji społecznej i politycznej czasów nowożytnych. Warto przy tym dokonać kilku krytycznych uwag na te- mat postulatów jakie powinny zostać postawione w stosunku co do badań nad historią prasy polskiej. Rozpoczęcie szerzej, niż dotąd, zakrojonych badań nad drukami ulotnymi i gaze- tami seryjnymi doby nowożytnej z całą pewnością pozwoli na otwarcie nowych aspektów badawczych (badanie przepły- wu informacji w Polsce i Europie, badanie nad świadomością społeczną w Polsce, badanie nad kulturą polityczną, uzupeł- nienie dotychczasowych zasobów wiedzy o źródło w postaci prasy). Z uwagi na istotne braki analityczne w Polsce zwłasz- cza w stosunku co do prasy i druków ulotnych nie ma możli- 6 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej wości stawianie i weryfikacji pewnych założeń teoretycznych takich jak: ewolucja gatunków dziennikarskich, komunikacja i komunikowanie na ziemiach polskich w czasach nowożyt- nych, zainteresowanie szlachty sprawami międzynarodowy- mi. Stąd poddanie „Wiadomości różnych Cudzoziemskich” szczegółowym badaniom będzie wnosić wkład w kilka dzie- dzin naukowych: prasoznawstwo, historia, historia prasy, komunikacja społeczna, komunikacja masowa. Gazeta ta posłuży zarówno w badaniach politologicznych, dziennikar- skich, socjologicznych, jak i historycznych. Badanie dziejów i narracji „Wiadomości różnych Cu- dzoziemskich” pozwoli na weryfikację współczesnej wiedzy historycznej na temat: początków i rozwoju polskiego wy- twórstwa prasowego, świadomości społeczeństwa polskiego, zaangażowania w życie polityczne społeczeństwa polskiego, rozwoju struktur komunikacyjnych w Polsce nowożytnej, a także wynikające z treści pisma informacje na temat dzia- łań wojennych w Europie z lat 1696-1705, życia politycznego, akcjach dyplomatycznych dworów europejskich, działalno- ści Kościoła katolickiego i jego struktur, życia kulturowego mieszkańców nowożytnej Europy. Weryfikacja „Wiadomości różnych Cudzoziemskich” da możliwość na prowadzenie dal- szych, szczegółowych badań nad procesem komunikacyjnym w Polsce, rozwojem dziennikarstwa i jego znaczeniem dla ówczesnego społeczeństwa. To także szansa poszerzenia pol- skich horyzontów historycznych w kierunku założeń Szkoły 7 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej Annales o badanie mentalité. Warto przy tym zauważyć, iż pojawienie się takiej publikacji pozwoli na uzupełnienie luki w polskich dyskursie naukowym dotyczącym rozwoju prasy między „Merkuriuszem” a prasą stanisławowską. Pojawienie się tej pracy to próba uchwycenia procesów „długiego trwa- nia” Fernanda Braudela szczególnie w aspekcie postrzega- nia zmieniających się realiów związanych z stereotypowym ujęciem zjawisk politycznych i społecznych oraz kształtowa- niem się wyobrażeń theatrum mundi i mapy mentalnej Pola- ków doby nowożytnej. Choć nie stanie się to przedmiotem dalszych dywagacji należy zaznaczyć, iż bogata treść informacyjna „Wiadomo- ści różnych Cudzoziemskich” pozwala na weryfikację istnie- jących dotychczas informacji z mało poznanych wydarzeń (takich jak: zmagania floty weneckiej z flotą turecką, zaopa- trzenie wojsk lądowych w trakcie działań wojennych, prze- biegi bitw, straty wojenne, koszty utrzymania armii, polityka dworów, spiski, bunty, klęski żywiołowe owego okresu i wiele innych). Z relacji, które znajdują się w „Wiadomościach róż- nych Cudzoziemskich” z pewnością powinni korzystać histo- rycy wojskowości, historycy dyplomacji (szczegółowe opisy precedencji, zwyczajów dworskich, darów królewskich, ro- kowań), politolodzy (badania nad rozwojem polskiej kultury politycznej, sytuacja polityczna Polski w XVII i XVIII wie- ku), historycy prasy i filolodzy (analiza ewolucji gatunków dziennikarskich). 8 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej Badanie nad historią prasy polskiej, a w tym przypadku pierwszych gazet seryjnych ma ogromne znaczenie dla do- robku polskiej kultury narodowej. Potrzeba dalszych badań i analiz pozwoli na weryfikację nieznanych dotąd wydarzeń politycznych i społecznych w dziejach państwa polskiego i Europy zapisanych na łamach gazet i druków. Da to moż- liwość zrównoważyć dorobek polskiej myśli informacyjnej/ komunikacyjnej do poziomu europejskiego, co nadal stano- wi problem w kontekście szerszej dyskusji naukowej. Poza tym szczegółowe relacje i opisy w niej zawarte ukażą niezna- ne fakty na przykład z zakresu funkcjonowania dyplomacji polskiej (jak na przykład pokój w Karłowicach) i europejskiej doby nowożytnej. Badanie rozwoju prasy na ziemiach pol- skich wymaga szerokiego uwzględnienia i weryfikacji istnie- jących teorii oraz ustaleń dotyczących rozwoju komunikacji społecznej w nowożytnej Polsce. Być może dostarczone w ten sposób informacje zakwestionują wcześniejsze ustalenia do- tyczące rozwoju prasy, co jest wielce prawdopodobne z uwagi na niewielki dorobek dyskursu historycznego w tym zakresie. Dodatkowo podjęcie takich badań pozwala wnikać w świado- mość społeczną społeczeństwa staropolskiego w stosunku do mapy mentalnej, wyobrażeń o świecie zarówno: społecznym, politycznym jak i przyrodniczym. To także szansa na badanie mentalności społecznej, zakresu zainteresowań, zasięgu in- formacyjnego, rozwoju myśli i kultury. Trzeba również zwró- cić uwagę, iż kolejne badania dadzą szansę na weryfikację 9 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej złożeń polskiej kultury politycznej, zwłaszcza w perspekty- wie obrazowania obcych nacji i przełożenia tych wyobrażeń na działania polityczne, jak również stosunku społeczeństwa do władzy zwierzchniej. Badanie historii prasy polskiej ma również ogromne zna- czenie dla dziennikarstwa, zwłaszcza w kwestii ewolucji my- śli dziennikarskie, rodzenia się koncepcji, kształtowania się zakresu działań, pozyskiwania źródeł, stosowania warsztatu, a przede wszystkim dostrzeżenia komodyfikacji informacji. Badanie nad prasą polską od drugiej połowy XVII wieku do początków XVIII wieku pozwala uzupełnić brakujące dziś ogniwo w zakresie wiedzy. Okres ten jest wyjątkowo istot- ny z uwagi na rodzenie się pierwszych gatunków prasowych, narracji, konceptualizacji pism i sposobów ich redagowania. To także okres przechodzenia z dotychczasowych form ulot- nych, do gazet stałych, seryjnych, ukazujących się w sposób zorganizowany i regularny. W szerszej perspektywie należy również zaznaczyć współistnienie ze sobą kilku rodzajów komunikacji masowej: kręgów korespondencyjnych, pocz- ty, gazet rękopiśmiennych, gazet drukowanych, sejmowych, kalendarzy, silva rerum i innych elementów transferu infor- macji. Pojawienie się niniejszej publikacji na temat jednej tylko gazety „Wiadomości różnych Cudzoziemskich” ma za zada- nie przede wszystkim uzupełnić istniejącą lukę w polskim dyskursie naukowym, zwłaszcza nauk historycznych, poli- 10 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej tycznych i dziennikarskich, jak również sprostować istnie- jące przekonania o rozwoju prasy na ziemiach polskich na przełomie XVII i XVIII wieku. To także element otwarcia no- wych pól badawczych w dotychczasowym, wydawałoby się zamkniętym dyskursie naukowym, po to by zweryfikować istniejącą wiedzę wskazując, iż przeprowadzone wcześniej badania nie wyczerpują całości dociekań i analiz humani- stycznych oraz zaprezentować nowe perspektywy badawcze w kierunku: długiego trwania, mentalité, stereotypów, mapy mentalnej społeczeństwa polskiego doby nowożytnej. Publi- kacja ta ma również zaznaczyć istniejące problemy w badaniu prasy nowożytnej w Polsce i zachęcić badaczy do podjęcia polemiki z istniejącymi ustaleniami odnoszącymi się zarów- no do prasy (Jerzy Łojek, Konrad Zawadzki, Jan Lankau), jak i opisywanej przez „Widomości różne Cudzoziemskie” histo- rii, które nie zostały zaprezentowane dostatecznie w polskim dyskursie naukowym z powodu braku źródeł. Praca ta ma także za zadanie wskazać istotę problemu komunikacji jako narzędzia działań politycznych w dobie nowożytnej, ukazać problem komodyfikacji informacji w początkach kształto- wania się zawodu dziennikarza oraz przypomnieć o wolnej przestrzeni badawczej jaką stanowią druki ulotne i gazety se- ryjne i przez to skłonić kadrę naukową do otwarcia szerszej dyskusji na temat polskiej prasy nowożytnej. 11 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej Założenia metodologiczne Oficjalnie przyjmuje się, iż pierwszą polską gazetą seryj- ną był „Merkuriusz Polski Ordynaryjny” ukazujący się przez krótki okres w 1661 roku, co jest założeniem słusznym, jed- nak kolejne wnioski, iż prasa periodyczna funkcjonowała do- piero w XVIII wieku na ziemiach polskich są błędne. Okazu- je się bowiem, iż na przełomie XVII i XVIII wieku za sprawą przywileju królewskiego ukazywały się przez około dziesięć lat w Krakowie „Wiadomości różne Cudzoziemskie”. Jest to gazeta, która z całą pewnością zasługuje na szerszą uwagę ze względu na kompleks historii prasy i dziennikarstwa polskie- go związany z brakiem nowożytnych gazet seryjnych. Celem niniejszej pracy jest dogłębna analiza przekazów prasowych (nazywanych dalej ze względów stylistycznych narracją, tekstem, wiadomościami, informacjami) ukazują- cych się na łamach pisma „Wiadomości różne Cudzoziem- skie” w zakresie stereotypowego prezentowania obrazu świa- ta. Na potrzeby niniejszej analizy zostanie użyta kategoria teoretyczna w postaci theatrum mundi. Zakłada się przy tym weryfikację „Wiadomości różnych Cudzoziemskich” jako elementu komunikacji społecznej na przełomie XVII i XVIII wieku w Polsce oraz ukazanie owego pisma na tle rozwoju prasy w Europie. W związku z powyższym na potrzeby ni- niejszych założeń ustanawia się problem badawczy w posta- 12 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej ci: theatrum mundi na łamach „Wiadomości różnych Cudzo- ziemskich” jako wynik ewolucji komunikacji masowej na ziemiach polskich na przełomie XVII i XVIII wieku. Dla pełniejszej weryfikacji problemu badawczego przed- stawiono problem w postaci dwóch tez i pytań badawczych. 1. Działalność wydawnicza Jerzego Aleksandra Priamiego jako wynik ewolucji konceptualizacji komunikacji społecz- nej w Polsce pod koniec XVII i na początku XVIII wieku, a) jak kształtował się zawód dziennikarza i problem ko- modyfikacji informacji w Polsce nowożytnej, b) jak kształtowała się sytuacja prawna prasy polskiej pod koniec XVII wieku, c) jak kształtowała się działalność wydawnicza Priamiego na tle rozwoju prasy w Europie, d) jak prezentowało się pismo „Wiadomości różne Cu- dzoziemskie” jako element komunikacji społecznej w Polsce nowożytnej, e) czy wszystkie egzemplarze pisma ukazującego się pod wspólną nazwą „Wiadomości różnych Cudzoziemskich” można uznać za jeden kompleks wydawniczy, f) jak prezentowała się gazeta Priamiego jako element ko- munikacji masowej, 2. Theatrum mundi w „Wiadomościach różnych Cudzo- ziemskich” i istota komunikacji masowej jako odzwierciedle- 13 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej nie świadomości społecznej odbiorców pisma, a) jak prezentował się zakres zainteresowań geopolitycz- nych odbiorców pisma, b) w jaki sposób obrazowano wybrane państwa i narody na łamach gazety, c) co stanowiło główną oś zainteresowania społeczeństwa staropolskiego, d) jakie były przejawy myślenia obrazowego, schematycz- nego na łamach prasy, Do przeprowadzenia badań i weryfikacji powyższych hipotez zostaną zastosowane dwie metody badawcze: jed- na wynikająca z potrzeby badań historycznych - metoda filologiczna, druga z potrzeby badań społecznych - analiza zawartości prasy. Zastosowanie tych dwóch metod pozwoli na pełne uchwycenie istoty analizowanego dzieła poprzez: odpowiednią krytykę i weryfikację materiałów źródłowych; analizę i konceptualizację pojawiających się w przekazach prasowych form świadomości społecznej; prezentację ewo- lucji gatunków prasowych. Próbę badawczą stanowiło 68 numerów gazety seryjnej ukazujące się w latach 1696-1705, pod zbiorczą tytulaturą uogólnioną na potrzeby metodologiczne: „Wiadomości róż- ne Cudzoziemskie”. Ponieważ tytuł ten ulegał zmianie należy zaznaczyć, iż do oznakowania w przypisach tekstów źródło- wych stosowano skrót uogólniony w postaci WRC z miej- 14 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej scem i datą dzienną wydania pisma. W sumie, w polskich ar- chiwach, pismo „Wiadomości różne Cudzoziemskie” wydane w przedziale czasowym lat 1696-1705 zachowało się w ilości 75 numerów, zaś z lat 1679-1691 jedynie 17 numerów (pod inną również tytulaturą). Cymelia te znajdują się w zbiorach Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wro- cławiu, Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, Bibliotece Jagiellońskiej i Bibliotece Kórnickiej. Największa ilość zbio- rów dostępna jest w „Notatach Dobińskiego” w zbiorach Bi- blioteki Narodowej. Do przeprowadzeni badań posłużono się natomiast egzemplarzami dostępnymi w Cyfrowej Bibliote- ce Druków Ulotnych Polskich i Polski Dotyczących z XVI, XVII i XVIII Wieku. W sumie poddane analizie 68 numerów pisma stanowi zbiór ponad 200 stron gazety, która zawiera nieweryfikowany dotąd przekaz informacyjny. Należy przy tym dodać, iż „Wiadomości różne Cudzoziemskie” był to tygodnik, gdyż część zachowanych numerów ukazywała się w równych odstępach siedmiodniowych, zazwyczaj w sobo- ty. Pismo było oparte na korespondencji zagranicznej, moc- no zaangażowane w ówczesne problemy polityczne i militar- ne. Było to również pismo ukazujące się stale pod niewiele zmienionym tytułem przez blisko dziesięć lat, co wyraźnie wskazuje na istnienie pierwocin koncernu wydawniczego w Polsce już na przełomie XVII i XVIII wieku. Było to rów- nież pismo statutowe, pierwsze pismo działające za sprawą monopolu wydawniczego, a zatem wyraźnie ograniczające 15 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej wolność słowa i realizujące założenia informacyjno-propa- gandowe polskiego dworu królewskiego. Z uwagi na powyższe wytyczne „Wiadomości różne Cu- dzoziemskie” winny być rozpatrywane w osobliwych katego- riach efemerydy, pisma stanowiącego kanwę rozwoju polskiej prasy informacyjnej w XVIII i XIX wieku. Jednak mimo do- niosłej roli i dużego zasięgu (pismo obejmowało obszar ca- łego kraju) nie doczekało się do tej pory odpowiedniej uwa- gi ze strony historyków ani prasoznawców. Nie tylko z tego względu pismo zasługuje na odpowiednie zaakcentowanie w polskim dyskursie naukowym. Istotnym argumentem za jego publikacją winien być fakt, iż pismo zawiera znaczne ilo- ści informacji szczegółowych z przełomu XVII i XVIII wie- ku. Znajdują się tam przede wszystkim opisy wojny z Turcją, działania militarne na Węgrzech i Bałkanach, opis obozu i rokowań w Karłowicach, a także relacjonowana jest wojna północna w drobnych szczegółach. Poza tym odnajdujemy szereg informacji szczegółowych, takich jak podróż Marii Kazimiery do Włoch, opisy dworskich precedencji a tak- że szczegóły z życia ówczesnych elit. O istocie owego pisma może świadczyć również jego waga dla badania mentalności i theatrum mundi ówczesnego społeczeństwa polskiego, co nie znajduje odzwierciedlenia w żadnym innym zachowa- nym materiale źródłowym. W przypadku określenia pola badawczego dla analizy theatrum mundi należy zaznaczyć i rozgraniczyć pole tem- 16 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej poralne i geograficzne. Zakres czasowy będzie skupiać się na okresie lat 1696-1705 i weryfikacji wydarzeń i postaci histo- rycznych, a także uzupełnieniach z tego przedziału. Zakres geograficzny pisma będzie szeroki, gdyż druki ulotne i gazety seryjne ukazujące się w Polsce od II połowy XVII wieku po- siadają informacje z całego kontynentu europejskiego (Por- tugalia, Hiszpania, Półwysep Apeniński, Francja, Szwajcaria, Austria, Prusy, Niderlandy, Węgry, Turcja, Serbia, Dania, Szwecja, Anglia, Rosja), Afryki północnej oraz Azji (Bliski Wschód, Persja, Indie, Chiny). Już samo to wyliczenie dobit- nie świadczy o potrzebie ukazania się analizy owego pisma, która będzie odzwierciedlać stan świadomości mapy mental- nej społeczeństwa staropolskiego. Publikacja składa się z trzech części. Część pierwsza pre- zentuje działalność wydawniczą Jerzego Aleksandra Priamie- go w kontekście monopolu wydawniczego a przede wszystkim wydawania „Wiadomości różnych Cudzoziemskich”. Zostało tu ukazane tło rozwoju prasy w Europie, a także sytuacja ko- munikacyjna na ziemiach polskich w czasach nowożytnych. Tu również nakreślono charakterystykę pisma, z uwzględnie- niem warsztatu dziennikarskiego, źródeł informacji i z uwagi na stosowanie gatunków dziennikarskich. Część druga zo- stała oparta na analizie przekazów prasowych gazety w celu uzyskania obrazowania theatrum mundi oraz wskazania na główne elementy świadomości społecznej szlachty wynika- jące z treści informacyjnych umieszczonych w komunikacji 17 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej masowej. Część trzecią stanowi kalendarium zawierające spis numerów poddanych analizie wraz ze skrótowym opi- sem zawartości merytorycznej poszczególnych egzemplarzy pisma, co z całą pewnością powinno ułatwić w przyszłości chęć korzystania z zasobów gazety do badań historycznych. 18 wydawnictwo e-bookowoPiotr Lewandowski Z historii prasy polskiej
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Z historii prasy polskiej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: