Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00060 007345 10208788 na godz. na dobę w sumie
Z problematyki wiktymologii. Księga dedykowana Profesor Ewie Bieńkowskiej - ebook/pdf
Z problematyki wiktymologii. Księga dedykowana Profesor Ewie Bieńkowskiej - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 456
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8107-654-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
(...)Pani Profesor stoi na stanowisku, że każda ofiara wymaga traktowania jej z godnością i szacunkiem. Wielki profesjonalizm, zaangażowanie w sprawy społeczne, sprawiedliwość, trafność osądu i wrażliwość na krzywdę doznawaną przez ofiary przestępstw to cechy, za które Ewę Bieńkowską ceni bardzo wiele osób. Przy wszystkich sukcesach naukowych pozostała Ona jednak człowiekiem niezwykle skromnym i znajdującym czas dla każdego.

Prezentowana księga jest wyrazem podziwu i uznania dla dorobku Pani Profesor Ewy Bieńkowskiej ze strony autorów artykułów, a także innych osób, które doceniają Jej wkład w proces kształtowania praw ofiar przestępstw oraz procedur mediacyjnych.'

Fragment publikacji
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

EBEB Z PROBLEMATYKI WIKTYMOLOGII Profesor Ewie Bieńkowskiej Księga dedykowana EB EBEB redakcja naukowa Lidia Mazowiecka Witold Klaus Anna Tarwacka EB Warszawa 2017 Prof. Ewa Bieńkowska z córką Anią Publikacja wydana przy wsparciu Fundacji Pomocy Ofiarom Przestępstw Publikacja dofinansowana przez Instytut Nauk Prawnych PAN Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego Recenzenci Prof. dr hab. Irena Rzeplińska Dr Barbara Namysłowska-Gabrysiak Wydawca Monika Pawłowska Redaktor prowadzący Adam Choiński Opracowanie redakcyjne Agnieszka Bąk Anna Sorówka-Łach Łamanie PIUS © Copyright by Wolters Kluwer Polska SA, 2017 ISBN: 978-83-8107-421-6 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl SpiS treści Wstęp .......................................................................................................... 9 Tabula gratulatoria ............................................................................... 13 Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej ................................ 17 PokrzyWdzEni PrzEstęPstWEm i ochrona ich PraW Anna Tarwacka ofiara przestępstwa w myśli starożytnej .......................................... 37 Wojciech Zalewski Przyszłość wiktymologii – w stronę realizmu? ............................... 49 Gerd Ferdinand Kirchhoff Victims’ criminal justice system......................................................... 62 Cezary Kulesza Ewolucja uprawnień pokrzywdzonego w polskim procesie karnym ..................................................................................................... 77 Joanna Brylak, Andrzej Ważny sytuacja pokrzywdzonego w procesie karnym – zagadnienia kluczowe ........................................................................ 95 6 Spis treści Beata Czarnecka-Dzialuk, Dobrochna Wójcik refleksje o sytuacji ofiar przestępstw na podstawie badań ......... 115 Anna Zientara obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę po nowelizacji kodeksu karnego z 2015 r. ... 130 Lidia Mazowiecka Państwowa kompensata dla ofiar przestępstw w Polsce .............. 142 Wojciech Cieślak „zbiorowy pokrzywdzony” oraz kompensacja generalna w polskim prawie karnym .................................................................. 164 Tomasz Kanty Prawo pokrzywdzonego do tłumacza w procesie karnym w świetle dyrektywy 2012/29/UE z 25.10.2012 r. ........................... 171 Katarzyna Dudka informowanie pokrzywdzonego o opuszczeniu zakładu karnego przez skazanego lub tymczasowo aresztowanego ......... 184 Maria Szczepaniec media a wtórna wiktymizacja ........................................................... 197 PokrzyWdzEni o szczEgólnych PotrzEBach Zbigniew Lasocik sytuacja ofiar handlu ludźmi i pracy przymusowej w Wielkiej Brytanii w świetle nowej regulacji prawnej ............... 209 Dagmara Woźniakowska-Fajst ofiary uporczywego nękania (stalkingu) – charakterystyka oraz skutki pokrzywdzenia ............................................................... 229 Spis treści 7 Krzysztof Karsznicki grupy ofiar dyskryminowane w Polsce ........................................... 240 Marta Kolendowska-Matejczuk ochrona praw ofiar przestępstw z nienawiści w polskim prawie karnym ...................................................................................... 256 Witold Klaus cudzoziemki jako osoby doświadczające przemocy motywowanej uprzedzeniami w Polsce .......................................... 279 Urszula Nowakowska temida pod lupą – mity i stereotypy na salach rozpraw ............. 294 Agnieszka Rękas Ustawa o przeciwdziałaniu zagrożeniom na tle seksualnym – kilka uwag .......................................................................................... 312 Łukasz Cora Wyjątkowość dopuszczalności ponownego przesłuchania pokrzywdzonego w trybie art. 185a i 185c k.p.k. .......................... 323 mEdiacja W PraWiE karnym Olga Sitarz ograniczenia możliwości przeprowadzenia mediacji wynikające z podstawowych zasad prawa karnego materialnego ......................................................................................... 337 Dariusz Kużelewski mediator jako czynnik społeczny w procesie karnym ................. 349 Martin Wright is mediation appropriate even for rape? ......................................... 361 8 Spis treści Magdalena Grudziecka, Jerzy Książek mediacja w sytuacji przemocy domowej – na podstawie doświadczeń mediatorów ................................................................... 383 Paulina Wiktorska zagrożenie wtórną wiktymizacją podczas mediacji .................... 398 Varia Jolanta Jakubowska-Hara kilka uwag w kwestii ochrony interesów pokrzywdzonego w prawie wykroczeń (na tle regulacji w prawie karnym) ............. 411 Elżbieta Dobiejewska spór o rodzicielskie uprowadzenie dziecka za granicę ................ 425 Paweł Burzyński instytucja wykorzystania dowodu z kontroli operacyjnej (art. 168b k.p.k.) w świetle uwarunkowań konstytucyjnych i prawnomiędzynarodowych ............................................................. 435 Wykaz skrótów ..................................................................................... 449 autorzy................................................................................................... 453 WStęp Nie jest łatwo podejmować badania nad zupełnie nowym zagadnieniem, które na dodatek niekoniecznie jest kompatybilne z jedynym słusznym ustrojem, kiedy wyjazdy zagraniczne stanowią ewenement i kiedy nie ma się dostępu do podstawowej literatury wydawanej na świecie. Tym bardziej należy docenić odwagę Jubilatki, która nie bała się podjąć zagad- nienia pionierskiego i do dziś zajmuje się nim z niesłabnącym zapałem. Sapere ausae ad multos annos! Ewa Bieńkowska urodziła się 25.05.1950 r. w Warszawie. W latach 1968–1972 studiowała na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersy- tetu Warszawskiego, gdzie w roku 1972 uzyskała tytuł magistra prawa. Napisała pracę na temat prawie nieporuszany wówczas w polskiej literaturze: o wiktymologii (cała polska literatura na ten temat liczy- ła wówczas jeden artykuł). Pomysł podsunął jej promotor, Profesor Zbigniew Czeczot. Był to początek fascynacji, która zaowocowała mnóstwem znanych na całym świecie publikacji. Następnie podjęła studia doktoranckie w Instytucie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk (1974–1977), po których została zatrudniona na stanowisku starszego asystenta w INP PAN (1977–1982). Stopień doktora uzy- skała w 1982 r., po obronie pracy doktorskiej zatytułowanej Wpływ zachowania ofiary na rozstrzygnięcie sprawy o zgwałcenie, wydanej później przez Zakład Narodowy im. Ossolińskich (Wrocław–Kraków– Warszawa 1984). W latach 1982–1992 pracowała jako adiunkt w INP PAN, a w latach 1983–1988 – na tym samym stanowisku w Instytucie Problematyki Przestępczości. W 1992 r. uzyskała stopień doktora habilitowanego na podstawie monografii Wiktymologia. Koncepcje, kierunki badań, perspektywy (Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 10 Wstęp Wrocław–Kraków–Warszawa 1992). W latach 1992–2005 pracowała na stanowisku docenta w Instytucie Nauk Prawnych PAN, po czym przeszła na emeryturę. Przez wiele lat prowadziła wykłady i seminaria z prawa karnego mate- rialnego i procesowego, wiktymologii, mediacji i kryminologii. W latach 1985–1989 była wykładowcą wiktymologii w Międzyuniwersyteckim Centrum w Dubrowniku i Amsterdamie. W latach 1995–2000 wykła- dała jako profesor w Instytucie Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 2003–2005 była profesorem na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Opolskiego, gdzie pełniła funkcję Kierownika Katedry Kryminologii i Wiktymologii. W latach 2008–2009 pracowała na stanowisku profesora w Wyższej Szkole Za- rządzania i Prawa im. Heleny Chodkowskiej w Warszawie, a w latach 2009–2010 – na stanowisku profesora w Wyższej Szkole Ekonomii i Pra- wa im. Prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach. W latach 2010–2013 była profesorem w Europejskiej Wyższej Szkole Prawa i Administracji w Warszawie, a obecnie jest zatrudniona jako profesor na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego. Zainteresowania Profesor Ewy Bieńkowskiej ogniskują się na zagadnie- niach prawa karnego, jest również światowej klasy specjalistą w zakresie wiktymologii i mediacji. Opublikowała ponad dwieście monografii, artykułów i recenzji, które weszły do kanonu literatury w tych dziedzi- nach. Uczestniczyła w dziesiątkach konferencji i sympozjów naukowych. O uznaniu dla jej osiągnięć świadczy powierzanie jej licznych funkcji i stanowisk, tak w kraju, jak i za granicą. Była członkiem Zarządu Głów- nego Towarzystwa Naukowego Prawa Karnego (1985–1995), głównym specjalistą ds. osób pozbawionych wolności w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich (1990–1995), członkiem zarządu Światowego Towarzy- stwa Wiktymologii (1993–2000), członkiem Zespołu ds. wprowadze- nia mediacji w Polsce przy Towarzystwie Penitencjarnym „Patronat” (1995–1998), przewodniczącą Zespołu ds. opracowania Polskiej Karty Praw Ofiary przy Ministrze Sprawiedliwości (1998–1999), członkiem Społecznej Rady ds. Alternatywnych Metod Rozwiązywania Konfliktów i Sporów przy Ministrze Sprawiedliwości (2009–2014), członkiem Rady ds. Pokrzywdzonych Przestępstwem przy Ministrze Sprawiedliwości Wstęp 11 (2009–2014), członkiem Zespołu Doradców ds. Ofiar Przestępstw przy Prokuratorze Generalnym (2010–2016). Nie można pominąć udziału Profesor Ewy Bieńkowskiej w kształtowa- niu pozycji prawnej ofiar przestępstw na świecie. Jako członek Świa- towego Towarzystwa Wiktymologii współpracowała przy tworzeniu projektu Deklaracji o podstawowych zasadach sprawiedliwości dla ofiar przestępstw i nadużyć władzy. Zgromadzenie Ogólne ONZ nie przyjęło niestety tego dokumentu w zaproponowanej formie. Wobec sprzeciwu supermocarstw, USA i ZSRR, znacząco ograniczono zakres ochrony dla ofiar nadużyć władzy (Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ 40/34 z 29.11.1985 r.). Mieliśmy zaszczyt i wielkie szczęście słuchać wielu wykładów Profe- sor Ewy Bieńkowskiej na temat pozycji prawnej ofiar różnego rodza- ju przestępstw, a w szczególności tych najbardziej pokrzywdzonych i cierpiących. Pani Profesor stoi na stanowisku, że każda ofiara wyma- ga traktowania jej z godnością i szacunkiem. Wielki profesjonalizm, zaangażowanie w sprawy społeczne, sprawiedliwość, trafność osądu i wrażliwość na krzywdę doznawaną przez ofiary przestępstw to ce- chy, za które Ewę Bieńkowską ceni bardzo wiele osób. Przy wszystkich sukcesach naukowych pozostała Ona jednak człowiekiem niezwykle skromnym i znajdującym czas dla każdego. Prezentowana księga jest wyrazem podziwu i uznania dla dorobku Pani Profesor Ewy Bieńkowskiej ze strony autorów artykułów, a także innych osób, które doceniają Jej wkład w proces kształtowania praw ofiar prze- stępstw oraz procedur mediacyjnych. Witold Klaus Lidia Mazowiecka Anna Tarwacka Tabula graTulaToria Prof. dr Ivo Aertsen, University of Leuven Włodzimierz Albin, Wolters Kluwer Dr Grażyna Baranowska, Instytut Nauk Prawnych PAN Dr Anna Błachnio-Parzych, Instytut Nauk Prawnych PAN Dr Barbara Błońska, Uniwersytet Warszawski Dr Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich Dr Joanna Brylak, adwokat Dr Konrad Buczkowski, Instytut Nauk Prawnych PAN Dr Paweł Burzyński, prokurator Dr hab. prof. UWM Wojciech Cieślak, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Dr hab. prof. UG Mieczysław Ciosek, Uniwersytet Gdański Dr Łukasz Cora, Uniwersytet Gdański Dr Beata Czarnecka-Dzialuk, Instytut Nauk Prawnych PAN, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości Dr Elżbieta Czwartosz, Uniwersytet SWPS Dr Zbigniew Czwartosz, Uniwersytet SWPS Dr hab. prof. UJ Zbigniew Ćwiąkalski, Uniwersytet Jagielloński Dr hab. prof. INP PAN Paweł Daniluk, Instytut Nauk Prawnych PAN Irena Dawid-Olczyk, Fundacja Przeciwko Handlowi Ludźmi i Niewol- Prof. dr John P.J. Dussich, em. California State University, Fresno Prof. dr Edna Erez, University of Illinois, Chicago Dr Elżbieta Dobiejewska, Dolnośląski Ośrodek Mediacji DOM Prof. dr hab. Katarzyna Dudka, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Renata Durda, Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzi- nictwu „La Strada” w Lublinie nie „Niebieska Linia” 14 Tabula gratulatoria Dr hab. prof. UwB Wojciech Filipkowski, Uniwersytet w Białymstoku Dr Theo Gavrielides, The IARS International Institute Dr hab. Ewa Gmurzyńska, Uniwersytet Warszawski Dr hab. prof. UG Krzysztof Grajewski, Uniwersytet Gdański Prof. dr Marc Groenhuijsen, Tilburg University, Prezes the World So- ciety of Victimology Magdalena Grudziecka, Polskie Centrum Mediacji Dr hab. prof. UW Beata Gruszczyńska, Uniwersytet Warszawski Dr Magdalena Grzyb, Uniwersytet Jagielloński Dr Agnieszka Gutkowska, Uniwersytet Warszawski Dr hab. prof. UwB Ewa Guzik-Makaruk, Uniwersytet w Białymstoku Dr Ewa Habzda-Siwek, Uniwersytet Jagielloński Dr hab. prof. INP PAN Jolanta Jakubowska-Hara, Instytut Nauk Praw- nych PAN Maria Jasińska, Wolters Kluwer Dr Tomasz Kanty, Uniwersytet Gdański Dr Krzysztof Karsznicki, prokurator Robert Kaszczyszyn, Polskie Centrum Mediacji Prof. dr Hans-Jürgen Kerner, University of Tübingen Prof. dr Gerd Kirchhoff, O.P. Jindal Global University Dr Witold Klaus, Instytut Nauk Prawnych PAN Paweł Knut, Uniwersytet Warszawski, Kampania Przeciw Homofobii Dr Marta Kolendowska-Matejczuk, Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Administracji Dr hab. prof. UŁ Jacek Kosonoga, Uczelnia Łazarskiego Dr Maryla Koss-Goryszewska Dr hab. Anna Kossowska, Prezes Polskiego Towarzystwa Kryminolo- gicznego im. prof. St. Batawii Dr Andriy Kosyło, Uniwersytet Warszawski Prof. dr hab. Krzysztof Krajewski, Uniwersytet Jagielloński Dr hab. Ewa Kruk, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Jerzy Książek, Polskie Centrum Mediacji Prof. dr hab. Leszek Kubicki, Akademia im. Leona Koźmińskiego Prof. dr hab. Cezary Kulesza, Uniwersytet w Białymstoku Dr Dariusz Kużelewski, Uniwersytet w Białymstoku Dr hab. prof. UwB Katarzyna Laskowska, Uniwersytet w Białymstoku Prof. dr hab. Zbigniew Lasocik, Uniwersytet Warszawski Tabula gratulatoria 15 Dr hab. prof. UKSW Irena Lipowicz, Uniwersytet Kardynała Stefana Dr Marek Łukaszuk, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Prof. dr hab. Jarosław Majewski, Uniwersytet Kardynała Stefana Wy- Wyszyńskiego szyńskiego Dr Lidia Mazowiecka, prokurator Dr Barbara Mąkosa-Stępkowska, Uniwersytet Warszawski Dr Joanna Mierzwińska-Lorencka, Instytut Nauk Prawnych PAN Dr Barbara Namysłowska-Gabrysiak, Uniwersytet Warszawski Dr Maria Niełaczna, Uniwersytet Warszawski Dr hab. prof. INP PAN Celina Nowak, Instytut Nauk Prawnych PAN Urszula Nowakowska, Centrum Praw Kobiet Michael O’Connell, Sekretarz Generalny the World Society of Victi- mology Dr hab. prof. UG Robert Opora, Uniwersytet Gdański Dr Paweł Ostaszewski, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości Dr hab. prof. UZ Hanna Paluszkiewicz, Uniwersytet Zielonogórski Prof. dr hab. Beata Pastwa-Wojciechowska, Uniwersytet Gdański Dr hab. prof. UW Monika Płatek, Uniwersytet Warszawski Prof. dr hab. Emil Pływaczewski, Uniwersytet w Białymstoku Agnieszka Rękas, Biuro Rzecznika Praw Dziecka Prof. dr hab. Irena Rzeplińska, Instytut Nauk Prawnych PAN Prof. dr hab. Andrzej Rzepliński, Uniwersytet Warszawski Prof. dr Paul Šeparović Zvonimir, em. University of Zagreb Dr hab. Olga Sitarz, Uniwersytet Śląski Dr Sylwia Spurek, Zastępczyni Rzecznika Praw Obywatelskich Dr Piotr Starzyński, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Dr hab. prof. UG Sławomir Steinborn, Uniwersytet Gdański Monika Szulecka, Instytut Nauk Prawnych PAN Dr hab. prof. UKSW Anna Tarwacka, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego Stanisław Trociuk, Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Dr Anna Walczak-Żochowska, Uniwersytet Warszawski Prof. dr Sandra Walklate, University of Liverpool Prof. dr hab. Stanisław Waltoś, em. Uniwersytet Jagielloński Prof. dr hab. Jarosław Warylewski, Uniwersytet Gdański Dr hab. Paweł Waszkiewicz, Uniwersytet Warszawski 16 Tabula gratulatoria Dr Andrzej Ważny, Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Administracji Dr hab. prof. UJK Leszek Wieczorek, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach Dr Łukasz Wieczorek, Uniwersytet Warszawski Prof. dr hab. Roman Wieruszewski, Instytut Nauk Prawnych PAN Dr Paulina Wiktorska, Instytut Nauk Prawnych PAN Eugeniusz Wildner, prokurator w stanie spoczynku Justyna Włodarczyk-Madejska, Instytut Nauk Prawnych PAN Dr Dagmara Woźniakowska-Fajst, Uniwersytet Warszawski Dr hab. prof. UG Krzysztof Woźniewski, Uniwersytet Gdański Prof. dr hab. Dobrochna Wójcik, em. Instytut Nauk Prawnych PAN Dr Martin Wright Grzegorz Wrona, adwokat Dr hab. prof. UG Wojciech Zalewski, Uniwersytet Gdański Prof. dr hab. Eleonora Zielińska, Uniwersytet Warszawski Dr Anna Zientara, Uniwersytet Warszawski Wykaz publikacji profeSor eWy bieńkoWSkiej i. Monografie i komentarze 1. Wpływ zachowania ofiary na rozstrzygnięcie sprawy o zgwałcenie, Ossolineum 1984; neum 1992; 2. Wiktymologia. Koncepcje, kierunki badań, perspektywy, Ossoli- 3. Jak postępować z ofiarami przestępstw? Dokumenty Rady Europy i Na- rodów Zjednoczonych, (współautorstwo C. Kulesza), Białystok 1992; 4. Europejskie standardy kształtowania sytuacji ofiar przestępstw (współautorstwo C. Kulesza), Białystok 1997; 5. Poradnik mediatora. Mediacja od A do Z. Wzory pism. Akty praw- ne, Warszawa 1999; 6. Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, red. G. Rejman (współ- autorstwo B. Kunicka-Michalska, G. Rejman, J. Wojciechowska), Warszawa 1999; 7. Wiktymologia. Zarys wykładu, Warszawa 2000 8. Postępowanie w sprawach nieletnich. Komentarz (współautorstwo A. Walczak-Żochowska), Warszawa 2003; 9. Prawa ofiar przestępstw (współautorstwo L. Mazowiecka), War- szawa 2009; 10. Ofiara przestępstwa w dokumentach międzynarodowych (współ- autorstwo L. Mazowiecka), Warszawa 2009; 11. Uprawnienia pokrzywdzonego przestępstwem (współautorstwo L. Mazowiecka), Warszawa 2009; 2. wyd. Warszawa 2011; 3 wyd. Warszawa 2014; 18 Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 12. Państwowa kompensata przysługująca ofiarom niektórych przestępstw. Komentarz (współautorstwo L. Mazowiecka), Warszawa 2011; 13. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i  Rady 2012/29/UE usta- nawiająca normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw. Komentarz, red. E. Bieńkowska, L. Mazowiecka (współautorstwo: K. Dudka, C. Kulesza, L. Mazowiecka, P. Sta- rzyński, W. Zalewski, E. Zielińska), Warszawa 2014; 14. Konwencja o  zapobieganiu i  zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej. Komentarz, red. E. Bieńkowska, L. Mazo- wiecka (współautorstwo: K. Dudka, C. Kulesza, L. Mazowiecka, S.  Spurek, P.P. Starzyński, W.  Zalewski, E.  Zielińska), Warsza- wa 2016 ii. artykuły i studia 1. Wiktymologia. Podstawowe pojęcia i kierunki badawcze, „Studia Prawnicze” 1976/3, s. 139–163; 2. Rola ofiary w genezie przestępstwa zgwałcenia (w świetle badań za- granicznych i polskich), „Studia Prawnicze” 1979/3, s. 237–271; 3. Przestępstwo zgwałcenia w świetle statystyki w latach 1970–1977, „Studia Prawnicze” 1980/3, s. 225–283; 4. Typizacja przestępstwa zgwałcenia w  polskim prawie karnym, „Państwo i Prawo” 1983/1, s. 92–98; 5. Podstawowe problemy współczesnej wiktymologii, „Państwo i Pra- wo” 1983/6, s. 65–74; 6. Sądy społeczne w NRD jako organy rozstrzygające sprawy o czy- ny zabronione (w  świetle ustawy z  1982 r.), „Państwo i  Prawo” 1983/11, s. 73–82; 7. Nowelizacja z 1982 r. kodeksu karnego RFSRR, „Państwo i Prawo” 8. Przestępczość w  NRD w  latach 1976–1980, „Przestępczość na 1984/11, s. 77–85; Świecie” 1984/17, s. 45–58; 9. Ochrona interesów pokrzywdzonego (osoby fizycznej) w  świetle przepisów polskiego prawa karnego materialnego oraz działalności państwa na rzecz ofiar przestępstw, „Studia Prawnicze” 1985/1–2, s. 239–266; Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 19 10. O  potrzebie badań nad problematyką tymczasowego aresztowa- nia (współautorstwo R. Pyrżak, J. Skupiński), „Państwo i Prawo” 1986/3, s. 82–91; 11. Poręczenie społeczne na tle pozostałych środków zapobiegawczych w  latach 1970–1982 (współautorstwo R.  Pyrżak, J.  Skupiński, D. Tokarczyk), „Studia Kryminologiczne, Kryminalistyczne i Pe- nitencjarne” 1986/17, s. 85–100; 12. The Lines of Development of Victimology in Socialist Countries – USSR, Poland, Czechoslovakia, Bulgaria, GDR, „WSV Newslet- ter” 1986–87/5/1, s. 7–12; 13. Deklaracja ONZ o  podstawowych zasadach sprawiedliwości dla ofiar przestępstw i  nadużyć władzy, „Państwo i  Prawo” 1987/6, s. 88–96; 14. Warunkowe umorzenie postępowania karnego w praktyce prokura- torskiej (w świetle danych statystycznych) (współautorstwo J. Sku- piński), „Studia Prawnicze” 1987/3, s. 53–76; 15. Ofiara i system wymiaru sprawiedliwości [w:] Problematyka prze- stępczości na VII Kongresie Narodów Zjednoczonych, red. B. Ho- łyst, Warszawa 1987, s. 22–37; 16. Ustawy karne z 10.V.1985 r. w praktyce (na przykładzie orzeczni- ctwa sądów rejonowych) (współautorstwo J. Skupiński), „Państwo i Prawo” 1988/2, s. 72–82; 17. Zarys rozwoju wiktymologii radzieckiej, „Przestępczość na Świe- cie” 1989/21, s. 37–49; 18. Declaration of Basic Principles of Justice for Victims of Crime and Abuse of Power: the Polish Experiences [w:] Changing Victim Po- licy: The United Nations Victim Declaration and Recent De vel op- ments in Europe, Helsinki 1989, HEUNI nr 16, s. 15–30; 19. Przestępstwo zgwałcenia w praktyce organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w latach 1970–1980 [w:] Polityka karna w Polsce, t. 1, 1970–1980, red. J. Skupiński, Ossolineum 1989, s. 171–201; 20. Stosowanie nieizolacyjnych środków zapobiegawczych w praktyce prokuratorskiej (współautorstwo J. Skupiński, M. Zawisza), „Stu- dia Kryminologiczne, Kryminalistyczne i Penitencjarne” 1989/20, s. 39–59; 21. Prokuratorska praktyka warunkowego umorzenia postępowania karnego w świetle badań aktowych (współautorstwo J. Skupiński), 20 Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej „Studia Kryminologiczne, Kryminalistyczne i  Penitencjarne” 1989/20, s. 89–107; 22. Problemy prawnej regulacji przeciwdziałania narkomanii w Polsce (współautorstwo J. Skupiński), „Studia Prawnicze” 1989/1, s. 85–124; 23. Sprawiedliwość dla ofiar przestępstw, „Gazeta Prawnicza” 1989/18, s. 7–8 – cz. 1; 1989/21, s. 17–18 – cz. 2; 24. Law as Instrument of Drug Abuse Control – the Polish Experi ences (współautorstwo J.  Skupiński), „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” 1989 [1992]/36, s. 49–62; 25. Standardy europejskie w  odniesieniu do ofiar przestępstw a  re- forma prawa karnego materialnego, „Państwo i Prawo” 1990/6, s. 93–101; 26. Sytuacja pokrzywdzonego (osoby fizycznej) w polskim procesie kar- nym na tle postanowień Deklaracji ONZ o podstawowych zasadach sprawiedliwości dla ofiar przestępstw i nadużyć władzy, „Przegląd Prawa Karnego” 1990/1; 27. Koncepcje wiktymologii – próba określenia zakresu badań, „Prze- gląd Prawa Karnego” 1990/3, s. 21–30; 28. Crime in Eastern Europe [w:] Crime in Europe, ed. by W. Heiden- sohn, F. Farrell, London–New York 1991; 2. wyd. 1993; 29. Refleksje o reformie prawa karnego na tle wyników badania ankie- towego ofiar przestępstw, „Państwo i Prawo” 1991/5, s. 77–84; 30. O  koncepcjach współczesnej wiktymologii, „Państwo i  Prawo” 1991/11, s. 64–70; 31. Law and Practice: Two Faces of Reality (Victim in the Polish Crimi- nal Justice System) [w:] Victims and Criminal Justice, vol. 51: Le- gal Protection, Restitution and Support, ed. by G. Kaiser, H. Kury, H.-J. Albrecht (przy współpracy H.  Arnolda), Freiburg in Br. 1991, s. 76–98; 32. Victims East and West, „Criminal Justice Matters” 1991/6, s. 5–7; 33. Victims in the Polish Criminal Justice System: Law and Reality (współautorstwo E. Erez), „International Journal of Comparative and Applied Criminology” 1991/15/2, s. 217–225; 34. O  badaniach nad związkiem sprawca –  ofiara [w:] Wiktymolo- gia w  Europie. Materiały pierwszej międzynarodowej konferen- cji na temat wiktymologii w  Europie Wschodniej i  Zachodniej, red. E. Bieńkowska, Warszawa 1993, s. 105–113; Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 21 35. Sytuacja ofiar przestępstw w  świetle dokumentów Rady Europy i Narodów Zjednoczonych [w:] Ofiara przestępstwa w systemie wy- miaru sprawiedliwości. Materiały drugiej międzynarodowej konfe- rencji na temat wiktymologii w Europie Wschodniej i Zachodniej, red. E. Bieńkowska, Warszawa 1993, s. 9–25; 36. Polski wymiar sprawiedliwości w  sprawach karnych w  ocenie ofiar przestępstw (wyniki badania ankietowego) (współautorstwo E. Erez) [w:] Ofiara przestępstwa w systemie wymiaru sprawied- liwości. Materiały drugiej międzynarodowej konferencji na temat wiktymologii w  Europie Wschodniej i  Zachodniej, red.  E.  Bień- kowska, Warszawa 1993, s. 82–108; 37. Victim Participation in Proceedings and Satisfaction with Justice in the Continental Legal Systems: the Case of Poland (współautorstwo E. Erez), „Journal of Criminal Justice” 1993/21, s. 47–60; 38. Przestępczość i  inne problemy społeczne w  świetle własnych do- świadczeń i  poglądów mieszkańców Warszawy (współautorstwo J. Wojciechowska), „Studia Prawnicze” 1993/4, s. 15–46; 39. Wiktymologia (Ofiara przestępstwa i system wymiaru sprawiedli- wości), „Jurysta” 1993/3, s. 22–23; 40. Die wichtigsten Aspekte der Kriminalitätsentwicklung im heutigen Polen: die letzte Dekade [w:] Sozialer Umbruch und Kriminalität im Deutschland, Mittel- und Osteuropa, Hrsg. K. Boers, U. Ewald, H.-J. Kerner, E. Lautsch, K. Sessar, Bonn 1994, s. 27–34; 41. Zakaz tortur w  prawie międzynarodowym (współautorstwo A. Kremplewski) [w:] Prawa człowieka a policja. Problemy teorii i praktyki, red. A. Rzepliński, Legionowo 1994, s. 209–250; 42. Victims Rights and Victims Reality: the Polish Experience (współau- torstwo E. Erez) [w:] International Debates of Victimology, ed. by G.F.  Kirchhoff, E.  Kosovski, H.J.  Schneider, Mönchengladbach 1994, s. 266–279; 43. Przemiany polskiego prawa karnego w latach 1989–1995 (współ- autorstwo B.  Czarnecka-Dzialuk, J.  Jakubowska-Hara, B.  Ku- nicka-Michalska, J. Skupiński, J. Wojciechowska i A. Wojtecka) [w:] Prawo w okresie przemian ustrojowych w Polsce. Z badań In- stytutu Nauk Prawnych PAN, Warszawa 1995, s. 201–212; 44. Projekt kodyfikacji karnej a  zabezpieczenie interesów ofiar prze- stępstw, „Państwo i Prawo” 1995/4, s. 66–74; 22 Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 45. Aktualne i  przyszłe kodeksy karne z  perspektywy wiktymologii, „Prokuratura i Prawo” 1995/5, s. 37–53; 46. Social Transformation and Crime as Seen through the Personal Experience and View of the Residents of Warsaw (współautorstwo J. Wojciechowska) [w:] Victimization Perception after the Break- down of State Socialism. First Findings of a Multi-City Pilotstudy 1993, ed. by M.J. de Nike, U. Ewald, Ch.J. Nowlin, Berlin 1995, s. 151–168; także w: Social Transformation and Crime in Metro- polises of Former Eastern Block Countries. Findings of a Multi-City Pilotstudy 1993, ed. by U. Ewald, Bonn 1997, s. 215–245; 47. Postępowanie mediacyjno-restytucyjne jako sposób rozwiązania konfliktu między ofiarą i  sprawcą przestępstwa: standardy mię- dzynarodowe i perspektywy w Polsce [w:] Teoria i praktyka pojed- nania ofiary ze sprawcą. Materiały konferencji międzynarodowej, red. E. Bieńkowska, Warszawa 1995, s. 18–38; 48. Przestępczość w Polsce: mity i rzeczywistość, „Jurysta” 1995/3, s. 5–7; 49. Ofiary przestępstw i  system wymiaru sprawiedliwości, „Jurysta” 1995/4, s. 3–4 – cz. 1; 1995/8–9, s. 30–31 – cz. 2; 50. Ofiary przestępstw w  polskim prawie karnym, „Jurysta” 1995/4, s. 6–8; 61. Jak chronić ofiary?, „Gazeta Sądowa” 1996/3, s. 14–15; 51. Lęk przed przestępczością, „Jurysta” 1995/5, s. 7–8; 52. Regulacje wykonywania kary, „Jurysta” 1995/8–9, s. 6–7; 53. Pojednanie środkiem polityki karnej, „Jurysta” 1995/10, s. 13–14; 54. Rygoryzm społeczny wobec patologii i  przestępczości, „Jurysta” 1995/12, s. 16–18; 55. O wiktymo- i kryminogennej roli alkoholu w genezie zgwałcenia, „Przegląd Prawa Karnego” 1996/14–15, s. 33–42; 56. Angielska „Karta ofiary” [w:] Problemy nauk penalnych. Prace ofiarowane Profesor Oktawii Górniok, red. L. Tyszkiewicz, Kato- wice 1996, s. 290–307; 57. Deklaracja ONZ o prawach ofiar, „Jurysta” 1996/2, s. 8–11; 58. Ofiary przestępstw w dokumentach Rady Europy, „Jurysta” 1996/3, 59. Przemoc w rodzinie, „Jurysta” 1996/4, s. 3–4; 60. Europejski ruch pomocy dla ofiar przestępstw, „Jurysta” 1996/10–11, s. 11–13; s. 3–5; Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 23 s. 18; 62. Mediacja zamiast wyroku, „Gazeta Sądowa” 1996/4, s. 3–4; 63. Nowe spojrzenie na ofiarę, „Gazeta Sądowa” 1996/8–9, s. 11; 64. Międzynarodowe standardy traktowania ofiar, „Gazeta Sądowa” 1996/10, s. 3; 65. Ofiara w Konwencji Rady Europy. Gwarancje w państwowym port- felu, „Gazeta Sądowa 1996/11, s. 11; 66. Pomocna dłoń w nieszczęściu, „Gazeta Sądowa” 1996/14, s. 14; 67. Rada Europy o przemocy w rodzinie, „Gazeta Sądowa” 1996/18, 68. Alkohol i zgwałcenie: oczywiste czy zaskakujące zależności, „Świat Problemów” 1996/1–2, s. 5–10; 69. Parasol nad ofiarą, „Gazeta Sądowa” 1996/19, s.  21–13 –  cz.  1; 1997/1, s. 22–23 – cz. 2; 70. Mieszkańcy Warszawy o przestępczości i karaniu za przestępstwa, „Przegląd Więziennictwa Polskiego” 1997/14, s. 50–65; 71. Wprowadzenie: O ochronie interesów ofiar przestępstw i działal- ności Rady Europy w tej sferze (współautorstwo C. Kulesza) [w:] E. Bieńkowska, C. Kulesza, Europejskie standardy kształtowania sytuacji ofiar przestępstw, Białystok 1997, s. 9–21; 72. Komentarz do Europejskiej Konwencji o  odszkodowaniach dla ofiar przestępstw popełnionych z użyciem przemocy [w:] Standardy Rady Europy. Teksty i komentarze, t. 3, Prawo karne, red. E. Zieliń- ska, Warszawa 1997, s. 504–511; 73. Felelem a bunozestol: a nagyvarosi bunoozessel osszefuggo vizsgalat nahany idevonatkozo tanalsage [w:] Tarsadalni atalakulas es bo- unozes, red. F. Irk, Budapest 1997, s. 168–172; 74. Ofiara przestępstwa widziana inaczej, „Jurysta” 1997/4, s. 9–11; 75. Jak reagować na przestępczość nieletnich (zalecenia Rady Europy), „Jurysta” 1997/4, s. 21–23; 76. Doświadczenia angielskie: traktowanie ofiar przestępstw, „Jurysta” 77. Mediacja między ofiarą i sprawcą przestępstwa, „Jurysta” 1997/7, 78. Nowy kodeks karny: kary i inne rodzaje reakcji na przestępstwa, „Jurysta” 1997/8–9, s. 1012 – cz. 1; 1997/12, s. 15–20 – cz. 2; 79. Kodeks z  sercem (Przestępczość nieletnich), „Gazeta Sądowa” 1997/5, s. 12–14; s. 11; 1997/3, s. 1 i 4; 24 Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 80. Ofiara pozostawiona samej sobie? (Szkody wyrządzone przestęp- stwami), „Gazeta Sądowa” 1997/4, s. 1 i 3; 81. Angielska „Karta Ofiary”, „Gazeta Sądowa” 1997/6, s. 14; 82. Mediacja ante portas, „Gazeta Sądowa” 1997/13, s. 3; 83. Pociąg do formalności. Praktycy wymiaru sprawiedliwości o me- diacji między ofiarą i  sprawcą przestępstwa, „Gazeta Sądowa” 1997/14–15, s. 3; 84. Ofiara przyspieszająca. O skutkach przestępstw dla ofiar i rozwoju systemu niesienia im pomocy, „Gazeta Sądowa” 1997/14–15, s. 11; 85. Kary (Nowy kodeks –  nowy system sankcji), „Gazeta Sądowa” 1997/21, s. 12; wa” 1997/22, s. 5; 86. Środki karne (nowy kodeks – nowy system sankcji), „Gazeta Sądo- 87. Postępowanie mediacyjne w świetle kodeksu karnego i kodeksu po- stępowania karnego [w:] Postępowanie mediacyjne w nowej kody- fikacji karnej (współautorstwo B. Czarnecka-Dzialuk, D. Wójcik) [w:] Nowa Kodyfikacja Karna, z. 14, Kodeks postępowania karne- go. Krótkie komentarze, Ministerstwo Sprawiedliwości, Warszawa 1998, s. 212–223; 88. Mediacja w  polskim prawie karnym. Charakterystyka regulacji prawnej, „Przegląd Prawa Karnego” 1998/18, s. 19–28; 89. Wiktymologia: co to jest? [w:] IPSiR dzisiaj. Księga jubileuszowa, red. M. Porowski, Warszawa 1998, s. 65–71; 90. Mediator sądowy: nowy zawód w orbicie systemu wymiaru spra- wiedliwości [w:] O  etyce służb społecznych, red.  W.  Kaczyńska, Warszawa 1998, s. 172–179; 91. Mediacja i porozumienie się oskarżonego z pokrzywdzonym w no- wej kodyfikacji karnej, „Jurysta” 1998/1, s. 3–7; 92. Mediacja, czyli ugodowe rozwiązanie konfliktu karnego, „Jurysta” 1998/3–4, s. 4–5; 93. Pojednawcze pośredniczenie w sporze, „Jurysta” 1998/3–4, s. 5–8; 94. Nowy zawód – mediator sądowy, „Jurysta” 1998/3–4, s. 9–11; 95. Prawa socjalne ofiar przestępstw, „Jurysta” 1998/5, s. 11–13; 96. Co to jest mediacja? Czym nie jest mediacja, „Jurysta” 1998/10–11, 97. Znaczenie mediacji w  prawie karnym, „Jurysta” 1998/10–11, s. 27–34; s. 38–41; Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 25 98. Regulacja mediacji w nowej kodyfikacji karnej, „Jurysta” 1998/10–11, s. 42–45; s. 30–31; 99. Pojednanie środkiem polityki karnej, „Jurysta” 1998/10–11, s. 51–53; 100. Nowy kodeks –  nowy system sankcji, „Gazeta Sądowa” 1998/1, 101. Środki zabezpieczające, „Gazeta Sądowa” 1998/2, s. 30; 102. Mediacja i porozumienie, „Gazeta Sądowa” 1998/3, s. 31–32 – cz. 1; 1998/4, s. 32–33 – cz. 2; wa” 1998/6, s. 26; 103. Interes pokrzywdzonego kontra dobro nieletniego?, „Gazeta Sądo- 104. Mediator – to znaczy kto?, „Gazeta Sądowa” 1998/9, s. 5–6; 105. Świadek nie dość chroniony, „Gazeta Sądowa” 1998/9, s. 30–31; 106. Spór o politykę karną, „Gazeta Sądowa” 1998/10, s. 4–5 i 9; 107. Mediator – człowiekiem z ulicy?, „Gazeta Sądowa” 1998/10, s. 8–9; 108. Mediacja między ofiarą i  przestępcą, „Monitor Prawniczy” 109. Porozumienie się oskarżonego z pokrzywdzonym, „Monitor Praw- 1998/10, s. 375–378; niczy” 1998/11, s. 418–421; 110. Ofiara –  przestępca i  kara, „Gazeta Sądowa” 1998/12, s.  31–33 – cz. 1; 1999/1, s. 42–43 – cz. 2; 111. Komentarze do art.  62 „Wybór zakładu i  systemu terapeutycz- nego” i art. 63 „Zaliczenie pozbawienia wolności” z rozdziału VI „Zasady wymiaru kary i środków karnych”, do art. 69 „Podstawy warunkowego zawieszenia”, art. 70 „Okres próby”, art. 71 „Grzyw- na”, art. 72 „Obowiązki”, art. 73 „Dozór”, art. 74 „Wykonanie obo- wiązków”, art. 75 „Wykonanie kary”, art. 76 „Zatarcie skazania”, art. 77 „Podstawy warunkowego zwolnienia”, art. 78 „Przesłan- ki warunkowego zwolnienia”, art. 79 „Odpowiednie stosowanie”, art. 80 „Okres próby”, art. 81 „Ponowne warunkowe zwolnienie”, art. 82 „Uznanie kary za odbytą”, art. 83 „Skrócenie kary ograni- czenia wolności” i art. 84 „Skrócenie wykonywania środków kar- nych” z rozdziału VIII „Środki związane z poddaniem sprawcy próbie”, rozdział X „Środki zabezpieczające”: Wprowadzenie do art. 93–100, komentarze do art. 93 „Podstawy”, art. 94 „Niepoczy- talność i zakład psychiatryczny”, art. 95 „Poczytalność ograniczo- na i zakład karny”, art. 96 „Zakład leczenia odwykowego”, art. 97 „Leczenie ambulatoryjne lub rehabilitacyjne”, art. 98 „Warunkowe 26 Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej zwolnienie”, art. 99 „Zakazy i przepadek”, art. 100 „Przepadek”, rozdział XI „Przedawnienie”: Wprowadzenie do art.  101–105, komentarze do art.  101 „Przedawnienie karalności”, art.  102 „Przedłużenie przedawnienia karalności”, art. 103 „Przedawnie- nie wykonania kary”, art. 104 „Spoczywanie biegu przedawnie- nia”, art. 105 „Zbrodnie wojenne i przeciw ludzkości”, rozdział XII „Zatarcie skazania”: Wprowadzenie do art. 106–108, komentarze do art. 106 „Skutki”, art. 107 „Przesłanki”, art. 108 „Zbieg skazań” [w:] E. Bieńkowska, B. Kunicka-Michalska, G. Rejman, J. Wojcie- chowska, Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, red. G. Rejman, Warszawa 1999, s. 948–970; 988–1015; 1105–1203; 1243–1332; 112. Szybkość postępowania karnego i  ochrona interesów pokrzyw- dzonego: zasady do pogodzenia, czy nie? Refleksje na tle nowej kodyfikacji karnej [w:] Nowe prawo karne procesowe. Zagadnie- nia wybrane. Księga ku czci Profesora Wiesława Daszkiewicza, red. T. Nowak, Poznań 1999, s. 125–132; 113. Istota i znaczenie mediacji w prawie karnym [w:] U progu nowych kodyfikacji karnych. Księga pamiątkowa ofiarowana Profesorowi Le- onowi Tyszkiewiczowi, red. O. Górniok, Katowice 1999, s. 19–27; 114. Osoby starsze grupą o podwyższonym stopniu ryzyka wiktymizacji, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1999/1, s. 111–117; 115. Objaśnienia [w:] Polska Karta Praw Ofiary, Komenda Główna Po- licji, Warszawa 1999; 116. Wprowadzenie i objaśnienia [w:] Kodeks karny skarbowy. Wpro- wadzenie i  objaśnienia, przepisy wykonawcze i  związkowe, inne akty prawne, Warszawa 2000, s. 11–49; 117. Prawa ofiary w procesie karnym w kontekście Polskiej Karty Praw Ofiary [w:] Konferencja „Bezpieczne Świętokrzyskie – dziś i jutro”. Materiały pokonferencyjne, Kielce 2000, s. 13–16; 118. Some Remarks on the Scope of Victimology [w:] Festschrift for Hans Joachim Schneider. Victimology at the Transition from the 20th to 21th Century. Essays in Honour of Hans Joachim Schneider, Mön- chengladbach 2000, s. 13–16; 119. Wiktymologia w Polsce – dzisiaj i jutro [w:] Ofiary przestępstw, Ministerstwo Sprawiedliwości, Warszawa 2000, s. 48–59; 120. Polska Karta Praw Ofiary [w:] Ofiary przestępstw, Ministerstwo Sprawiedliwości, Warszawa 2000, s. 153–160; Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 27 121. Ochrona interesów ofiar przestępstw [w:] Ofiary przestępstw, Mini- sterstwo Sprawiedliwości, Warszawa 2000, s. 164–172; 122. Wprowadzenie i  objaśnienia [w:] Kodeks postępowania w  spra- wach o wykroczenia, Warszawa 2001, s. 5–28; 123. Sytuacja ofiar przestępstw w postępowaniu karnym w świetle stan- dardów Unii Europejskiej, „Studia Prawnicze” 2001/3–4, s. 37–43; 124. „Zachowanie się pokrzywdzonego” jako kodeksowa dyrektywa wymiaru kary i środków karnych, „Przegląd Prawa Karnego” 2001/21, s. 22–28; 125. O zakazie niewolnictwa i handlu niewolnikami, „Przegląd Prawa 126. Ramowa decyzja Rady Unii Europejskiej z 15.III.2001 r., „Media- Karnego” 2001/21, s. 70–78; tor” 2001/18, s. 33–36; 127. Prawo ofiary przestępstwa do ochrony godności i  poszanowania –  standardy europejskie i  ich odzwierciedlenie w  prawie polskim (wprowadzenie do problematyki) [w:] Poszanowanie godności ofiar przestępstw, red. T. Cielecki, Legionowo 2002, s. 11–20; 128. Wiktymologia [w:] Encyklopedia socjologii, red.  Z.  Bokszański i in., Warszawa 2002, t. 4 (S–Ż), s. 322–324; 129. Oszustwa subwencyjne i dotacyjne oraz korupcja w dokumentach Unii Europejskiej a  polskie regulacje karne (zarys problematyki) [w:] J.C. Ferré Olivé, E. Musco, B. Kunicka-Michalska, J.A. Cabral y Otres, Fraude de subvenciones communitarias ŷ corrupción. Deli- tos financiero, fraude y corrupción en Europa, red. J.C. Ferré Olivé, vol. 1, Salamanca 2002, s. 119–131; 130. Zjawisko wiktymizacji wtórnej. Pojęcie, przyczyny, przeciwdziała- nie (na przykładzie niektórych polskich regulacji karnych), „Archi- wum Kryminologii” 2007–2008/29–30, s. 65–74; 131. Państwowa kompensacja dla ofiar przestępstw w Polsce, „Państwo 132. Podstawowe zagadnienia mediacji w sprawach cywilnych, „Jurysta” i Prawo” 2008/5, s. 51–62; 2008/2, s. 3–6; 133. Mediacja w  sprawach karnych: analiza obowiązującej regulacji prawnej, „Jurysta” 2008/3, s. 3–11; 134. Mediacja w sprawach nieletnich: charakterystyka obowiązującej re- gulacji prawnej, „Jurysta” 2008/4, s. 3–8; 135. Europejskie standardy mediacji w  sprawach karnych, „Jurysta” 2008/5, s. 11–13; 28 Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 136. Istota mediacji w  sprawach karnych w  świetle standardów euro- pejskich, „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Zarządzania i Prawa im. Heleny Chodkowskiej w Warszawie” 2009/2, s. 87–100; 137. Zagadnienia wstępne (współautorstwo L. Mazowiecka) [w:] E. Bień- kowska, L. Mazowiecka, Ofiara przestępstwa w dokumentach mię- dzynarodowych, Warszawa 2009, s. 11–23; 138. Funkcja kompensacyjna polskiego prawa karnego, Iuris Effectus. „Kwartalnik Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury”, Zeszyt Specjalny: Ofiary przestępstw. Seminarium z okazji Dnia Ofiar Przestępstw nt. „Naprawienie szkody pokrzywdzonemu”, Mini- sterstwo Sprawiedliwości, Warszawa, 23.02.2009 r., s. 6–12; 139. Mediacja w sprawach karnych i nieletnich: kiedy organ proceso- wy może (a nawet powinien) odwołać się do postępowania me- diacyjnego [w:] Mediacja, red. L. Mazowiecka, Warszawa 2009, s. 42–61; 140. Uwagi o  propozycji nowej regulacji mediacji w  sprawach nielet- nich (współautorstwo A.  Walczak-Żochowska) [w:] Mediacja, red. L. Mazowiecka, Warszawa 2009, s. 62–72; 141. Mediacja w  sprawach karnych, Ministerstwo Sprawiedliwości, 142. Mediacja w  sprawach nieletnich, Ministerstwo Sprawiedliwości, Warszawa 2009; wznowienie 2011; Warszawa 2009; wznowienie 2011; 143. Ochrona interesów pokrzywdzonego – podstawy wiktymologiczne [w:] System prawa karnego, red. A. Marek, t. 1, Zagadnienia ogól- ne, red. A. Marek, Warszawa 2010, s. 321–350; 144. Rada Europy o pomocy dla ofiar przestępstw kompleksowo, „Ze- szyty Naukowe Wyższej Szkoły Zarządzania i Prawa im. Heleny Chodkowskiej w Warszawie” 2010/2, s. 115–124; 145. Zakaz zbliżania się do pokrzywdzonego przez skazanego odbywają- cego karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego – kontrowersyjna regulacja [w:] Węzłowe problemy prawa karnego, kryminologii i polityki kryminalnej. Księga pamiątkowa ofiarowa- na Profesorowi Andrzejowi Markowi, red. V. Konarska-Wrzosek, J. Lachowski, J. Wójcikiewicz, Warszawa 2010, s. 833–843; 146. O potrzebie ujednolicenia regulacji dotyczących mediatorów i me- diacji w  systemie polskiego prawa [w:] Mediacja dla każdego, red. L. Mazowiecka, Warszawa 2010, s. 123–131; Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 29 147. Wokół problemu tajemnicy mediacji (z punktu widzenia prawni- ka) [w:] O etyce służb społecznych, red. W. Kaczyńska, Warszawa 2010, s. 271–277; 148. Kontrowersje wokół polskich regulacji prawnych dotyczących me- diacji i  mediatorów (współautorstwo L.  Mazowiecka) [w:] Sąd dla obywatela – alternatywne rozwiązywanie sporów i rola sądów karnych, red. A. Adamska-Gallant, J. Przygucki, Warszawa 2010, s. 47–60; 149. W kierunku lepszej realizacji funkcji kompensacyjnej przez polskie prawo karne – propozycja zmian [w:] Karnomaterialne i proceso- we aspekty naprawienia szkody, red. Z. Ćwiąkalski, G. Artymiak, Warszawa 2010, s. 19–30; 150. O  potrzebie zmian obowiązujących regulacji prawnych dotyczą- cych mediacji w sprawach karnych [w:] Mediacja karna jako forma sprawiedliwości naprawczej, red. L. Mazowiecka, Warszawa 2011, s. 56–72; 151. Nowelizacja przepisów o zakazie zbliżania się do pokrzywdzonego przez skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności w syste- mie dozoru elektronicznego –  czy wystarczająca? [w:] Teoretycz- ne i  praktyczne problemy współczesnego prawa karnego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Tadeuszowi Bojarskiemu, red. A. Michalska-Warias, I. Nowikowski, J. Piórkowska-Flieger, Lublin 2011, s. 821–831; 152. O unormowaniu mediacji w sprawach karnych, „Prokuratura i Pra- wo” 2012/1, s. 21–38; 153. Wiktymizacja wtórna –  geneza, istota i  rola w  przekształcaniu polityki traktowania ofiar przestępstw [w:] Wiktymizacja wtórna. Geneza, istota i rola w przekształcaniu polityki traktowania ofiar przestępstw, red. L. Mazowiecka, Warszawa 2012, s. 53–79; 154. Wiktymizacja wtórna – niepożądany dodatkowy skutek przestęp- stwa [w:] Mediacje w społeczeństwie otwartym, red. M. Taberna- cka, R. Raszewska-Skałecka, Wrocław 2012, s. 86–103; 155. Europejski Trybunał Sprawiedliwości o mediacji w sprawach prze- mocy w rodzinie, „Prokuratura i Prawo” 2012/4, s. 65–72; 156. Obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia w  prawie karnym (kontrowersje i wątpliwości), „Państwo i Prawo” 2012/8, s. 48–60; 30 Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 157. Mediacja w projekcie nowelizacji kodeksu postępowania karnego, „Prokuratura i Prawo” 2012/11, s. 44–63; 158. Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej – o nowej instytucji prawa karnego wykonawczego krytycznie, „Ze- szyty Prawnicze Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego” 2012/12.1, s. 27–53; 159. Europejski nakaz ochrony – istota i znaczenie, „Zeszyty Prawni- cze Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego” 2012/12.4, s. 151–173; 160. Wdrażanie instrumentów sprawiedliwości naprawczej w sprawach karnych: standardy międzynarodowe [w:] Mediacja w  praktyce prokuratorskiej – dziś i jutro, red. L. Mazowiecka, Warszawa 2012, s. 15–37; 161. Państwowa kompensata dla ofiar przestępstw. Geneza, znaczenie i  standardy kształtowania instytucji (współautorstwo C.  Kule- sza) [w:] Kompensata państwowa dla ofiar przestępstw w Polsce. Teraźniejszość i przyszłość, red. L. Mazowiecka, Warszawa 2013, s. 23–49; 162. Od dyskryminacji do przestępstwa z nienawiści (wybrane zagad- nienia prawa międzynarodowego) [w:] Ofiary przestępstw z niena- wiści, red. L. Mazowiecka, Warszawa 2013, s. 41–80; 163. Przestępstwa z  nienawiści w  polskim prawie karnym (uwagi de lege lata i de lege ferenda) [w:] Ofiary przestępstw z nienawiści, red. L. Mazowiecka, Warszawa 2013, s. 81–100; 164. Mediacja w polskim systemie prawa karnego – czy rzeczywiście jest instytucją dla ofiary przestępstwa? [w:] Mediacja karna jako insty- tucja ważna dla pokrzywdzonego, red. L. Mazowiecka, Warszawa 2013, s. 35–55; 165. Europejskie standardy ochrony prywatności ofiar przestępstw, „Prokuratura i Prawo” 2013/9, s. 5–22; 166. Zabezpieczenia prawne przed organizacjami skrajnymi o charakte- rze terrorystycznym, Warszawa 2013, s. 3–24; 167. Zagadnienia wstępne, komentarze do Preambuły; przepisów roz- działu 2. „Udzielanie informacji w wsparcia”: art. 3 „Prawo do ro- zumienia i bycia rozumianym”, art. 4 „Prawo do otrzymywania informacji od momentu pierwszego kontaktu z właściwym orga- nem”, art. 5 „Prawa ofiar w chwili składania zawiadomienia o po- Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 31 pełnieniu przestępstwa”, art. 6 „Prawo do otrzymania informacji o sprawie”, art. 7 „Prawo do tłumaczenia ustnego i pisemnego”, art. 8 „Prawo do korzystania z usług służb udzielających wspar- cia ofiarom”, art. 9 „Wsparcie ze strony służb udzielających wspar- cia ofiarom”, przepisów rozdziału 5. „Przepisy różne”: art. 25 „Szko- lenie specjalistów”, art.  26 „Współpraca i  koordynacja usług”, rozdziału 6. „Przepisy końcowe”: art.  27 „Transpozycja”, art.  28 „Dostarczanie danych i statystyk”, art. 29 „Sprawozdanie”, art. 30 „Zastąpienie decyzji ramowej 2001/220/WSiSW”, art.  31 „Wej- ście w życie”, art. 32 „Adresaci” (współautorstwo L. Mazowiecka) [w:] E. Bieńkowska, K. Dudka, C. Kulesza, L. Mazowiecka, P. Sta- rzyński, W.  Zalewski, E.  Zielińska, Dyrektywa Parlamentu Eu- ropejskiego i Rady 2012/29/UE ustanawiająca normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw. Komentarz, red.  E.  Bieńkowska, L.  Mazowiecka, Warszawa 2014, s.  13–94, 111–129, 271–278; 168. Pokrzywdzony w świetle najnowszych nowelizacji przepisów prawa karnego, „Prokuratura i Prawo” 2014/3, s. 16–31; 169. Ofiary przestępstw w postępowaniu karnym – nowe standardy Unii Europejskiej, „Państwo i Prawo” 2014/4, s. 58–70; 170. Ochrona danych osobowych i wizerunku ofiar przestępstw w Unii Europejskiej [w:] Ochrona danych osobowych i  wizerunku ofiar przestępstw, red. L. Mazowiecka, Warszawa 2014, s. 37–58; 171. Wzajemne uznawanie środków ochrony w  sprawach cywilnych, „Zeszyty Prawnicze Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyń- skiego” 2014/14.2., s. 7–24; 172. Uprawnienia pokrzywdzonego w ujęciu nowych projektów noweli- zacji prawa karnego, „Prokuratura i Prawo” 2014/11–12, s. 68–86; 173. Wokół projektu utworzenia systemu ochrony pokrzywdzonego i świadka, „Prokuratura i Prawo” 2015/3, s. 32–50; 174. Mediacja w polskim systemie wymiaru sprawiedliwości de lege lata i de lege ferenda [w:] Unijne standardy programów sprawiedliwości naprawczej, red. L. Mazowiecka, Warszawa 2015, s. 109–138; 175. Indywidualna ocena szczególnych potrzeb ofiary w zakresie ochro- ny, „Prokuratura i Prawo” 2015/5, s. 5–23; 176. Nowe środki ochrony i pomocy dla pokrzywdzonych i świadków, „Prokuratura i Prawo” 2015/10, s. 5–25; 32 Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 177. Indywidualna ocena służąca ustaleniu szczególnych potrzeb ofiar w zakresie ochrony – kontrowersje wokół instytucji oraz propozycja jej wdrożenia [w:] Indywidualna ocena służąca ustaleniu szczegól- nych potrzeb ofiar przestępstw w zakresie ochrony, red. L. Mazo- wiecka, Warszawa 2015, s. 80–102; 178. Pokrzywdzony w kontradyktoryjnym procesie karnym, „Prokura- tura i Prawo” 2016/3, s. 5–25; 179. Ochrona ofiar przestępstw w sytuacjach transgranicznych – regula- cje polskie na tle wymogów prawa unijnego, „Prokuratura i Prawo” 2016/5, s. 5–25; 180. Zagadnienia wstępne: o  genezie, istocie i  znaczeniu Konwen- cji; komentarz do Preambuły; Wprowadzenie do rozdziału IV „Ochrona i wsparcie” i komentarze do jego art. 18 „Zobowiązania ogólne”, art. 19 „Informowanie”, art. 20 „Wsparcie ogólne”, art. 21 „Pomoc w składaniu skarg indywidualnych i zbiorowych”, art. 22 „Wsparcie specjalistyczne”, art. 23 „Schroniska”, art. 24 „Telefony zaufania”, art. 25 „Wsparcie ofiar przemocy seksualnej”, komen- tarz do art. 30 „Odszkodowanie” i art. 48 „Zakaz stosowania obo- wiązkowych alternatywnych sposobów rozstrzygania sporów lub obowiązkowego skazywania” z  rozdziału 5. „Prawo materialne” (współautorstwo L. Mazowiecka) [w:] E. Bieńkowska, K. Dudka, C. Kulesza, L. Mazowiecka, S. Spurek, P. Starzyński, W. Zalewski, E.  Zielińska, Konwencja o  zapobieganiu i  zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej. Komentarz, red. E. Bieńkow- ska, L. Mazowiecka, Warszawa 2016, s. 73–85; 92–97; 248–331; 379–424; 482–507; 181. Regulacje ustawy o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świad- ka na tle wymogów dyrektywy 2012/29/UE ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw [w:] Nowe środki ochrony i pomocy dla ofiar, red. L. Mazowiecka, Warszawa 2016, s. 13–36; 182. Prawo ofiary przestępstwa do kompensaty od państwa po zmia- nach z dnia 5 sierpnia 2015 r., „Prokuratura i Prawo” 2016/7–8, s. 148–167; 183. Zgwałcenie –  wiktymologia i  antywiktymologia (z  problematyki wspierania ofiar) [w:] Zgwałcenie. Definicja, reakcja, wspieranie ofiar, red. L. Mazowiecka, Warszawa 2016, s. 115–148; Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 33 184. Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej po najnowszych zmianach, „Zeszyty Prawnicze Uniwersytetu Kar- dynała Stefana Wyszyńskiego” 2016/16.3, s. 5–25; 185. Pokrzywdzony w postępowaniu karnym po zmianach z dnia 11 mar- ca 2016 r., „Prokuratura i Prawo” 2016/10, s. 5–25; 186. Standardy ochrony praw pokrzywdzonego w świetle dokumentów europejskich i ustaw zasadniczych, rozdz. 3.1. [w:] System prawa karnego procesowego, t. 6, Strony i inni uczestnicy postępowania, red. C. Kulesza, Warszawa 2016, s. 254–330. iii. recenzje 1. rec.: L.W. Frank, Wiktimołogia i wiktimnosť. Ob odnom nowom naprawlienii w tieorii i praktikie borby s priestupnostiu, Duszanbe 1972, „Państwo i Prawo” 1975/10, s. 145–147; 2. rec.: H.J. Schneider, Viktimologie. Wissenschaft vom Verbre chen- sop fer, Tübingen 1975, „Państwo i Prawo” 1976/6, s. 146–149; 3. rec.: Strafrechtliche Verantwortlichkeit und Strafe, Hrsg. E. Buchholz, U. Dähn, H. Weber, Berlin 1982, „Nowe Prawo” 1983/7–8, s. 153–155; 4. rec.: Z.P. Separovic, Victimology. Studies of Victims, Zagreb 1985, „Państwo i Prawo” 1986/11, s. 141–142; 5. rec.: R. Elias, The Politics of Victimization. Victimology and Hu- man Rights, New York–Oxford 1986, „Państwo i Prawo” 1988/10, s. 133–134; 6. rec.: M. Joutsen, The Role of the Victim of Crime in European Cri- minal Justice Systems. A Crossnational Study of the Role of the Vic- tim, Helsinki 1987, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologicz- ny” 1989/2, s. 309–311; 7. rec.: L.R. Manzanera, Victimologia. Estudio de la victima, Mexico 1988, „Państwo i Prawo” 1989/12, s. 128–129; 8. rec.: From Crime Policy to Victim Policy. Reorienting the Justice Sy- stem, ed. by E.A. Fattah, London 1986, „Przegląd Prawa Karnego” 1990/1, s. 131–133; 9. rec.: Victimology in Comparative Perspective. Papers given at the Fourth International Symposium on Victimology 1982 in Tokyo- -Kyoto, Tokyo 1986, „Przegląd Prawa Karnego” 1990/2, s. 85–87; 34 Wykaz publikacji Profesor Ewy Bieńkowskiej 10. rec.: S. Oeter, Neutralität und Waffenhandel, „Polish Yearbook of International Law” 1993/19, s. 291–292; 11. rec.: Criminal Law and Environment, „Przegląd Prawa Karnego” 1994/10, s. 66–69; 1994/12, s. 99–100; 12. rec.: K.  Tomasevski, Forigners in Prison, „Państwo i  Prawo” 13. rec.: M. Wright, Justice for Victims and Offenders: A Restorative Response to Crime, „Przegląd Więziennictwa Polskiego” 1995/9, s. 132–134; 14. rec.: U. Žvekić, A. Alvari del Frate, Criminal Victimisation in the Developing World (współautorstwo A.  Kremplewski), „Przegląd Prawa Karnego” 1997/17, s. 81–84; 15. rec.: B. Hołyst, Wiktymologia, „Państwo i Prawo” 1998/11, s. 88–90. pokrzyWdzeni przeStępStWeM i ochrona ich praW Anna Tarwacka ofiara przestępstwa w myśli starożytnej Termin „wiktymologia” wywodzi się etymologicznie od łacińskiego słowa victima, oznaczającego „ofiarę”1. Rzymianie stosowali je jednak na określenie ofiary w sensie sakralnym: chodziło o zwierzę zabijane dla bóstwa. W źródłach nie ma natomiast poświadczonych przypad- ków użycia tego słowa w znaczeniu „ofiary przestępstwa”. Najbliższym znaczeniowo zwrotem stosowanym w łacinie byłoby iniuriam2 pati, co mogło oznaczać właśnie „stać się ofiarą przestępstwa” (dosłownie: „cierpieć bezprawie”). Greckim odpowiednikiem był zwrot ta adika paschein. Termin stosowany przez Rzymian stanowił zatem kalkę z greki. Autor terminu „wiktymologia” i ojciec tej gałęzi nauki, Benjamin Men- delsohn ukuł ten neologizm wzorując się na terminie „kryminologia”, przy czym wziął pod uwagę nie tyle znaczenie słowa victima w łacinie, 1 Na temat genezy terminu por.: B. Mendelsohn, The Origin of the Doctrine of Vic- timology [w:] Victimology, ed. by I. Drapkin, E. Viano, Toronto–London 1974, s. 3–11; E.  Bieńkowska, Wiktymologia. Podstawowe pojęcia i  kierunki badawcze, SP 1976/3, s. 139–163; E. Bieńkowska, Koncepcje wiktymologii – próba określenia zakresu badań, PPK 1990/3, s. 21–30; E. Bieńkowska, O koncepcjach współczesnej wiktymologii, PiP 1991/11, s. 64–70; E. Bieńkowska, Wiktymologia. Koncepcje, kierunki badań, perspekty- wy, Ossolineum 1992, s. 14–20; E. Bieńkowska, Wiktymologia. Zarys wykładu, Warsza- wa 2000, s. 15; G. Kirchhoff, History and Theoretical Structure of Victimology [w:] Inter- national Handbook of Victimology, ed. by S. Shoham, P. Knepper, M. Kett, Boca Raton 2010, s. 95 i n. 2 W tym przypadku iniuria jest rozumiana sensu largo – jako „bezprawie”, a nie sensu stricto – jako „zniewaga”. Por. D. 47,10,1 pr. (Ulp. 56 ad ed.). 38 Anna Tarwacka ile raczej zakres znaczeniowy angielskiego victim. Można oczywiście zwrócić uwagę na fakt, że lege artis przy tworzeniu terminów naukowych powinno się unikać łączenia ze sobą korzeni greckich i łacińskich, jeśli zatem -logia, to i początek powinien być grecki. Problem jednak polega na tym, że tworząc termin oznaczający „naukę o ofiarach przestępstw” tą drogą, doszlibyśmy do nazwy „patologia”, która ma już określone, zupeł- nie inne konotacje. „Wiktymologia” jest terminem przyjętym w nauce, jasno określonym i dobrze brzmiącym, co B. Mendelsohnowi należy poczytać za jedną z jego wielu zasług. Rozważania dotyczące starożytnych wizji i poglądów na ofiarę przestęp- stwa należy zacząć od filozofii. W tej bowiem dziedzinie pojawiły się definicje, a także próby kategoryzacji. Kluczowe wydają się rozważania Arystotelesa3, wyjątkowego człowieka, geniusza swoich czasów, daleko wybiegającego poza epokę, w której żył. Jego Retoryka to jeden z wielu starożytnych podręczników wymowy, tak namiętnie uprawianej przez Greków i Rzymian. Arystoteles wyróżnił trzy rodzaje wymowy: poli- tyczną, popisową i sądową. We fragmentach Retoryki poświęconych wymowie sądowej znajdują się rozdziały zdumiewająco nowocześnie ujmujące kwestie przestępstwa, winy, sprawcy i ofiary. Niektórych z pro- ponowanych tam definicji nie powstydziłby się i współczesny prawnik. Według Stagiryty ofiarą jest ten, kto od drugiej osoby doznaje nie- sprawiedliwości, krzywdy wyrządzonej umyślnie4. Autor wymienił też okoliczności, które przyczyniają się do wiktymizacji, jak również sprzy- jające jej cechy ofiary. Otóż narażeni są ci, którzy mają to, czego innym brakuje: czy to dlatego, że tego potrzebują, czy dla zbytku, czy wreszcie po prostu dla przyjemności5. Nie ma znaczenia, czy ofiara i sprawca mieszkają blisko siebie, czy daleko6. Ofiarami stać się mogą osoby ła- 3 Por. E. Bieńkowska, Wiktymologia. Zarys wykładu..., s. 9–10. 4 Arystoteles, Retoryka (dalej jako: Aristot., Rhet.) 1,13,5. Por. także polskie tłuma- czenie H. Podbielskiego: Arystoteles, Retoryka – Poetyka, Warszawa 1998. Zagadnienie to zostało także opisane w Etyce Nikomachejskiej (Aristot., Nic. Eth. 5,9,4). 5 Aristot., Rhet. 1,12,17. Por.: M.  Hamburger, Morals and Law: The Growth of Aristotle’s Legal Theory, New York 1971, s. 76 i n.; J.J. Murphy, R.A. Katula, M. Hopp- mann, Aristotle’s Rhetorical Theory, New York–London 2014, s. 77. 6 Aristot., Rhet. 1,12,18. Ofiara przestępstwa w myśli starożytnej 39 twowierne, które nie zabezpieczają się przed przestępcami, ludzie leniwi, którym nie chce się ścigać winnych, nieśmiali, którzy nie walczą o zysk, a także ludzie, o których mówi się, że są łupem Myzyjczyków, czyli tacy, którym wielokrotnie wyrządzano bezkarnie krzywdę. Ostrożności nie zachowują również ci, którzy nigdy jeszcze nie padli ofiarą przestęp- stwa, oraz ci, którym przydarzyło się to już wiele razy. Dalej wymienił Arystoteles tych, którzy są lub mogą łatwo zostać oczernieni, jako że nie ścigają przestępców, ponieważ boją się sędziów lub nie są w stanie ich przekonać7. W tym miejscu, nieco na marginesie rozważań, warto dodać, że wśród starożytnych powszechny był oczywiście lęk przed przestępcami. Po- nieważ strach można nieco złagodzić śmiechem, sytuacje naukowo sklasyfikowane przez Arystotelesa dawały asumpt do żartów. Z cza- sów antycznych zachował się tylko jeden zbiór dowcipów, datowany na IV–V wiek n.e., zatytułowany Philogelos („Ten, który kocha śmiech”), przy czym zapisane w nim dykteryjki często pochodzą z dużo wcześniej- szych czasów. O ludziach zbyt leniwych albo zbyt przerażonych, żeby zareagować na przestępstwo, traktuje następujący dowcip8: Philogelos 211a: „Dwaj bojaźliwi spali razem. Do ich izby zakradł się złodziej i ściągnął z nich płaszcz. Gdy zauważył to jeden z nich, powiedział do drugiego: – Wstawaj i łap tego, co ukradł płaszcz! Tamten na to: – Zostaw! Kiedy przyjdzie wynieść materac, złapiemy go obaj!”9. Dowcip ten dotyka bardzo ciekawej kwestii jawności kradzieży. Furtum manifestum zachodziło wówczas, gdy sprawca został przyłapany10. Nie wystarczyło, że ktoś go widział. Jeśli na przykład domownik schował 7 Aristot., Rhet. 1,12,19–22. 8 Por. A. Tarwacka, Obrócić prawo w żart. Instytucje prawne w zbiorze dowcipów „Philogelos”, Warszawa 2016, s. 175. 9 Przekład pochodzi z wydania Philogelos albo śmieszek. Z facecji Hieroklesa i Phi- lagriosa, przeł. J. Łanowski, Ossolineum 1986. W pozostałych przypadkach przekłady tekstów źródłowych zostały sporządzone przez autorkę. 10 D. 47,2,3 pr. (Ulp. 41 ad Sab.). 40 Anna Tarwacka się ze strachu przed złodziejem, kradzież traktowano jako niejawną11. Dopiero gdy doszło do pogoni, nawet nieskutecznej, kradzież była uzna- wana za jawną12. W omawianym przypadku bohaterom nie chciało się ścigać rabusia: czy to z lenistwa, czy może ze strachu. Gdyby zatem złodziej został później złapany, odpowiadałby jedynie za podwójną war- tość rzeczy, czyli za furtum nec manifestum. Natomiast gdyby faktycznie doszło do ponownej kradzieży i bohaterowie dowcipu przezwyciężyliby lenistwo czy strach, mogliby pochwycić sprawcę. Z ich rozmowy wynika jednak raczej, że to słomiany zapał... Także w innym żarcie mamy do czynienia z zuchwałą kradzieżą doko- naną w obecności ofiary. Philogelos 142:
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Z problematyki wiktymologii. Księga dedykowana Profesor Ewie Bieńkowskiej
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: