Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00058 009133 10485395 na godz. na dobę w sumie
Zadania domowe i bojowe. Jak przeżyć z dzieckiem szkolne nonsensy - książka
Zadania domowe i bojowe. Jak przeżyć z dzieckiem szkolne nonsensy - książka
Autor: , Liczba stron: 184
Wydawca: Sensus Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-1400-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia >> rodzicielstwo i psychologia dziecka
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
To jutro jest sprawdzian? Podręcznik dla rodziców, opiekunów, pedagogów i terapeutów

Z klasą do klasy!

Jeszcze nie tak dawno sam przemierzałeś drogę z domu do szkoły, marząc choćby o nalocie kosmitów, byle tylko nie musieć pojawić się na sprawdzianie z biologii. A teraz masz w domu małego ucznia, który nie dość, że wcale nie jest taki wzorowy, to jeszcze o swoich zadaniach domowych wspomina natychmiast po zgaszeniu światła. Może jesteś rodzicem pierwszoklasisty notorycznie mylącego przystanki i mającego problemy z korzystaniem ze szkolnej łazienki? Albo do rozpaczy doprowadza Cię gimnazjalista, prowadzący zacięty spór z całym gronem pedagogicznym? Jak w takich przypadkach nie dać plamy i zdać egzamin na rodzica? Nie panikuj. Pomoc jest w drodze!

Książka Zadania domowe i bojowe. Jak przeżyć z dzieckiem szkolne nonsensy powinna znaleźć się w każdym domu, w którym mieszkają uczniowie podstawówki lub gimnazjum. Wspaniale łącząc humor z wiedzą praktyczną, autorka przeprowadza rodziców przez pole minowe zwane 'szkołą'. Każdy rozdział stanowi osobną przygodę na drodze do oswojenia dziecka z nauką i prezentuje mapę prowadzącą do wychowawczego sukcesu. Niezależnie od tego, czy Twoja pociecha boi się swojego pierwszego nauczyciela, bandy łobuzów, całogodzinnej klasówki, czy wyrzutów z powodu nietkniętego drugiego śniadania, książka pomoże Ci rozwiązać najbardziej skomplikowane równanie z wieloma niewiadomymi.

Ministerstwo Życzliwej i Rozsądnej Edukacji poleca:
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Idź do Przykładowy rozdział Spis tre(cid:156)ci Katalog ksiazek Nowo(cid:156)ci Bestesllery Zam(cid:243)w drukowany katalog Tw(cid:243)j koszyk Dodaj do koszyka Cennik i informacje Zam(cid:243)w cennik Zam(cid:243)w informacje o nowo(cid:156)ciach Wydawnictwo Helion SA 44-100 Gliwice tel. 032 230 98 63 e-mail: sensus@sensus.pl Zadania domowe i bojowe. Jak prze¿y(cid:230) z dzieckiem szkolne nonsensy Autor: Carmella Van Vleet, Charlie Woglom T‡umaczenie: Cezar Matkowski ISBN: 978-83-246-1400-4 Tytu‡ orygina‡u: (cid:132)Yikes! Its Due Tomorrow?!(cid:148): How to Handle School Snafus Format: A5, stron: 160 To jutro jest sprawdzian? (cid:149) Stres od pierwszego dzwonka (cid:151) sposoby na wszystkie rodzaj,szkolnych trudno(cid:156)ci (cid:149) Marudzenie od rana (cid:151) problemy ze wstawaniem, dojazdem i ciŒ¿kim tornistrem (cid:149) Towarzystwo Wzajemnej Adoracji (cid:151) kto jest odpowiednim przyjacielem dla Twojego dziecka? (cid:149) Nauczyciel czy pedagog (cid:151) dobre uk‡ady ze szkoln„ kadr„ PodrŒcznik dla rodzic(cid:243)w, opiekun(cid:243)w, pedagog(cid:243)w i terapeut(cid:243)w Z klas„ do klasy! Jeszcze nie tak dawno sam przemierza‡e(cid:156) drogŒ z domu do szko‡y, marz„c cho(cid:230)by o nalocie kosmit(cid:243)w, byle tylko nie musie(cid:230) pojawi(cid:230) siŒ na sprawdzianie z biologii. A teraz masz w domu ma‡ego ucznia, kt(cid:243)ry nie do(cid:156)(cid:230), ¿e wcale nie jest taki wzorowy, to jeszcze o swoich zadaniach domowych wspomina natychmiast po zgaszeniu (cid:156)wiat‡a. Mo¿e jeste(cid:156) rodzicem pierwszoklasisty notorycznie myl„cego przystanki i maj„cego problemy z korzystaniem ze szkolnej ‡azienki? Albo do rozpaczy doprowadza CiŒ gimnazjalista, prowadz„cy zaciŒty sp(cid:243)r z ca‡ym gronem pedagogicznym? Jak w takich przypadkach nie da(cid:230) plamy i zda(cid:230) egzamin na rodzica? Nie panikuj. Pomoc jest w drodze! Ksi„¿ka Zadania domowe i bojowe. Jak prze¿y(cid:230) z dzieckiem szkolne nonsensy powinna znale(cid:159)(cid:230) siŒ w ka¿dym domu, w kt(cid:243)rym mieszkaj„ uczniowie podstaw(cid:243)wki lub gimnazjum. Wspaniale ‡„cz„c humor z wiedz„ praktyczn„, autorka przeprowadza rodzic(cid:243)w przez pole minowe zwane (cid:132)szko‡„(cid:148). Ka¿dy rozdzia‡ stanowi osobn„ przygodŒ na drodze do oswojenia dziecka z nauk„ i prezentuje mapŒ prowadz„c„ do wychowawczego sukcesu. Niezale¿nie od tego, czy Twoja pociecha boi siŒ swojego pierwszego nauczyciela, bandy ‡obuz(cid:243)w, ca‡ogodzinnej klas(cid:243)wki, czy wyrzut(cid:243)w z powodu nietkniŒtego drugiego (cid:156)niadania, ksi„¿ka pomo¿e Ci rozwi„za(cid:230) najbardziej skomplikowane r(cid:243)wnanie z wieloma niewiadomymi. Ministerstwo flyczliwej i Rozs„dnej Edukacji poleca: (cid:149) Opanuj lŒk przed roz‡„k„ (cid:151) dziecka oraz w‡asny. (cid:149) Dowiedz siŒ, jak postŒpowa(cid:230) z klasowym m„dral„, weso‡kiem i milczkiem. (cid:149) Przeka¿ maluchowi najbardziej efektywne sposoby nauki. (cid:149) B„d(cid:159) systematyczny nawet w imieniu dziecka. (cid:149) Miej oko na szkolne relacje. (cid:149) Rozwijaj talenty swojej pociechy. Spis tre(cid:156)ci WstŒp Jak korzysta(cid:230) z tej ksi„¿ki? 1 2 3 4 5 6 7 Szko‡a kontratakuje Rozwi„zywanie problem(cid:243)w zanim zabrzmi pierwszy dzwonek (cid:132)Pospiesz siŒ, ju¿ p(cid:243)(cid:159)no!(cid:148) Problemy z dojazdem Nauczyciel z Czarnej Laguny Problemy w klasie Zarabianie ocen czyli jak nale¿y siŒ uczy(cid:230) W pustyni i w szatni Mam projekt na jutro! Zadania domowe ZajŒcia nadobowi„zkowe 8 11 27 53 81 113 147 163 Pewnego pi„tkowego wieczoru Tw(cid:243)j syn jak zwykle przycho- dzi ze szko‡y. Tym razem jest jednak blady jak (cid:156)ciana i w dr¿„cej rŒce trzyma kopertŒ ze swoj„ kart„ ocen. U(cid:156)mie- chasz siŒ do niego i m(cid:243)wisz: (cid:132)Hej, na pewno nie jest a¿ tak (cid:159)le(cid:148). Pod czujnym spojrzeniem syna bierzesz kartŒ i zaczynasz j„ studio- wa(cid:230). Faktycznie, nie jest tak (cid:159)le (czw(cid:243)rka z matematyki zmieni‡a siŒ w pi„tkŒ), ale pewne rzeczy wymagaj„ jeszcze poprawy. Wed‡ug nauczyciela Twojego syna sta(cid:230) na wiŒcej. LŒk przed sprawdzianami. (cid:140)ci„ganie. Dw(cid:243)ja z testu. Zaburzenia w uczeniu siŒ. Posiadanie dziecka wybitnie uzdolnionego, nieucz„- cego siŒ lub wybitnie uzdolnionego i nieucz„cego siŒ. Albo posia- danie dw(cid:243)jki dzieci, z kt(cid:243)rych jedno ma same sz(cid:243)stki, drugie za(cid:156) dostaje czw(cid:243)rki(cid:133) Czy nie by‡oby wspaniale, gdyby w ksiŒgarniach sprzedawano poradniki m(cid:243)wi„ce, w jaki spos(cid:243)b sprawi(cid:230), by dziec- ko dostawa‡o konkretne oceny? 81 LŒk przed sprawdzianami Przez dwa ostatnie tygodnie przepytywa‡e(cid:156) swoj„ c(cid:243)rkŒ ka¿dego wieczora, dziŒki czemu mog‡a siŒ dobrze przygotowa(cid:230) i zyska(cid:230) pewno(cid:156)(cid:230) siebie (prawdŒ m(cid:243)wi„c, to nawet Ty by‡e(cid:156) w stanie rozwi„za(cid:230) test na sz(cid:243)stkŒ). Po kilku dniach przychodzi jednak moment prawdy, czyli czas og‡oszenia wynik(cid:243)w sprawdzianu. I je¿eli ta wielka czerwona tr(cid:243)jka nie oznacza niefrasobliwo(cid:156)ci, to by(cid:230) mo¿e Wasza c(cid:243)rka cierpi na silny lŒk przed sytuacj„ sprawdzaj„c„ umie- jŒtno(cid:156)ci. Stres odczuwany przed sprawdzianami lub w ich trakcie mo¿e utrudni(cid:230) uczniom wykorzy- stanie pe‡ni swoich mo¿liwo(cid:156)ci. Czasami za(cid:156) po prostu bardzo (cid:159)le odbija siŒ na ich nerwach. Pocenie siŒ, dr¿enie r„k, szybkie tŒtno, b(cid:243)le brzucha, obgryzanie paznokci czy bezsenno(cid:156)(cid:230) przed dniem egzaminu to tylko kilka oznak takiego lŒku. Niezale¿nie jednak od tego, czy Twoje dziecko jest lekko spiŒte, czy te¿ jest k‡Œbkiem nerw(cid:243)w, zawsze znajdzie siŒ co(cid:156), w czym mo¿esz mu pom(cid:243)c. ILE CZASU PO(cid:140)WI˚CA˘ NANAUK˚? To, jak d‡ugo dziecko powinno siŒ uczy(cid:230), zale¿y od jego wieku. Og(cid:243)lnie rzecz bior„c, im dziecko jest m‡odsze, tym kr(cid:243)tszy jest czas, przez kt(cid:243)ry mo¿e efektywnie przyswaja(cid:230) wiedzŒ (m‡odsze dzieci mog„ kr(cid:243)cej ni¿ starsze skupia(cid:230) uwagŒ). Co prawda ka¿de dziecko ma indywidualny poziom zdolno(cid:156)ci, ale og(cid:243)lnie przyjmuje siŒ, ¿e dzieci w zer(cid:243)wce, pierwszej i drugiej klasie nie powinny uczy(cid:230) siŒ d‡u¿ej ni¿ 15 (cid:151) 20 minut dziennie. Dzieci w klasach 3 (cid:151) 6 powinny po(cid:156)wiŒca(cid:230) na naukŒ od p(cid:243)‡ godziny do godziny dziennie. Naleganie, by dziecko uczy‡o siŒ d‡u¿ej, nie tylko nie pomo¿e mu w nauce, ale bŒdzie mŒcz„ce zar(cid:243)wno dla niego, jak i dla Ciebie. 82 WSKAZ(cid:211)WKA PRAKTYKA Nie przejawiaj nastawienia (cid:132)wszystko albo nic(cid:148) ani nie przesa- dzaj, m(cid:243)wi„c o wadze pojedynczego testu. Sprawdzian to tylko sprawdzian. Nic siŒ nie stanie, je¿eli dziecko dostanie s‡ab„ oce- nŒ. Zrobienie b‡Œdu w wyrazie (cid:132)rze¿ucha(cid:148) na dyktandzie w czwartej klasie nie ma ¿adnego znaczenia dla tego, kim bŒ- dzie w przysz‡o(cid:156)ci. To samo dotyczy kiepskiej oceny z przed- miotu czy nawet s‡abego (cid:156)wiadectwa. Wyt‡umacz to dziecku, py- taj„c, czy wyrzuci‡oby wszystkie swoje zabawki, gdyby popsu‡a siŒ tylko jedna lub dwie. WiŒkszo(cid:156)(cid:230) dzieci odpowie, ¿e nigdy by tego nie zrobi‡a. Ty te¿ nie powiniene(cid:156) tak postŒpowa(cid:230). Po pierwsze, zawsze mo¿esz przygotowa(cid:230) dziecko do sprawdzianu. Uczenie siŒ na si‡Œ to kiepski pomys‡. Najlepiej ustali(cid:230) rozs„dny plan nauki zaraz po poznaniu terminu testu. Poniewa¿ systematycz- ne uczenie siŒ kr(cid:243)tszych tre(cid:156)ci materia‡u sprzyja jego zapamiŒty- waniu, podziel materia‡ na mniejsze, ‡atwiej przyswajalne fragmen- ty. Je¿eli Twoje dziecko nie jest przeczulone na punkcie termin(cid:243)w, zaznacz datŒ sprawdzianu w kalendarzu (u niekt(cid:243)rych dzieci wzmacnia to jednak lŒk). Je¿eli nie masz wyznaczonego czasu na pomoc dziecku w nauce, pozw(cid:243)l, aby ono samo zdecydowa‡o, kiedy chce siŒ uczy(cid:230); zwr(cid:243)(cid:230) uwagŒ, aby czas ten by‡ zgodny z jego 83 STYLE NAUKI Wiedza na temat tego, jaki styl nauki ma Twoje dziecko, mo¿e pom(cid:243)c zar(cid:243)wno Tobie, jak i jemu we wsp(cid:243)lnej pracy nad zadaniem domowym. Samych styl(cid:243)w jest do(cid:156)(cid:230) wiele, ale wiŒkszo(cid:156)(cid:230) ludzi ma zwykle jeden z przedstawionych poni¿ej. Dziecko wykazuje styl s‡uchowy, je¿eli uczy siŒ najlepiej podczas rozmawiania o lekcjach lub s‡uchania czytanego materia‡u. S‡uchowcy dobrze spisuj„ siŒ w grach pamiŒciowych, czŒsto maj„ zdolno(cid:156)ci muzyczne i dobrze zapamiŒtuj„ zas‡yszane informacje. Aby pom(cid:243)c takim dzieciom w nauce, warto jest korzysta(cid:230) z rymowanek i czytania tekstu do znanego rytmu lub melodii. Pomocne jest te¿ rozmawianie o przedmiocie zajŒ(cid:230) lub powtarzanie konkretnych informacji. Dziecko przejawiaj„ce wzrokowy styl uczenia siŒ najlepiej zapamiŒtuje informacje widziane lub przeczytane. Dzieci takie najlepiej radz„ sobie z informacjami zapisanymi na tablicy oraz w ksi„¿kach i na plakatach. (cid:140)wietnie te¿ zapamiŒtuj„ widziane szczeg(cid:243)‡y. Mo¿esz pom(cid:243)c swojemu wzrokowcowi, zachŒcaj„c go do robienia notatek na fiszkach lub konspekt(cid:243)w z materia‡u, kt(cid:243)ry ma sobie przyswoi(cid:230). Dobrze sprawdza siŒ podkre(cid:156)lanie kluczowych fragment(cid:243)w kolorowymi pisakami. Styl kinestetyczny odznacza siŒ optymalnym poziomem przyswajania informacji praktycznych. Kinestetycy najlepiej radz„ sobie z rozwi„zywaniem problem(cid:243)w praktycznych i mechanicznych. Lubi„ rozbiera(cid:230) rzeczy na drobne czŒ(cid:156)ci, aby dowiedzie(cid:230) siŒ, jak one dzia‡aj„. PamiŒtaj„ szczeg(cid:243)‡y wydarzeæ, kt(cid:243)rych do(cid:156)wiadczy‡y na w‡asnej sk(cid:243)rze. Takim dzieciom mo¿na pom(cid:243)c w nauce, zapewniaj„c im dostŒp do du¿ej ilo(cid:156)ci pomocy rzeczowych (monet, klock(cid:243)w, samochodzik(cid:243)w, etc.), kt(cid:243)re mog„ pos‡u¿y(cid:230) do praktycznego ilustrowania problem(cid:243)w. Je¿eli nie wiesz, jaki styl uczenia siŒ przejawia Twoje dziecko, wypr(cid:243)buj kilka podej(cid:156)(cid:230). PamiŒtaj, ¿e dziecko korzystaj„ce 84 z jednego stylu przyswaja tak¿e wiadomo(cid:156)ci na inne sposoby, wiŒc sama zmiana metody mo¿e czasami pom(cid:243)c mu w nauce. Z tego w‡a(cid:156)nie powodu nauczyciele przekazuj„ informacje na rozmaite sposoby. Na koniec pamiŒtaj o jednej wa¿nej rzeczy (cid:151) rodzice i dzieci czŒsto wykazuj„ odmienne style nauki. Nie pope‡nij wiŒc klasycznego b‡Œdu polegaj„cego na za‡o¿eniu, ¿e je¿eli jaka(cid:156) metoda by‡a skuteczna dla Ciebie, to powinno j„ wykorzystywa(cid:230) r(cid:243)wnie¿ Twoje dziecko. Odej(cid:156)cie od swoich w‡asnych do(cid:156)wiadczeæ i zapytanie dziecka, w jaki spos(cid:243)b najlepiej przyswaja ono zadany materia‡, mo¿e oszczŒdzi(cid:230) Wam obojgu sporej frustracji. zegarem biologicznym. Niekt(cid:243)re dzieci wol„ na przyk‡ad co(cid:156) zje(cid:156)(cid:230) lub odpocz„(cid:230) przed odrabianiem lekcji, podczas gdy inne najlepiej ucz„ siŒ zaraz po zajŒciach, kiedy ich umys‡ wci„¿ (cid:132)pracuje w try- bie szkolnym(cid:148). Nie pozw(cid:243)l jednak, aby uczenie by‡o odk‡adane na zbyt p(cid:243)(cid:159)n„ porŒ. Uczenie siŒ zaraz po posi‡ku czy przed snem nie jest rozs„dne, gdy¿ dzieci bŒd„ wtedy zbyt zmŒczone, aby sku- tecznie przyswoi(cid:230) sobie informacje. Kiedy zbli¿a siŒ czas nauki, przypomnij dziecku o nim, ale nie zrzŒd(cid:159). Nie Ty zdajesz egzamin czy sprawdzian! Twoje dziecko po- winno nauczy(cid:230) siŒ odpowiedzialno(cid:156)ci za swoje dzia‡ania. Poza tym nadmierny nacisk mo¿e wywo‡a(cid:230) skutki odwrotne do zamierzonych. Dziecko mo¿e tak bardzo ba(cid:230) siŒ nauki, ¿e przeszkodzi mu to w przyswajaniu materia‡u albo doprowadzi do og‡oszenia przez nie swego rodzaju niezale¿no(cid:156)ci, manifestowanej niechŒci„ do uczenia siŒ czegokolwiek. Twoim zadaniem jest bycie dostŒpnym podczas nauki. Kiedy dziecko poprosi CiŒ o pomoc, mo¿esz je przepyta(cid:230), ale nie wyrŒczaj go w niczym, co mo¿e zrobi(cid:230) samo. Mo¿esz na przyk‡ad powiedzie(cid:230) mu, jak siŒ pisze poszczeg(cid:243)lne s‡owa czy przepyta(cid:230) je z tabliczki mno¿enia, ale nie pisz za niego notatek ani nie szukaj odpowiedzi w ksi„¿ce. Je¿eli dziecko wyra(cid:159)nie poka¿e, ¿e nie jest w stanie uczy(cid:230) siŒ dalej, zasugeruj przerwŒ lub nawet za- koæczenie nauki tego dnia. Emocje przeszkadzaj„ bowiem rozumo- 85 WSKAZ(cid:211)WKA PRAKTYKA W wielu krajach rodzice mog„ zabroni(cid:230) szko‡om sprawdzania umiejŒtno(cid:156)ci swoich dzieci. W Polsce jednak taka mo¿liwo(cid:156)(cid:230) do- stŒpna jest jedynie rodzicom dzieci, kt(cid:243)re cierpi„ na powa¿ne zaburzenia uczenia siŒ i w kt(cid:243)rych to przypadkach specjali(cid:156)ci zazwyczaj sugeruj„ wys‡anie dziecka do szko‡y specjalnej. Kiedy problem Twojego dziecka polega nie na niezdolno(cid:156)ci do nauki, ale na wysokim lŒku przed byciem ocenianym, mimo wszystko nale¿y zachŒci(cid:230) je do uczestniczenia w testach, kt(cid:243)re po pew- nym czasie stan„ siŒ czŒ(cid:156)ci„ szkolnej rutyny, wywo‡uj„c tym sa- mym mniejszy lŒk ni¿ wcze(cid:156)niej. Poza tym r(cid:243)¿ne sprawdziany s„ nieod‡„czn„ czŒ(cid:156)ci„ wielu innych dziedzin ¿ycia, wiŒc wczesne przyzwyczajenie dziecka do takich form testowania umiejŒtno(cid:156)ci pomo¿e mu p(cid:243)(cid:159)niej w liceum, na studiach, podczas zdawania eg- zaminu na prawo jazdy czy podczas test(cid:243)w w pracy. wi w doj(cid:156)ciu do g‡osu. To samo dotyczy rodzic(cid:243)w. Je¿eli zaczniesz czu(cid:230) lŒk czy frustracjŒ, jest to oznak„ zbytniego zaanga¿owania. Odsuæ siŒ wtedy na bok i pozw(cid:243)l dziecku uczy(cid:230) siŒ samodzielnie. W dniu sprawdzianu nie omawiaj go zbyt szczeg(cid:243)‡owo. Zasugeruj te¿ dziecku, aby nie rozmawia‡o o nim z kolegami do chwili jego napisania. Przypominanie sobie o nadchodz„cym te(cid:156)cie mo¿e jedynie pod- nie(cid:156)(cid:230) poziom stresu. Niekt(cid:243)re dzieci czuj„ siŒ jednak lepiej, kiedy (cid:132)jeszcze raz(cid:148) przejrz„ notatki czy przeczytaj„ zadany materia‡. Jest to rozs„dne, ale nie zachŒcaj dziecka do pr(cid:243)b zapamiŒtywania nadmier- nej ilo(cid:156)ci informacji na ostatni„ chwilŒ. Za- sugeruj te¿, aby w czasie sprawdzianu sko- rzysta‡o z technik relaksacyjnych (patrz rozdzia‡ 3.). 86 CO ZOFICJALNYMI TESTAMI? Testy koæcowe s„ tematem czŒsto omawianym przez rodzic(cid:243)w i na- uczycieli. Niekt(cid:243)rzy krytykuj„ je za dopasowanie ich do niekt(cid:243)rych tylko grup spo‡eczno-ekonomicznych, za niewystarczaj„c„ ocenŒ umiejŒtno(cid:156)ci uczni(cid:243)w i za wywo‡ywanie nadmiernego stresu tak u uczni(cid:243)w, jak i nauczycieli. Dyskutuje siŒ tak¿e nad sposobem ich wykorzystania. Zwykle odbywaj„ siŒ kilka razy w roku, a ich zada- niem jest zmierzenie postŒpu nauki u dzieci oraz tego, w jaki spo- s(cid:243)b nauczyciele realizuj„ swoje wytyczne. Wyniki takich test(cid:243)w s„ nastŒpnie por(cid:243)wnywane pomiŒdzy szko‡ami czy te¿ rejonami. W niekt(cid:243)rych przypadkach zale¿y od nich dofinansowanie szko‡y. W niekt(cid:243)rych szko‡ach testy maj„ istotny wp‡yw na dopuszczenie dziecka do nastŒpnej klasy (g‡(cid:243)wnie w(cid:156)r(cid:243)d starszych rocznik(cid:243)w). Klasycznym przyk‡adem najwa¿niejszego testu tego typu jest test na zakoæczenie szko‡y podstawowej i gimnazjum, od kt(cid:243)rego zale¿„ szanse przyjŒcia do, odpowiednio, gimnazjum i szko‡y (cid:156)redniej. W takich przypadkach m(cid:243)wi siŒ o (cid:132)egzaminach kluczowych(cid:148). Ponie- wa¿ testy te odgrywaj„ du¿„ rolŒ w edukacji i zajmuj„ specjalne miejsce w ¿yciu szkolnym, czŒstokro(cid:230) boj„ siŒ ich nawet najbardziej odporne dzieci. Niezale¿nie od Twoich osobistych pogl„d(cid:243)w na ten rodzaj spraw- dzian(cid:243)w wiadomo(cid:156)ci, stanowi„ one czŒ(cid:156)(cid:230) programu nauczania. W ostatnich latach k‡adzie siŒ coraz wiŒkszy nacisk na to, aby by‡y one mniej stresuj„ce dla uczni(cid:243)w. W niekt(cid:243)rych szko‡ach zaprasza siŒ nawet instruktor(cid:243)w jogi czy te¿ prosi siŒ rodzic(cid:243)w, aby pisali dzieciom wzmacniaj„ce pewno(cid:156)(cid:230) siebie li(cid:156)ciki, kt(cid:243)re uczniowie mo- gliby przeczyta(cid:230) przed egzaminem. Mo¿esz pom(cid:243)c swojemu dziec- ku, dbaj„c o to, aby przed takim testem dobrze siŒ wyspa‡o i zjad‡o po¿ywne (cid:156)niadanie. Mo¿esz te¿ da(cid:230) mu wodŒ i kanapki, je¿eli pod- czas egzaminu wolno je(cid:156)(cid:230), oraz powiedzie(cid:230), ¿e wierzysz w jego umiejŒtno(cid:156)ci. Najlepsz„ za(cid:156) rzecz„, jak„ mo¿esz zrobi(cid:230) dla swojego dziecka, jest bycie swobodnym. Je¿eli nie bŒdziesz siŒ ba(cid:230) siŒ egza- min(cid:243)w, Twoje dziecko te¿ nie bŒdzie czu‡o przed nimi strachu. 87 (cid:140)ci„ganie Dokoæcz zdanie: (cid:140)ci„ganie to(cid:133) A. spisywanie odpowiedzi od innego ucznia; B. napisanie Twojego zadania przez kogo(cid:156) lub czyjego(cid:156) zadania przez Ciebie; C. zapoznanie siŒ z testem lub jego odpowiedziami przed innymi uczniami; D. wszystko powy¿sze i nie tylko; E. chwileczkŒ, tylko zajrzŒ do (cid:156)ci„gawki. (cid:140)ci„ganie jest praktyk„ tak powszechn„, ¿e mo¿na spokojnie za‡o- ¿y(cid:230), i¿ wiŒkszo(cid:156)(cid:230) uczni(cid:243)w w takiej czy innej formie cho(cid:230) raz (cid:156)ci„- gnie od innego ucznia. Oczywi(cid:156)cie, powszechno(cid:156)(cid:230) tego procederu ani trochŒ go nie usprawiedliwia. Dzieci (cid:156)ci„gaj„ z wielu r(cid:243)¿nych powod(cid:243)w. M‡odsi uczniowie (w zer(cid:243)wkach i pierwszych klasach szko‡y podstawowej) (cid:156)ci„gaj„, gdy¿ na tym poziomie rozwoju nie rozumiej„, ¿e nie powinno siŒ tak robi(cid:230). Potrzebuj„ odpowiedzi. Widz„, ¿e ma j„ kto(cid:156) inny. Czemu by jej nie wzi„(cid:230)? M‡odsze dzieci s„ te¿ bardziej impulsywne ni¿ starsze i zwykle nie doceniaj„ konsekwencji (cid:156)ci„gania. Starsi uczniowie mog„ je przewidzie(cid:230), ale czasem decyduj„ siŒ je zignorowa(cid:230) albo uzna(cid:230) dora(cid:159)ne korzy(cid:156)ci za wa¿niejsze. Czasami te¿ (cid:156)ci„gaj„ tylko po to, aby zobaczy(cid:230), jak to jest z‡ama(cid:230) ustalone zasady i co mo¿e uj(cid:156)(cid:230) im na sucho. Czasami te¿ robi„ tak, gdy¿ s„ leniwi albo te¿ ledwie daj„ sobie radŒ, albo czuj„ nadmiern„ presjŒ (czŒsto ze strony rodzic(cid:243)w) na to, aby dobrze siŒ uczy(cid:230). Wielu uczni(cid:243)w, zar(cid:243)wno m‡odszych, jak i starszych, (cid:156)ci„ga tylko dlatego, ¿e ma ku temu okazjŒ (podobnie jak sir Edmund Hillary na pytanie, dlaczego wspi„‡ siŒ na Mount Everest, odpowiedzia‡: (cid:132)Poniewa¿ istnieje(cid:148)). 88 Czy mo¿esz (cid:132)uodporni(cid:230)(cid:148) swoje dziecko na (cid:156)ci„ganie? Po pierwsze, porozmawiaj ze swoim dzieckiem i okre(cid:156)l, czym jest (cid:156)ci„ganie. Zar(cid:243)wno Ty, jak i Twoje dziecko powinni(cid:156)cie zapozna(cid:230) siŒ z tym, jak szko‡a traktuje taki proceder, aby(cid:156)cie oboje wiedzieli, czego spodziewa(cid:230) siŒ w szkole. Okre(cid:156)l te¿ jasno, co sam uwa¿asz za (cid:156)ci„ganie i jakiego zachowania ocze- kujesz. Dziecko powinno wiedzie(cid:230), ¿e nie popierasz ¿adnej formy oszustwa, niezale¿nie od tego, czy dochodzi do niego w domu, w szkole czy na bo- isku. Po drugie, om(cid:243)w z nim powa¿ne konsekwen- cje (cid:156)ci„gania. WiŒkszo(cid:156)(cid:230) dzieci nie jest jeszcze na tyle rozwiniŒta, aby zrozumie(cid:230) wyra¿enie (cid:132)(cid:156)ci„gaj„c, oszukujesz sam siebie(cid:148), ale pojmuj„ konsekwencje oszustwa. Ostrze¿ dziecko, ¿e PLAGIATOWANIE Plagiatowanie, czyli kopiowanie czyjej(cid:156) pracy i przypisywanie sobie jej autorstwa, jest oszustwem, podobnie jak (cid:156)ci„ganie. M‡odsze dzieci czasami dokonuj„ plagiat(cid:243)w, gdy¿ nie wiedz„, ¿e jest to niew‡a(cid:156)ciwe. A nawet gdyby wiedzia‡y, to internet kusi ‡a- two(cid:156)ci„ i swobod„ dostŒpu. Jest w nim wystarczaj„co du¿o tek- st(cid:243)w, by niekt(cid:243)rzy uczniowie pomy(cid:156)leli: (cid:132)Nie ma szans, aby kto(cid:156) siŒ zorientowa‡, ¿e to skopiowany tekst!(cid:148) (jedn„ z odwiecznych zagadek ludzko(cid:156)ci jest to, dlaczego dzieci s„dz„, ¿e nauczyciel lub rodzic nie bŒdzie nic podejrzewa‡, gdy natknie siŒ w ich pra- cy na takie s‡owa, jak na przyk‡ad antydysestablishmentaryzm!). Mo¿esz pom(cid:243)c dziecku unikn„(cid:230) plagiatu, czytaj„c jego teksty, prosz„c o wyja(cid:156)nienie napisanego tekstu (co udowodni, ¿e na- prawdŒ go zrozumia‡o, a nie tylko powtarza tekst z pamiŒci) oraz pomagaj„c odpowiednio u¿y(cid:230) cytowanych fragment(cid:243)w. 89 CO SI˚ LICZY JAKO (cid:140)CI¥GANIE? CzŒ(cid:156)ci„ problemu ze (cid:156)ci„ganiem i wyja(cid:156)nianiem tego zjawiska dzieciom jest istnienie w nim (cid:132)szarej strefy(cid:148). Cho(cid:230) niekt(cid:243)re dzia- ‡ania s„ zawsze kwalifikowane jako (cid:156)ci„ganie (jak zagl„danie do sprawdzianu kolegi), to istnieje wiele innych zachowaæ, kt(cid:243)- rych ocena jest znacznie trudniejsza. Na przyk‡ad czŒ(cid:156)(cid:230) dzieci, rodzic(cid:243)w i nauczycieli nie widzi niczego z‡ego w por(cid:243)wnywaniu odpowiedzi, podczas gdy pozostali traktuj„ to jako zachowanie nieuczciwe. Czym jest zatem (cid:156)ci„ganie? Skr(cid:243)towo m(cid:243)wi„c, (cid:156)ci„ganie jest (cid:156)wiadomym i dobrowolnym oszukiwaniem innej osoby w kwestii samodzielnego wykonania danej pracy b„d(cid:159) podobnym nieuczci- wym zachowaniem wobec innych. Idea taka mo¿e by(cid:230) zbyt z‡o- ¿ona dla Twojego dziecka, zw‡aszcza je¿eli jest jeszcze bardzo ma‡e. Dlatego te¿ nale¿y m(cid:243)wi(cid:230) o takich sprawach jŒzykiem do- stosowanym do ich poziomu. Przedszkolak czy pierwszoklasista zrozumie na przyk‡ad takie okre(cid:156)lenia, jak (cid:132)k‡amstwo(cid:148) czy (cid:132)za- bieranie czego(cid:156), co nie jest twoje(cid:148). Starsze mog„ rozumie(cid:230), co oznacza (cid:132)‡amanie zasad, by by(cid:230) lepszym od innych(cid:148). Wyja(cid:156)nienia ilustruj odpowiednimi przyk‡adami. Mo¿ecie te¿ na przemian od- grywa(cid:230) scenki, po kt(cid:243)rych bŒdzie wyja(cid:156)nia(cid:230), czy odegrane za- chowanie jest oszustwem, czy te¿ nie. Poni¿ej przedstawiam kil- ka zachowaæ, kt(cid:243)re s„ powszechnie traktowane jako formy oszustwa: (cid:149) czytanie lub kopiowanie czyjej(cid:156) pracy lub zadania domowego bez zgody tej osoby; (cid:149) pozwalanie, by kto(cid:156) czyta‡ lub kopiowa‡ twoj„ pracŒ; (cid:149) zlecenie komu(cid:156) napisania twojego zadania lub napisanie za- dania innej osoby; (cid:149) czytanie odpowiedzi przed rozpoczŒciem testu; (cid:149) zmiana odpowiedzi (swojej lub czyjej(cid:156)) podczas oceniania 90 pracy b„d(cid:159) pominiŒcie niew‡a(cid:156)ciwej odpowiedzi; (cid:149) u¿ywanie niedozwolonych notatek podczas egzaminu lub sprawdzanie odpowiedzi w podrŒczniku bez zezwolenia; (cid:149) omawianie sprawdzianu z kim(cid:156), kto jeszcze go nie napisa‡; (cid:149) plagiatowanie; (cid:149) ‡amanie zasad gry w celu zmiany jej wyniku; (cid:149) ok‡amywanie innych w celu osi„gniŒcia zwyciŒstwa. bycie z‡apanym na (cid:156)ci„ganiu mo¿e grozi(cid:230) niezaliczeniem spraw- dzianu, konieczno(cid:156)ci„ powtarzania klasy lub semestru, wyrzuceniem ze szko‡y lub, co najgorsze, uznaniem przez r(cid:243)wie(cid:156)nik(cid:243)w za oszusta. Poza wyja(cid:156)nieniem tego dziecku musisz te¿ dawa(cid:230) mu dobry przy- k‡ad. Nie udawaj, ¿e nic siŒ nie sta‡o, gdy kasjer wyda Ci za du¿o pieniŒdzy. Nie traktuj psa jako cz‡onka rodziny przy rozliczeniu po- datkowym. I nie szukaj odpowiedzi w ksi„¿ce podczas ogl„dania te- leturnieju. Po trzecie, podchod(cid:159) rozs„dnie do obowi„zk(cid:243)w szkolnych. Po‡(cid:243)¿ nacisk na to, ¿e najwa¿niejsz„ rzecz„ jest dobre wykszta‡cenie, nie za(cid:156) uzyskiwanie najwy¿szych ocen. Powiedz swojemu dziecku, ¿e robisz wszystko wy‡„cznie dla jego dobra. Przesadny nacisk na wyniki albo dawanie pieniŒdzy za dobre oceny mo¿e popycha(cid:230) dzieci do korzystania z nieuczciwych rozwi„- zaæ. Nadmierny perfekcjonizm dziecka mo¿e dzia‡a(cid:230) podobnie. Je¿eli Twoje dziecko zostanie przy‡apane na (cid:156)ci„ganiu, przede wszyst- kim zachowaj spok(cid:243)j. Pierwsz„ rzecz„, jak„ wiele dzieci robi w takiej sytuacji, jest zaprzeczanie w‡asnemu zachowaniu. Wyja(cid:156)nij spokojnie, dlaczego nauczyciel podejrzewa Twoje dziecko o (cid:156)ci„ganie. Je¿eli to konieczne, poka¿ dziecku dowody (na przyk‡ad identyczne odpowie- dzi u niego i kolegi). Nie ustŒpuj. Dziecko, kt(cid:243)remu (cid:156)ci„ganie raz uj- dzie bezkarnie, bŒdzie chcia‡o spr(cid:243)bowa(cid:230) tego ponownie. NastŒpnie dr„¿ temat dalej. Kiedy dziecko przyzna siŒ do (cid:156)ci„gania 91 (albo i nie), postaraj siŒ dowiedzie(cid:230), dlaczego to zrobi‡o, i zareaguj odpowiednio do odpowiedzi. (cid:140)ci„ganie od czasu do czasu, cho(cid:230) nieuczciwe i zagro¿one powa¿nymi konsekwencjami, nie jest powo- dem do paniki. Najlepiej rozwi„za(cid:230) tŒ sprawŒ i wiŒcej do niej nie wraca(cid:230). Jednak¿e czŒste (cid:156)ci„ganie jest oznak„ powa¿nych proble- m(cid:243)w. Je¿eli na przyk‡ad Twoja c(cid:243)rka czŒsto (cid:156)ci„ga, ale wy‡„cznie na klas(cid:243)wkach z matematyki, by(cid:230) mo¿e trzeba za‡atwi(cid:230) jej korepety- cje. Je¿eli za(cid:156) nie chodzi o k‡opoty ze zrozumieniem materia‡u, to by(cid:230) mo¿e (cid:156)ci„ganie jest pr(cid:243)b„ zwr(cid:243)cenia na siebie uwagi. I jeszcze jedno. Staraj siŒ zakoæczy(cid:230) sprawŒ w spos(cid:243)b naturalny. Niewa¿ne, jak przekonuj„co dziecko bŒdzie wyja(cid:156)nia(cid:230) swoje postŒ- powanie czy wyra¿a(cid:230) skruchŒ, pozw(cid:243)l mu do(cid:156)wiadczy(cid:230) konsekwen- cji takiego dzia‡ania. By(cid:230) mo¿e niezaliczony test, kt(cid:243)ry sk‡ada siŒ na po‡owŒ oceny semestralnej, sprawi, ¿e nastŒpnym razem dziecko pomy(cid:156)li dwa razy, zanim zdecyduje siŒ (cid:156)ci„ga(cid:230). Pora¿ki i niedoci„gniŒcia Pewna anegdota o Thomasie Edisonie m(cid:243)wi, ¿e kiedy kto(cid:156) spyta‡ go o prawie 10000 nieudanych eksperyment(cid:243)w, ten odpar‡: (cid:132)Wszystkie moje eksperymenty by‡y udane. Po prostu uda‡o mi siŒ odkry(cid:230) 9999 sposob(cid:243)w na to, jak nie wynale(cid:159)(cid:230) ¿ar(cid:243)wki(cid:148). Owszem, pora¿ka mo¿e nie(cid:156)(cid:230) przydatn„ informacjŒ zwrotn„, ale je¿eli Tw(cid:243)j syn wynajduje 9999 sposob(cid:243)w na to, jak nie zda(cid:230) fizyki, to sprawa zaczyna siŒ komplikowa(cid:230). Istnieje wiele powod(cid:243)w, dla kt(cid:243)rych dzieci odnosz„ pora¿ki w na- uce: brakuje im motywacji, uporu lub dobrych umiejŒtno(cid:156)ci organi- zowania czasu; tak boj„ siŒ z‡ych ocen, ¿e niepotrzebnie odk‡adaj„ naukŒ na p(cid:243)(cid:159)niej; cierpi„ na niezdiagnozowane zaburzenie umiejŒt- no(cid:156)ci szkolnych albo wadŒ wzroku b„d(cid:159) s‡uchu; maj„ powa¿ne k‡o- poty ze skupieniem uwagi albo zmagaj„ siŒ z problemami pozasz- kolnymi, kt(cid:243)re odci„gaj„ je od nauki. Utalentowane dzieci czasami przynosz„ z‡e oceny, gdy¿ nudz„ siŒ na zajŒciach i trac„ orientacjŒ, kiedy nale¿y co(cid:156) nadrobi(cid:230). Czasami dzieci maj„ powa¿ne k‡opoty z jednym przedmiotem i zbyt mocno siŒ tego wstydz„, by poprosi(cid:230) 92 kogo(cid:156) o pomoc. Docieranie do sedna problemu gra tu kluczow„ rolŒ. Je¿eli Twoje dziec- ko ma problemy w nauce, nie czekaj, s„dz„c, ¿e Twoje dziecko nagle nadrobi zaleg‡o(cid:156)ci, gdy¿ co(cid:156) takiego siŒ nie stanie. Dziecko maj„ce problemy potrzebuje pomocy, gdy¿ w przeciwnym razie r(cid:243)¿nica miŒdzy nim a jego kolegami z klasy bŒdzie siŒ jedynie po- g‡Œbia(cid:230). Co wiŒcej, s‡abo ucz„cy siŒ ucznio- wie borykaj„ siŒ z nisk„ samoocen„, de- presj„ i szyderstwami ze strony innych uczni(cid:243)w. Je¿eli Twoje dziecko ma problemy z nauk„ lub powtarza klasŒ, skontaktuj siŒ z nauczycielem i zadaj mu nastŒpuj„ce pytania: Jakie zaleg‡o(cid:156)ci ma moje dziecko? To pomo¿e okre(cid:156)li(cid:230) wagŒ problemu. Je¿eli dziecko ma na przyk‡ad jedynie niewielkie zaleg‡o(cid:156)ci, kilka kr(cid:243)tkich dodatkowych sesji z nauczycielem mo¿e pom(cid:243)c mu nadgoni(cid:230) wszystkie braki. Je¿eli jednak ma powa¿ne k‡opoty, by(cid:230) mo¿e konieczne bŒdzie za‡atwienie mu korepetytora. Miejmy nadziejŒ, ¿e nauczyciel jako pierwszy poinformuje CiŒ, gdy zauwa¿y, ¿e Twoje dziecko ma k‡opoty w nauce. Kiedy moje dziecko zaczŒ‡o mie(cid:230) k‡opoty? Zadanie tego pytania mo¿e pom(cid:243)c okre(cid:156)li(cid:230), co sprawi‡o obni¿enie siŒ ocen czy motywacji do nauki. Co mo¿e powodowa(cid:230) takie k‡opoty? Nauczyciele s„ spe- cjalistami w kwestii rozwoju dzieciŒcego i spŒdzaj„ z uczniami ca‡e dnie. CzŒsto maj„ bardzo dobre rozeznanie, co do przyczyn uczniowskich k‡opot(cid:243)w w nauce. Co pr(cid:243)bowano zrobi(cid:230) w tej kwestii? By(cid:230) mo¿e masz inny pomys‡ rozwi„zania k‡opot(cid:243)w w klasie. Jak mogŒ pom(cid:243)c dziecku w domu? To pytanie przede wszystkim informuje nauczyciela, ¿e masz ochotŒ pom(cid:243)c swojemu dziecku i wesprze(cid:230) go w staraniach. DziŒki nauczycielowi mo¿esz 93 JAK ZNALE(cid:143)˘ KOREPETYTORA? Zadzwoæ do szko‡y dziecka lub popytaj znajomych. S„siedzi, przyjaciele i wsp(cid:243)‡pracownicy powinni zna(cid:230) kogo(cid:156) odpowied- niego. Korepetytorzy czy specjalne agencje tutorskie czŒsto og‡aszaj„ siŒ w gazetach. Korepetycji czŒsto udzielaj„ te¿ starsi uczniowie szk(cid:243)‡ (cid:156)rednich i studenci, zawsze wiŒc mo¿esz poszu- ka(cid:230) tam odpowiednio zdolnych i potrafi„cych przekazywa(cid:230) wie- dzŒ m‡odych ludzi. CzŒ(cid:156)(cid:230) z nich musi tak¿e przepracowa(cid:230) odpo- wiedni„ liczbŒ godzin, aby otrzyma(cid:230) zaliczenie z praktyk b„d(cid:159) te¿ zwiŒkszy(cid:230) szanse na przyjŒcie do szko‡y poprzez udzielanie siŒ w wolontariacie korepetytorskim. Kiedy znajdziesz odpo- wiednich ludzi, spotkaj siŒ z nimi, aby oceni(cid:230), czy bŒd„ oni do- brymi nauczycielami Twojego dziecka. Podczas wyboru korepetytora we(cid:159) te¿ pod uwagŒ osobowo(cid:156)(cid:230) i potrzeby dziecka. tak¿e uzyska(cid:230) wiele praktycznych porad. Czy jest jeszcze co(cid:156), o czym muszŒ wiedzie(cid:230)? Nauczyciele przebywaj„ z Twoim dzieckiem przez spor„ czŒ(cid:156)(cid:230) dnia, wiŒc czŒsto wiedz„ o innych wydarzeniach klasowych, kt(cid:243)re wp‡ywaj„ na jego edukacjŒ. Dziecko mo¿e na przyk‡ad ba(cid:230) siŒ przytyk(cid:243)w innych uczni(cid:243)w zazdrosnych o jego intelekt. Nawet je¿eli nic nie wskazuje otwarcie na istnienie problem(cid:243)w, nigdy nie zaszkodzi zapyta(cid:230). Ka¿da informacja na temat dziecka mo¿e okaza(cid:230) siŒ cenna. Dobrze jest te¿ zada(cid:230) podobne pytania samemu dziecku: Co siŒ dzieje? Dziecko czasami mo¿e wyja(cid:156)ni(cid:230) wprost, na czym 94 JAK POCIESZY˘ DZIECKO ZJEDYNK¥ Widok dziecka, kt(cid:243)re przynosi do domu jedynkŒ, zawsze boli, zw‡aszcza gdy wiesz, ¿e naprawdŒ stara‡o siŒ nauczy(cid:230). Je¿eli za(cid:156) nie przygotowywa‡o siŒ nale¿ycie, czasami korci CiŒ, aby powiedzie(cid:230): (cid:132)Masz za swoje(cid:148). Ale dziecko pragnie us‡ysze(cid:230) co(cid:156) innego. Po przytuleniu go (i by(cid:230) mo¿e poczŒstowaniu czym(cid:156) dobrym) mo¿esz powiedzie(cid:230) mu co(cid:156) w rodzaju: (cid:149) (cid:132)Kocham ciŒ, niezale¿nie od tego, co siŒ stanie(cid:148). Dziec- ko musi mie(cid:230) (cid:156)wiadomo(cid:156)(cid:230), ¿e Twoja mi‡o(cid:156)(cid:230) jest bezwa- runkowa i niezale¿na od wynik(cid:243)w w nauce. (cid:149) (cid:132)NastŒpnym razem bŒdzie lepiej(cid:148). To zdanie pokazuje, ¿e po- siadasz wiarŒ w zdolno(cid:156)ci swojego dziecka. (cid:149) (cid:132)Te¿ kiedy(cid:156) obla‡em sprawdzian(cid:148). Przyznanie czego(cid:156) takiego u(cid:156)wiadamia dziecku, ¿e nikt nie jest doskona‡y i ¿e pora¿kŒ mo¿na naprawi(cid:230). (cid:149) (cid:132)Powiedz mi, co posz‡o nie tak? Co mo¿esz zrobi(cid:230), aby nastŒp- nym razem ci siŒ uda‡o?(cid:148). Takie pytanie pozwala wyja(cid:156)ni(cid:230) dziecku, ¿e ponosi odpowiedzialno(cid:156)(cid:230) za swoje w‡asne dzia‡a- nia (albo ich brak). (cid:149) (cid:132)Jak to zrobisz nastŒpnym razem?(cid:148). Sk‡oæ dziecko do przemy- (cid:156)lenia tego, w jaki spos(cid:243)b uchroni(cid:230) siŒ przed kolejn„ jedynk„. Zasugeruj znalezienie konkretnych rozwi„zaæ, czyli zamiast po- przestania na og(cid:243)lnikowym (cid:132)BŒdŒ siŒ uczy(cid:230) d‡u¿ej(cid:148) dziecko po- winno uzna(cid:230): (cid:132)MuszŒ siŒ uczy(cid:230) codziennie po piŒtna(cid:156)cie minut(cid:148). (cid:149) (cid:132)Jak mogŒ ci pom(cid:243)c?(cid:148). To udowadnia, ¿e chcesz pom(cid:243)c w‡a- snemu dziecku. polega problem, m(cid:243)wi„c: (cid:132)Nie potrafiŒ zrozumie(cid:230), o co chodzi z ty- mi u‡amkami!(cid:148) czy (cid:132)Nie widzŒ dobrze, co siŒ pisze na tablicy!(cid:148). Dziecko mo¿e tak¿e powiedzie(cid:230) o czym(cid:156), co nigdy nie przysz‡oby Ci do g‡owy, jak na przyk‡ad to, ¿e du¿a czŒ(cid:156)(cid:230) dzieci nie nad„¿a 95 z nauk„. To za(cid:156) mo¿e sugerowa(cid:230), ¿e problem polega na b‡Œdnym prezentowaniu materia‡u przez nauczyciela. W jaki spos(cid:243)b ja i nauczyciel mo¿emy ci pom(cid:243)c? To pytanie uzmys‡awia dziecku, ¿e zar(cid:243)wno Ty, jak i nauczyciel nie chcecie siŒ na nie (cid:132)uwzi„(cid:230)(cid:148), ale macie zamiar mu pom(cid:243)c. Wiele dzieci ma zadziwiaj„co wiele dobrych pomys‡(cid:243)w zwi„zanych z po- prawieniem swoich wynik(cid:243)w w nauce! Po zebraniu szczeg(cid:243)‡(cid:243)w i rozpoznaniu problem(cid:243)w (albo przynaj- mniej wyja(cid:156)nieniu og(cid:243)lnej sytuacji) um(cid:243)w siŒ na spotkanie z na- uczycielem, w kt(cid:243)rym we(cid:159)mie te¿ udzia‡ Twoje dziecko. Wsp(cid:243)lnie ustalcie najlepszy spos(cid:243)b dzia‡ania. Je¿eli dziecko na przyk‡ad kiepsko gospodaruje czasem, mo¿esz zadba(cid:230) o to, aby przygotowa- ‡o sobie plan, i przypilnowa(cid:230), by siŒ go trzyma‡o. Je¿eli sytuacja ro- dzinna wp‡ywa szkodliwie na pracŒ szkoln„, dziecko powinno uda(cid:230) siŒ do szkolnego pedagoga i psychologa. Najwa¿niejsze jest w tym przypadku opracowanie planu i konsekwentne wprowadzanie go w ¿ycie. Nie zapomnij te¿ o ci„g‡ym obserwowaniu postŒp(cid:243)w dziecka i konsultowaniu ich z nauczycielem. Zaburzenia umiejŒtno(cid:156)ci szkolnych Istnieje wiele zaburzeæ natury poznawczej, neurologicz- nej czy psychologicznej, kt(cid:243)re negatywnie wp‡ywaj„ na zdolno(cid:156)(cid:230) do przyswajania wiedzy. Nie maj„ one nic wsp(cid:243)lnego z inteligencj„, gdy¿ w wiŒkszo(cid:156)ci przypad- k(cid:243)w dotykaj„ one ludzi o przeciŒtnym lub ponadprzeciŒt- nym IQ. Zaburzenia takie wystŒpuj„ tak u ch‡opc(cid:243)w, jak i dziewcz„t, czŒsto s„ dziedziczne i nierzadko prze lata uchodz„ uwadze rodzic(cid:243)w i nauczycieli. Bardzo wa¿ne jest wczesne wykrycie takich problem(cid:243)w, gdy¿ maj„ one wielki wp‡yw na poczucie w‡asnej warto(cid:156)ci i postŒpy w nauce. Cztery najpopularniejsze zaburzenia uczenia siŒ to: 96 dysleksja (zaburzenie zwi„zane z przetwarzaniem jŒzyka, czyli czy- taniem, ortografi„ i gramatyk„), dyskalkulia (trudno(cid:156)ci z liczeniem czy pojmowaniem koncepcji matematycznych), dysgrafia (proble- my z formowaniem liter i znak(cid:243)w) oraz zaburzenie wzrokowego i s‡uchowego przetwarzania informacji (problemy z rozumieniem wzrokowych i s‡uchowych bod(cid:159)c(cid:243)w przy poprawnym funkcjonowaniu narz„d(cid:243)w wzroku i s‡uchu). Istnieje wiele oznak zaburzeæ umiejŒtno(cid:156)ci szkol- nych. Nale¿y jednak zwr(cid:243)ci(cid:230) uwagŒ na fakt, ¿e ta- kie czy inne objawy przejawiane s„ w kt(cid:243)rym(cid:156) mo- mencie przez prawie wszystkie dzieci, co nie oznacza jednak wystŒpowania zaburzenia. NajczŒstszymi wska(cid:159)nikami takich problem(cid:243)w mog„ by(cid:230): wolne kojarzenie liter z d(cid:159)wiŒkami, mylenie potocznych s‡(cid:243)w podczas czytania, ustawicz- ne mylenie liter podczas pisania b„d(cid:159) czytania, nieczytelne pismo lub dziwny spos(cid:243)b trzymania o‡(cid:243)wka, wolne przypominanie wiado- mo(cid:156)ci b„d(cid:159) poleganie wy‡„cznie na pamiŒciowym uczeniu siŒ fak- t(cid:243)w, k‡opoty z uczeniem siŒ liczenia czasu lub nieumiejŒtno(cid:156)(cid:230) zapi- sywania liczb w jednej linii, k‡opoty z przepisywaniem tekstu z tablicy, trudno(cid:156)ci z koncentracj„ czy koæczeniem pracy na czas, impulsywno(cid:156)(cid:230), og(cid:243)lna niezdarno(cid:156)(cid:230) i czŒste b‡Œdy w interpretowaniu zachowania r(cid:243)wie(cid:156)nik(cid:243)w i doros‡ych. Je¿eli Twoje dziecko wykazuje kilka takich oznak albo je¿eli obserwujesz inne k‡opoty, kt(cid:243)rych nie wymieniono powy¿ej, skontaktuj siŒ ze szkolnym pedagogiem i psychologiem i popro(cid:156) ich o przeprowadzenie badania. Przygotuj siŒ na wyniki. Nawet je¿eli specjali(cid:156)ci uznaj„, ¿e nie masz powodu do niepokoju, proces oceny mo¿e by(cid:230) d‡ugi i mŒcz„cy. Aby uzyska(cid:230) pomoc, dziecko mu- si spe‡nia(cid:230) pewne okre(cid:156)lone prawnie kryteria, za(cid:156) wizyta u specjalisty prywatnego mo¿e by(cid:230) kosz- towna, poniewa¿ takie wydatki rzadko s„ pokrywa- ne z ubezpieczenia. Prywatna wizyta mo¿e jednak wydajnie skr(cid:243)ci(cid:230) czas oczekiwania na ewentual- n„ pomoc. Mo¿e te¿ by(cid:230) jedyn„ mo¿liwo(cid:156)ci„, 97 je¿eli szko‡a uzna, i¿ k‡opoty dziecka nie wymagaj„ podejmowania specjalnych (cid:156)rodk(cid:243)w. CzŒsto bywa te¿ tak, ¿e nauczyciel nie potrafi rozpozna(cid:230) objaw(cid:243)w zaburzenia albo te¿ objawy te s„ na tyle deli- katne, ¿e problem bŒdzie pomijany czy bagatelizowany. Nierzadko bywa tak, ¿e do badania dochodzi wy‡„cznie w wyniku intuicji i de- terminacji rodzic(cid:243)w. Je¿eli s„dzisz, ¿e Twoje dziecko cierpi na ja- kie(cid:156) zaburzenie, ale szko‡a ma na ten temat inne zdanie, nie podda- waj siŒ. B„d(cid:159) adwokatem swojego dziecka. Dzieci cierpi„ce na zaburzenia umiejŒtno(cid:156)ci szkolnych czŒsto osi„gaj„ bardzo dobre wyniki w nauce, je¿eli tylko zapewni im siŒ odpowiednie warunki. Motywowanie Nadchodzi dzieæ wywiad(cid:243)wki i wreszcie dostajesz do rŒki kartŒ ocen dziecka. Oczekuj„c najlepszego (ale bŒd„c gotowym na najgorsze), otwierasz j„ i studiujesz postŒpy swojej pociechy. Na karcie roi siŒ od tr(cid:243)jek i czw(cid:243)rek. Nie by‡oby to z‡e, gdyby Twoje dziecko faktycznie mia‡o taki poziom, ale masz pewno(cid:156)(cid:230), ¿e sta(cid:230) je na du¿o wiŒcej. A s„dz„c z jego miny, ono te¿ ma po- dobne zdanie! Je¿eli Twoje dziecko nie wykorzystuje pe‡ni swoich mo¿liwo(cid:156)ci, s„ sposoby na to, aby zwiŒkszy(cid:230) jego chŒ(cid:230) do nauki. Miej wysokie, ale realistyczne oczekiwania. Je¿eli trak- tujesz swoje dziecko jak osobŒ, kt(cid:243)r„ sta(cid:230) na wiŒcej, poprawiasz tym samym jego szansŒ na dobre wyniki w nauce. Uwa¿aj jednak, aby nie wywiera(cid:230) zbyt mocnego nacisku. Wymaganie samych sz(cid:243)- stek nie musi by(cid:230) najlepszym rozwi„zaniem. Czasami poprzestanie na czw(cid:243)rkach jest znacznie lepszym rozwi„zaniem. Niech dziecko decyduje o celach(cid:133) Twoje dziecko bŒdzie dzia‡a(cid:230) skuteczniej, je¿eli samo ustali swoje w‡asne cele. (cid:133)ale ingeruj w jego plany, je¿eli siŒgaj„ zbyt nisko. Czasami dzieci tak bardzo lŒkaj„ siŒ pora¿ki, ¿e wol„ osi„ga(cid:230) bez- pieczne, proste cele, zamiast mierzy(cid:230) siŒ z powa¿nymi wyzwaniami. Je¿eli Twoje dziecko ustawia swoj„ poprzeczkŒ zbyt nisko, zaoferuj 98 WSKAZ(cid:211)WKA PRAKTYKA Niezale¿nie od tego, jak kusz„co mo¿e to wygl„da(cid:230), nie nagra- dzaj dziecka za dobre oceny. Skuteczno(cid:156)(cid:230) wynika z motywacji wewnŒtrznej, nie zewnŒtrznej. mu uk‡ad. Powiedz, ¿e mo¿e wybra(cid:230) spos(cid:243)b dzia‡ania, ale musi on by(cid:230) zgodny z ustalonym przez Ciebie celem. Inne podej(cid:156)cie zak‡ada (cid:132)zaskakiwanie siebie(cid:148) i przekraczanie ustanawianych cel(cid:243)w. S‡owo (cid:132)zaskoczenie(cid:148) ma zwykle pozytywne konotacje. WiŒkszo(cid:156)(cid:230) ludzi lu- bi wiedzie(cid:230), ¿e przekroczy‡o za‡o¿on„ normŒ. Zapewnij okoliczno(cid:156)ci do osi„gniŒcia sukces(cid:243)w. Suk- ces rodzi sukces. Z tego powodu niekt(cid:243)rzy nauczyciele rozpoczy- naj„ rok szkolny zadaniami do(cid:156)(cid:230) prostymi. Zapewnianie mo¿liwo(cid:156)ci odniesienia sukcesu mo¿e odnosi(cid:230) siŒ do na przyk‡ad wyboru ksi„¿ki, kt(cid:243)ra zostanie zrozumiana przez dziecko. Chwal i nagradzaj. Upewnij siŒ, ¿e Twoje dziecko wie, kiedy robi co(cid:156) dobrze! Zapewniaj mu od czasu do czasu nagrody, aby wiedzia‡o, ¿e uczciwa praca jest op‡acalna. Postaraj siŒ te¿ nagra- dza(cid:230) je za dobre intencje, nie tylko za dobre wyniki. Opieraj siŒ na mocnych stronach dziecka. Wykorzystuj mocne strony dziecka. Je¿eli lubi ono dinozaury, zachŒcaj je do pi- sania opowiadaæ, w kt(cid:243)rych bŒd„ gra‡y one g‡(cid:243)wn„ rolŒ. Zapewniaj dziecku narzŒdzia konieczne do osi„gniŒ- cia sukcesu. Je¿eli dziecko stara siŒ na przyk‡ad rozwin„(cid:230) swoje umiejŒtno(cid:156)ci czytania, mo¿esz kupi(cid:230) mu lampkŒ, przy kt(cid:243)rej bŒdzie czyta(cid:230) przed za(cid:156)niŒciem. Poka¿ dziecku, ¿e nauka jest po¿yteczna. Wykorzystuj ka¿d„ okazjŒ do udowadniania, ¿e nauka ma du¿e znaczenie w ¿yciu. Dziecko mo¿e na przyk‡ad nie interesowa(cid:230) siŒ u‡amkami, ale mo¿esz mu wyja(cid:156)ni(cid:230), ¿e przydaj„ siŒ one, gdy trzeba podzieli(cid:230) pizzŒ. 99 Uwa¿aj, aby nie wzbudzi(cid:230) konkurencji pomiŒdzy ro- dzeæstwem. Ka¿de dziecko posiada w‡asny talent. Niekt(cid:243)re rze- czy przychodz„ jednym dzieciom ‡atwiej ni¿ innym. Niech ka¿de z Twoich dzieci wie, ¿e jest oceniane za to, kim naprawdŒ jest. Powtarzanie klasy Jeszcze jedno lub dwa pokolenia temu, sytuacja, w kt(cid:243)rej uczeæ zo- stawa‡ na drugi rok w tej samej klasie, by‡a du¿o powszechniejsza ni¿ obecnie. Wiele badaæ wykaza‡o, ¿e powtarzanie klasy jest przyczyn„ niskiej samooceny, a nawet opuszczenia szko‡y; w‡adze szkolne bardzo rzadko decyduj„ siŒ na taki krok. Czasami jednak zdarza siŒ, ¿e powt(cid:243)rzenie klasy to najlep- sza rzecz, jak„ mo¿na zrobi(cid:230). Ow- szem, taka decyzja jest bar- dzo niemi‡a dla rodzica, ale nauczyciele te¿ nie szafuj„ ta- kim rozwi„zaniem i je¿eli chc„ zastosowa(cid:230) je wobec Twojego dziecka, postaraj siŒ ich wys‡ucha(cid:230). Niekt(cid:243)rzy uczniowie potrzebu- j„ dodatkowego roku na doro(cid:156)niŒcie i prze(cid:230)wiczenie zdolno(cid:156)ci albo te¿ ominŒli zbyt du¿o zajŒ(cid:230) z powodu choroby, aby mogli otrzyma(cid:230) promocjŒ do nastŒpnej klasy. Pozostawianie uczni(cid:243)w w klasie budzi sporo kontrowersji. Specja- li(cid:156)ci twierdz„ jednak, ¿e w m‡odszych klasach jest to skuteczne. Dzieci w klasie trzeciej lub m‡odszej lepiej znosz„ powtarzanie kla- sy ni¿ dzieci starsze. Og(cid:243)lnie przyjmuje siŒ te¿, ¿e samo powtarza- nie nie wystarczy, i drugi rok musi siŒ r(cid:243)¿ni(cid:230) od poprzedniego (co oznacza innego nauczyciela, inny spos(cid:243)b nauczania lub nawet inn„ szko‡Œ). Je¿eli Twoje dziecko nie zda‡o jednego roku z jakiego(cid:156) powodu, kt(cid:243)ry nie zosta‡ odkryty, samo powtarzanie nie da do- brych rezultat(cid:243)w. Musisz rozwa¿y(cid:230) wszystkie wady i zalety tego rozwi„zania. 100 Jako ¿e czasami ciŒ¿ko jest ustali(cid:230), czy dziecko powinno by(cid:230) zosta- wione na drugi rok, a sprawa ta wi„¿e siŒ ze sporymi problemami emocjonalnymi rodzic(cid:243)w, wiŒkszo(cid:156)(cid:230) szk(cid:243)‡ korzysta ze specjalnych metod pozwalaj„cych ustali(cid:230), czy takie dzia‡anie jest konieczne. Metody te bior„ pod uwagŒ wiele czynnik(cid:243)w (cid:151) od faktu, ¿e dziec- ko mia‡o urodziny p(cid:243)(cid:159)nym latem, przez problemy w nauce, po zdia- gnozowane zaburzenia umiejŒtno(cid:156)ci szkolnych. Poza formalnymi wzglŒdami ocena czŒsto opiera siŒ tak¿e na spo- tkaniach pomiŒdzy rodzicami, nauczycielami i innymi specjalistami szkolnymi, na kt(cid:243)rych to spotkaniach nauczyciele dziel„ siŒ prze- my(cid:156)leniami oraz przedstawiaj„ opinie dotycz„ce konieczno(cid:156)ci po- zostawienia dziecka na kolejny rok. Takie spotkania stanowi„ te¿ dla Ciebie okazjŒ do wyra¿enia swojej opinii, gdy¿ znasz swoje dziecko lepiej ni¿ nauczyciele. Staraj siŒ polega(cid:230) na swoim instynk- cie. Je¿eli w‡adze szko‡y twierdz„, ¿e dziecko musi powtarza(cid:230) klasŒ (albo przej(cid:156)(cid:230) do nastŒpnej), ale Ty masz na temat inne zdanie, przy- gotuj siŒ do walki. Odr(cid:243)b swoje lekcje i zgromad(cid:159) dowody, takie jak prace swojego dziecka czy wyniki badania przeprowadzone przez eksperta z zewn„trz. ZALETY powtarzania klasy obejmuj„ mo¿liwo(cid:156)(cid:230) doro(cid:156)niŒcia emocjonalnego i opanowania konkretnych umiejŒtno(cid:156)ci. Nowy (cid:132)start(cid:148) w nowej klasie z nowym nauczycielem mo¿e sprawi(cid:230), ¿e dziecko bŒdzie bardziej zadowolone i mniej zestresowane. WADY powtarzania klasy to miŒdzy innymi sama (cid:156)wiadomo(cid:156)(cid:230) po- ra¿ki, kt(cid:243)ra mo¿e by(cid:230) do(cid:156)(cid:230) traumatyczna. CzŒsto wi„¿e siŒ ona z piŒtnem (cid:132)drugoroczniaka(cid:148) i mo¿e utrudni(cid:230) wsp(cid:243)lne dzielenie siŒ wra¿eniami z r(cid:243)wie(cid:156)nikami. W nowej klasie dziecko bŒdzie przebywa(cid:230) z uczniami w innym wieku, co mo¿e by(cid:230) problematycz- ne w m‡odszych klasach, w kt(cid:243)rych dziecko rozwija siŒ fizycznie i spo‡ecznie. Powtarzanie klasy nie jest magicznym sposobem na rozwi„zanie wszystkich problem(cid:243)w (zw‡aszcza tych, kt(cid:243)re nie zosta‡y odkryte), a jego skuteczno(cid:156)(cid:230) jest trudna do przewidzenia. 101 Dzieci utalentowane Tw(cid:243)j trzecioklasista przychodzi do domu dziwnie cichy. Przez ca‡y dzieæ pr(cid:243)bujesz wydoby(cid:230) z niego, o co mu chodzi, ale dopiero p(cid:243)(cid:159)- nym wieczorem s‡yszysz znane: (cid:132)Nie p(cid:243)jdŒ wiŒcej do szko‡y!(cid:148), (cid:132)Dra¿- ni mnie to, ¿e koledzy nazywaj„ mnie geniuszem(cid:148). Starasz siŒ wyja- (cid:156)ni(cid:230) mu, ¿e nie ma niczego z‡ego w byciu bystrym, ale nic do niego nie przemawia. Kiedy ma siŒ dziewiŒ(cid:230) lat, wszystko, co r(cid:243)¿ni CiŒ od r(cid:243)wie(cid:156)nik(cid:243)w, jest powa¿nym problemem. Bycie rodzicem uzdolnionego dziecka tak¿e jest do(cid:156)(cid:230) trudne. Jednym z najtrudniejszych zadaæ stoj„cych przed takimi lud(cid:159)mi jest dostarcza- nie dziecku zadaæ na jego poziomie. Rodzice nie powinni wierzy(cid:230), ¿e szko‡a bŒdzie mog‡a ich wyrŒczy(cid:230) w rozwi„zaniu tego problemu. Czasami nauczyciele nie wiedz„, jak postŒpowa(cid:230) z uzdolnionymi dzie(cid:230)mi, albo te¿ boj„ siŒ lub nie lubi„ ich. Bywa te¿, ¿e nauczyciel nie posiada mo¿liwo(cid:156)ci ani zasob(cid:243)w potrzebnych do specjalnej pracy z jednym lub dwoma wybitnymi dzie(cid:230)mi w klasie. Nauczyciele mog„ te¿ b‡Œdnie zak‡ada(cid:230), ¿e bystry uczeæ poradzi sobie bez ich pomocy. Wa¿n„ rzecz„ jest to, aby stymulowa(cid:230) swoje utalentowane dziecko. Bez odpowiedniego wsparcia uczeæ taki zaczyna dzia‡a(cid:230) szkodli- wie na sp(cid:243)jno(cid:156)(cid:230) zajŒ(cid:230) w klasie, a w skrajnych przypadkach mo¿e te¿ spocz„(cid:230) na laurach i straci(cid:230) zainteresowanie nauk„. Je¿eli WSKAZ(cid:211)WKA PRAKTYKA Jako rodzic mo¿esz ukry(cid:230) przed dzieckiem wyniki jego test(cid:243)w inteligencji. Wielu rodzic(cid:243)w wybitnie utalentowanych dzieci robi tak, aby wiedza ta nie by‡a dla dziecka obci„¿eniem zmuszaj„- cym je do ci„g‡ego poprawiania wynik(cid:243)w lub wym(cid:243)wk„ przed nauk„ (na zasadzie (cid:132)I tak ju¿ to wiem(cid:148)). Bywa jednak, ¿e dzieci mog„ korzysta(cid:230) z takiej wiedzy kiedy nie bŒd„ mia‡y inne- go wyj(cid:156)cia lub te¿ zechc„ okaza(cid:230) wy¿szo(cid:156)(cid:230) na innymi. Zanim zdecydujesz, czy ujawni(cid:230) dziecku jego wyniki, pomy(cid:156)l, czy i w ja- ki spos(cid:243)b mo¿e to mu to pom(cid:243)c w nauce. 102 PRZECHODZISZ PRZEZ POLE STARTOWE IZABIE- RASZ (cid:140)WIADECTWO (cid:151) PRZESKAKIWANIE KLAS Podobnie jak w przypadku powtarzania klasy, przeskakiwanie klas jest do(cid:156)(cid:230) kontrowersyjnym tematem. Z pozoru pomys‡ prze- niesienia szczeg(cid:243)lnie uzdolnionego dziecka do wy¿szej klasy wydaje siŒ czym(cid:156) wspania‡ym. I faktycznie, dzieci takie czŒsto mog„ bardzo skorzysta(cid:230) z umieszczenia ich od razu pomiŒdzy uczniami na ich poziomie intelektualnym, ale podobnie jak w przypadku pozostawienia dziecka w klasie, taki ruch wymaga dok‡adnego przemy(cid:156)lenia. Wa¿ne jest, aby wszyscy zaintereso- wani, czyli rodzice, dzieci i nauczyciele, wyrazili zgodŒ na tak„ zmianŒ. Eksperci s„ zgodni co do tego, ¿e ostatnie zdanie po- winno nale¿e(cid:230) do dziecka. Przeskakiwanie klas na si‡Œ nigdy nie jest dobrym pomys‡em. ZALETY przeskakiwania klas to miŒdzy innymi mo¿liwo(cid:156)(cid:230) dzia- ‡ania w(cid:156)r(cid:243)d dzieci o podobnym poziomie intelektualnym oraz w (cid:156)rodowisku lepiej stymuluj„cym rozw(cid:243)j umys‡owy, co mo¿e prze‡o¿y(cid:230) siŒ na wiŒkszy entuzjazm wzglŒdem szko‡y i nauki. Wiele utalentowanych dzieci dobrze siŒ czuje w(cid:156)r(cid:243)d uczni(cid:243)w nieco starszych od siebie, co u‡atwia przeniesienie do innej kla- sy. Niekt(cid:243)re badania wykaza‡y, ¿e takie dzia‡anie zwiŒksza po- czucie zadowolenia utalentowanych uczni(cid:243)w. WADY przeskakiwania klas koncentruj„ siŒ wok(cid:243)‡ konieczno(cid:156)ci ograniczenia dziecku kontaktu z dzie(cid:230)mi na podobnym poziomie rozwoju spo‡ecznego, co mo¿e by(cid:230) przyczyn„ problem(cid:243)w, gdy starsi koledzy wejd„ wcze(cid:156)niej w okres dojrzewania. Istnieje te¿ obawa, ¿e r(cid:243)¿nice intelektualne pomiŒdzy przenoszonym dziec- kiem a uczniami w nowej klasie bŒd„ tak du¿e, ¿e nie bŒdzie mo¿na ich szybko nadrobi(cid:230). Brak poczucia (cid:132)bycia najlepszym w klasie(cid:148) mo¿e r(cid:243)wnie¿ by(cid:230) do(cid:156)(cid:230) niemi‡ym prze¿yciem dla zdol- nego dziecka. 103 WSKAZ(cid:211)WKA PRAKTYKA Jedn„ z sensownych alternatyw dla przenoszenia dziecka do in- nej klasy jest umo¿liwienie mu uczenia siŒ jednego lub dw(cid:243)ch przedmiot(cid:243)w ze starszymi rocznikami. Twoje dziecko zosta‡o uznane za szczeg(cid:243)lnie utalentowane, istnieje kilka sposob(cid:243)w na u‡a- twienie mu osi„gniŒcia pe‡nego potencja‡u. Wspieraj swoje dziecko. Szcze- g(cid:243)lnie wa¿ne jest tu dobre poznanie na- uczyciela dziecka, zw‡aszcza gdy potrze- buje ono specjalnego toku nauczania. B„d(cid:159) w (cid:156)cis‡ym kontakcie z nauczyciela- mi, aby szybko dowiadywa(cid:230) siŒ o ewen- tualnych problemach. Je¿eli nauczyciel nie jest szczeg(cid:243)lnie sk‡onny pom(cid:243)c dziecku w spos(cid:243)b, jaki uznajesz za sto- sowny, przeka¿ mu swoje zdanie. Niekt(cid:243)rzy nauczyciele zadaj„ uta- lentowanym dzieciom wiŒcej pracy, zamiast dawa(cid:230) im bardziej z‡o- ¿one zadania. W takim przypadku wyja(cid:156)nij nauczycielowi, ¿e dziecko potrafi to, czego jego koledzy dopiero siŒ ucz„, i nie po- trzebuje dodatkowych (cid:230)wiczeæ, ale zupe‡nie innych zadaæ. Innym popularnym problemem jest wymaganie nadrabiania wszystkich przedmiot(cid:243)w na ni¿szym poziomie. Je¿eli nie zostanie to ograniczo- ne do zaliczania wy‡„cznie najwa¿niejszych rzeczy, takich jak koæ- cowe sprawdziany, dziecko mo¿e pomy(cid:156)le(cid:230), ¿e dodatkowa praca jest kar„ za bycie zdolnym. Zwracanie nauczycielowi uwagi na wszelkie techniki lub metody nauczania, kt(cid:243)re wydaj„ siŒ szczeg(cid:243)lnie skuteczne w przypadku Twojego dziecka, mo¿e okaza(cid:230) siŒ bardzo pomocne. By(cid:230) mo¿e za- uwa¿ysz, ¿e nie lubi ono czyta(cid:230), gdy czuje napiŒcie, albo nie prze- pada za chwaleniem go na forum klasowym. Tego typu obserwacje czŒsto bardzo pomagaj„ nauczycielowi w pracy. 104 DEFINICJA TALENTU (cid:132)Utalentowany(cid:148) to jedno ze s‡(cid:243)w, kt(cid:243)re jest zdecydowanie zbyt czŒsto nadu¿ywane przez rodzic(cid:243)w i nauczycieli. Ka¿dy rodzic chce bowiem wierzy(cid:230), ¿e jego dziecko ma jaki(cid:156) talent. Owszem, ka¿de dziecko jest wyj„tkowe, ale tylko niekt(cid:243)re maj„ naprawdŒ nietypowe talenty. Skr(cid:243)towo rzecz ujmuj„c, dziecko utalentowa- ne to takie, kt(cid:243)re okazuje niezwykle wysoki poziom sprawno(cid:156)ci w pewnej dziedzinie w por(cid:243)wnaniu z innymi dzie(cid:230)mi w tym sa- mym i (cid:156)rodowisku oraz posiadaj„cymi takie samo do(cid:156)wiadcze- nie. Utalentowane dzieci mog„ przejawia(cid:230) wybitne zdolno(cid:156)ci po- znawcze, tw(cid:243)rcze, przyw(cid:243)dcze, artystyczne, teatralne czy naukowe (na przyk‡ad jŒzykowe). Niekt(cid:243)re dzieci mog„ by(cid:230) uta- lentowane w kilku b„d(cid:159) nawet wszystkich mo¿liwych dziedzi- nach i wymagaj„ z tego powodu specjalnego toku kszta‡cenia. Pom(cid:243)¿ dziecku okre(cid:156)li(cid:230) i rozwija(cid:230) jego talenty. Zdolne dzieci czŒsto maj„ wiele r(cid:243)¿nych zainteresowaæ. Staraj siŒ wspiera(cid:230) dziecko najlepiej jak potrafisz. Mo¿e to oznacza(cid:230) znalezienie mu na- uczyciela gry na pianinie, klubu szachowego czy kurs(cid:243)w artystycznych albo nauczyciela mog„ce- go wesprze(cid:230) dziecko w jego pr(cid:243)bach rozwijania umiejŒtno(cid:156)ci plastycznych czy pisarskich. Mo¿e to oznacza(cid:230) tak¿e konieczno(cid:156)(cid:230) kupienia teleskopu, co- tygodniowe wizyty w bibliotece i wypo¿yczanie no- wych ksi„¿ek oraz film(cid:243)w czy nieco lu(cid:159)niejsze podej(cid:156)cie do kwestii porz„dku, kiedy Tw(cid:243)j salon zastawiony jest sprzŒtem do eksperyment(cid:243)w. By(cid:230) mo¿e w Twojej okolicy organizowane s„ obozy letnie, kt(cid:243)rych program jest dostosowany do potrzeb dzieci szczeg(cid:243)lnie utalento- wanych. Informacji o nich mo¿esz poszuka(cid:230) w szkole swojego dziecka, u specjalisty zajmuj„cego siŒ wybitnie zdolnymi dzie(cid:230)mi b„d(cid:159) organizacji zrzeszaj„cej takich uczni(cid:243)w. 105 NIEKT(cid:211)RE OZNAKI WYJ¥TKOWO(cid:140)CI Wiesz, ¿e Twoje dziecko jest bardzo bystre (cid:151) ale czy na pewno utalentowane? Zdolno(cid:156)ci umys‡owe s„ czasami widoczne na pierwszy rzut oka, ale bywa i tak, ¿e specjalne talenty ucho- dz„ uwadze innych z racji problem(cid:243)w dziecka z zachowaniem, kiepskich ocen czy problem(cid:243)w w czasie sprawdzian(cid:243)w. Chocia¿ nie ma dw(cid:243)ch identycznych utalentowanych dzieci, wiele z nich odznacza siŒ nastŒpuj„cymi cechami: (cid:149) tendencj„ do szybkiego nabywania kluczowych umiejŒtno(cid:156)ci rozwojowych (na przyk‡ad przewracania siŒ na plecy, cho- dzenia i m(cid:243)wienia); (cid:149) z‡o¿onym s‡ownictwem i (lub) dobr„ pamiŒci„; (cid:149) szerokimi zainteresowaniami; (cid:149) wysokim poziomem koncentracji, pozwalaj„cym pracowa(cid:230) nad danym projektem przez d‡ugi czas; (cid:149) wysokimi zdolno(cid:156)ciami przyw(cid:243)dczymi; (cid:149) doskona‡ym (lub wyrafinowanym) poczuciem humoru; (cid:149) ¿yw„ wyobra(cid:159)ni„; (cid:149) zdolno(cid:156)ci„ do abstrakcyjnego my(cid:156)lenia; (cid:149) preferowaniem towarzystwa starszych dzieci lub doros‡ych. Utalentowane dzieci mog„ by(cid:230) tak¿e wysoce wra¿liwe, bardzo aktywne, sk‡onne do perfekcjonizmu i podatne na problemy z zachowaniem. Postaraj siŒ sprawi(cid:230), by Twoje dziecko spŒdza‡o czas z dzie(cid:230)mi r(cid:243)wnie utalentowanymi. Wybitni uczniowie wiedz„, ¿e r(cid:243)¿ni„ siŒ od innych, przez co czasami s„ zmieszani, sfrustrowani czy wrŒcz zawstydzeni tym, ¿e nie s„ tacy jak ich koledzy z klasy. Podobnie jak pozosta‡e, wy- bitne dzieci tak¿e musz„ mie(cid:230) poczucie przynale¿no(cid:156)ci i (cid:156)wiadomo(cid:156)(cid:230) tego, ¿e nie maj„ sobie nic do zarzucenia. Postaraj siŒ wiŒc znale(cid:159)(cid:230) dziecku towarzystwo na odpowiednim poziomie intelektualnym. 106 Szanuj wyj„tkowo(cid:156)(cid:230) swojego dziecka, ale nie roz- pieszczaj go zbytnio. By(cid:230) mo¿e Tw(cid:243)j syn lub c(cid:243)rka ma IQ ge- niusza, ale wci„¿ jest dzieckiem. Czytaj mu, ca‡uj je i rozpieszczaj, ale ka¿ mu jednocze(cid:156)nie sprz„ta(cid:230) w swoim pokoju w sobotnie po- po‡udnia. Nie pozw(cid:243)l, aby jego wyj„tkowo(cid:156)(cid:230) pozwoli‡a mu unika(cid:230) odpowiedzialno(cid:156)ci za z‡e zachowanie. PamiŒtaj te¿, ¿e wyj„tkowy talent to tylko jedna z cech czyni„cych dziecko kim(cid:156) specjalnym. Dziecko specjalnej troski Jednym z najwa¿niejszych zadaæ rodzica jest wspieranie swojego dziec- ka. Dotyczy to szczeg(cid:243)lnie dzieci maj„cych specjalne potrzeby. Je¿eli Twoje dziecko urodzi‡o siŒ z jak„(cid:156) wrodzon„ wad„ lub naby‡o j„ w drodze choroby lub wypadku, prawdopodobnie masz ju¿ pewne do(cid:156)wiadczenie w tej dziedzinie. Mimo to obowi„zki szkolne wi„¿„ siŒ z ca‡kowicie nowym zestawem problem(cid:243)w, kt(cid:243)re mog„ by(cid:230) bar- dzo trudne do rozwi„zania dla dziecka wymagaj„cego specjalnego traktowania. Obowi„zkiem edukacji objŒte s„ wszystkie dzieci, tak¿e te cierpi„ce na rozmaite zaburzenia. Dla nich w‡a(cid:156)nie powsta‡y szko‡y specjalne, w kt(cid:243)rych program jest opracowany pod k„tem nietypowych wymagaæ takich uczni(cid:243)w. Dodatkowo w niekt(cid:243)rych wypadkach mo¿liwe jest te¿ poddanie dziecka indywidualnemu tokowi nauczania w szkole b„d(cid:159) za po(cid:156)rednictwem prywatnych nauczycieli. Je¿eli Twoje dziecko wymaga specjalnych warunk(cid:243)w nauki, otrzymasz skierowanie do specjalist(cid:243)w, kt(cid:243)rzy pomog„ nakre(cid:156)li(cid:230) zindywidualizo- wany plan nauki. Konieczne jest, aby(cid:156) spotka‡ siŒ z autorami takiego planu osobi(cid:156)cie, gdy¿ Tw(cid:243)j wk‡ad w ten proces ma charakter kluczowy. Opr(cid:243)cz Ciebie, obecni bŒd„ przy tym zapewne nauczyciele dziecka, lokalny przedstawiciel kuratorium oraz specjalista z danej dziedziny (lo- gopeda, lekarz itd.), osoba, kt(cid:243)ra przeprowadzi‡a badanie Twojego dziecka lub kt(cid:243)ra potrafi zinterpretowa(cid:230) wyniki takiego badania, oraz, je¿eli to konieczne, samo dziecko. Czasami konieczna jest te¿ obec- no(cid:156)(cid:230) dyrektora szko‡y. 107 Podczas takiego spotkania, zebrani ustal„ wyniki badaæ, oceni„ mocne i s‡abe strony dziecka, okre(cid:156)l„ konkretne cele edukacyjne oraz opracuj„ indywidualny plan nauki, kt(cid:243)ry bŒdziesz musia‡ podpisa(cid:230). Wszystkie te- go typu plany musz„ zawiera(cid:230): wyja(cid:156)nienie natury zaburzenia, opis aktu- alnego poziomu rozwoju i umiejŒtno(cid:156)ci dziecka, d‡ugo- i kr(cid:243)tkotermino- we cele edukacji, spos(cid:243)b oceniania osi„gniŒcia wymaganych cel(cid:243)w, listŒ podjŒtych dzia‡aæ lub sposob(cid:243)w terapii (wraz datami i, je¿eli to ko- nieczne, czasem trwania zabieg(cid:243)w) oraz propozycje ewentualnych zmian wprowadzonych w sposobie nauczania (je¿eli dziecko mo¿e uczŒszcza(cid:230) do zwyk‡ej szko‡y). Spotkania tego typu mog„ by(cid:230) bardzo wymagaj„ce i wyczerpuj„ce, zw‡aszcza je¿eli bierzesz w nich udzia‡ po raz pierwszy. Informacje bŒd„ kr„¿y(cid:230) wok(cid:243)‡ z osza‡amiaj„c„ prŒdko(cid:156)ci„, ale pomimo tego, ¿e wszyscy obecni tam bŒd„ wykwalifikowanymi specjalistami, najwa¿- niejsz„ osob„ i tak jeste(cid:156) Ty, gdy¿ chodzi o Twoje dziecko. S‡uchaj uwa¿nie wszystkiego, r(cid:243)b notatki, pro(cid:156) o wyja(cid:156)nienie wszystkiego, czego nie rozumiesz, udzielaj sugestii i dziel siŒ informacjami o swo- im dziecku. Nie krŒpuj siŒ forsowa(cid:230) swojego zdania. Nie podpisuj te¿ ostatecznej decyzji, je¿eli nie masz co do niej pewno(cid:156)ci. Postaraj siŒ ustali(cid:230) nastŒpuj„ce rzeczy: Czy dziecko bŒdzie mia‡o specjalne- go korepetytora? Czy nauczyciel i korepetytor maj„ kwalifikacje do pracy z dzie(cid:230)mi cierpi„cymi na to konkretne zaburzenie? Czy w razie ich nieobecno(cid:156)ci dostŒpny bŒdzie r(cid:243)wnie dobrze wykwalifi- kowany zastŒpca? Jakie zmiany zostan„ wprowadzone w klasie? Ile bŒdzie w niej dzieci i czy one r(cid:243)wnie¿ maj„ specjalne wymagania? Czy i jakie informacje otrzymaj„ dzieci i ich rodzice? Jakie kwestie dotycz„ce innych uczni(cid:243)w (i ich rodzic(cid:243)w) zosta‡y wziŒte Specjalne potrzeby mog„ siŒ wi„za(cid:230) z zaburzeniami umys‡owymi, upo(cid:156)ledzeniem wzroku lub s‡uchu, zaburzeniami mowy i komuni- kacji, upo(cid:156)ledzeniem poruszania siŒ, powa¿nymi zaburzeniami emo- cjonalnymi, zaburzeniami neurologicznymi (na przyk‡ad autyzmem), urazami m(cid:243)zgu, zaburzeniami umiejŒtno(cid:156)ci szkolnych oraz takimi pro- blemami zdrowotnymi, jak chroniczna choroba czy ADD (ADHD). 108 CO ROBI˘, JEflELI TWOJE DZIECKO POTRZEBUJE SPECJALNEJ POMOCY? Je¿eli Twoje dziecko potrzebuje specjalnej pomocy, szko‡a przy- (cid:156)le Ci list, w kt(cid:243)rym wyja(cid:156)nione bŒd„ wszystkie w„tpliwo(cid:156)ci zwi„zane z jego postŒpami w nauce, do kt(cid:243)rego do‡„czona bŒ- dzie pro(cid:156)ba o zgodŒ na przeprowadzenie badaæ maj„cych na celu ocenŒ stanu dziecka. Zwr(cid:243)(cid:230) uwagŒ na fakt, ¿e szko‡a nie mo¿e przeprowadzi(cid:230) stosownych badaæ bez zgody rodzic(cid:243)w. Przeczytaj list uwa¿nie i upewnij siŒ, ¿e rozumiesz, co w‡adze szko‡y stara‡y Ci siŒ przekaza(cid:230). Je¿eli co(cid:156) jest niejasne, skontak- tuj siŒ z osob„ podpisuj„c„ siŒ pod listem i wyja(cid:156)nij wszystkie w„tpliwo(cid:156)ci. Wiem, ¿e informacja o tym, ¿e dziecko mo¿e by(cid:230) op(cid:243)(cid:159)nione w rozwoju lub mie(cid:230) zaburzenia psychiczne jest bar- dzo bolesna, wiŒc dobrze jest da(cid:230) sobie kilka dni na reakcjŒ, aby uspokoi(cid:230) emocje i przemy(cid:156)le(cid:230) ca‡„ sprawŒ. Po podpisaniu zgody szko‡a zarz„dzi przeprowadzenie stosow- nych badaæ. Dobrze jest wtedy ostrzec dziecko, ¿e bŒdzie pod- dane ocenie. Powiedz to jak gdyby nigdy nic, uwa¿aj„c, by nie u¿y(cid:230) takich s‡(cid:243)w jak (cid:132)test(cid:148) czy (cid:132)sprawdzian(cid:148), aby nie przestra- szy(cid:230) dziecka (tak czy owak, wynik nie bŒdzie zale¿e(cid:230) od stopnia przygotowania). Wyja(cid:156)nij te¿, ¿e dziecko nie zrobi‡o niczego (cid:159)le. Mo¿esz uj„(cid:230) to w s‡owa: (cid:132)Szko‡a chce sprawdzi(cid:230), co ju¿ wiesz i nad czym trzeba popracowa(cid:230)(cid:148). Je¿eli znasz szczeg(cid:243)‡y zwi„zane z miejscem, czasem czy procedur„ oceny, podziel siŒ nimi z dzieckiem. W ci„gu 30 dni od przeprowadzenia badania bŒdzie podjŒta de- cyzja o zdolno(cid:156)ci Twojego dziecka do kontynuowania nauki. Je- ¿eli oka¿e siŒ, ¿e wymaga to podjŒcia specjalnych dzia‡aæ, otrzy- masz stosown„ informacjŒ o zebraniu, na kt(cid:243)rym podjŒte zostan„ decyzje dotycz„ce specjalnego toku nauczania dla Two- jego dziecka. 109 WSKAZ(cid:211)WKA PRAKTYKA Na spotkaniu czasami trudno jest okre(cid:156)li(cid:230), co kto powiedzia‡ i co ostatecznie postanowiono, wiŒc pomy(cid:156)l o zabraniu dyktafonu. DziŒki temu bŒdziesz m(cid:243)g‡ ods‡ucha(cid:230) wszystko ponownie i wychwyci(cid:230) szczeg(cid:243)‡y, kt(cid:243)re poprzedni
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zadania domowe i bojowe. Jak przeżyć z dzieckiem szkolne nonsensy
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: