Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00864 011750 7450220 na godz. na dobę w sumie
Zadłużenie spółek kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych wobec Skarbu Państwa - ebook/pdf
Zadłużenie spółek kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych wobec Skarbu Państwa - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 242
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9923-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Prywatyzacja bezpośrednia przez oddanie przedsiębiorstwa państwowego do odpłatnego korzystania spółce kapitałowej wydaje się szczególną metodą przekształceń własnościowych, ponieważ ze względu na swój pracowniczy charakter najpełniej wpisuje się w realizację zarówno ekonomicznych, jak i społecznych celów tego procesu. W monografii skoncentrowano się na kwestii wypełniania przez spółki kapitałowe odpłatnie korzystające z majątku przedsiębiorstw państwowych zobowiązań finansowych wobec Skarbu Państwa. Zawarte w książce obszerne studia teoretyczno-empiryczne pozwoliły na kompleksowe ujęcie trzech podstawowych obszarów problemowych działania spółek kapitałowych odpłatnie korzystających z przedsiębiorstw państwowych, jakimi są struktura własności, zadłużenie wobec Skarbu Państwa i inwestycje. Publikacja stanowi wielowymiarowe kompendium wiedzy na temat efektywności i skuteczności prywatyzacji bezpośredniej przez oddanie majątku przedsiębiorstwa państwowego do odpłatnego korzystania na rzecz spółki kapitałowej, które może stać się przedmiotem zainteresowania nie tylko środowiska akademickiego, ale również animatorów życia społeczno-gospodarczego. 
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Agnieszka Matuszewska-Pierzynka – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Instytut Ekonomik Stosowanych i Informatyki, Katedra Analizy i Strategii Przedsiębiorstwa 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41 RECENZENT Adam Samborski REDAKCJA TECHNICZNA, SKŁAD I ŁAMANIE Monika Wolska-Bryl PROJEKT OKŁADKI Stämpfli Polska Sp. z o.o. Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Shutterstock.com Publikacja sfinansowana przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dotacji dla młodych naukowców Wydrukowano z gotowych materiałów dostarczonych do Wydawnictwa UŁ © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2015 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07114.15.0.M Ark. druk. 15,125 ISBN 978-83-7969-922-3 e-ISBN 978-83-7969-923-0 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 SPIS TREŚCI Wprowadzenie …………………………………………………………………………… Rozdział 1. Istota i formy przekształceń własnościowych przedsiębiorstw państwo- wych w Polsce ………………………………………………………………………. 1.1. Własność pracownicza i jej rola w procesie prywatyzacji przedsiębiorstw państwo- wych …………………………………………………………………………………. 1.2. Własność pracownicza a metody prywatyzacji polskich przedsiębiorstw państwowych 1.2.1. Pośrednia metoda prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych ……………… 1.2.2. Bezpośrednia metoda prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych ………….. 1.2.2.1. Sprzeda przedsiębiorstwa państwowego ……………………………. 1.2.2.2. Wniesienie przedsiębiorstwa państwowego do spółki ……………….. 1.2.2.3. Oddanie przedsiębiorstwa państwowego do odpłatnego korzystania ... 1.3. Warunki prawne i kapitałowe oddania majątku przedsiębiorstwa państwowego spółce kapitałowej do odpłatnego korzystania ………………………………………. 1.3.1. Umowa o oddanie majątku przedsiębiorstwa państwowego do odpłatnego ko- rzystania ………………………………………………………………………. 1.3.2. Sposób ustalania i spłaty zobowiązania spółek kapitałowych z tytułu korzy- stania z majątku przedsiębiorstwa państwowego ……………………………... 1.3.3. Zmiany warunków przekazywania majątku przedsiębiorstw państwowych do odpłatnego korzystania ………………………………………………………... 1.3.3.1. Okres obowiązywania umowy ze Skarbem Państwa i wcześniejsze przeniesienie własności ……………………………………………… 1.3.3.2. Kształtowanie stopy oprocentowania niespłaconej części wartości przedsiębiorstwa ……………………………………………………... 1.3.3.3. Odraczanie i zwalnianie spółek kapitałowych odpłatnie korzystają- cych z majątku przedsiębiorstw państwowych z długu wobec Skarbu Państwa ………………………………………………………………. Rozdział 2. Zadłuenie spółek kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych …………………………………………………….. 2.1. Charakterystyka próby badawczej oraz podstawy metodologii oceny efektów dzia- łania spółek kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw pań- stwowych …………………………………………………………………………….. 9 15 15 23 26 30 31 32 33 37 39 41 43 44 46 52 55 55 6 2.2. Poziom zadłuenia w spółkach kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych ……………………………………………………….. 2.3. Zdolność spółek kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych do obsługi długu wobec Skarbu Państwa …………………………….. 2.4. Zdolność spółki kapitałowej do obsługi długu wobec Skarbu Państwa a zmiany uwarunkowań prawnych przekazywania majątku przedsiębiorstw państwowych do odpłatnego korzystania na przykładzie Biura Studiów i Projektów Gospodarki Wodnej Rolnictwa „Bipromel” Sp. z. o.o ……………………………………………. 2.4.1. Postanowienia umowy o oddanie majątku przedsiębiorstwa państwowego do odpłatnego korzystania spółce Bipromel Sp. z. o.o …………………………… 2.4.2. Zdolność spółki Bipromel Sp. z. o.o do obsługi długu wobec Skarbu Państwa .... 2.5. Relacja własność – zobowiązania – inwestycje w spółkach kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych …………………………… Rozdział 3. Struktura własnościowa spółek kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych ................................................................ 3.1. Wartość i struktura własności kapitału zakładowego w spółkach kapitałowych od- płatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych …………………… 3.2. Zmiany wartości kapitału zakładowego i koncentracja jego własności w spółkach kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych …. 3.3. Koncentracja własności kapitału zakładowego a zobowiązanie z tytułu korzystania z majątku przedsiębiorstwa państwowego …………………………………………... 3.3.1. Wartość i koncentracja własności kapitału zakładowego w spółkach kapitało- wych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych …… 3.3.2. Koncentracja własności kapitału zakładowego a zobowiązanie z tytułu korzy- stania z majątku przedsiębiorstwa państwowego po roku prywatyzacji ……… 3.3.2.1. Związek koncentracji własności kapitału zakładowego z zadłueniem spółki kapitałowej odpłatnie korzystających z majątku przedsiębior- stwa państwowego …………………………………………………… 3.3.2.2. Związek koncentracji własności kapitału zakładowego ze zdolnością spółki kapitałowej odpłatnie korzystającej z majątku przedsiębior- stwa państwowego do obsługi długu wobec Skarbu Państwa ……….. Rozdział 4. Inwestycje w spółkach kapitałowych odpłatnie korzystających z mająt- ku przedsiębiorstw państwowych …………………………………………………. 4.1. Istota i specyfika zobowiązań inwestycyjnych spółek kapitałowych odpłatnie korzy- stających z majątku przedsiębiorstw państwowych …………………………………. 4.2. Inwestycje w rzeczowe aktywa trwałe i źródła ich finansowania w spółkach kapita- łowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych ………... 63 74 96 98 100 111 115 115 128 139 139 144 144 151 163 163 173 4.3. Zobowiązanie wobec Skarbu Państwa a inwestycje w spółkach kapitałowych od- płatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych …………………… 4.3.1. Inwestycje w rzeczowe aktywa trwałe w spółkach kapitałowych odpłatnie ko- rzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych a źródła ich finansowania 4.3.2. Zobowiązanie wobec Skarbu Państwa a inwestycje w spółce kapitałowej od- płatnie korzystającej z majątku przedsiębiorstwa państwowego po roku pry- watyzacji ……………………………………………………………………… 4.3.2.1. Związek zadłuenia spółki kapitałowej odpłatnie korzystającej z ma- jątku przedsiębiorstwa państwowego z inwestycjami w rzeczowe ak- tywa trwałe …………………………………………………………... 4.3.2.2. Związek zdolności spółki kapitałowej odpłatnie korzystającej z ma- jątku przedsiębiorstwa państwowego do obsługi długu wobec Skarbu Państwa z inwestycjami w rzeczowe aktywa trwałe ………………… Zakończenie ……………………………………………………………………………… Bibliografia ………………………………………………………………………………. Spis tabel …………………………………………………………………………………. Spis rysunków …………………………………………………………………………… Załącznik ………………………………………………………………………………… 7 186 186 193 193 201 213 219 229 237 239 WPROWADZENIE Prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych jest strategicznym procesem przekształceń stosunków własnościowych, zmierzającym do wzrostu roli i zna- czenia przedsiębiorstw prywatnych w yciu gospodarczym i społecznym, co czyni ją integralną częścią transformacji ustrojowej państwa. Jest to złoony proces kategorycznych zmian warunków, form i sposobów nie tylko realizacji działalności gospodarczej, lecz take kształtowania i umacniania postaw oraz zaangaowania społeczeństwa w inicjowanie i rozwój przedsiębiorczości gospo- darczo-społecznej. Za szczególną metodę przekształceń własnościowych mona uznać prywa- tyzację bezpośrednią przez oddanie majątku przedsiębiorstwa państwowego do odpłatnego korzystania na rzecz spółki kapitałowej z udziałem pracowników, która ze względu na swój specyficzny charakter najpełniej wpisuje się w realiza- cję zarówno ekonomicznych, jak i społecznych celów tego procesu. Podstawę oddania majątku przedsiębiorstwa państwowego do odpłatnego korzystania na rzecz spółki kapitałowej, utworzonej przez jego pracowników stanowi umowa zawarta ze Skarbem Państwa. Powodzenie tej ścieki prywaty- zacji bezpośredniej zaley zatem od wypełnienia przez spółki kapitałowe od- płatnie korzystające z majątku przedsiębiorstw państwowych postanowień wy- nikających z umowy zawartej ze Skarbem Państwa. W postanowieniach tych ujmowane są warunki spłaty rat kapitałowych i regulowania opłat dodatkowych oraz wykonania planów inwestycyjnych. Problemowi temu został poświęcony główny cel pracy. Zasadniczym celem pracy jest identyfikacja i ocena głównych czynników realizacji zobowiązań finansowych spółek kapitałowych odpłatnie korzystają- cych z majątku przedsiębiorstw państwowych wobec Skarbu Państwa. W pracy pojęcie zobowiązania finansowego przybrało szerszy charakter. Odnosi się ono bowiem nie tylko do terminowej spłaty rat kapitałowych i regu- lowania opłat dodatkowych za korzystanie z majątku przedsiębiorstwa pań- stwowego, ale take obejmuje swoim zakresem znaczeniowym zobowiązanie do ponoszenia wydatków inwestycyjnych zaplanowanych w umowie prywatyza- cyjnej. Wypełnienie tego rodzaju trzech zobowiązań zawartych w umowie pry- watyzacyjnej stanowi o formalno-prawnym i zarazem udanym zakończeniu pro- cesu prywatyzacji tego rodzaju przedsiębiorstw. 10 Postawiona główna hipoteza badawcza stwierdza, e w badanym procesie prywatyzacji bezpośredniej, polegającej na oddaniu majątku przedsiębiorstw państwowych w odpłatne korzystanie na rzecz spółek kapitałowych, ma miejsce wypełnianie przez nie zobowiązań finansowych wobec Skarbu Państwa. Uznając w sformułowanej głównej hipotezie badawczej koncentrację wła- sności, spłatę odsetek i rat kapitałowych oraz dokonywanie inwestycji za pod- stawowe problemy pomyślnej realizacji procesów prywatyzacyjnych przedsię- biorstw państwowych, przyjęto następujące trzy hipotezy pomocnicze (HP). HP. 1. W większości badanych spółek kapitałowych odpłatnie korzystają- cych z majątku przedsiębiorstw państwowych mają miejsce znaczące zmiany poziomu i struktury własności kapitału zakładowego. HP. 2. Wzrost koncentracji własności w spółkach kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych wpływa pozytywnie na poziom ich zadłuenia i zdolność do obsługi długu wobec Skarbu Państwa. HP. 3. Zmniejszenie zobowiązań spółek kapitałowych wobec Skarbu Pań- stwa z tytułu korzystania z majątku przedsiębiorstw państwowych wspomaga realizację planów inwestycyjnych. Te trzy hipotezy pomocnicze odzwierciedlają wany związek między pod- stawowymi problemami badawczymi zawartymi w głównej hipotezie badaw- czej. Wzrost koncentracji własności w rękach kadry menederskiej moe wpły- nąć bowiem na usprawnienie i zwiększenie efektywności procesu decyzyjnego oraz wzmocnienie kapitałowe spółek kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych, co pozwolić moe na wcześniejszą spłatę części zobowiązania wobec Skarbu Państwa. Wcześniejsza spłata części zobowiązania wobec Skarbu Państwa z tytułu korzystania z majątku przedsię- biorstwa państwowego moe umoliwić skrócenie okresu przeniesienia na spół- kę kapitałową prawa jego własności i zamianę umowy leasingowej na korzyst- niej oprocentowaną umowę sprzeday ratalnej. Zmniejszenie zadłuenia z tytułu korzystania z majątku przedsiębiorstwa państwowego oraz uzyskanie prawa jego własności poprawić moe zdolność kredytową spółki kapitałowej i tym samym dać szansę na pozyskanie kredytu bankowego dla sfinansowania inwestycji. Dla weryfikacji empirycznej sformułowanych pomocniczych hipotez ba- dawczych postawionych zostało 11 pytań badawczych, które przypisane do po- szczególnych hipotez pomocniczych brzmią następująco: Ad. HP. 1. Czy w większości spółek kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych: Pyt. 1. występuje ustabilizowana i zarazem najmniejsza wymagana wartość kapitału zakładowego? Pyt. 2. udział inwestorów zewnętrznych w kapitale zakładowym znacząco przekracza minimum wyznaczone prawem? Pyt. 3. zawarto w statucie ograniczenia obrotu akcjami/udziałami przed- siębiorstwa? Pyt. 4. ma miejsce stopniowa koncentracja własności kapitału zakładowego? Ad. HP. 2. Czy w spółkach kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku 11 przedsiębiorstw państwowych: Pyt. 5. wykorzystuje się moliwość odroczenia płatności opłat dodatkowych oraz wcześniejszego przeniesienia prawa własności przedsiębiorstwa pań- stwowego? Pyt. 6. poziom zadłuenia w początkowym okresie obowiązywania umowy ze Skarbem Państwa systematycznie maleje? Pyt. 7. zdolność do obsługi długu wobec Skarbu Państwa ulega zwiększeniu? Ad. HP. 3. Czy realizacja planów inwestycyjnych ujętych w umowach prywaty- zacyjnych zawartych ze Skarbem Państwa przez spółki kapitałowe odpłatnie korzystające z majątku przedsiębiorstw państwowych: Pyt. 8. ma miejsce w większości jednostek? Pyt. 9. przejawia się głównie w inwestycjach w rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne? Pyt. 10. jest związana z wydatkowaniem większych sum na inwestycje od kwoty amortyzacji? Pyt. 11. związana jest głównie z wykorzystaniem zysku netto? Postawiony cel pracy, przyjęte hipotezy główna i pomocnicze oraz sformu- łowane pytania badawcze wskazują na dominujący nurt badań empirycznych. Praca jest bowiem próbą wypełnienia luki w badaniach empirycznych, które – choć są niezmiernie bogate i rónorodne w swych treściach, interdyscyplinar- ności oraz metodyce badań – nadal potwierdzają potrzebę pełniejszej i bardziej skonkretyzowanej oceny przebiegu i efektów prywatyzacji przedsiębiorstw pań- stwowych w Polsce. Monografia składa się z wprowadzenia, czterech rozdziałów, zakończenia, bibliografii, spisów tabel i rysunków oraz aneksu, poświęconego charakterystyce dotychczasowych badań empirycznych nad efektami działania spółek kapitało- wych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych. W rozdziale I, zatytułowanym: Istota i formy przekształceń własnościowych przedsiębiorstw państwowych w Polsce, przedstawione zostały formy własności pracowniczej w procesie prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Szczegól- ną uwagę zwrócono na prawne i kapitałowe warunki przekazywania majątku przedsiębiorstw państwowych w odpłatne uytkowanie. Rozdział II, pod tytułem: Zadłuenie spółek kapitałowych odpłatnie korzy- stających z majątku przedsiębiorstw państwowych, zawiera wyniki badań empi- rycznych nad poziomem zadłuenia i zdolnością analizowanych jednostek do spłaty długu wobec Skarbu Państwa oraz studium przypadku oddania majątku przedsiębiorstwa państwowego do odpłatnego korzystania jednej z badanych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. W rozdziale III, na temat: Struktura własnościowa spółek kapitałowych od- płatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych, znajdują miej- sce kwestie zmian wartości kapitału zakładowego i stopnia koncentracji jego 12 własności oraz rezultaty analizy empirycznej zaleności między własnością a zadłueniem. Rozdział IV, pod tytułem: Inwestycje w spółkach kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych, obejmuje problemy realizacji inwestycji w rzeczowe aktywa trwałe i źródeł ich finansowania oraz efekty analizy empirycznej zaleności między zadłueniem a inwestycjami. W zakończeniu monografii znalazły się podstawowe spostrzeenia i wnioski badawcze, będące implikacją przedstawionych rozwaań teoretycznych i badań empirycznych nad zadłueniem spółek kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych wobec Skarbu Państwa. Multi i interdyscyplinarny charakter podnoszonych i rozwiązywanych pro- blemów naukowych i kwestii praktycznych zdeterminował potrzebę przywołania bogatej literatury przedmiotu oraz przeprowadzenia oryginalnych badań empi- rycznych z wykorzystaniem: − krytycznej analizy literatury przedmiotu (polsko i obcojęzyczne pozycje zwarte i artykułowe) i przepisów prawa, − analizy umów prywatyzacyjnych oraz raportów z wykonania cenowych i pozacenowych zobowiązań spółek kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych wobec Skarbu Państwa, − analizy porównań w czasie (jedenastoletni okres badawczy) i przestrzeni (między poszczególnymi podmiotami), − metod statystycznych (klasyczne i pozycyjne miary połoenia i zróni- cowania oraz zaleności statystycznej i testy istotności statystycznej) oraz − studium przypadku. Empiryczna weryfikacja postawionych hipotez badawczych objęła spółki kapitałowe odpłatnie korzystające z majątku przedsiębiorstw państwowych z województwa mazowieckiego, które zawarły umowę ze Skarbem Państwa w latach 2000–2005 i które kontynuowały działalność gospodarczą w okresie od zawarcia umowy prywatyzacyjnej do końca 2011 r. Zasadnicze badania empi- ryczne zostały przeprowadzone z wykorzystaniem osobiście zebranych danych pochodzących z wielu źródeł, niejednokrotnie o charakterze archiwalnym. Ich zebranie i przetworzenie do celów realizowanej pracy wiązało się z konieczno- ścią zastosowania zindywidualizowanego podejścia do kadego analizowanego przypadku i nie ograniczało się do zwykłego wykorzystania dostępnych spra- wozdań finansowych badanych spółek. Analizy własności, zadłuenia i inwesty- cji przeprowadzone zostały take w oparciu o raporty Ministerstwa Skarbu Pań- stwa z wykonania przez te jednostki zobowiązań cenowych i pozacenowych za okres od momentu prywatyzacji, tj. od dnia zawarcia umowy ze Skarbem Pań- stwa do końca roku 2011. Dane niezbędne do przeprowadzenia badań empirycznych zostały pozyska- ne z następujących źródeł: − Ministerstwo Skarbu Państwa, − Krajowy Rejestr Sądowy w Warszawie, 13 − podmioty zakwalifikowane do próby badawczej i ich strony internetowe, − Dzienniki Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej i Dzienniki Urzędowe Rzeczy- pospolitej Polskiej „Monitor Polski” oraz Dzienniki Urzędowe Wspólnot Euro- pejskich, − opracowania Głównego Urzędu Statystycznego, pt.: Prywatyzacja przed- siębiorstw państwowych i Roczniki Statystyczne, − rządowe strony internetowe (m. in.: infoveriti.pl, isip.sejm.gov.pl, nbp.pl, stat.gov.pl, uokik.gov.pl). Największe problemy w trakcie realizacji celu opracowania pojawiły się przy uzupełnieniu danych i wyjaśnianiu rozbieności znajdujących się w doku- mentacji Ministerstwa Skarbu Państwa, Krajowego Rejestru Sądowego w War- szawie oraz analizowanych jednostek. Niemniej jednak przeprowadzone analizy w oparciu o zawarte w monografii dane mogą być uznane – jak się wydaje – za spełniające wymagania rzetelnego i zarazem wiarygodnego prowadzenia badań empirycznych, choć nie są reprezentatywne z uwagi na relatywnie małą liczeb- ność badanych spółek, działających na terenie województwa mazowieckiego. Prezentowana ksiąka jest wynikiem niezwykle intensywnej i owocnej współpracy z Panią Profesor Nataszą Duraj oraz Zespołem naukowym Katedry Analizy i Strategii Przedsiębiorstwa Uniwersytetu Łódzkiego. Na ostateczny kształt monografii wpłynęły konstruktywne uwagi i cenne sugestie wniesione przez Panią Profesor Lucynę Lewandowską z Uniwersytetu Łódzkiego, Pana Profesora Henryka Sobolewskiego z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu i Pana Profesora Adama Samborskiego z Uniwersytetu Ekonomicznego w Ka- towicach, za które jestem niezmiennie wdzięczna. Szczególne podziękowania pragnę skierować do Pana Procesora Jana Duraja z Uniwersytetu Łódzkiego za okazaną pomoc i wsparcie, nie tylko natury merytorycznej oraz za wiarę we mnie i okazane mi zaufanie. Na zakończenie chciałabym zadedykować tę monografię Mojemu Kochane- mu Stasinkowi. Agnieszka Matuszewska-Pierzynka Rozdział 1 ISTOTA I FORMY PRZEKSZTAŁCEŃ WŁASNOŚCIOWYCH PRZEDSIĘBIORSTW PAŃSTWOWYCH W POLSCE 1.1. WŁASNOŚĆ PRACOWNICZA I JEJ ROLA W PROCESIE PRYWATYZACJI PRZEDSIĘBIORSTW PAŃSTWOWYCH Własność jest podstawowym i najszerszym prawem podmiotowym, pozwa- lającym właścicielowi w granicach określonych przez ustawy i zasady współy- cia społecznego korzystać z uprawnień względem rzeczy, z wyłączeniem innych osób. Uprawnienia te dotyczą posiadania i uywania, pobierania poytków i innych dochodów z rzeczy oraz wyzbycia się własności i obciąenia rzeczy przez ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego lub przyjęcie zobowiązań z tytułu dzierawy, najmu, leasingu i wypoyczenia. Własność określonej rze- czy moe przysługiwać jednej lub kilku osobom. W kadym przypadku prawo rzeczowe jest prawem bezwzględnym, czyli skutecznym wobec wszystkich1. Szczególną formą własności jest własność pracownicza. Wyraa się ona posia- daniem przez pracownika2 lub pracowników prawa do korzystania i rozporzą- dzania nim na skutek załoenia przez niego/nich przedsiębiorstwa (tzw. start-up), zakupienia istniejącego przedsiębiorstwa oraz przejęcia przedsiębiorstwa w od- płatne uytkowanie. Własność pracownicza3, oznaczająca posiadanie przez pracownika tytułu prawnego do określonej części majątku przedsiębiorstwa, w którym jest zatrud- 1 Ustawowa definicja własności nie została sformułowana. W poszczególnych ustawodaw- stwach występuje tylko opisanie własności przez treść tego prawa i zakreślenie jego granic. Por. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, DzU 2014, nr 0, poz. 121, art. 140–154; W. J. K a t n e r, Zakres prawa rzeczowego, [w:] W. J. K a t n e r (red.), Prawo cywilne i handlowe w zarysie, Wolters Kluwer Business, Warszawa 2014, s. 200–210. 2 Pracownik jest to osoba fizyczna wykonująca pracę w ramach stosunku pracy, tj. zatrud- niona na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę, która posiada określone obowiązki i prawa (m. in. do: terminowego wynagradzania, urlopu, świadczeń socjalnych, równouprawnienia i tworzenia organizacji). 3 Narodowe Centrum Własności Pracowniczej w Stanach Zjednoczonych definiuje własność pracowniczą jako plan, w wyniku realizacji którego większość pracowników przedsiębiorstwa 16 niony, stanowi jedną z głównych form partycypacji finansowej4. Partycypacja ta moe być realizowana w rónych formach, a jedną z nich są pracownicze udzia- ły kapitałowe. Pracownik nabywa udziały kapitałowe w przedsiębiorstwie, bę- dącym jego miejscem pracy5 przez wniesienie pewnego kapitału w określonej postaci w nadziei na otrzymanie w przyszłości konkretnych korzyści z zainwe- stowanego kapitału, wykraczających poza korzyści finansowe. B. Błaszczyk wskazuje, e pracownicze udziały kapitałowe, będąc narzę- dziem partycypacji finansowej opartej na własności, mogą być klasyfikowane według rónych kryteriów, wśród których autorka ta wymienia nie tylko rodzaj kapitału, ale równie (zob. tab. 1.1): − sposób majątkowego powiązania pracownika–udziałowca z przedsiębior- stwem, − źródła finansowania pracowniczych udziałów kapitałowych oraz − odstępowalność pracowniczych udziałów kapitałowych i sposób ich wyceny. Zawarte w tab. 1.1 zestawienie kryteriów wyodrębnienia i rodzajów pra- cowniczych udziałów kapitałowych eksponuje przede wszystkim dwa rodzaje partycypacji pracowników w finansowaniu działalności przedsiębiorstwa. Mogą oni, obejmując udział w kapitale powierzonym, stać się jego wierzycielem, zaś nabywając udział w kapitale własnym, stać się jego właścicielem. W pierwszym przypadku pracownicy oczekują tylko korzyści finansowych w formie odsetek od kapitału powierzonego na określony czas. W drugim przypadku pracownicy nabywają jednocześnie prawa majątkowe i prawa korporacyjne. Wówczas ko- rzyści finansowe przyjmują postać dywidendy wypłacanej z wygenerowanego w przedsiębiorstwie zysku proporcjonalnie do posiadanego udziału kapitałowe- go i wzrostu jego wartości. staje się właścicielami pewnej liczby akcji swojego przedsiębiorstwa, nawet jeśli nie dają im one prawa głosu i nie mogą ich zbyć a do odejścia z przedsiębiorstwa lub przejścia na emeryturę. – C. R o s e n, K. J. K l e i n, K. M. Y o u n g, Employee Ownership in America. The Equity Solution, Lexington Books, USA 1986, s. 14; Francuska Federacja Stowarzyszeń Akcjonariuszy –Pracowników i Byłych Pracowników określa akcjonariusza–pracownika jako akcjonariusza, który nabył pewną liczbę udziałów w zatrudniającym go przedsiębiorstwie w trakcie powszechnej oferty ich sprzeday i jest ich właścicielem bezpośrednio lub za pośrednictwem funduszu. – M. C a r a m e l l i, A. B r i o l e, Employee stock ownership and job attitudes: Does culture mat- ter?, ,,Human Resource Management Review” 2007, Vol. 17, s. 291. 4 Zob. szerzej o pojęciu i rodzajach partycypacji finansowej – M. A r m s t r o n g, Zarządzanie zasobami ludzkimi, Dom Wydawniczy ABC, Kraków 2000, s. 639; Z. J a c u k o w i c z, System wynagrodzeń, POLTEXT, Warszawa 1999, s. 111; M. K o z ł o w s k i, Partycypacja finansowa pracowników, [w:] S. R u d o l f (red.), Partycypacja pracownicza. Echa przeszłości czy perspek- tywy rozwoju?, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2001, s. 111; J. P i w o w a r c z y k, Partycypacja w zarządzaniu a motywowanie pracowników, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2006, s. 64. 5 B. B ł a s z c z y k, Własność pracownicza i pracownicze udziały kapitałowe w krajach gospodarki rynkowej, Fundacja im. Friedricha Eberta w Polsce, Warszawa 1991, s. 27. s a z c a n y z d ę i n e i p ę m u s ą n w e p a w t s r o i b ę i s d e z r p z c e z r a n e j u z a k e z r p y ł a i z d u b u l e j c k a a z n a i m a z w k i n w o c a r p − ą n w e p i j c y z o p s y d o d u w t s r o i b ę i s d e z r p e j a d d o e j c a g i l b o a z n a i m a z w b u l i k z c y  o p y w o m u e i w a t s d o p a n k i n w o c a r p − h c y w o ł a t i p a k w ó ł a i z d u h c y z c i n w o c a r p a k y t s y r e t k a r a h c i e j a z d o R a k y t s y r e t k a r a h C 3 e w o ł a t i p a k y ł a i z d u e z c i n w o c a r P . . 1 1 a l e b a T j a z d o R 2 m u i r e t y r K i j c a k i f y s a l k 1 i m a k t e s d o z z a r w a t a m u s o g e r ó t k e i w y ł p u o p , s a z c y n o z c a n z o a n i e i n a w o t n e c o r p o e n o l ś e r k o a z y z d ę i n e i p ę m u s , m e l e i c y z r e i w a w t s r o i b ę i s d e z r p a l d ę i s e j a t s k i n w o c a r p , a n o c ó r w z u m ć y b a n n i w o p , a w t s r o i b ę i s d e z r p w ó ł a t i p a k e z r u t k u r t s w o g e c b o u ł a t i p a k ł a i z d u a t s a r z w r a  ę i c w i k z c y  o p d o k e t e s d o a i n e z c i l a z i c ś o w i l  o m y z r p a w t s r o i b ę i s d e z r p j e w o t y d e r k i c ś o n l o d z e i n e z s j e i n m z h c i o w s a i n a k s y z d o o d o w t s ń e z s w r e i p ą j a m e l e i c y z r e i w – y c i n w o c a r p a w t s r o i b ę i s d e z r p a w t c u r k n a b u k d a p y z r p w , o g e w o i c ś o n s a ł w a w a r p i n a , m e w t s r o i b ę i s d e z r p u i n a z d ą z r a z w a i n a w o d y c e d ł ó p s w o d a w a r p e j u k s y z u e i n k i n w o c a r p , i m a l e i c i c ś a ł w d e z r p w ó ł a i z d u , ) m y w o d o h c o d m e i k t a d o p a i n a w o k t a d o p o y w a t s d o p e i n e  i n b o ( h c y w o s n a n i f w ó t z s o k − − − − − ł a i z d U e l a t i p a k w m y n o z r e i w o p y z d ę i m e w o k t ą j a m a i n a z ą i w o p w ó k n u r a w j e j u i n e i n ł e p s i i k z c y  o p y w o m u a i n a w y z ą i w o b o u s e r k o e i w y ł p u o p − w ó r e i p a p h c y w o b r a k s b u l h c y w o k n a b t a k o l a i n a w o t n e c o r p o d o w ó k i n w o c a r p a l d a , o g e w o d o h c o d u k t a d o p k e w a t s i h c y w o k n a b w ó t y d e r k a i n a w o t n e c o r p o d o y  e l a z a w t s r o i b ę i s d e z r p a l d w ó ł a i z d u u p y t o g e t ć ś o n j y c k a r t a − , ą j a t s u m e w t s r o i b ę i s d e z r p a m e i k i n w o c a r p ; h c y w o i c ś o t r a w j a z d o R u ł a t i p a k a i n e z c i l a z i c ś o w i l  o m u k a r b y z r p a w t s r o i b ę i s d e z r p j e w o s n a n i f i c ś o n n y ł p i j e w o t y d e r k i c ś o n l o d z e i n e z s k ę i w z , m e i k y z y r o g e n o z c r a b o e i n u ł a t i p a k d o i k t e s d o  i n y z s k ę i w t s e j w ó ł a i z d u u p y t o g e t z d ó h c o d , y n o z c a n z o e i n , a w t s r o i b ę i s d e z r p m e l e i c i c ś a ł w ł ó p s w ę i s e j a t s k i n w o c a r p , a w t s r o i b ę i s d e z r p w ó ł a t i p a k e z r u t k u r t s w o g e n s a ł w u ł a t i p a k ł a i z d u a t s a r z w , ) m y w o d o h c o d m e i k t a d o p a i n a w o k t a d o p o ę w a t s d o p a n u w y ł p w k a r b ( h c y w o s n a n i f w ó t z s o k r a  ę i c w y d n e d i w y d , e w o i c ś o n s a ł w a w a r p z a r o m e w t s r o i b ę i s d e z r p u i n a z d ą z r a z w a i n a w o d y c e d ł ó p s w o d o w a r p e j u k s y z u k i n w o c a r p , w ó ł a i z d u h c i o w s a i n a k s y z d o i j c n a r a w g ą j a m e i n y c w o ł a i z d u – y c i n w o c a r p a w t s r o i b ę i s d e z r p a w t c u r k n a b u k d a p y z r p w i c ś y z r o k h c y w o k t s o n d e j m e i n a z s j e i n m z e j u k t u k s , a d n e d i w y d e j u g u ł s y z r p m y r ó t k , w ó c w o ł a i z d u y b z c i l e i n e z s k ę i w z , u k s y z u ł a i z d o p i j c r o p o r p ą n a i m z b u l h c y w o d n e d i w y d − − − − − − − ł a i z d U e l a t i p a k w m y n s a ł w y d n e d i w y d ć ś o k l e i w ą n a w y d i w e z r p ą j u n w ó r o p , o w t s r o i b ę i s d e z r p e j o w s w ć a w o t s e w n i a z y c ą c h c y c i n w o c a r p − ; h c y w o i c ś o t r a w w ó r e i p a p h c y w o b r a k s b u l m y n o z r e i w o p e l a t i p a k w w ó ł a i z d u a i n a w o t n e c o r p o ą i c ś o k o s y w z 17 18 m e c s j e i m o g e j m y c ą d ę b , m e w t s r o i b ę i s d e z r p z y w o k t ą j a m - o n w a r p k e n u s o t s e j u z ą i w a n k i n w o c a r p − e i n d e r ś o p z e B 3 2 ; y c a r p e w o ł a t i p a k o w t c i n t s e z c u ) . d c ( . . 1 1 a l e b a T ą j c u t y t s n i m y c ą d ę b , m y w o ł a i z d u m e w t s y z r a w o t z y w o k t ą j a m - o n w a r p k e n u s o t s e j u z ą i w a n k i n w o c a r p − a i c ę i n k i n u u l e c w a w t s r o i b ę i s d e z r p y r a i m z o r e  u d a n u d ę l g z w e z ą j a t s w o p e w o ł a i z d u a w t s y z r a w o t − , a w t s r o i b ę i s d e z r p m e c w o ł a i z d u ę i s e j a t s e r ó t k , ą c ą z c i n d e r ś o p z a r o i k ł ó p s m e d ą z r a z z a c w o ł a i z d u – a k i n w o c a r p i m a t k a t n o k i m y n l a u d i w y d n i a i n a w o r t s i n i m d a w ó t z s o k ; h c y w o k t a d o p i h c y n w a r p i c ś o n d u r t ; h c y w o ł a t i p a k w ó ł a i z d u h c y z c i n w o c a r p u i n a w o s n a n i f w ę l o r ą z s k ę i w z a r o c ą j a w y r g d o − w ó ł a i z d u u m e t s y s h c a m a r w e n z c y t a m e t s y s b u l w t s r o i b ę i s d e z r p u k s y z z y t a ł p y w e w o z a r o n d e j − ; e c  y w d a n w w ó k i n w o c a r p e w o ł a t i p a k i k d o r ś e n s a ł W w ó k i n w o c a r p e j c n e w b u S a w t s r o i b ę i s d e z r p d o e j u n o j c k n u f h c y w o ł a t i p a k w ó ł a i z d u h c y z c i n w o c a r p m e t s y s h c y r ó t k w , h c a w t s r o i b ę i s d e z r p w − j e i n ś e z c w z y d n e d i w y D i g l u i a i n e i n l o w z ( e i n d e r ś o p i ) h c y c ą j a i b a r a z j e  i n a l d e w o i c ś o n d ę z c z s o e i m e r p ( e i n d e r ś o p z e b − ; u s a z c o g e n w e p t s e j e n a z ą i w z e i n e l e i z d u h c i y d g i c ś o n l ó g e z c z s w , h c a k n u r a w h c y n j y c n e r e f e r p a n e n o l e i z d u ć y b ą g o m − ; ) e w o k t a d o p ; j e w o k t a d o p i g l u k n a b z e z r p m e i n a m y z r t o z w ó k d o r ś e z h c y w o ł a t i p a k w ó ł a i z d u a i n a w o s n a n i f s a i n p o t s , a w t s r o i b ę i s d e z r p j e n w a r p y m r o f d o y  e l a z − j e c ą z c i n d e r ś o p i j c u t y t s n i e i n i m a l u g e r b u l i k ł ó p s e i c u t a t s w h c y t r a w a z ń e l a t s u , a k i n w o c a r p h c y n s a ł w a n o i w t s e c i n u a ł a t s o z a r ó t k , y w o m u a i c r a w a z k e t u k s w h c y n o i s e i n o p t a r t s e i n o r t s j e i g u r d ą t a s n e p m o k e r y t o i m d o p e n n i a n a i n e i s e i n e z r p ą i c ś o w i l  o m z a r o u i n e i p ą t s d o o a i n e z c d a i w ś o e i n e  o ł z z e z r p h c y n o l ś e r k o a i n e z d a w o r p e z r p e z d o r d w , o g e w o t o i m d o p a w a r p i w o k i n w o c a r p o g e c ą j u g u ł s y z r p j e c ą d ę b , y z d ę i n e i p y m u s j e n o z c a n z o ą t a ł p a z a z y w o m u d o a i n e i p ą t s d o a w a r p m e i n e i n t s i z ę i s e  ą i w − ; h c y n w a r p i c ś o n n y z c e n z c e i n o k h c y w o i c ś o t r a w w ó r e i p a p u k n y r a n u t o r b o m e t o i m d e z r p ą s e i n e r ó t k , w ó ł a i z d u u k d a p y z r p w − , h c y w o ł a t i p a k w ó ł a i z d u h c y z c i n w o c a r p u m e t s y s a i n a z d a w o r p w w ó l e c i w ó ł a i z d u h c y n o i p u k a z e w o w t s ń a p e j c n e w b u S e w o k n a b y t y d e r K ć ś o n l a w o p ę t s d o a n ł e P i c ś o n l a w o p ę t s d o k a r B ć ś o n l a w o p ę t s d O y n e c y w b ó s o p s i o g e j a i n e c o y r ó t k , a t r e p s k e o g e n z r t ę n w e z z e z r p a w t s r o i b ę i s d e z r p i c ś o t r a w y n e c y w e i n e z d ą z r o p s t s e j a w o k n y r a n e c y W . i c ś o ł z s y z r p w u j o w z o r i a i n a w o n o j c k n u f y w y t k e p s r e p z a r o n a t s i k r a d o p s o g h c a j a r k w e w o ł a t i p a k y ł a i z d u e z c i n w o c a r p i a z c i n w o c a r p ć ś o n s a ł W , k y z c z s a ł B . B : e i w a t s d o p a n e n s a ł w e i n a w o c a r p o : o ł d ó r Ź . 4 5 – 4 3 . s , 1 9 9 1 a w a z s r a W , e c s l o P w a t r e b E a h c i r d e i r F . m i a j c a d n u F , j e w o k n y r o w t c i n t s e z c u e i n d e r ś o P a k i n w o c a r p 1 b ó s o p S o g e w o k t ą j a m a i n a z ą i w o p a c w o ł a i z d u – - r o i b ę i s d e z r p z m e w t s o ł d ó r Ź a i n a w o s n a n i f 19 Dodatkowo, zakres uczestniczenia w zarządzaniu przedsiębiorstwem6, z uwagi na ryzyko poniesienia strat, staje się szerszy w stosunku do tego, który wynika jedynie z wkładu pracy7. Wybór określonej formy pracowniczych udziałów kapitałowych w odmien- ny sposób konstytuuje prawa i obowiązki pracowników, którzy je nabywają. B. Błaszczyk podkreśla jednak, e dopiero przy udziale w kapitale własnym przedsiębiorstwa mona mówić o prawdziwych i pełnych udziałach pracowni- czych8, gdy udział ten wiąe się w sposób bezpośredni z kształtowaniem po- staw pracowników i ich zaangaowaniem w formułowanie i realizację strategii działania przedsiębiorstwa. Korzystanie przez nich z praw majątkowych, korpo- racyjnych i pracowniczych tworzy nadto moliwości wzrostu wartości kapitału ludzkiego i społecznego przedsiębiorstwa, a tym samym jego wartości. Potencjalne korzyści9 z wprowadzenia pracowniczych udziałów kapitało- wych mona identyfikować z efektami dla pracowników, przedsiębiorstwa oraz społeczeństwa10. 6 Zob. szerzej o genezie, pojęciu i rodzajach partycypacji pracowniczej – B. B ł a s z c z y k, Własność pracownicza…, op. cit., s. 11; A. C i e r n i a k - E m e r y c h, Pojęcie partycypacji pra- cowniczej na tle literatury przedmiotu i ustawodawstwa wspólnotowego, [w:] S. R u d o l f (red.), Perspektywy rozwoju partycypacji pracowniczej w Polsce w warunkach Unii Europejskiej, Wy- dawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2007, s. 29–34; T. M e n d e l, Partycypacja w zarzą- dzaniu współczesnymi organizacjami, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Po- znań 2002, s. 28–31, 37–49; J. P i w o w a r c z y k, op. cit., s. 73–93; J. W r a t n y, Partycypacja pracownicza. Studium zagadnienia w warunkach transformacji gospodarczej, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Warszawa 2002, s. 20. 7 Por. B. B ł a s z c z y k, Własność pracownicza…, op. cit., s. 11, 27, 53–57; T. M e n d e l, op. cit., s. 41; J. W r a t n y, op. cit., s. 20–21. 8 B. B ł a s z c z y k, Własność pracownicza…, op. cit., s. 38. 9 Przedsiębiorstwa, w których własność pracownicza przekroczyła 5 udziałów będących w obrocie – w odniesieniu do przedsiębiorstw, w których nie przekroczyła 5 – charakteryzowały się niszym współczynnikiem Q-Tobina, mniejszymi inwestycjami w długoterminowe aktywa, niszą skłonnością do podejmowania ryzyka, wolniejszym wzrostem, tworzyły mniej miejsc pracy, wykazywały nisze współczynniki wydajności pracy i całkowitej efektywności. Zob. E. G i n - g l i n g e r, W. M e g g i n s o n, T. W a x i n, Employee ownership, board representation and corpo- rate financial policies, ,,Journal of Corporate Finance” 2011, Vol. 17, s. 871. 10 Por. B. B ł a s z c z y k, Własność pracownicza…, op. cit., s. 30–34; S. B o r k o w s k a, Skuteczne strategie wynagrodzeń – tworzenie i zastosowanie, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2012, s. 428–429; M. K o z ł o w s k i, Partycypacja finansowa…, op. cit., s. 111–113; B. K u v a a s, Employee ownership and affective organizational commitment: Employees’ perceptions of fairness and their preference for company shares over cash, ,,Scandinavian Journal of Management” 2003, Vol. 19, s. 194; E. G. M a u l d i n, Systematic differences in employee stock ownership plan contri- butions: Some evidence, ,,Journal of Accounting and Public Policy” 1999, Vol. 18, s. 143–144; S. R u d o l f, Demokratyzacja przemysłowa w rozwiniętych krajach kapitalistycznych, Wydaw- nictwo Naukowe PWN, Warszawa 1986, s. 263–264; W. I. S a u s e r J r., Sustaining Employee Owned Companies: Seven Recommendations, „Journal of Business Ethics” 2009, Vol. 84, No. 2, s. 152. 20 Pracownicy przez udział w kapitale własnym przedsiębiorstwa: − stają się współodpowiedzialnym właścicielem, podejmującym, realizują- cym i kontrolującym określoną działalność przedsiębiorstwa, przez co minima- lizują ryzyko i koszty zarządzania nim, − mogą realizować korzyści dywidendowe i korzyści kapitałowe11, a tym samym tworzyć dodatkowe źródło swych dochodów12 oraz − mogą tworzyć pracownicze fundusze emerytalne dla zabezpieczenia swe- go losu w przyszłości13. Korzyści przypisane przedsiębiorstwu i wywodzące się z istnienia pracow- niczych udziałów kapitałowych mogą odzwierciedlać się: − we wzroście odpowiedzialności, lojalności i dyscypliny pracy pracowni- ków14, − w zwiększeniu zaangaowania i motywacji pracowników do pracy15, a przez to w zwiększeniu wydajności pracy16, 11 Pracownicy–właściciele dąą do maksymalizacji całkowitych dochodów, na które składają się zarówno dochody z pracy, jak i z posiadanej własności, co prowadzi do zmniejszenia presji płacowej w przedsiębiorstwie. Znacząca własność pracownicza (przekraczająca 5 udziałów będących w obrocie) gwarantująca pracownikom–właścicielom silną pozycję negocjacyjną w nadzorze korporacyjnym moe jednak skłonić kierownictwo do zawarcia z nimi sojuszu w kwestii wzrostu ich wynagrodzenia za pracę. Por. O. F a l e y e, V. M e h r o t r a, R. M o r c k, When Labour Has a Voice in Corporate Governance, NBER Working Paper, No 11254, March 2005, s. 3 – http://www.nber.org/papers/w11254 (17.01.2014 r.); R. H a r b a u g h, The effect of employee stock ownership on wage and employment bargaining, ,,Journal of Comparative Eco- nomics” 2005, Vol. 33, s. 566; E. H. K i m, P. O u i m e t, Employee capitalism or corporate social- ism? Broad-based employee stock ownership (March 6, 2008), AFA 2010 Atlanta Meetings Paper, s. 9, 36 – http://ssrn.com/abstract=1107974 (17.01.2014 r.). 12 Por. B. B ł a s z c z y k, Własność pracownicza…, op. cit., s. 27; Z. J a c u k o w i c z, op. cit., s. 113. 13 Przesłanki towarzyszące wdraaniu własności pracowniczej mają istotny wpływ na wiel- kość środków finansowych przeznaczanych przez przedsiębiorstwo na pracowniczy fundusz eme- rytalny. Jeeli główną przesłankę tworzenia własności pracowniczej stanowią finansowe korzyści dla przedsiębiorstwa to wielkość jego wkładu w pracowniczym funduszu emerytalnym będzie mniejsza, ni gdyby przesłankę stanowiły korzyści dla pracowników. Zob. E. G. M a u l d i n, op. cit., s. 160. 14 Zmiana postawy pracowników wobec pracy, wynikająca z uzyskania przez nich statusu właściciela, moe wzmocnić potencjał konkurencyjny przedsiębiorstwa, przy jednoczesnym pod- trzymaniu równości i solidarności wśród pracowników–właścicieli. Zob. W. I. S a u s e r J r., op. cit., s. 163. 15 Wdraanie planów pracowniczych udziałów własnościowych prowadzi do wzrostu zaan- gaowania, o ile pracownicy preferują posiadanie udziałów kapitałowych w swoim przedsiębior- stwie nad udział w jego zysku. Im pracownicy bardziej pozytywnie oceniają wykonywaną przez siebie pracę i przedsiębiorstwo ich zatrudniające, tym chętniej nabywają jego udziały kapitałowe. Zob. B. K u v a a s, op. cit., s. 205–206. 16 Partycypacja finansowa oparta na własności wydaje się być bardziej efektywnym długo- terminowym bodźcem motywacyjnym anieli udział w zyskach przedsiębiorstwa. Por. E. B e c k - - K r a l a, Partycypacja pracowników w zarządzaniu firmą. Nowy sposób wynagradzania i mo- tywowania, Wolters Kluwer Polska, Kraków 2008, s. 27; S. B o r k o w s k a, op. cit., s. 416;
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zadłużenie spółek kapitałowych odpłatnie korzystających z majątku przedsiębiorstw państwowych wobec Skarbu Państwa
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: