Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00106 006110 13650030 na godz. na dobę w sumie
Zakład Pascala – argumentacja i działanie - ebook/pdf
Zakład Pascala – argumentacja i działanie - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 288
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2794-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> religioznawstwo i teologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Książka dotyczy zakładu Pascala, jednego z najbardziej frapujących zagadnień z zakresu filozofii religii. Francuski filozof w swoich Myślach zaproponował argumentację, której celem jest przekonanie agnostyków i sceptyków o opłacalności przyjęcia postawy religijnej. Chociaż bowiem nie sposób przedstawić wiarygodnych dowodów ani za, ani przeciwko istnieniu Boga, to jednak rozsądek – na mocy rozumowania opartego na rachunku prawdopodobieństwa – każe nam w Niego uwierzyć.

W monografii ukazany został aktualny stan badań nad zakładem Pascala, a następnie poddano szczegółowej analizie kolejne elementy wywodu. Przedyskutowane zostały jego aspekty matematyczne, teologiczne i etyczne. Efektem przeprowadzonych badań jest autorska interpretacja argumentacji Pascala, o specyfice której stanowi rozszerzenie rozumowania o zagadnienia związane z działaniem człowieka zakładającego się o istnienie Boga. Omówione zostały także kwestie poprawności oraz filozoficznego znaczenia wywodu z Myśli.

Następnie w książce przybliżono liczne dokonywane współcześnie propozycje udoskonalenia oryginalnej postaci zakładu. Zamiarem ich autorów jest takie zmodyfikowanie argumentacji Pascala, aby oparła się stawianym jej zarzutom. Zaprezentowano również próby wykorzystania idei francuskiego myśliciela do rozwiązywania problemów pozareligijnych: bioetycznych, ekologicznych, medycznych, psychoterapeutycznych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Ponieważ Autor nie tylko włączył się do dyskusji nad zasadnością zakładu Pascala (starając się rzetelnie ocenić trafność formułowanych przeciwko niemu zarzutów), lecz nakreślił także (skrócone) dzieje recepcji zakładu Pascala, recenzowaną książkę należy uznać za udaną próbę połączenia analitycznej i kulturowej historii fi lozofi i; dzięki temu otrzymujemy w miarę całościowy obraz jednej z najbardziej znanych argumentacji teistycznych, stanowiących – w zamyśle Pascala – istotny element apologetyki chrześcijańskiej, a także narzędzie egzystencjalnej przemiany człowieka. Podkreślenie egzystencjalnego wymiaru zakładu uważam zresztą za najważniejszy (i najbardziej oryginalny) aspekt książki Marka Wójtowicza, celem Pascala nie była bowiem argumentacja teistyczna, lecz skłonienie czytelników do religijnej przemiany, co Autor wielokrotnie i trafnie podkreśla. (fragment recenzji prof. dr. hab. Ireneusza Ziemińskiego) M a r e k W ó j t o w i c z Marek Wójtowicz Zakład Pascala − argumentacja i działanie l Z a k ł a d P a s c a a − a r g u m e n t a c j a i d z i a ł a n e i okladka WOJTOWICZ print.indd 3 okladka WOJTOWICZ print.indd 3 2016-04-26 13:21:32 2016-04-26 13:21:32 Zakład Pascala – argumentacja i działanie dedykuję Żonie i Dzieciom NR 3413 Marek Wójtowicz Zakład Pascala – argumentacja i działanie Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2016 Redaktor serii: Studia i Materiały Wydziału Teologicznego Józef Budniak Recenzent Ireneusz Ziemiński Spis treści Wstęp Rozdział pierwszy Co nazywamy zakładem Pascala? 1. Charakterystyka twórczości Pascala 2. Antropologiczne i teologiczne poglądy Pascala 3. 451. fragment Myśli 4. Recepcja zakładu Pascala 5. Różne wersje zakładu Pascala Rozdział drugi Człowiek w obliczu decyzji 1. Czy istnieje Bóg? 2. Nierozstrzygalność problemu istnienia/nieistnienia Boga 3. Możliwe postawy wobec problemu istnienia/nieistnienia Boga 4. Następstwa decyzji Rozdział trzeci Matematyczny i etyczny aspekt zakładu 1. Rachunek probabilistyczny 2. Zarzuty wobec ZP związane z  prawdopodobieństwem istnienia 3. Zarzuty wobec ZP związane z zastosowaniem zasady dominującej Boga wartości oczekiwanej 4. Inne zarzuty o charakterze matematycznym 5. Wątpliwości etyczne Rozdział czwarty Konsekwencje założenia się o istnienie Boga 1. Zakładanie się jako akt wiary 2. Reżim Pascala 3. Różne interpretacje reżimu Pascala 9 13 15 23 33 44 53 69 71 82 97 108 123 125 138 148 159 167 175 177 181 189 6 Rozdział piąty Struktura i poprawność zakładu Pascala 1. Proponowana interpretacja zakładu 2. Zagadnienie poprawności zakładu 3. Implikacje filozoficzne Rozdział szósty Zakład Pascala jako źródło inspiracji 1. Modyfikacje kontestujące zakład 2. Modyfikacje doskonalące zakład 3. Zastosowania zakładu Zamiast zakończenia Bibliografia Indeks osobowy Summary Résumé Zusammenfassung Spis treści 205 207 217 224 231 233 243 251 263 265 275 281 283 285 Wstęp Dzieje teologii naturalnej, czy też bardziej współcześnie: dzieje filozo‑ fii religii, sięgają czasów starożytnych. Najdawniejsi myśliciele częściej podejmowali refleksję nad naturą Boga, nad Jego przymiotami i  dzia‑ łaniem, natomiast później na pierwszy plan wysunęła się kwestia Jego istnienia. W wiekach średnich teologia naturalna przeżywała swój złoty okres, wtedy też sformułowano najważniejsze argumenty dowodzące tezy „Bóg istnieje”. Mimo że filozofowie późniejszych epok koncentro‑ wali swoje badania zazwyczaj wokół innej tematyki, namysł nad bytem absolutnym, nieuwarunkowanym, nigdy nie został całkowicie zmargina‑ lizowany. Treść niniejszej książki dotyczy zakładu Pascala – zagadnienia repre‑ zentującego właśnie nowożytną filozofię religii. Jest to jedna z najbardziej oryginalnych, a ponadto prostych koncepcji w dziejach humanistyki. Od blisko trzystu pięćdziesięciu lat nieodmiennie wywołuje ona żywe reakcje nie tylko specjalistów od teologii naturalnej czy w ogóle naukowców, ale także wielu osób nieobojętnych na najistotniejsze dylematy ludzkiej egzy‑ stencji. Popularność podejmowania dyskusji o zakładzie, jak to niestety nagminnie ma miejsce w tego typu sytuacjach, nie idzie jednak w parze z rzetelną znajomością omawianej problematyki. Wyjątkowo często for‑ mułowano bowiem pochopne opinie, pozytywne i negatywne, na temat znaczenia i  poprawności propozycji francuskiego filozofa bez podjęcia koniecznego wysiłku ukierunkowanego na jej należyte zrozumienie. Pierwszym i  zasadniczym celem poczynionych badań stał się zatem możliwie precyzyjny opis idei przedstawionej przez Blaise’a Pascala w Myślach. Innymi słowy, głównym problemem badawczym było usta‑ lenie – w  świetle analizy tekstów francuskiego filozofa oraz litera‑ tury przedmiotu – właściwej formuły i  sensu zakładu. Hipotezą, która wymagała weryfikacji, było przypuszczenie, że standardowe interpreta‑ cje wywodu Pascala zawierają nieścisłości, a być może nawet i poważne błędy. W przypadku pomyślnej realizacji tego etapu zaplanowano podję‑ cie kolejnych problemów badawczych: kwestii poprawności zakładu oraz jego znaczenia dla współczesnej refleksji filozoficznej. 10 Wstęp Sposób filozofowania, którym posłużono się w  rozważaniach przed‑ stawionych w niniejszej pracy, najlepiej określa słowo „analityczny”. Uży‑ cie tej nazwy wymaga szerszego komentarza oraz stosownego uszczegó‑ łowienia. Deklaracja stosowania analitycznego podejścia w  badaniach filozoficznych kieruje uwagę ku jednemu z  najważniejszych współczes‑ nych nurtów tej dyscypliny naukowej, ku filozofii analitycznej. Zarazem jednak deklaracja ta niekoniecznie oznacza akceptację jakiegoś określo‑ nego zbioru twierdzeń ontologicznych, epistemologicznych czy antropo‑ logicznych. Specyfiką filozofii analitycznej jest bowiem mnogość i  roz‑ maitość identyfikowanych z nią stanowisk, w ramach których mieszczą się także poglądy wzajemnie sprzeczne (na przykład idealizm i realizm czy spirytualizm i materializm). O analitycznym charakterze zawartych w pracy badań świadczy zasto‑ sowana w  nich metoda. To ona zresztą, zdaniem wielu komentatorów, stanowi najważniejszy wspólny mianownik całej filozofii analitycznej1. Podjęte rozważania najbliższe są klasycznej analizie pojęciowej, któ‑ rej celem jest ujawnianie znaczeń formułowanych przez filozofów tez. Argumentacja Pascala, już choćby z powodu jej lakoniczności, a zarazem i  wieloaspektowości, bez wątpienia potrzebuje tego zabiegu. Niektóre szczegółowe zagadnienia wymagały dodatkowo uwzględnienia wymiaru historycznego, gdyż rozumienie ich przez autora Myśli i współczesnego odbiorcę istotnie się różni. Należy jednak zaznaczyć, że stosowanie analizy pojęciowej nie jest tożsame z  ograniczeniem się do badania języka. Możliwie precyzyjne wydobycie sensu tkwiącego w  tezach filozoficznych, w  tym wypadku wyrażających zakład Pascala, powinno stać się punktem wyjściowym do rozstrzygania zawartych w  nich problemów. Tym niemniej przed‑ stawione w książce rozważania z założenia cechować miała charaktery‑ styczna dla filozofii analitycznej wstrzemięźliwość w  rozwijaniu dygre‑ sji i  interpretowaniu nasuwających się, ale odbiegających od głównego 1 „Jedność filozofii analitycznej nadaje niespecyficzny dla niej przedmiot – pisze Tadeusz Szubka, przybliżając poglądy Arthura Papa – gdyż takiego ona nie ma, lecz metoda analizy, która nie prowadzi do odkrycia nowych prawd o świecie, lecz rozjaś‑ nia to, co już o  świecie skądinąd wiemy”. T. Szubka: Filozofia analityczna. Koncep‑ cje, metody, ograniczenia. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2009, s. 21. 11 Wstęp nurtu badań, kwestii z  zakresu filozofii religii, antropologii czy teorii poznania. Realizacja tego samoograniczenia się, wobec rozmachu i wie‑ loznaczności tekstów francuskiego myśliciela, nie była zadaniem łatwym. O  filozofii Pascala, w  tym także o  zakładzie, pisano wielokrot‑ nie. Wystarczy wymienić klasyczne prace Leona Brunschvicga, Louisa Lafumy, Étienne’a Gilsona, Luciena Goldmanna czy Henriego Gouhiera. Rezultaty ich badań, jakkolwiek doniosłe i  interesujące, zostały jednak w niniejszej monografii niemal całkowicie pominięte. Stało się tak z okre‑ ślonych powodów. Prace te zawierają interpretację poglądów Pascala – co jest typowe dla filozofii kontynentalnej – w świetle przyjętych uprzednio określonych założeń ontologicznych i  epistemologicznych (tomistycz‑ nych, kartezjańskich, marksistowskich). Ponadto z  reguły nie podkreśla się w nich specyfiki zakładu, ale komentuje w szerszym kontekście antro‑ pologicznych lub religijnych przekonań francuskiego filozofa. Również wybór podejścia analitycznego znacznie ograniczył zakres branych pod uwagę publikacji, zarówno pod względem czasu ich wydania2, jak i języka, w którym zostały napisane – dominują prace w języku angielskim. Pierwszy rozdział niniejszej książki ma charakter wprowadzający w  zasadniczą problematykę całości pracy. Kończy się on sformułowa‑ 2 Filozofia religii w ujęciu analitycznym liczy sobie nie więcej niż kilkadziesiąt lat, por. W. Hasker: Analytic Philosophy of Religion. In: The Oxford Handbook of Philo‑ sophy of Religions. Ed. W.J. Wainwright. Oxford: Oxford University Press, 2005, s. 421–446. Analizy przedstawione w  niniejszej monografii są zbieżne z  najczęś‑ ciej obecnie stosowanym sposobem prowadzenia badań nad zakła‑ dem Pascala, który można zauważyć w dorobku takich autorów, jak Ian Hacking, Nicholas Rescher, Jeff Jordan czy Alan Hájek. Charakteryzuje go, obok zaznaczonego już braku odniesienia do prac francuskojęzycz‑ nych, także sięganie do kontekstów pozafilozoficznych i  pozateologicz‑ nych: matematycznych, z zakresu teorii decyzji i teorii gier. Warto dodać, że nad zakładem Pascala nie prowadzono jak dotąd w  naszym kraju systematycznych badań, chociaż wielu wybitnych pol‑ skich filozofów zgłębiało inne zawarte w Myślach zagadnienia. Nie licząc niewielkiej przedwojennej książki Jerzego Burzyńskiego Przyzwyczaje‑ nie i jego rola w religii według „Myśli” Pascala, nie powstało dotychczas w języku polskim żadne dzieło w pełni poświęcone zakładowi. 12 Wstęp niem zakładu Pascala w wersji, wokół której najczęściej toczą się dysku‑ sje na jego temat. W dwóch kolejnych rozdziałach wersja ta została grun‑ townie przeanalizowana: najpierw jej elementy filozoficzno ‑teologiczne, a  następnie – matematyczne i  etyczne. Czwarty rozdział zawiera kry‑ tyczne omówienie tej części idei Pascala, w  wielu interpretacjach cał‑ kowicie pomijanej, która dotyczy sfery praktycznych działań człowieka do idei tej przekonanego. W następnym rozdziale przedstawione zostały wyniki przeprowadzonych badań. Po ukazaniu adekwatnej, w  świetle dokonanej analizy, postaci zakładu Pascala przedyskutowano problem jej poprawności oraz jej filozoficznego znaczenia. W ostatnim rozdziale zaprezentowano rozmaite próby doskonalenia pierwotnej wersji pomysłu francuskiego myśliciela oraz przykłady zastosowania zakładu do rozwią‑ zywania różnego typu problemów decyzyjnych. W  kilku słowach pragnę podziękować osobom, których komenta‑ rze były dla mnie bardzo pomocne w trakcie prac nad tekstem i istot‑ nie wpłynęły na jego ostateczny kształt. Trudno mi przecenić wartość uwag Księdza dr. hab. Antoniego Bartoszka z  Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego, a zwłaszcza tych, które dotyczyły zagadnień teo‑ logicznych. Z kolei konsultacje z Panem dr. Marianem Podhorodyńskim z Instytutu Matematyki UŚ pozwoliły mi uzupełnić moje braki z zakresu podstaw królowej nauk i poczuć się pewniej w zakresie analizy proble‑ matyki probabilistycznej. Podniesieniu merytorycznego poziomu mono‑ grafii znakomicie przysłużyła się także recenzja wydawnicza Pana prof. dr. hab. Ireneusza Ziemińskiego zawierająca wiele cennych uwag i suge‑ stii. Ogromnie dziękuję również mojej żonie, Annie, której cierpliwość i  wyrozumiałość wystawiane były podczas pisania książki na ciężką próbę. Indeks osobowy Abraham 74, 79, 211 Agar Nicholas 258–259, 265 Ajdukiewicz Kazimierz 72, 82, 265 Akwinata, zob. Tomasz z Akwinu Anzelm z Canterbury 76–77, 233, 267, 269 Armour Leslie 29, 51, 265 Aronson Elliot 196, 201, 265 Augustyn 30, 32, 93, 110 Bacon Francis 26 Ballard Ernest G. 105, 269 Bangalore Sripal 256, 270 Baran  Bogdan 242, 273 Barczyński Kamil 236, 265 Bartoszek Antoni 12, 26, 273 Baszniak Tadeusz  52, 249, 269 Bayes Thomas 130 Béguin Albert 18, 265 Belnap Nuel 83 Berlin Isaiah 202 Bernoulli Daniel 149, 164 Bernoulli Jakub 130 Berry Alvin F. 240, 265 Bohr Niels 160 Borkowska (‑Szuba) Ada  18, 44, 126, 265, 267 Born Max 160 Bornstein Benedykt 71, 269 Borzym Stanisław 226, 265 Brun Jean  15–16, 21, 23, 91, 96, 265 Brunschvicg Léon 11, 20, 34, 263 Buber Martin 173–174, 265 Burzyński Jerzy 12, 190–194, 265 Chwedeńczuk Bohdan 51, 75, 171, 269 Cichowicz Stanisław 44, 126, 267 Clifford William K. 171–172, 265 Cohen Gerald Allan 201–202 Comte August 169, 272 Connor James A. 15, 79, 126, 173, 265 Copleston Frederick 91, 266 Cramer Gabriel 164 Czernecki Roman 102, 267 Dawkins Richard 51–52, 112, 130, 172, Descartes René (Kartezjusz) 15–16, 23, 25–26, 28, 85, 91, 99, 125–126, 179, 201, 266, 269 Diderot Denis 47–49, 74–76, 167, 242, 266 266 Carter Alan 236, 265 Chevalier Jacques 18–21, 31, 33–35, Chodorowska‑Kłosińska Agnieszka 142, 265 15, 91, 265 Dobrzycki Stanisław 126, 268 Doktór Jan 174, 265 Drozdowicz Drozdowicz 29, 266 Duff Anthony 151–152, 266 Duhem Pierre 140 Duncan Craig 146, 266 Dybeł  Katarzyna 19, 266 Dzieża Wiesława  260, 271 Easwaran Kenny 156–157, 266 Eaton Dennis R. 256–257, 266 Einstein Albert 160, 269 276 Elster Jon 52, 266 Epiktet 27 Faugère Armand‑Prosper 20 Feinberg Joel 111, 269 Fenrychowa Janina 92, 270 Fermat Pierre 17, 126, 135 Finetti Bruno de 161 Fishburn Peter C. 162, 164, 266–267 Fouke Daniel C. 16, 267 Frankl Viktor E. 102, 267 Franklin James 45, 50, 234, 267 Galewicz Włodzimierz 103, 218, 267– Garber Daniel 184, 196–197, 199–203, 268 264, 273 Gaunilon 233 Gigilewicz Edward 31 Gilson Étienne 11 Ginet Carl 178, 267 Głaz Stanisław 182, 223, 249, 270, Goldmann Lucien 11, 72, 140 Gomułka  Jakub 250, 273 Gouhier Henri 11, 263 Granat Wincenty 50, 267 Grobler Adam 49, 103, 189, 234, 267– 272 268 267 Gromczyński Wiesław 43–44, 140, 267 Gryglewicz Feliks 266 Grzegorzewski Przemysław  133–134, Grzesik Tadeusz 76, 267 Guitton Jean 44, 46, 126, 129, 267 Guja Jowita 250, 273 Gustason William 75, 161–162, 234– 236, 267 272 Indeks osobowy Hacking Ian 11, 33, 35, 40–41, 45–46, 54–55, 57–59, 62–63, 66, 195–196, 257–258, 263, 267 Hájek Alan 11, 54, 57, 66–67, 76, 138, 140–147, 152–154, 158, 161, 243– 244, 263, 267–268, 273–274 Hammond Nicholas 16, 82, 266–268, Hartman Jan 99, 179, 269 Hartwig Julia 47–48, 75, 266 Hasker William 11, 268 Hegel Georg W. 72 Heisenberg Werner 160 Hempel Jan  190, 268 Hildebrand  Dietrich von 93, 268 Hiob 250–251 Hoens Dominiek 96, 268 Howard‑Snyder Daniel 89, 273 Howells Bernard 34–35, 37, 40–41, 268 Hryniewicz Wacław 119, 268 Hume David 179, 268 Husserl Edmund 92, 218, 268 Huyghens Christian 17 Izaak 74, 79, 211 Jabłoński Przemysław 112, 223, 250, Jakub 74, 79, 211 Jakubowski  Jacek 130, 132, 268 James William 49–50, 102–104, 159, 167, 179, 189–190, 233–234, 245– 250, 257, 267–269, 273 Janseniusz 30–31, 187 Jezus 17, 22, 28, 74, 78–79, 109, 121, 211, 216, 219, 240, 248 Johnson Alan R. 252–253, 268 Jordan Jeff 11, 35, 49–51, 54, 57, 63, 65– 67, 74–75, 89, 133, 149–151, 154, 273 269 Indeks osobowy 164, 167, 169, 171, 234, 244–247, 249–250, 263, 267–268, 270–273 Juszkiewicz Adolf P. 126, 268 Kałuszka Marek 149, 269 Kania Ireneusz 30, 91, 185, 217, 263, Kant Immanuel 71, 140, 169, 269 Kartezjusz, zob. Descartes René Kempa Jacek 76, 269 Kierkegaard Sören 105, 269 Kleopatra 19 Kohelet 30 Kołakowski Leszek 30–32, 36–37, 44, 52, 91, 110, 185, 198, 217, 248–249, 263, 269, 271 Komar Włodzimierz 160, 272 Konorska Łucja 82, 271 Konorski  Bolesław 82, 271 Kowalczyk Kowalczyk 50, 98, 269 Koźbiał Jan  93, 268 Krajewski  Janusz 121, 271 Krawcowicz Barbara 104, 190, 248, 269 Król‑Fijewska Maria 195, 269 Kuczkowski Stanisław 98, 223, 249, 269 Kumar Manjit 160, 269 Kurzweil Ray 258–259, 265 Kwiatkowski Wincenty 22, 269 Lacan Jacques 242 Lachelier Jules 104–105, 269 Lafuma Louis 11, 20, 34, 263 Laplace Pierre Simon de 133 Leibniz Gottfried W. 15, 46, 50, 154 Levy Neil 259, 269 Locke John 45, 179 Lubańska Stefania 87–88, 140, 269 Lycan William G. 111, 269 277 Łukaszyk Romuald 31 Mackie John L. 51, 75–76, 112, 171, Marciszewski Witold 91, 270 Marczuk Barbara 19, 266 Maritain Jacques 92, 270 Martin Michael 75, 113, 172, 237–240, 269 270 Maryniarczyk Andrzej 74, 271, 273 Marzęcki Józef 91, 266 Maykowska Maria 92, 270 McClennen Edward F. 54, 162, 270 Mesnard Jean 263 Messerli Franz H. 256, 270 Millican Peter 237, 270 Molenda Andrzej 249, 270 Montaigne Michel de 23, 27 Monton Bradley 155–158, 266, 270 Moore George E. 167 Morawska Anna 118, 271 Morawski Józef 102, 267 Moser Paul K. 89, 273 Odżga Roman 44, 270 Oppy Graham 76, 140, 237, 270 Orcibal Jean 35 Østerdal Lars P. 155, 270 Panufnik Maciej 52, 249, 269 Pap Arthur 10 Pascal Blaise passim Paweł 37, 93 Pawłowski Tadeusz 83, 270 Pirron 23, 27 Platon 92, 125, 270 Płużański Tadeusz 16, 72, 226, 271 Podhorodyński Marian 12 Prokop Jan 19, 266 278 Quine Willard V.O. 202 Radzicki Józef 196, 265 Rahner Karl 118, 271 Ramsey Frank P. 161 Ratzinger Joseph 260–262, 271 Rector Sheila M. 257, 266 Rescher Nicholas 11, 51, 64–65, 140, 216–217, 228, 271 Robertson Steven 156–157, 271 Rogoziński Julian 47, 75, 266 Rusecki Marian 22, 271 Russell Bertrand 115 Rutowski Tadeusz 249, 271 Ryle Gilbert 202 Sacha‑Piekło Małgorzata 112, 223, 250, Sartre Jean‑Paul 120–121, 271 Schejbal David 252, 271 Scheler Max 102 Schellenberg John 88, 271 Schlesinger George 111, 154–155, 269, 272 272 273 271 Indeks osobowy Sokrates 89 Sorensen Roy A. 234, 272 Spinoza Baruch 25, 84, 125–126, 179 Steinberg Jonathan S. 256, 270 Steiner Prudence L. 46, 272 Stewart Ian 160, 272 Steup Matthias 178, 267 Stone Jim 255–256, 272 Strowski Fortunat 263 Sukiennicka Wanda 44, 126, 267 Swinburne Richard 76, 130, 272 Szostkiewicz Adam 132, 272 Sztencel Rafał 130, 132, 268 Szubka Tadeusz 10, 272 Szwajcer Piotr J. 52, 112, 130, 266 Szymik Jerzy 262, 272 Tabarrok Alexander 154–155, 162, 272 Tales 125 Tatarkiewicz Władysław 28–29, 90–91, Tazbir Mieczysław 17, 19–20, 72, 270, Temkin Larry 254, 272 Tempczyk Michał 160, 272 Tillich Paul 132, 272 Toeplitz Karol 105, 269 Tomasz z Akwinu (Akwinata) 77, 180 Unwin Stephen D. 130, 272 Varelius Jukka 255–256, 272 Villars Abbé de 45, 47 Vineberg Susan 161, 272 Voltaire (Wolter) 20, 46–47, 52, 159, 272 Wainwright William J. 11, 89, 268, 273 Wartenberg Mścisław 169, 269 Schopenhauer Arthur 81–82, 271 Schriftman Jacob 250–251, 271 Schrödinger Erwin 149 Searle John 258–259 Sellier Philippe 20, 34 Seweryńska Urszula 160, 269 Seweryński Mariusz 160, 269 Shafer‑Landau Russ 111, 269 Shaw David 254, 271 Sidorek Janusz 92, 268 Sitko Dariusz 26, 273 Skarga Barbara 169, 272 Sobel Jordan H. 66, 272 Socha Paweł 112, 223, 250, 273 Soiński Borys J. 182, 223, 272 Indeks osobowy 279 Wielgus Stanisław 30 Wittgenstein Ludwig 89 Wojciechowska Wanda 201, 266 Wojtyła Karol 185, 200, 273 Wojtysiak Jacek 76, 219, 273 Wolter, zob. Voltaire Wójtowicz Marek 25–26, 92, 144, 179, 239, 242, 250, 273 Wróbel Szymon 26, 92, 273 Wszołek Stanisław 91, 217, 273 Wulff David M. 112, 223, 250, 273 Yao Siu‑Sun 256, 270 Zdybicka Zofia J. 74, 273 Ziemiński Ireneusz 12, 100, 273 Znamierowski Czesław 179, 268 Żelazna Jolanta 203, 273 Żeleński (Boy) Tadeusz 17–18, 72, 131, 142, 177, 209, 234, 265, 270, 272 Žižek Slavoj 242, 273 Życiński Józef 210, 273 Marek Wójtowicz Pascal’s Wager: Argumentation and Functioning Summary The central topic of the following monograph is, as the title itself might indi‑ cate, Pascal’s Wager. This argument, proposed in his Pensées (Thoughts), consti‑ tutes one of the most profound ideas of the French philosopher. It is, however, heavily contested and discussed up until this day. The contemporary reflection on the Wager touches upon not only the conventional philosophical and theo‑ logical dimensions, but also the rarely noticed mathematical or decision‑making aspects. The monograph presents a comprehensive background for Pascal’s ar‑ gument, foregrounding it in the context of Pascal’s biography as well as his an‑ thropological and religious views. Moreover, the monograph touches upon the most significant – usually extremely critical – comments on the Wager which have been formulated over the last 350 years. Research presented in the monograph focuses upon the contents of the 451st passage of Pensées. In this study, the “canonical” version of the Wager – usually considered to be the most faithful to Pascal’s intent by his commentators – be‑ comes the subject of detailed and critical analysis. The discussion concerns the particular claims comprising Pascal’s argumentation, which are of varied and diverse character. The strictly philosophical inquiries are connected with phi‑ losophy of religion (particularly with the analysis of the stance advocating the lack of possibility of solving the problem of God’s existence or nonexistence) as well as ethics (numerous objections to the Wager are ethical in nature), while the theological inquiries focus on the possible outcomes of wagering whether or not God exists as well as the issue of faith. Moreover, a considerable part of the monograph is devoted to research concerning the mathematical, probabilistic side of Pascal’s argument as well as decision‑making in uncertain conditions. The characteristic feature of the interpretation of Pascal’s Wager presented in the monograph is the focus on the last, usually completely disregarded, part of the argument. It discusses actions that – according to Pascal – should be under‑ taken by a person convinced of the validity of the assumption that God exists. 282 Summary This addendum significantly affects the totality of Pascal’s concept. This new in‑ terpretation of the Wager is analysed according to the validity of reasoning as well as the philosophical consequences. The later parts of the monograph discuss the extent of impact of Pascal’s ar‑ gument, both in relation to philosophy and religion and outside of that relation. That impact remains incredibly varied. There have been numerous attempts at both undermining the Wager once and for all as well as perfecting its origi‑ nal argument in order to successfully refute the objections raised against it both in the past and nowadays. Moreover, numerous concepts openly draw from the argument proposed in Pensées in order to resolve various problems concern‑ ing decision‑making with regard to bioethics, ecology, medicine, and psycho‑ therapy. Marek Wójtowicz Pari de Pascal – argumentation et action Résumé La question centrale présentée dans le livre est, conformément au titre, le pari de Pascal. Cette argumentation incluse dans les Pensées constitue une des plus importantes idées du philosophe français. En plus, elle est toujours une question vivement discutée. La réflexion contemporaine sur le pari concerne aussi bien la dimension philosophico‑théologique, qui en est typique, que les aspects mathé‑ matiques – rarement aperçus auparavant – relatifs aux procédés décisifs. Dans la monographie, on a montré un large fond de la déduction de Pascal tout en la situant dans le contexte de la biographie et des convictions anthropologiques et religieuses de l’auteur des Pensées. On a examiné aussi les plus importants commentaires au pari, d’habitude très critiques, qui étaient formulés au cours de trois cent cinquante ans passés. Les recherches présentées dans la dissertation se concentrent autour des idées incluses dans le fragment 451 des Pensées. À une analyse détaillée et critique est soumise la version « canonique » du pari – que les commentateurs considèrent d’habitude comme celle qui rend le plus fidèlement la conception de Pascal. Les réflexions concernent d’autres thèses formant l’argumentation tout entière. Elles ont un caractère différent. Les spéculations strictement philosophiques se lient à la philosophie religieuse (y compris particulièrement à l’analyse du point de vue constatant le manque de possibilité de résoudre le problème de l’existence / l’inexistence de Dieu) et à l’éthique (plusieurs objections formulées contre le pari sont effectivement de nature éthique) ; en revanche, les spéculations théolo‑ giques se lient aux conséquences possibles du pari pour ou contre l’existence de Dieu ou à la problématique concernant la foi. Beaucoup de place occupent aussi les recherches relatives à l’aspect mathématique, probabiliste, du raisonnement du philosophe français ainsi qu’aux procédés décisifs dans les conditions de l’in‑ certitude. Ce qui constitue la spécificité de l’interprétation du pari de Pascal présentée dans ce livre, c’est bel et bien une forte accentuation de sa dernière partie, qui est d’ailleurs souvent complètement laissée de côté. Sa substance est constituée 284 Résumé des actions qui – selon l’auteur des Pensées – devraient être entreprises par une personne persuadée de la justesse du pari pour l’existence de Dieu. Cet accom‑ plissement influence considérablement la forme globale de la conception du philosophe français. La nouvelle présentation du pari est analysée sur le plan de la justesse du raisonnement et des conséquences philosophiques. Les dernières parties de la monographie démontrent l’étendue des impacts contemporains de l’idée de Pascal  : aussi bien à l’intérieur de la philosophie religieuse que sans aucun rapport avec elle. Leur caractère est diversifié. Il ne manque pas de tentatives visant à falsifier définitivement le pari, et en même temps des tentatives visant à perfectionner sa forme primitive dans le dessein de réfuter les objections formulées contre ce pari jadis et aujourd’hui. Il y a aussi beaucoup de conceptions qui recourent ouvertement au raisonnement des Pen‑ sées dans l’objectif de résoudre différents problèmes relatifs à la problématique concernant la prise de décisions dans les questions bioéthiques, écologiques, médicales et psychothérapeutiques. Marek Wójtowicz Pascalsche Wette – Argumentation und Wirkung Zusammenfassung Das Hauptthema des Buches ist, dem Titel nach, die Pascalsche Wette. Die in den Gedanken (Les Pensées) enthaltene Argumentation ist eine der gewichtigs‑ ten und immer noch viel diskutierten Ideen des französischen Philosophen, Blaise Pascal. Heutzutage wird die Wette sowohl hinsichtlich des philosophisch‑ theologischen Ausmaßes als auch der früher kaum ersichtlichen mathema‑ tischen oder mit den Entscheidungsprozessen verbundenen Aspekten. In vor‑ liegender Monografie schildert der Verfasser den ganzen Hintergrund von der Pascalschen Ausführung, indem er seine Biografie und anthropologische und religiöse Ansichten des Autors von Gedanken darstellt. Er bespricht auch die wichtigsten, innerhalb von dreieinhalb Jahrhunderten formulierten meistens sehr kritischen Kommentare zu der Wette. Die in der Monografie angeführten Forschungen konzentrieren sich auf die in der 451. Passage der Gedanken ausgedrückten Inhalte. Einer detaillierten kri‑ tischen Einschätzung wurde die „kanonische“ Version der Wette unterzogen, die von den Kommentatoren als solche betrachtet wird, die Pascalsche Intenti‑ onen wortgetreu wiedergibt. Die Überlegungen betreffen aufeinander folgende Behauptungen aus denen die ganze Argumentation besteht. Sie haben verschie‑ denen Charakter. Strikt philosophische Forschungen sind mit der Philosophie der Religion (darunter besonders mit der Analyse der Behauptung, dass es nicht möglich sei zu entscheiden, ob der Gott existiert oder nicht) und mit der Ethik verbunden (viele Vorbehalte gegen die Wette haben gerade einen ethischen Charakter); theologische Forschungen dagegen haben mit möglichen Folgen der Wette für oder gegen das Dasein Gottes und mit der Glaubensproblematik zu tun. Viel Platz nimmt auch die Erforschung der mathematischen, probabilisti‑ schen Seite der Ausführungen des französischen Philosophen und der Entschei‑ dungsprozesse bei Ungewissheit. Es ist für die hier präsentierte Auslegung des Pascalschen Wette kennzeich‑ nend, dass man ihre letzte, oft übergangene Passage hervorhebt. Den Kern von 286 Zusammenfassung der Passage bilden Bemühungen, die – so der Verfasser der Gedanken – von einer Person unternommen werden sollten, die von dem Dasein Gottes absolut überzeugt ist. Solch eine Ergänzung hat einen starken Einfluss auf die Form der ganzen Konzeption Pascals. Neue Auffassung der Wette wird hinsichtlich der Überlegungskorrektheit und der philosophischen Folgen untersucht. Die letzten Teile der Monografie zeigen das ganze Ausmaß der Auswirkung von der Pascalschen Idee heutzutage: sowohl im Bereich der Philosophie der Religion als auch abgesehen davon. Diese Auswirkungen sind verschieden. Es fehlt nicht an den Versuchen, die Wette zu fälschen, als auch deren primäre Form zu perfektionieren, um die der Wette früher und gegenwärtig gestellten Vorwürfe wirksam zurückzuweisen. Es gibt auch ebenso viele Konzeptionen, die sich offensichtlich auf die Argumentation aus den Gedanken beziehen, um verschiedenerlei Probleme auf dem Gebiet der Entscheidung über bioethi‑ sche, ökologische, medizinische und psychotherapeutische Fragen zu lösen. Redakcja Barbara Konopka Projektant okładki i stron działowych Marzena Knichowiecka Redakcja techniczna Małgorzata Pleśniar Korekta Karina Borecka Łamanie Marek Zagniński Bogusław Chruściński Copyright © 2016 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 978 -83 -8012-793-7 (wersja drukowana) ISBN 978 -83 -8012-794-4 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40 -007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e ‑mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 18,0. Ark. wyd. 20,0. Papier offset kl. III, 90 g. Cena 30 zł (+ VAT) Druk i oprawa: EXPOL, P. Rybiński, J. Dąbek, Spółka Jawna ul. Brzeska 4, 87‑800 Włocławek Ponieważ Autor nie tylko włączył się do dyskusji nad zasadnością zakładu Pascala (starając się rzetelnie ocenić trafność formułowanych przeciwko niemu zarzutów), lecz nakreślił także (skrócone) dzieje recepcji zakładu Pascala, recenzowaną książkę należy uznać za udaną próbę połączenia analitycznej i kulturowej historii fi lozofi i; dzięki temu otrzymujemy w miarę całościowy obraz jednej z najbardziej znanych argumentacji teistycznych, stanowiących – w zamyśle Pascala – istotny element apologetyki chrześcijańskiej, a także narzędzie egzystencjalnej przemiany człowieka. Podkreślenie egzystencjalnego wymiaru zakładu uważam zresztą za najważniejszy (i najbardziej oryginalny) aspekt książki Marka Wójtowicza, celem Pascala nie była bowiem argumentacja teistyczna, lecz skłonienie czytelników do religijnej przemiany, co Autor wielokrotnie i trafnie podkreśla. (fragment recenzji prof. dr. hab. Ireneusza Ziemińskiego) M a r e k W ó j t o w i c z Marek Wójtowicz Zakład Pascala − argumentacja i działanie l Z a k ł a d P a s c a a − a r g u m e n t a c j a i d z i a ł a n e i okladka WOJTOWICZ print.indd 3 okladka WOJTOWICZ print.indd 3 2016-04-26 13:21:32 2016-04-26 13:21:32
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zakład Pascala – argumentacja i działanie
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: