Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00658 010927 7490158 na godz. na dobę w sumie
Zakładowy Fundusz świadczeń socjalnych  w praktyce - ebook/pdf
Zakładowy Fundusz świadczeń socjalnych w praktyce - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 176
Wydawca: Infor Biznes Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-64085-77-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Opracowanie zwiera komentarz eksperta do ustawy o ZFŚŚ oraz odpowiedzi ekspertów na najczęściej zadawane pytania dotyczące tworzenia i prowadzenia zakładowych funduszy świadczeń socjalnych i praktyczne wyjaśnienia wątpliwości co do naliczania odpisów, przyznawania świadczeń, odprowadzania składek i zaliczek na podatki itp. W książce przedstawiono również przykład dobrze opracowanego regulaminu ZFŚS wraz z wzorami dokumentów.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

BiBlioteka Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych w praktyce ● Ujednolicona treść ustawy z komentarzem eksperta ● Zasady tworzenia oraz gospodarowania ZFŚS w pytaniach i odpowiedziach ● Wzory dokumentów ● Czy rozpoczynający działalność od razu tworzą ZFŚS ● Czy jednostki sfery budżetowej zawsze tworzą fundusz ● W jaki sposób prowadzić wspólną działalność socjalną ● Co należy ująć w regulaminie ● Kto zawsze jest, a kto może być uprawniony do pomocy z ZFŚS ● Czy pracownik zatrudniony na zastępstwo może korzystać z ZFŚS ● Jak małżonkowie zatrudnieni u tego samego pracodawcy korzystają z ZFŚS ● Który fundusz jest właściwy dla ponownie zatrudnionego emeryta ● Jak oceniać sytuację pracownika ● Na jakie cele można przyznać pożyczkę z ZFŚS ● Jakich wydatków nie należy finansować z ZFŚS ● Świadczenie urlopowe czy dopłata do wypoczynku ● Czy można otrzymać świadczenie dwa razy ISBN 978-83-64085-77-2 Z a k ł a d o w y f u n d u s z ś w i a d c z e ń s o c j a l n y c h w p r a k t y c e BiBlioteka Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych w praktyce ● Ujednolicona treść ustawy z komentarzem eksperta ● Zasady tworzenia oraz gospodarowania ZFŚS w pytaniach i odpowiedziach ● Wzory dokumentów Adres redakcji: 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72, www.dziennik.pl, www.gazetaprawna.pl, www.forsal.pl Autorzy: Magdalena Sobczak, Marcin Wilczyński Redaktor merytoryczny: Magdalena Sobczak, Anita Jackiewicz Redaktor prowadzący: Renata Krasowska-Kłos Redakcja i korekta: Maciej Weryński Projekt graficzny okładki: Kinga Pisarczyk DTP: Paweł Żurawski Biuro Obsługi Klienta: 03-308 Warszawa, ul. Batalionu Platerówek 3, tel. 22 212 08 27, 22 761 31 27, 801 626 666, e-mail: bok@infor.pl © Copyright by INFOR Biznes Sp. z o.o. Wydanie I/2014, sierpień 2014 r. ISBN: 978-83-64085-77-2 Spis treści Wstęp ........................................................................................................................................................5 Rozdział 1. Komentarz do ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych ..........................................................................................................................7 Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 592 z późn.zm.) ..................................................................................................7 Rozdział 1. Przepisy ogólne (art. 1–2) ......................................................................................... 9 Rozdział 2. Tworzenie Funduszu (art. 3–12a) ........................................................................ 18 Rozdział 3. Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe (art. 13–23) ............................................................... 60 Indeks rzeczowy...................................................................................................................................62 Rozdział 2. Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych w pytaniach i odpowiedziach .......................................................................................................63 ZASADY TWORZENIA ZFŚS Kto tworzy fundusz socjalny .........................................................................................................63 Jakie są podstawowe zasady tworzenia funduszu ................................................................ 66 Czy zmiana stanu zatrudnienia w ciągu roku powoduje rezygnację z tworzenia funduszu .................................................................................................................... 69 Czy rozpoczynający działalność od razu tworzą ZFŚS...........................................................70 Czy jednostki sfery budżetowej zawsze tworzą fundusz ..................................................... 71 W jaki sposób prowadzić wspólną działalność socjalną ....................................................... 71 Wzór umowy o prowadzeniu wspólnej działalności .........................................................75 ZASADY KORZYSTANIA ZE ŚRODKÓW ZFŚS Jak stosować kryterium socjalne .................................................................................................77 Co należy ująć w regulaminie .......................................................................................................82 Wzór regulaminu ZFŚS ...............................................................................................................85 Jak małżonkowie zatrudnieni u tego samego pracodawcy korzystają z ZFŚS.............. 88 Kto zawsze jest, a kto może być uprawniony do pomocy z ZFŚS ...................................... 89 Jakie są kryteria udzielania pomocy socjalnej .........................................................................91 Czy pracownik zatrudniony na zastępstwo może korzystać z ZFŚS ................................93 Jak oceniać sytuację pracownika .................................................................................................93 Który fundusz jest właściwy dla ponownie zatrudnionego emeryta ............................. 96 Na jakie cele można przyznać pożyczkę z ZFŚS ......................................................................97 Wzory wniosków o pożyczkę na cele mieszkaniowe ....................................................... 99 Wzór umowy pożyczki ..............................................................................................................101 Jakich wydatków nie należy finansować z ZFŚS ...................................................................103 Czy można sfinansować pielgrzymkę ......................................................................................104 Czy wypłacić pieniądze za wczasy pod gruszą bez potwierdzeń wydatków ................104 Co bierze pod uwagę komisja rozpatrująca zapomogę w przypadku kradzieży ........ 106 Czy z ZFŚS można finansować zapomogi z tytułu urodzenia dziecka przez pracownicę ........................................................................................................................... 106 Wzór wniosku o zapomogę .................................................................................................... 108 Jak udokumentować dochody pracownika............................................................................ 109 Wzór oświadczenia o dochodach ..........................................................................................110 ŚWIADCZENIE URLOPOWE Czy zawsze wypłaca się świadczenie .........................................................................................111 Jak wypłacać świadczenie urlopowe ......................................................................................... 112 3 Czy wliczamy weekendy ............................................................................................................... 113 Jak liczymy świadczenie urlopowe na przełomie roku ....................................................... 113 Jaka jest wysokość świadczenia urlopowego w 2014 r. ...................................................... 114 Jaki liczyć wymiar składek ZUS i podatku .............................................................................. 114 Świadczenie urlopowe czy dopłata do wypoczynku ............................................................ 116 Czy jednostka budżetowa wypłaca świadczenie urlopowe ................................................117 Czy można otrzymać świadczenie wiele razy ........................................................................117 Czy jest minimalna wysokość świadczenia urlopowego ................................................... 118 ADMINISTROWANIE FUNDUSZEM Jakie obowiązki ma pracodawca administrujący ZFŚS ....................................................... 119 Czy związki mogą administrować funduszem ..................................................................... 121 W jakich terminach dokonywać obliczeń i przekazywać środki ..................................... 121 Czy pracodawca może swobodnie dysponować pieniędzmi odprowadzonymi na ZFŚS ...........................................................................................................122 Czy firma w likwidacji odprowadza odpis ..............................................................................123 Czy można na bieżąco korygować odpisy na ZFŚS ...............................................................123 Po co stosować plan roczny wydatków socjalnych ...............................................................125 W jaki sposób działa komisja socjalna ...................................................................................... 127 Wzór decyzji komisji socjalnej ................................................................................................130 Wzór ramowego regulaminu prac komisji socjalnej ...................................................... 131 W jaki sposób dokonywać wyboru członków komisji socjalnej ........................................132 Wzór zarządzenia o powołaniu komisji socjalnej ............................................................ 133 ZFŚS W JEDNOSTKACH OŚWIATOWYCH Kto odpowiada za administrowanie funduszem socjalnym w szkole ...........................135 Kto odpowiada za nieprzekazanie środków finansowych na ZFŚS dla nauczycieli .........136 Ile wynosi odpis na jednego nauczyciela w 2014 r. .............................................................138 Jak liczyć odpis na ZFŚS w szkole ...............................................................................................139 Jak uzyskać informację o wysokości emerytur ...................................................................... 141 Wzór oświadczenia o wysokości emerytury lub renty ...................................................143 Czy nauczyciel ma prawo do dodatkowych świadczeń w różnych szkołach ...............143 Kto może otrzymać świadczenie urlopowe ............................................................................144 Na jakich zasadach wypłaca się świadczenie urlopowe nauczycieli ..............................145 Czy nauczyciele mają prawo do innych świadczeń .............................................................147 NALICZANIE ODPISU Jaka jest wysokość odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych w 2014 roku .......................................................................................................................................148 Jak ustalić odpis dla zatrudnionego przez pół roku w szczególnych warunkach ..........149 Jaki wskaźnik dla osób na urlopie wychowawczym ............................................................149 Zwiększenie funduszu czy odpisu na emeryta .....................................................................150 Czy we wrześniu można dokonać korekty ..............................................................................150 Czy wliczać pracowników na okresie próbnym .................................................................... 151 Jak ustalić planowaną liczbę zatrudnionych .........................................................................152 Jak policzyć odpis przy zatrudnieniu młodocianych ...........................................................154 Czy na koniec roku księgowy weryfikuje wyliczenia dotyczące środków ZFŚS ..........154 Jaki dokument jest podstawą ustalenia odpisu .................................................................... 157 Wzór zestawienia (załącznik do PK) – 1 ..............................................................................159 Wzór zestawienia (załącznik do PK) – 2 ............................................................................. 160 Rozdział 3. Wzory dokumentów ................................................................................................ 163 Regulamin ZFŚS w CBA ............................................................................................................163 Załączniki ......................................................................................................................................170 4 Wstęp Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjal- nych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 592 z późn. zm.; dalej: ustawa o ZFŚS) obowiązuje już niemal 20 lat, a ciągle pojawiają się nowe zagadnienia dotyczące jej regu- lacji zarówno w orzecznictwie, jak i w publikacjach. Poniższy komentarz jest próbą przedstawienia wszystkich bieżących problemów i zagadnień związa- nych z prowadzeniem działalności socjalnej. W komentarzu szczegółowo omówiono dwa kluczowe zagadnienia, czyli zasady tworzenia samego funduszu socjalnego w zakładzie pracy oraz przy- znawania z  niego świadczeń dla pracowników. Istotnym elementem jest również szczegółowa analiza zasad naliczania odpisu na fundusz z uwzględ- nieniem różnych kategorii pracowników i sposobów ustalania przeciętnej liczby zatrudnionych. Wskazano również, jakie świadczenia mogą być przyznawane z funduszu, a jakie nie mieszczą się w pojęciu świadczeń socjalnych, a nad których wpro- wadzeniem w przepisach wewnątrzzakładowych pracodawcy czasem się za- stanawiają. Ma to istotne znaczenie, gdyż świadczenia socjalne są jednym z rodzajów przychodów, które są wyłączone z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i nie podlegają opodatkowaniu. Tak więc błędy popeł- niane w tym zakresie mogą pociągać za sobą konsekwencje w postaci zaległo- ści składkowych i podatkowych oraz korekt różnych dokumentów, co poza ry- zykiem finansowym wiąże się nierzadko także z dużym nakładem pracy służb kadrowo-płacowych zatrudnianych przez pracodawców. Niestety ze względu na trudną sytuację budżetową państwa od jakiegoś czasu kontrole ZUS i skar- bowe prezentują bardzo fiskalne podejście, a problematyka świadczeń z fun- duszu, zwłaszcza bonów przyznawanych przy okazji różnych świąt, jest w tym aspekcie szczególnie interesująca, gdyż w wielu firmach są one ciągle wypła- cane błędnie (bez odniesienia do kryteriów socjalnych) w tej samej wysokości. W komentarzu odniesiono się również do orzecznictwa Sądu Najwyższego w zakresie kwestii związanych z zakładowym funduszem świadczeń socjal- nych (dalej: ZFŚS). Szczególne znaczenie ma tutaj przyznawanie świadczeń na podstawie kryteriów socjalnych, czyli sytuacji życiowej, rodzinnej i mate- rialnej pracownika, których stosowanie w praktyce często budzi wątpliwości. Kwestią, która wymaga wykładni orzecznictwa, pozostaje ocena, czy wszyst- kie te kryteria muszą być bezwzględnie spełniane łącznie oraz jak szczegóło- wa powinna być analiza sytuacji pracownika dokonywana przez osoby decy- dujące o przyznaniu lub odmowie wypłaty danego świadczenia. W drugiej części opracowania ekspert odpowiada na najczęściej zadawa- ne pytania dotyczące tworzenia i prowadzenia zakładowych funduszy świad- czeń socjalnych i wyjaśnia praktycznie wątpliwości co do naliczania odpi- sów, przyznawania świadczeń, odprowadzania składek i zaliczek na podatki itp. Przedstawiono również przykład opracowanego regulaminu ZFŚS wraz z wzorami dokumentów. 5 Rozdział 1. Komentarz do ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych USTAWA z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych* Tekst ujednolicony przez redakcję (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 592, zm.: Dz.U. z 2012 r., poz. 908, poz. 1456; Dz.U. z 2013 r., poz. 747, poz. 1645) * W ustawie została wyróżniona boldem zmiana, która weszła w życie w 2014 r., wynikająca z: – art. 1 ustawy z dnia 8 listopada 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budże- towej (Dz.U., poz. 1645). Zmiana weszła w życie 1 stycznia 2014 r. W ustawie została także wyróżniona boldem z kursywą zmiana wynikająca z: – art. 5 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Ustawa w dniu oddawania książki do druku była na etapie prac sejmowych), która wejdzie w życie 1 października 2014 r. 7 Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. [Zakres regulacji] 1. Ustawa określa zasady tworzenia przez pracodawców zakładowego fun- duszu świadczeń socjalnych, zwanego dalej „Funduszem”, i zasady gospoda- rowania środkami tego Funduszu, przeznaczonego na finansowanie działal- ności socjalnej organizowanej na rzecz osób uprawnionych do korzystania z Funduszu, na dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych oraz na tworzenie zakładowych żłobków, klubów dziecięcych, przedszkoli oraz in- nych form wychowania przedszkolnego. 2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z mini- strem właściwym do spraw pracy oraz ministrem właściwym do spraw finan- sów publicznych, w stosunku do pracowników zatrudnionych w podległych mu jednostkach sfery budżetowej, niebędących funkcjonariuszami lub żoł- nierzami zawodowymi, a Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z mini- strem właściwym do spraw pracy oraz ministrem właściwym do spraw finan- sów publicznych w stosunku do pracowników zatrudnionych w jednostkach sfery budżetowej więziennictwa, niebędących funkcjonariuszami Służby Więziennej, określą, w drodze rozporządzenia: 1) sposób tworzenia i gromadzenia środków Funduszu; 2) wysokość odpisu na Fundusz, jednak nie wyższą od określonej w ustawie. 3. Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrami Pracy i Polity- ki Socjalnej1 oraz Finansów2 może określić, w drodze rozporządzenia, sposób tworzenia i gromadzenia środków Funduszu oraz wysokość odpisu na Fun- dusz – jednak nie wyższą od określonej w ustawie – w stosunku do pracowni- ków cywilnych wojska. komentarz n Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych jest funduszem socjalnym, celo- wym, tworzonym na poziomie zakładu pracy. Jego podstawowym zadaniem jest sfinansowanie przez pracodawcę pomocy socjalnej m.in. na rzecz pra- cowników i ich rodzin. Należy podkreślić, że świadczenia socjalne nie są ele- mentem stosunku pracy i nie mają charakteru należności ze stosunku pracy, chociaż w art. 16 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.; dalej: k.p.) wskazano, że pracodawca sto- sownie do możliwości i warunków zaspokaja bytowe, socjalne i kulturalne 1 Obecnie: minister właściwy do spraw pracy i polityki społecznej, zgodnie z art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 16 i 26 oraz art. 21 i 31 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437, ost. zm.: Dz. U. z 2011 r. Nr 240, poz. 1429), która weszła w życie z 1 kwietnia 1999 r. 2 Obecnie: minister właściwy do spraw finansów publicznych, zgodnie z art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 3 i art. 8 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437, ost. zm.: Dz.U. z 2011 r. Nr 240, poz. 1429), która weszła w życie z 1 kwietnia 1999 r. 9 art. 1 | ZFŚS w praktyce potrzeby pracowników. Charakter art. 16 k.p. jest ogólny, a sam zakres prze- widzianego zaspakajania bytowych, socjalnych i kulturalnych potrzeb pra- cowników ograniczony jest „miarą posiadanych przez pracodawcę środków” (art. 94 pkt 8 k.p.). Obowiązek pracodawcy zaspokajania potrzeb socjalnych pracowników jest ujęty w sposób względnie warunkowy w ustawie o ZFŚS. Pojęcie „socjalny” najczęściej jest utożsamiane w języku potocznym i w róż- nych aktach prawnych z  zaspokajaniem potrzeb bytowych, materialnych i kulturalnych osób będących w trudnej sytuacji życiowej. Natomiast po- jęciem „zasad gospodarowania” określa się tryb podejmowania decyzji w kwestii wydatkowania (ustalenie przeznaczenia, konsultacji ze związka- mi zawodowymi), gromadzenia oraz sposób przechowywania (na odręb- nym rachunku) środków finansowych przeznaczonych na cele socjalne (wy- rok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 października 2004 r., sygn. akt III SA 2275/03, LEX nr 260867). n Fundusz socjalny może służyć dofinansowaniu obiektów socjalnych będą- cych w posiadaniu pracodawców (ust. 1), co oznacza możliwość przeznacze- nia z funduszu środków w określonej wysokości na zmniejszenie wydatków ogólnych związanych z utrzymaniem zakładowych obiektów socjalnych lub sfinansowanie konkretnego zakupu, np. wyposażenia budynków socjalnych. Należy podkreślić, że koszty związane z utrzymaniem zakładowych obiek- tów socjalnych (remonty, konserwacje, ogrzewanie, oświetlenie czy płace pracowników obsługi obiektów socjalnych) są w takim przypadku ponoszo- ne jako koszty działalności zakładu pracy. n W  art. 1 ust. 1 wskazuje się także na możliwość przeznaczenia środków z ZFŚS na finansowanie przez zakład pracy zakładowych żłobków, klubów dziecięcych, przedszkoli i  innych form wychowania przedszkolnego. Tym samym środki funduszu mogą być przeznaczone na utworzenie zakłado- wej placówki opieki nad dzieckiem (na zakup, budowę, dzierżawę bądź na- jem odpowiedniego obiektu). Także w  tym przypadku wydatki związane z funkcjonowaniem tych placówek po ich utworzeniu, zwłaszcza wydatki na działalność bieżącą (wynagrodzenie pracowników zatrudnionych w tych placówkach, opłaty za prąd, gaz) nie mogą być finansowane z ZFŚS, tylko bezpośrednio przez pracodawcę i będą wchodzić w koszty jego działalno- ści. Zgodnie z obowiązującymi przepisami podatkowymi wydatki ponoszone przez pracodawcę na utrzymanie zakładowych obiektów socjalnych w czę- ści niepokrytej ze środków funduszu uznaje się za koszty uzyskania przy- chodu pracodawcy. Dofinansowanie z ZFŚS zakładowego obiektu socjalne- go (żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola, zakładowej placówki opieki nad dzieckiem) może się sprowadzić do udzielenia dotacji socjalnej na podniesie- nie standardu usług świadczonych przez taką placówkę (zakup niezbędnych elementów wyposażenia, zabawek, książek). Dofinansowując z funduszu za- kładową placówkę opiekuńczą, pracodawca może obniżyć wysokość opłat, które ponoszą pracownicy. Z kolei opłaty ponoszone przez pracowników z tego tytułu są również jednym ze źródeł finansowania kosztów utrzyma- nia. Przyjmowanie przez pracodawców takich rozwiązań do tworzenia pla- 10 Rozdział 1. Przepisy ogólne | art. 1 cówek przedszkolnych usytuowanych w pobliżu miejsca zatrudnienia pra- cowników ma wpływ na postrzeganie atrakcyjności pracodawcy i świadczy o zainteresowaniu sytuacją życiową pracowników. n Komentowany przepis w ust. 2 i 3 zawiera delegacje dla ministrów spraw wewnętrznych, sprawiedliwości oraz obrony narodowej do wydania roz- porządzeń, w których określone zostaną sposoby tworzenia i gromadze- nia środków funduszu oraz wysokość odpisu na fundusz w stosunku do pracowników tych resortów, którzy nie są funkcjonariuszami, z zastrzeże- niem, że wysokość odpisu na fundusz dla tych pracowników i innych osób uprawionych do korzystania z  funduszu nie może być wyższa od okre- ślonej w ustawie o ZFŚS. Oznacza to, że ustawa odnosi się do pracowni- ków cywilnych zatrudnionych w powyższych resortach, jednak nie dotyczy służb mundurowych. Minister obrony narodowej wydał przepisy o korzystaniu z funduszu w sto- sunku do osób pobierających emeryturę wojskową, rentę inwalidzką lub wojskową rentę rodzinną. W  rozporządzeniu Ministra Obrony Narodo- wej z dnia 24 czerwca 2009 r. w sprawie funduszu socjalnego dla emery- tów i rencistów wojskowych oraz przekazywania środków funduszu socjal- nego między wojskowymi organami emerytalnymi (Dz.U. Nr 107, poz. 890) określono rodzaje świadczeń socjalnych, tryb i szczególne warunki ich przy- znawania, a także wysokość pomocy pieniężnej oraz sposób jej wypłacania. Świadczenia socjalne dla tej grupy osób wypłacane są w przypadku zaistnie- nia zdarzeń losowych, klęski żywiołowej, przewlekłej choroby albo też innej przyczyny powodującej pogorszenie sytuacji materialnej osoby uprawionej do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego albo członka jego rodziny. Or- ganem właściwym w sprawach tworzenia ZFŚS oraz przyznawania świad- czeń socjalnych tej grupie osób jest wojskowy organ emerytalny. Dyrektor wojskowego biura emerytalnego jest zobowiązany przekazać równowartość dokonanego odpisu na dany rok na rachunek bankowy funduszu socjalnego w dwóch ratach: co najmniej 75 do 31 maja danego roku i pozostałą część do 30 września tego roku. Określeni w tym rozporządzeniu świadczeniobiorcy mogą korzystać z nastę- pujących świadczeń socjalnych: – zapomogi pieniężnej (przyznanej nie częściej niż raz na kwartał), – zwrotu kosztów opieki paliatywno-hospicyjnej, częściowego zwrotu kosztów leczenia w sanatoriach, uzdrowiskach oraz zakładach rehabilita- cyjnych (raz na dwa lata). Łączna wysokość przyznawanych świadczeń (z wyłączeniem zwrotu kosz- tów opieki paliatywno-hospicyjnej) nie może w ciągu roku kalendarzowego przekroczyć dziesięciokrotności najniższej emerytury. Rozporządzenie przewiduje także pomoc pieniężną na kontynuowanie na- uki dla dzieci pobierających wojskową rentę rodzinną po żołnierzu, którego śmierć nastąpiła w związku z wykonywaniem zadań służbowych. Przyzna- je się ją dwa razy w roku kalendarzowym, w wysokości kwoty stanowiącej trzykrotność najniższej emerytury. 11 art. 2 | ZFŚS w praktyce Świadczenia socjalne przyznaje na wniosek świadczeniobiorcy wojskowy or- gan emerytalny w ramach środków posiadanych na ten cel. Pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki dla dzieci pobierających wojskową rentę rodzinną po żołnierzu, którego śmierć nastąpiła w związku z wykonywaniem zadań służbowych, przyznaje wojskowy organ emerytalny na podstawie zaświad- czenia o kontynuowaniu nauki. n W  rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z  dnia  11 marca 2013 r. w sprawie sposobu tworzenia i gromadzenia środków zakładowego fundu- szu świadczeń socjalnych dla pracowników zatrudnionych w jednostkach sfery budżetowej podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych oraz wyso- kości odpisu na ten fundusz (Dz.U., poz. 387) określono sposób tworzenia i gromadzenia środków ZFŚS oraz wysokość odpisu na ten fundusz dla pra- cowników zatrudnionych w jednostkach sfery budżetowej podległych temu ministrowi, którzy nie są funkcjonariuszami ani żołnierzami zawodowymi. Fundusz tworzy się na zasadach określonych w art. 5 omawianej ustawy o ZFŚS. Środki funduszu gromadzone są na odrębnych rachunkach banko- wych jednostek tworzących fundusz. Zgodnie z § 2 rozporządzenia jednostka tworząca fundusz przekazuje środ- ki na rachunek bankowy w terminie do 30 września danego roku kalenda- rzowego, z tym że w terminie do 31 maja tego roku przekazuje kwotę sta- nowiącą co najmniej 75 równowartości odpisów, o których mowa w art. 5 ust. 1–3 ustawy o ZFŚS. Środki funduszu zwiększa się zgodnie z art. 7 ustawy o ZFŚS. n W rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 marca 1995 r. w spra- wie sposobu tworzenia i  gromadzenia środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych dla pracowników zatrudnionych w jednostkach sfery budżetowej więziennictwa, niebędących funkcjonariuszami Służby Więzien- nej, oraz wysokości odpisu na ten fundusz (Dz.U. Nr 37, poz. 182) wskaza- no, że ZFŚS dla zatrudnionych w jednostkach sfery budżetowej więziennic- twa niebędących funkcjonariuszami Służby Więziennej tworzy się również na zasadach ogólnych określonych w art. 5 ustawy o ZFŚS we wszystkich jednostkach sfery budżetowej więziennictwa, z tym że w rejonowych aresz- tach śledczych i rejonowych zakładach karnych fundusz może być tworzony w uzgodnieniu z kierownikami podległych jednostek dla pracowników za- trudnionych w rejonie i w tych jednostkach. Art. 2. [Definicje] Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) działalność socjalna – usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-re- kreacyjnej, opieki nad dziećmi w żłobkach, klubach dziecięcych, sprawowanej przez dziennego opiekuna lub nianię, w przedszkolach oraz innych formach wychowania przedszkolnego, udzielanie pomocy materialnej – rzeczowej lub 12 Rozdział 1. Przepisy ogólne | art. 2 finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową; 2) coroczny odpis podstawowy – równowartość dokonanych odpisów na rachunek bankowy Funduszu w wysokości określonej w art. 5, na zasadach określonych w art. 6 ust. 2; 3) (uchylony); 4) zakładowe obiekty socjalne – ośrodki wczasowe i kolonijne, domy wypo- czynkowe, sanatoria, ogrody działkowe, obiekty sportowo-rekreacyjne, żłob- ki, kluby dziecięce i przedszkola oraz obiekty służące działalności kulturalnej; 5) osoby uprawnione do korzystania z Funduszu – pracowników i ich rodzi- ny, emerytów i rencistów – byłych pracowników i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał, w regulaminie, o którym mowa w art. 8 ust. 2, prawo korzystania ze świadczeń socjalnych finansowanych z Funduszu; 6) przedsiębiorca – osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę orga- nizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, jeżeli przedmiot jej działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej. komentarz n Zgodnie z art. 1 ustawy o ZFŚS fundusz socjalny przeznaczony jest na finan- sowanie działalności socjalnej w stosunku do osób uprawnionych do ko- rzystania z funduszu, na dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych oraz na tworzenie zakładowych żłobków, klubów dziecięcych, przedszkoli oraz innych form wychowania przedszkolnego. Osobami uprawnionymi do korzystania z funduszu są pracownicy i ich ro- dziny, emeryci i renciści – byli pracownicy i ich rodziny, a także inne osoby, którym pracodawca przyznał prawo do korzystania ze świadczeń finanso- wanych z funduszu. Pracodawca nie może w regulaminie ZFŚS dowolnie wyłączyć możliwości korzystania z funduszu przez określone kategorie pracowników, np. przez pracowników sezonowych lub emerytów i rencistów – byłych pracowni- ków. Jest natomiast możliwe rozszerzenie w regulaminie kręgu osób upraw- nionych do korzystania z funduszu, do czego upoważnia pracodawcę art. 2 pkt 5 ustawy o ZFŚS. n W pojęciu „pracownicy” mieszczą się wszystkie osoby, z którymi pracodawca zawarł umowę o pracę, bez względu na wymiar czasu pracy oraz staż za- kładowy, osoby zatrudnione na podstawie powołania, mianowania, wyboru lub spółdzielczej umowy o pracę, a także pracownicy młodociani i sezonowi, w tym także osoby korzystające z urlopów i zwolnień od pracy. Należy pod- kreślić, że w okresie wypowiedzenia pracownik zachowuje swoje uprawnie- nia pracownicze aż do momentu rozwiązania umowy o pracę. Dotyczy to również uprawnienia do ubiegania się o przyznanie świadczeń finansowa- nych z ZFŚS stosownie do zasad określonych w regulaminie funduszu doty- czących wszystkich pracowników zakładu pracy. W sytuacji gdy w zakładzie 13 art. 2 | ZFŚS w praktyce pracy zatrudnieni są oboje małżonkowie, każde z nich na takich samych za- sadach może korzystać z funduszu. Natomiast grupa emerytów – byłych pracowników zakładu to osoby pobie- rające emeryturę, na którą przeszły po okresie zatrudnienia w ostatnim za- kładzie pracy, bezpośrednio po zakończeniu umowy o pracę lub pośrednio, np. po okresie pobierania renty. Emerytem – byłym pracownikiem zakładu można być tylko w odniesieniu do ostatniego pracodawcy, nawet jeśli pra- cownik uprzednio pobierał emeryturę, a następnie podjął zatrudnienie i po jego ustaniu kontynuował pobieranie emerytury. Podobne stanowisko za- jął Sąd Najwyższy w uchwale z 15 listopada 1991 r. (sygn. akt I PZP 56/91, OSNC 1992/4/63), w której wskazano, że osoba, która uprzednio przeszła na wcześniejszą emeryturę i podjęła w nowym zakładzie pracy zatrudnie- nie przy zawieszeniu wypłaty emerytury, a następnie po rozwiązaniu sto- sunku pracy ponownie pobiera emeryturę, jest w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 października 1986 r. o zakładowych funduszach so- cjalnym i  mieszkaniowym w  jednostkach gospodarki uspołecznionej (t.j. Dz.U. z 1990 r. Nr 58, poz. 343; akt uchylony z dniem 1 stycznia 1994 r.) eme- rytem – byłym pracownikiem tego ostatniego zakładu pracy. Prawo emery- tów – byłych pracowników do korzystania ze środków przekazywanych na fundusz zostało ograniczone, gdyż SN w wyroku z 7 września 1999 r. (sygn. akt I PKN 253/99, OSNP 2001/1/11) wskazał, że pracownicy (emeryci), którzy w momencie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego nie byli już w nim zatrudnieni, nie są uprawnieni do korzystania ze środków przekazywanych w  razie jego sprzedaży do zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywaty- zacji przedsiębiorstw państwowych, t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 216 z późn. zm.). Z kolei rencistą – byłym pracownikiem zakładu jest osoba pobierająca ren- tę (w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1440 z późn. zm.), będąca uprzednio pracownikiem danego zakładu pracy, z tym że taki status jest związany wyłącznie z ostatnim miejscem pracy. n Kolejną grupą osób uprawnionych są rodziny pracowników oraz emerytów i rencistów – byłych pracowników zakładu. Ponieważ komentowana usta- wa o ZFŚS nie definiuje pojęcia rodziny, należy uznać, że prawo do zdefi- niowania osób stanowiących członków rodziny uprawnionych do korzysta- nia z funduszu przysługuje pracodawcy i związkom zawodowym. Mogą oni w regulaminie funduszu dokonać określenia pojęcia „rodzina”. Przeważnie uregulowania wewnątrzzakładowe wśród osób mieszczących się w pojęciu rodziny wymieniają: pozostające na utrzymaniu i wychowaniu dzieci własne, przysposobione oraz przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej do ukończenia 18. roku życia, a jeżeli kształcą się w szkole – do momentu ukończenia nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 lat, współmałżon- ków, rodziców niepełnosprawnych lub w wieku powyżej 80 lat, o ile po- zostają we wspólnym gospodarstwie domowym, a pracownik uczestniczy w ich utrzymaniu. 14 Rozdział 1. Przepisy ogólne | art. 2 Dzięki rozszerzeniu kręgu osób, którym pracodawcy mogą udzielać pomo- cy socjalnej ze środków funduszu, i przyznawaniu pracodawcom prawa do obejmowania opieką również innych osób niż określone w ustawie o ZFŚS możliwe jest korzystanie ze świadczeń socjalnych przez współmałżonków lub dzieci zmarłych pracowników, a  także przez podopiecznych domów dziecka lub opieki społecznej. Istnieje też możliwość objęcia opieką socjalną osób niebędących pracownikami tych zakładów, jednakże ściśle z nimi zwią- zanych przez wykonywaną pracę, np. nauczycieli szkół przyzakładowych. n Pracodawca może przyznać w  regulaminie uprawnienia do korzystania z funduszu np. osobom świadczącym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy (chałupnicy, agenci, osoby zatrudnione na podstawie umów-zleceń) lub członkom rodzin zmarłych pracowników, emerytów i rencistów. Środki z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych mogą być przezna- czone na cele związane z  pomocą dla poszkodowanych zatrudnionych u pracodawcy, który utworzył fundusz socjalny, a także dla poszkodowanych zatrudnionych u innego pracodawcy. Taką możliwość daje art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usu- waniem skutków powodzi (Dz.U. Nr 234, poz. 1385 z późn. zm.). Stanowią one, że środki funduszu socjalnego mogą być przeznaczone na cele związane z pomocą i likwidacją skutków powodzi na rzecz pracowników i ich rodzin innego pracodawcy. Podmioty dysponujące funduszem mogą zdecydować o przekazaniu środków z konta funduszu na rzecz pracowników innego za- kładu pracy, którzy ucierpieli na skutek powodzi. W przypadku nieprowa- dzenia funduszu socjalnego u pracodawcy otrzymującego przekazane środ- ki w związku z powodzią, środki te powinny być kwotowo wyodrębnione na osobne konto i przeznaczone wyłącznie na cele likwidacji skutków po- wodzi. Ustawa nie wyklucza przekazania środków z funduszu bezpośred- nio na rzecz konkretnego pracownika innego zakładu, który ucierpiał w cza- sie powodzi. W takim przypadku o podziale środków na rzecz pracowników dotkniętych skutkami powodzi decyduje indywidualnie pracodawca, który przekazuje je na podstawie obowiązującego w zakładzie regulaminu ZFŚS. n Artykuł 2 komentowanej ustawy zawiera wyliczenie usług pracodawcy, które można uznać za realizację celu socjalnego. Są to usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kul- turalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, opieki nad dziećmi w żłobkach, klubach dziecięcych, sprawowanej przez dziennego opiekuna lub nianię, w przedszkolach oraz innych formach wychowania przedszkolnego, udziela- nie pomocy materialnej i rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bez- zwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową. Realizacji celu socjalnego służą także działania wspierające wypoczynek, zarówno zorganizowany przez zakład pracy, jak i przez samych pracowni- ków. Chodzi tu o różnego rodzaju wczasy (także profilaktyczne, połączo- ne z leczeniem w sanatorium), agroturystykę, wczasy pod gruszą, wypoczy- nek weekendowy, kolonie dla dzieci i młodzieży, obozy, zimowiska i zielone szkoły. Należy wskazać, że w zakresie działalności socjalnej, która jest fi- 15 art. 2 | ZFŚS w praktyce nansowana ze środków funduszu, według orzecznictwa mieszczą się m.in.: działalność w  postaci imprez masowych, takich jak pikniki, organizowa- nie wycieczek (wyrok SN z 23 października 2008 r., sygn. akt II PK 74/08, OSNP 2010/7-8/88), oraz bezzwrotna pomoc na cele mieszkaniowe (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2001 r., sygn. akt I SA/Lu 657/00, RPP 2002/4/43). n W art. 2 pkt 1 ustawy o ZFŚS objęto zakresem działalności socjalnej finanso- wanej z funduszu świadczenia usługi opieki nad dziećmi w żłobkach, klubach dziecięcych, sprawowanej przez dziennego opiekuna lub nianię, w przed- szkolach i innych formach wychowania przedszkolnego. W planie wydat- ków z  funduszu (preliminarz rocznych wydatków) stanowiącym element zakładowego regulaminu funduszu można przewidzieć przeznaczanie do- płat z ZFŚS do czesnego, opłat wnoszonych przez pracowników posyłają- cych dzieci do publicznych i niepublicznych żłobków, świetlic, prywatnych przedszkoli i korzystania z innych form wychowania przedszkolnego. Zasady przeznaczania pomocy finansowej na ten cel, częstotliwość, wysokość i tryb jej przyznawania także powinien określać regulamin. Należy w tym przy- padku pamiętać o generalnej zasadzie, że przy udzielaniu pomocy socjal- nej na dofinansowanie pracownikom kosztów usług opiekuńczych zawsze ma zastosowanie reguła zapisana w art. 8 ust. 1 ustawy o ZFŚS. Uzależnia ona przyznanie dopłat oraz wysokości ich kwot wyłącznie od sytuacji życio- wej, rodzinnej i materialnej osoby ubiegającej się o korzystanie z funduszu. W tym przypadku w pierwszej kolejności chodzi o uwzględnienie pracow- ników samotnie wychowujących dzieci, zarówno matki, jak i ojców, rodziny wielodzietne i rodziny o niskim dochodzie na osobę. Dysponenci funduszu (pracodawca i zakładowe organizacje związkowe jako reprezentant zało- gi) decydują o tym, czy w danym zakładzie pracy korzysta się z możliwości przeznaczenia środków ZFŚS na dofinansowanie opłat z tytułu pobytu dzieci w placówkach opieki na dziećmi. n Możliwe jest także finansowanie ze środków funduszu form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej oraz sportowo-rekreacyjnej i to nie tylko w kraju. Pracodawca może dopłacić do wypoczynku pracownika również za granicą. Tak wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 marca 2007 r. (sygn. akt K 40/04, OTK.-A 2007/3/33), w którym stwierdzono, że jedynym warunkiem korzystania ze świadczeń ZFŚS powinna być sytuacja życiowa, rodzinna i materialna danej osoby, a nie miejsce spędzania wypoczynku. Ze środków funduszu można więc dofinansować wyjazdy dzieci poza granice kraju, np. na obozy językowe. Pracodawcy mogą też wypłacać dofinansowa- nie z funduszu także pracownikom, którzy odpoczywają za granicą. Zależy to jednak od zapisów w regulaminie funduszu zakładowego. Może on bowiem stanowić, że środki funduszu przeznaczone są tylko na działalność socjalną w kraju. Niektórzy pracodawcy w ramach prowadzonej działalności socjalnej wypła- cają dopłaty do tzw. wczasów pod gruszą, czyli do kosztów wypoczynku or- ganizowanego indywidualnie przez pracownika. Tego rodzaju świadczeń nie 16
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zakładowy Fundusz świadczeń socjalnych w praktyce
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: