Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00274 005129 13083041 na godz. na dobę w sumie
Zamówienia publiczne. Orzecznictwo sądów okręgowych w latach 2010-2015 z komentarzem - ebook/pdf
Zamówienia publiczne. Orzecznictwo sądów okręgowych w latach 2010-2015 z komentarzem - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-8633-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Honorata Łopianowska radca prawny; doradca podatkowy; od 10 lat zajmuje się zawodowo zamówieniami publicznymi początkowo jako arbiter, a w latach 2010 2016 jako członek Krajowej Izby Odwoławczej; autorka publikacji z zakresu podatków oraz zamówień publicznych.

Anna Packo prawnik; od 15 lat zajmuje się zawodowo zamówieniami publicznymi zarówno z punktu widzenia zamawiającego, jak i organu kontrolnego oraz orzeczniczego; członek Krajowej Izby Odwoławczej od początku jej istnienia; autorka publikacji z zakresu zamówień publicznych.

Książka zawiera pełny i uporządkowany zbiór orzecznictwa sądów okręgowych dotyczącego instytucji z zakresu zamówień publicznych.
Autorki publikacji, bazując na swoim zawodowym doświadczeniu, przedstawiają obszerne fragmenty orzeczeń sądów w ujęciu tematycznym, opatrując je dodatkowo komentarzem. Orzeczenia zostały podzielone na poszczególne zagadnienia i instytucje w celu nadania im uniwersalnego charakteru, tak aby zawarte w nich spostrzeżenia nie traciły na aktualności w związku z wciąż zmieniającym się stanem prawnym. Ponadto układ orzeczeń pozwala w łatwy sposób odnaleźć dane zagadnienie i kompleksowo się z nim zapoznać.
Opracowanie prezentuje teksty wyroków sądów okręgowych, które nie są łatwo i powszechnie dostępne dla zainteresowanych. Znaczna ich część nie została opublikowana ani w wersji książkowej, ani w systemach informacji prawnej czy innych publikatorach.
Książka przeznaczona jest dla zamawiających, wykonawców ubiegających się o zamówienia publiczne oraz pełnomocników występujących przed Krajową Izbą Odwoławczą i sądami. Zainteresuje również sędziów i przedstawicieli organów kontrolnych.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

zamówienia publiczne Orzecznictwo sądów okręgowych w latach 2010–2015 z komentarzem Honorata Łopianowska, Anna Packo KOMENTARZE ORZECZNICZE WARSZAWA 2016 Stan prawny na 9 lutego 2016 r. Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Joanna Maź Opracowanie redakcyjne Elżbieta Jóźwiak Łamanie JustLuk Łukasz Drzewiecki, Justyna Szumieł, Krystyna Szych Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN: 978-83-264-9927-2 Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Spis treści Spis treści Wykaz skrótów ............................................................................................................ Wprowadzenie ........................................................................................................... Rozdział 1. Zasada zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców ................................................................................................................ Rozdział 2. Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego ................................. Rozdział 3. Specyfikacja istotnych warunków zamówienia .......................................... 7 11 15 35 97 Rozdział 4. Warunki udziału w postępowaniu .............................................................. 164 Rozdział 5. Wykluczenie z postępowania ..................................................................... 253 Rozdział 6. Dokumenty na potwierdzenie spełniania warunków ................................. 334 Rozdział 7. Korzystanie z zasobów innego podmiotu ................................................... 443 Rozdział 8. Oferta ......................................................................................................... 538 Rozdział 9. Odrzucenie oferty ...................................................................................... 626 Rozdział 10. Wadium ................................................................................................... 873 Rozdział 11. Pełnomocnictwo ...................................................................................... 935 Rozdział 12. Tajemnica przedsiębiorstwa ..................................................................... 962 Rozdział 13. Zamówienie z wolnej ręki ........................................................................ 988 5 Spis treści Rozdział 14. Postępowanie odwoławcze ....................................................................... 1011 Rozdział 15. Postępowanie skargowe ........................................................................... 1190 Bibliografia .................................................................................................................. 1331 Wykaz orzeczeń ........................................................................................................... 1333 Indeks haseł ................................................................................................................ 1343 6 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Akty prawne dyrektywa 2004/17/WE dyrektywa 2004/18/WE dyrektywa 2007/66/WE dyrektywa 2014/24/UE dyrektywa 2014/25/UE dyrektywa 2004/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 mar- ca 2004 r. koordynująca procedury udzielania zamówień przez podmio- ty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych (Dz. Urz. WE L 134 z 30.04.2004, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 7, s. 19, z późn. zm.) dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i  Rady z  dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi (Dz. Urz. WE L 134 z 30.04.2004, s. 114; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 7, s. 132, z późn. zm.) dyrektywa 2007/66/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 grud- nia 2007 r. zmieniająca dyrektywy Rady 89/665/EWG i 92/13/EWG w zakresie poprawy skuteczności procedur odwoławczych w dziedzi- nie udzielania zamówień publicznych (Dz. Urz. UE L 335 z 20.12.2007, s. 31) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lu- tego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE (Dz. Urz. UE L 94 z 28.03.2014, s. 65) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE z dnia 26 lu- tego 2014 r. w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działa- jące w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych, uchylająca dyrektywę 2004/17/WE (Dz. Urz. UE L 94 z 28.03.2014, s. 243, z późn. zm.) 7 dyrektywa Rady 89/665/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyj- nych odnoszących się do stosowania procedur odwoławczych w zakre- sie udzielania zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane (Dz. Urz. WE L 395 z 30.12.1989, s. 33; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 1, s. 246, z późn. zm.) dyrektywa Rady 92/13/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. koordynująca przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne odnoszące się do sto- sowania przepisów wspólnotowych w procedurach zamówień publicz- nych podmiotów działających w sektorach gospodarki wodnej, energety- ki, transportu i telekomunikacji (Dz. Urz. WE L 76 z 23.03.1992, s. 14; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 1, s. 315, z późn. zm.) ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121 z późn. zm.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 128 z późn. zm.) ustawa z dnia z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2164) rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2013 r. w spra- wie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wyko- nawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. poz. 231) ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz. U. poz. 915) ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywil- nych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1025 z późn. zm.) ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2008) ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 184 z późn. zm.) Wykaz skrótów dyrektywa Rady 89/665/EWG dyrektywa Rady 92/13/EWG k.c. Konstytucja RP k.p.c. pr. bank. p.z.p. r.r.d. u.i.c.t.u. u.k.s.c. u.m.w.p. u.o.k.k. 8 u.z.n.k. ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.) Wykaz skrótów Inne KIO Krajowa Izba Odwoławcza KRK Krajowy Rejestr Karny KRUS Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego orzeczenia.ms.gov.pl Portal NP www.noweprzetargi.pl Portal OSP Portal UZP www.uzp.gov.pl SN Sąd Najwyższy SO sąd okręgowy UZP Urząd Zamówień Publicznych ZPO Zamówienia Publiczne w Orzecznictwie ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych 9 Wprowadzenie Wprowadzenie System zamówień publicznych jest dziedziną wciąż młodą i tym samym podlegają- cą naturalnej ewolucji zarówno w zakresie przepisów, które poddawane są ciągłym i licz- nym nowelizacjom, jak i poglądów ten system kształtujących. Stan ten powoduje znaczne utrudnienia w stosowaniu wymaganych procedur i sprawia uczestnikom systemu zamówień publicznych oraz ich doradcom i pełnomocnikom procesowym wiele problemów, również z tego względu, że często nie są oni w stanie nadążyć za aktualnymi kierunkami interpre- tacji przepisów. Z kolei z powodu znaczącej wartości zamówień są one przedmiotem licz- nych sporów pomiędzy wykonawcami oraz wykonawcami i zamawiającymi, a także kontroli, które powodują tym większą niepewność uczestników systemu co do celowości i prawid- łowości ich działań. Z oczywistych względów najbardziej znaczące dla praktyki są poglądy wyrażane w orzecz- nictwie, zarówno Krajowej Izby Odwoławczej, jak i sądów okręgowych oraz – wciąż nielicz- ne – Sądu Najwyższego. Nie ulega wątpliwości, że orzecznictwo wypracowane na tle ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz dopełniających ją aktów wykonawczych i aktów prawa unijnego stanowi niezwykle wartościowe źródło wiedzy. Jednak w przeciwieństwie do orze- czeń Krajowej Izby Odwoławczej i Sądu Najwyższego orzeczenia sądów okręgowych nie są powszechnie dostępne, a przeważająca ich część nie została opublikowana ani w wersji książ- kowej, ani w systemach informacji prawnej czy innych publikatorach internetowych, pozo- stając w dyspozycji jedynie uczestników postępowań skargowych. Ze względu na brak powszechnej możliwości wniesienia skargi kasacyjnej, orzeczenia są- dów okręgowych wydane w następstwie rozpoznania skarg na orzeczenia Krajowej Izby Od- woławczej, jako wyroki najwyższej dostępnej instancji, stanowią szczególnie wartościowy za- sób informacji. Dotykają też często kwestii spornych i precedensowych, co do których ścierają się spolaryzowane stanowiska orzecznictwa i doktryny. Okoliczności te skłoniły autorki do zebrania i uporządkowania najbardziej aktualnych orzeczeń sądów okręgowych, wydanych w latach 2010–2015. W publikacji dodatkowo zasyg- nalizowano również istnienie kilku wyroków i uchwał Sądu Najwyższego, mających szczególne znaczenie dla praktyki, których wydanie spowodowało zwrot lub uporządkowanie linii orzecz- niczej co do danego zagadnienia. Bez nich opracowanie pozostawiałoby znaczny niedosyt. 11 Wprowadzenie Przy zestawieniu orzeczeń odstąpiono od właściwego komentarzom do aktów prawnych układu opartego na systematyce ustawy i jej poszczególnych jednostek redakcyjnych, na rzecz podziału odnoszącego się do najważniejszych instytucji i zagadnień, których dotyczyły wyda- ne orzeczenia, w celu nadania im uniwersalnego charakteru, by zawarte w nich spostrzeżenia nie traciły na aktualności w związku z wciąż zmieniającym się stanem prawnym. Co więcej, można wręcz stwierdzić, że wobec ciągle następujących zmian przepisów, to prezentowane dotychczas poglądy orzecznictwa, przynajmniej do czasu ustalenia się nowych, będą zapew- niały ciągłość postrzegania poszczególnych instytucji. Biorąc pod uwagę, że liczba orzeczeń sądów okręgowych jest stosunkowo niewielka wo- bec stopnia skomplikowania zagadnień, a niektóre kwestie omawiane są wręcz w jednym lub dwóch wyrokach, należy stwierdzić, że często trudno mówić o jakiejkolwiek ukształtowanej linii orzeczniczej czy wskazywać na istnienie jednolitego i bezspornego stanowiska. Z tego powodu w opracowaniu przedstawiono wyroki prezentujące niekiedy odmienne podejścia do tych samych zagadnień, w tym ich zmianę w ciągu kolejnych lat, nie dokonując ich selekcji zgodnej z poglądami własnymi autorek i nie przyznając prymatu żadnemu z poglądów. War- tością takiego zbioru jest więc też dostrzeżenie odmiennych podejść – pozwoli ono czytelni- kowi samodzielnie dokonać oceny, z którym z nich się utożsamia. Zestawienie orzeczeń opatrzono dodatkowo autorskim omówieniem poszczególnych in- stytucji i zagadnień, co będzie pomocne w ich zrozumieniu. W tej części autorki zamieściły też własne zapatrywania i przemyślenia, które dopełniają zbiór orzeczeń i w których ewentu- alnie sygnalizowane są istotne wady i zalety niektórych poglądów. Ze względu na liczbę i objętość tekstów w niniejszym opracowaniu nie było możliwe po- danie orzeczeń w całości, jednak ideą opracowania było zachowanie jak najbardziej obszer- nych fragmentów rozważań sądu, a kiedy to było możliwe – nawet ich całości. Odstąpiono zatem od powszechnej w zbiorach orzeczeń praktyki prezentowania jedynie tez, na rzecz ob- szernych cytatów prezentujących najważniejsze spostrzeżenia sądów zamieszczone w uzasad- nieniach orzeczeń. W razie wątpliwości konieczne jest jednak sięganie do tekstów źródłowych, a nawet do wyroków Krajowej Izby Odwoławczej, w których najczęściej dokładnie opisano stan faktyczny spraw. W tym celu na wstępie każdego wyroku sądu podano ich sygnatury. W przypadku wyroków łącznych, w których skarga do sądu została wniesiona od jednej spra- wy lub kilku, podano jedynie sygnatury wskazane w treści wyroku sądu. W opracowaniu starano się zawrzeć wszystkie wyroki wydane we wskazanym okresie, dostępne w chwili oddania publikacji do druku. Pominięto niektóre wyroki, w których za- kres rozstrzygnięcia był tak dalece zindywidualizowany, że nie przedstawiał wartości dla in- nych podmiotów. Stan prawny poszczególnych wyroków, zgodnie z zasadami prawa, odnosi się do stanu prawnego postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, których dotyczyły, na co – gdy było to konieczne – zwrócono uwagę w przypisach. 12 Wprowadzenie W celu ułatwienia korzystania z książki jej treść została wzbogacona o indeks haseł, któ- rych dotyczy dane orzeczenie, znajdujący się przy każdym z orzeczeń, a także na końcu pub- likacji w postaci zestawienia, jak również końcowy spis sygnatur wyroków. Jakkolwiek książka przeznaczona jest głównie dla praktyków, jej celem jest służyć nie tyl- ko zamawiającym i wykonawcom czy ich pełnomocnikom procesowym, lecz także sędziom, organom kontroli oraz wszystkim innym osobom, które w swojej pracy zawodowej zajmują się stale lub zetkną się sporadycznie z zamówieniami publicznymi bądź chciałyby poszerzyć swoją wiedzę z zakresu zamówień publicznych. Oddając opracowanie na ręce czytelników, autorki liczą, że będzie ono służyć pomocą w rozwiązywaniu problemów pojawiających się w trakcie postępowań o udzielenie zamówie- nia publicznego oraz postępowań odwoławczych i skargowych, które kierują się specyficzny- mi, odrębnymi od uregulowanych w kodeksie postępowania cywilnego zasadami. Z kolei dla osób, którym orzecznictwo to nie jest obce – stanowić podręczny zbiór orzeczeń ułatwiają- cych szybkie sporządzenie opinii czy zajęcie stanowiska. 13 Zasada zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców ZaSada ZachOwaNia UcZciwej KONKUReNcji i RówNegO tRaKtOwaNia ROZdZiał 1 wyKONawców 1. Wyrok SO we Wrocławiu z dnia 8 stycznia 2015 r., X Ga 566/14, oddalający skargę odwołującego od wyroku KIO z dnia 27 sierpnia 2014 r., KIO 1659/14, LEX nr 1532348 • uczciwa konkurencja • naruszenie zasad poprzez naruszenie innych przepisów Zarzucane w skardze naruszenie art. 7 ust. 1 i 2 p.z.p., stanowiącego o obowiązku przeprowa- dzenia postępowania z zachowaniem uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonaw- ców oraz udziału w nim osób zapewniających bezstronność i obiektywizm, nie potwierdziło się. Jako przepisy określające zasady ogólne po- stępowania o udzielenie zamówienia publiczne- go, mogły one być skutecznie kwestionowane w powiązaniu z konkretnym unormowaniami stanowiącymi ich treściowe rozwinięcie. Ponieważ w  niniejszej sprawie uchybień szczegółowych wpisujących się w zakres re- gulacji art. 7 ust. 1 i 2 p.z.p. nie stwierdzo- no, brak było podstaw do oceny, że wskazane przepisy zostały naruszone w postępowaniu przetargowym lub odwoławczym. 2. Wyrok SO w Krakowie z dnia 8 lipca 2014 r., II Ca 2332/13, oddalający skargę zamawiającego od wyroku KIO z dnia 7 października 2013 r., KIO 2184/13, LEX nr 1393813 • uczciwa konkurencja Z podanych wyżej norm [art. 7 ust. 1 i art. 29 ust. 2 p.z.p. – przyp. aut.] nie można jednakże wywodzić poglądu, iż zagwarantowanie kon- kurencyjności postępowania w przedmiocie udzielania zamówienia publicznego jest ce- lem, który zamawiający ma osiągnąć kosz- tem rezygnacji ze sformułowania warunków przetargu w sposób gwarantujący zaspokoje- nie jego uzasadnionych potrzeb. Sąd Okrę- 15 Rozdział 1 gowy w  składzie rozpoznającym niniejszą skargę podziela stanowisko zamawiającego, jak i stanowisko Krajowej Izby Odwoławczej zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżone- go wyroku, iż w sprawie zamówienia publicz- nego istotny jest interes zamawiającego oraz zaspokojenie jego potrzeb. Zaspokojenie tych potrzeb winno jednakże nastąpić w warun- kach konkurencji. Możliwe jest ograniczenie kręgu wykonawców poprzez sformułowanie warunków SIWZ, jednakże postanowienia ograniczające konkurencję (zwłaszcza wyłą- czające ją całkowicie) muszą być uzasadnio- ne usprawiedliwionym interesem zamawia- jącego. Chodzi tu o racjonalne oczekiwania zamawiającego i świadczenia o najwyższym poziomie jakości, oceniane jednakże przez cel zamówienia. Niezbędne jest zatem po- równanie, czy sprecyzowane warunki pozo- stają adekwatne do rzeczywistych i niezbęd- nych potrzeb zamawiającego. 3. Wyrok SO w Krakowie z dnia 8 maja 2014 r., XII Ga 211/14, Portal OSP, oddalający skargę odwołującego od wyroku KIO z dnia 27 lutego 2014 r., KIO 279/14, LEX nr 1438485 • uczciwa konkurencja Zasada równego traktowania wykonawców oznacza jednakowe traktowanie wykonaw- ców na każdym etapie postępowania, bez stosowania przywilejów, ale także środków dyskryminujących wykonawców ze względu na ich właściwości. Jej przestrzeganie pole- ga na stosowaniu jednej miary do wszystkich 16 wykonawców znajdujących się w tej samej lub podobnej sytuacji, nie zaś na jednako- wej ocenie wykonawców. Ustawa wskazuje na zapewnienie równego dostępu do istot- nych dla postępowania informacji w jedna- kowym czasie, zawiera nakaz dokonywania oceny warunków oraz oceny ofert według wcześniej sprecyzowanych i znanych wyko- nawcom kryteriów, na podstawie dokumen- tów przedłożonych we wniosku o dopusz- czenie do udziału w postępowaniu i ofercie, nie zaś innej wiedzy zamawiającego (Małgo- rzata Stachowiak, Komentarz do art. 7 usta- wy  pzp). Realizacja zasady zachowania uczciwej konkurencji poprzez właściwy opis przedmiotu zamówienia nie powinna jednak naruszać interesów zamawiającego i przesła- niać obiektywnych kryteriów tej czynności. 4. Wyrok SO w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r., V Ca 3065/13, oddalający skargę odwołującego od wyroku KIO z dnia 14 sierpnia 2013 r., KIO 1831/13, LEX nr 1400613 • uczciwa konkurencja • zasady dokony- wania opisu przedmiotu zamówienia Skarżący ma rację, że zasady uczciwej kon- kurencji oraz równego traktowania wyko- nawców stanowią fundamentalne zasady prawa zamówień publicznych. Pozwalają one na realizację celów ustawowych, tj. efektyw- nego i gospodarnego dysponowania środka- mi publicznymi oraz zapewnienia dostępu do zamówień wszystkim podmiotom zdol- nym do ich wykonania. W momencie przy- Zasada zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców stąpienia Polski do Unii Europejskiej zasa- dy te nabrały dodatkowego znaczenia, gdyż stosowane są nie tylko do wykonawców kra- jowych, ale także zapewniają przestrzeganie odpowiednich regulacji dyrektyw oraz prze- pisów traktatowych. Zasady te obowiązują zarówno na etapie przygotowywania postę- powania o udzielenie zamówienia publicz- nego, jak i w czasie jego przeprowadzania. Skarżący ma także rację, że w szczególności może dojść do naruszenia wskazanych zasad na etapie przygotowywania opisu przedmio- tu zamówienia oraz określania warunków stawianych wykonawcom. Ustawa wyraźnie wskazuje, że ogranicze- nie konkurencji jest wyjątkiem od general- nej reguły i może mieć miejsce tylko w przy- padkach określonych przez prawo zamówień publicznych – np.  podaje zamkniętą listę okoliczności, w których zamawiający może zastosować niekonkurencyjny tryb z wolnej ręki. Zasada uczciwej konkurencji oznacza również, że zamawiający jest obowiązany eli- minować z postępowania wykonawców do- puszczających się względem siebie czynów nieuczciwej konkurencji poprzez odrzucanie złożonych przez nich ofert (por. komentarz do art. 89 ust. 1 pkt 3). Zasada równego trak- towania wykonawców oznacza zatem jedna- kowe traktowanie wykonawców na każdym etapie postępowania, bez stosowania przywi- lejów, ale także środków dyskryminujących wykonawców ze względu na ich właściwo- ści. Jej przestrzeganie polega na stosowaniu jednej miary do wszystkich wykonawców znajdujących się w tej samej lub podobnej sytuacji, nie zaś na jednakowej ocenie wy- konawców. Ustawa wskazuje na zapewnienie równego dostępu do istotnych dla postępo- wania informacji w jednakowym czasie, za- wiera nakaz dokonywania oceny warunków oraz oceny ofert według wcześniej sprecyzo- wanych i znanych wykonawcom kryteriów, na podstawie dokumentów przedłożonych we wniosku o dopuszczenie do udziału w po- stępowaniu i ofercie, nie zaś innej wiedzy za- mawiającego. Wyrazem obowiązku zachowania przez za- mawiającego zasad uczciwej konkurencji oraz równości jest także jego związanie po- danymi do wiadomości publicznej (wyko- nawców) informacjami istotnymi dla danego postępowania. Zamawiający nie może bo- wiem dowolnie zmieniać warunków udzia- łu w postępowaniu i kryteriów oceny ofert, a inne postanowienia specyfikacji istotnych warunków zamówienia może zmieniać jedy- nie w szczególnie uzasadnionych przypad- kach i przy założeniu przedłużenia terminu składania ofert, jeśli jest to niezbędne. W ocenie Sądu Okręgowego zachowanie za- mawiającego odpowiadało wskazanym za- sadom. Za naruszenie wskazanych zasad nie można uznać dopuszczenia do udziału w  postępowaniu o  udzielenie zamówienia publicznego wykonawców, którzy zdaniem skarżącego dysponują gorszym od skarżą- cego produktem tzn. produktem o gorszej i starszej technologii. Należy podkreślić za Sądem Apelacyjnym w Warszawie (wyrok z 2012.01.24. VI ACa 965/11, LEX nr 315895, teza 2), że przygotowanie i przeprowadze- nie postępowania o udzielenie zamówienia musi odbyć się z poszanowaniem zasad okre- 17 Rozdział 1 ślonych w art. 7 i 29 p.z.p. Oznacza to ko- nieczność eliminacji z opisu przedmiotu za- mówienia wszelkich sformułowań, które mogłyby wskazywać na konkretnego wyko- nawcę, bądź też które eliminowałyby kon- kretnych wykonawców uniemożliwiając im złożenie oferty lub powodowałyby sytuację, w której jeden z zainteresowanych wykonaw- ców byłby bardziej uprzywilejowany od po- zostałych. Nie jest dopuszczalne opisywanie przedmiotu zamówienia na podstawie kata- logów jednego producenta, opis taki bowiem narusza zasadę konkurencyjności i równego dostępu do zamówienia. Określenie przed- miotu zamówienia w sposób, który wskazy- wałby na konkretnego producenta, nie sta- nowi naruszenia zasad uczciwej konkurencji tylko wówczas, jeżeli wynika to z braku moż- liwości zrealizowania potrzeb zamawiającego przez inne podmioty. Zakaz, o którym mowa w art. 29 ust. 2 p.z.p. zostanie naruszony, gdy przy opisie przedmiotu zamówienia zamawia- jący użyje oznaczeń czy parametrów wskazu- jących konkretnego producenta (dostawcę) lub konkretny produkt, działając w ten spo- sób wbrew zasadzie obiektywizmu i równego traktowania wszystkich podmiotów ubiegają- cych się o zamówienie publiczne. 5. Wyrok SO w Krakowie z dnia 29 stycznia 2013 r., XII Ga 515/12, oddalający skargę odwołującego od wyroku KIO z dnia 31 października 2012 r., KIO 2285/12, LEX nr 1228191 • uczciwa konkurencja • opis przedmiotu zamówienia 18 Przepis art. 7 ust. 1 ustawy PZP wprowadza zasadę uczciwej konkurencji i równego trak- towania wykonawców. Zasada równego trak- towania wykonawców oznacza jednakowe traktowanie wykonawców na każdym etapie postępowania, bez stosowania przywilejów, ale także środków dyskryminujących wyko- nawców ze względu na ich właściwości. Jej przestrzeganie polega na stosowaniu jednej miary do wszystkich wykonawców znajdują- cych się w tej samej lub podobnej sytuacji, nie zaś na jednakowej ocenie wykonawców. Ustawa wskazuje na zapewnienie równe- go dostępu do istotnych dla postępowania informacji w jednakowym czasie, zawiera nakaz dokonywania oceny warunków oraz oceny ofert według wcześniej sprecyzowa- nych i znanych wykonawcom kryteriów, na podstawie dokumentów przedłożonych we wniosku o dopuszczenie do udziału w postę- powaniu i ofercie, nie zaś innej wiedzy zama- wiającego (Małgorzata Stachowiak Komen- tarz do art. 7 ustawy PZP). Realizacja zasady zachowania uczciwej konkurencji poprzez właściwy opis przedmiotu zamówienia nie powinna jednak naruszać interesów zama- wiającego i przesłaniać obiektywnych kry- teriów tej czynności. Oznacza to, że fakt, iż niektóre podmioty gospodarcze nie są w sta- nie zrealizować przedmiotu zamówienia nie powinno być automatycznie kwalifikowa- ne jako naruszenie zasady uczciwej konku- rencji. Wyrazem tego jest orzeczenie KIO z dnia 17 stycznia 2008 roku zgodnie, z któ- rym zamawiający ma prawo opisać swoje po- trzeby w taki sposób, aby przedmiot zamó- wienia spełniał jego wymagania i zaspokajał Zasada zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców potrzeby, pod warunkiem, że dokonany opis nie narusza konkurencji ani równego trak- towania wykonawców. Sama okoliczność, że opis przedmiotu zamówienia uniemożli- wia złożenie oferty przez dany podmiot, nie wskazuje na naruszenie podstawowych zasad udzielania zamówień publicznych, skoro na rynku działają podmioty mogące brać udział w postępowaniu samodzielnie lub w ramach konsorcjum (Paweł Banasik „Zasada uczci- wej konkurencji i  traktowania wykonaw- ców w postępowaniu o udzielenie zamówie- nia publicznego”). 6. Wyrok SO w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 6 grudnia 2012 r., II Ca 757/12, LEX nr 1563437, uwzględniający skargę przystępującego od wyroku KIO z dnia 7 sierpnia 2012 r., KIO 1563/12, LEX nr 1217084, i oddalający odwołanie • uczciwa konkurencja • równe traktowa- nie wykonawców • zakaz dyskryminacji • warunki udziału w postępowaniu Zasady wskazane w art. 7 P.z.p. sprowadzają się do zapewnienia jak najszerszego dostępu wykonawców do ubiegania się o udzielenie zamówienia. Oznacza powyższe, że zamawia- jący przygotowując i prowadząc postępowa- nie, powinien dążyć do udzielenia zamówie- nia, unikając działań mogących skutkować ograniczeniem dostępu do postępowania. Zasada równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji znajduje potwierdze- nie w art. 10 Dyrektywy 2004/17/WE Parla- mentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. koordynującej procedury udzielania zamówień przez podmioty działające w sek- torach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych (Dyrektywa sektorowa), który stanowi, iż podmioty za- mawiające traktują wykonawców jednakowo i w sposób niedyskryminujący oraz postępują w sposób przejrzysty. Obowiązek przestrzegania zasady równego traktowania odpowiada samej istocie dyrek- tyw Parlamentu Europejskiego (tj. klasycz- nej i sektorowej), co oznacza, że wykonawcy muszą być traktowani na równi tak w chwi- li przygotowania ofert, jak i wówczas, gdy oferty te są oceniane. Powyższe zasady obo- wiązują na wszystkich etapach prowadzone- go postępowania i odnoszą się w równym stopniu do obowiązku wyznaczania kryte- riów oceny ofert na jego początku, jak i do- konywania badania i oceny złożonych ofert. Zasada równego traktowania wykonaw- ców oznacza również jednakowe traktowa- nie wszystkich wykonawców bez podziału na korzystających z własnych i korzystają- cych z udostępnionych zasobów, na każdym etapie postępowania, a także zakaz stosowa- nia środków dyskryminujących wykonaw- ców ze względu na ich właściwości. Przepis art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy P.z.p. stano- wi, że o udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy posiadają niezbędną wiedzę i doświadczenie. Przepis ten zawiera ogólną normę dotyczącą warunków udzia- łu w postępowaniu, wymagającą doprecyzo- wania w opisie sposobu spełniania warunku dokonanym przez zamawiającego w danym 19 Rozdział 1 postępowaniu. Zatem warunki udziału w po- stępowaniu podlegają konkretyzacji w ramach każdego z postępowań o udzielenie zamówie- nia publicznego tak, aby były adekwatne do przedmiotu zamówienia tzn. pozostały z nim w związku na tyle ścisłym, aby spełniający je wykonawca był w stanie wykonać je z nale- żytą starannością. Oderwanie postawionych przez zamawiającego warunków od przedmio- tu zamówienia i okoliczności towarzyszących jego realizacji narusza wprost normę wyrażo- ną w art. 7 ust. 1 ustawy P.z.p. […] Dodatkowo podkreślić należy, że z narusze- niem uczciwej konkurencji mamy do czy- nienia w sytuacji, gdy postawione warunki udziału w postępowaniu prowadzą do wyłą- czenia określonej grupy wykonawców z po- stępowania bez uzasadnionej przyczyny. W niniejszym postępowaniu doszło do takie- go przypadku, albowiem zaskarżony wyrok wykonawców, którzy zgodnie z art. 26 ust. 2b P.z.p. korzystają z zasobów podmiotów trze- cich eliminuje z udziału w realizacji przed- miotu zamówienia. Zachowanie uczciwej konkurencji w postępowaniu o udzielenie za- mówienia publicznego trzeba badać pod ką- tem kręgu podmiotów mogących wziąć udział w danym postępowaniu. Powyższe wskaza- ła także KIO w wyroku z dnia 14 stycznia 2008 r. w sprawie sygn. akt: KIO/UZP 62/07, stwierdzając, iż: „Ocenę zasadności takiego warunku i jego zgodności z zasadą uczciwej konkurencji i równego traktowania wyko- nawców należy rozpatrywać w kontekście jego adekwatności do przedmiotu zamówie- nia, tj.  warunek musi zagwarantować na- leżyte wykonanie zamówienia, przy jedno- 20 czesnym zachowaniu niedyskryminującego charakteru, winien mieć na celu ustalenie zdolności określonego podmiotu do wyko- nania zamówienia, a nadto nie może prowa- dzić do faworyzowania jednych i tym samym dyskryminacji innych wykonawców. 7. Wyrok SO w Olsztynie z dnia 15 listopada 2012 r., V Ga 106/12, oddalający skargę zamawiającego od wyroku KIO z dnia 24 sierpnia 2012 r., KIO 1734/12, LEX nr 1216249 • uczciwa konkurencja Jedną z tych zasad i to decydującą w tym przypadku jest zasada uczciwej konkuren- cji określona w art. 7 Pzp. Jak każda zasa- da prawna nadaje konkretnym przepisom kierunek interpretacyjny, a więc ułatwia ich wykładnię. Tym samym, w razie wątpliwości rozstrzyga o sposobie stosowania poszczegól- nych przepisów ustawy. Z przepisu art. 7 ust. 1 wynikają dwie, funda- mentalne dla prawa zamówień publicznych zasady ogólne: – równe traktowanie podmiotów ubiegają- cych się o zamówienie publiczne (zasada równości); – przygotowanie i  przeprowadzenie po- stępowania w sposób gwarantujący za- chowanie uczciwej konkurencji (zasada uczciwej konkurencji). Szczególnie druga zasada odnosi się do przy- gotowania i przeprowadzenia postępowania oraz wiąże się z obowiązkiem dokonania przez zamawiającego rzetelnej oceny ofert. Reali- Zasada zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców zację tej zasady ma zapewnić m.in. obowią- zek wykluczenia z postępowania wykonaw- ców niezapewniających złożenia uczciwej i rzetelnej oferty (art. 24 ust. 1). Przy ocenie ofert zamawiający powinien zapewnić uczci- wą konkurencję, m.in. poprzez sprawdzenie, czy składana oferta nie stanowi czynu nie- uczciwej konkurencji w rozumieniu ustawy z 16.4.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej kon- kurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) albo czy nie zawiera rażąco niskiej ceny w stosunku do przedmiotu zamówienia. Przy realizacji tej zasady należy pamiętać, że obowiązek zapewnienia uczciwej konkuren- cji w postępowaniu spoczywa na zamawiają- cym, a nie na wykonawcach. wszystkich wykonawców znajdujących się w tej samej lub podobnej sytuacji. Ustawa wskazuje na zapewnienie równego dostępu do istotnych dla postępowania informacji w jednakowym czasie, zawiera nakaz doko- nywania oceny warunków oraz oceny ofert według wcześniej sprecyzowanych i  zna- nych wykonawcom kryteriów, na podstawie dokumentów przedłożonych we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu i ofercie, nie zaś innej wiedzy zamawiającego. Postępowanie o  udzielenie zamówienia publicznego jest procedurą sformalizowa- ną, co służy zachowaniu w tym postępowa- niu m.in. wyżej przywołanej zasady równego traktowania wykonawców. 8. Wyrok SO w Gdańsku z dnia 7 listopada 2012 r., XII Ga 580/12, oddalający skargę zamawiającego od wyroku KIO z dnia 20 lipca 2012 r., KIO 1418/12, LEX nr 1212693 9. Wyrok SO w Krakowie z dnia 27 czerwca 2012 r., XII Ga 152/12, oddalający skargę zamawiającego od wyroku KIO z dnia 25 stycznia 2012 r., KIO 91/12, LEX nr 1110261 • uczciwa konkurencja • równe traktowa- nie wykonawców • stosowanie reguł przy- jętych w SIWZ • uczciwa konkurencja • opis przedmiotu zamówienia • kryteria oceny ofert • cię- żar dowodu Jedną z naczelnych zasad udzielania zamó- wień publicznych jest wyrażona w  art.  7 ust. 1 ustawy prawo zamówień publicznych zasada równego traktowania wykonawców. Zasada ta oznacza jednakowe traktowanie wykonawców na każdym etapie postępo- wania, bez stosowania przywilejów, ale tak- że środków dyskryminujących wykonawców ze względu na ich właściwości. Jej przestrze- ganie polega na stosowaniu jednej miary do […] uprawdopodobnienie naruszenia uczci- wej konkurencji nie może ograniczyć się do twierdzeń wykonawcy, przesuwając w ten spo- sób cały ciężar dowodzenia wyłącznie na za- mawiającego, przy założeniu, iż jeśli nie udo- wodni on tezy przeciwnej, należy uznać daną okoliczność za wystarczająco wykazaną. Prze- czy to zarówno kontradyktoryjnemu charak- terowi postępowania odwoławczego jak i roz- kładowi ciężaru dowodu art. 6 kc. […] 21 Rozdział 1 Skarżący ma zatem rację co do zasady, iż od- wołujący winien był udowodnić zasadność swoich zarzutów. Nie oznacza to jednak, iż twierdzenia skar- żącego o braku przeprowadzenia skuteczne- go dowodu są trafne. Trzeba bowiem zwrócić uwagę i na ten aspekt, z którego wynika, że dla uznania, że zamawia- jący naruszył powołany przepis wystarczają- cym jest jedynie wykazanie, że opisując przed- miot zamówienia dokonał on tego w sposób, który jedynie potencjalnie mógłby utrudniać uczciwą konkurencję, nie jest tym samym konieczne udowodnienie realnego uniemoż- liwienia takiej konkurencji. Dlatego też nie jest konieczne ze strony odwołującego wyka- zywanie w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, iż zamawiający poprzez poszcze- gólne zapisy utrudnił uczciwą konkurencję. Wystarczającym jest jedynie, iż opis będący częścią siwz, zawiera zapisy, które mogłyby ją utrudnić, potencjalnie jej zagrozić […] Ograniczenie uczciwej konkurencji jest nie- dopuszczalne, z tym że zakaz nie dotyczy konkurencji jako takiej. Dopuszczalne są warunki brzegowe jeśli są one możliwe do spełnienia przez przeciętnego wykonawcę (wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 7 kwietnia 2009 r., III CA 88/09). […] Sformułowanie kryteriów oceny ofert stanowi niewątpliwie jedną z fundamentalnych czyn- ności zamawiającego, dlatego też winna być ona dokonana z poszanowaniem zasady wyra- żonej w art. 7 ust. 1 pzp. Zakazane są zatem ta- kie kryteria oceny ofert, które, wprawdzie nie bezpośrednio, lecz pośrednio i potencjalnie mogą wpłynąć na ograniczenie konkurencji. 22 Stwierdzenie, że takie potencjalne zagro- żenie ma miejsce, a  warunki oceny ofert nie dają realnej możliwości konkurowania z ofertą T. SA legły u podstaw kwestiono- wanego orzeczenia Izby. Izba przy tym uzna- ła za wystarczające argumenty przytoczone przez odwołującego, zaś argumenty zamawia- jącego oceniła jako niewystarczające, czemu dała wyraz w treści uzasadnienia wyroku. Przyjmuje się też, a stanowisko to nie budzi sprzeciwu tut. Sądu, że zamawiający, działa- jąc w granicach ustawy, może precyzować warunki zamówienia publicznego poprzez określenie kryteriów (tu: głównie czasowych) o ile nie są one wymogami zbędnymi i wygó- rowanymi. Ograniczenie uczciwej konkuren- cji jest niedopuszczalne, z tym że zakaz nie dotyczy konkurencji jako takiej. Dopuszczal- ne są warunki brzegowe jeśli są one możliwe do spełnienia przez przeciętnego wykonaw- cę (wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Są- czu z dnia 7 kwietnia 2009 r., III CA 88/09). Reasumując dyskryminacja wykonawców może przybrać różną formę, także formę sprecyzowania kryteriów oceny ofert w spo- sób typujący jednego z  nich na fawory- ta przetargu. Mamy wówczas do czynienia z dyskryminacją pośrednią. 10. Wyrok SO w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2011 r., XXIII Ga 380/11, LEX nr 1222136, oddalający skargę odwołującego od wyroku KIO z dnia 6 maja 2011 r., KIO 841/11, LEX nr 821619 • uczciwa konkurencja • osoby biorące udział w postępowaniu Zasada zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców Odnośnie powołanych w skardze zarzutów merytorycznych, w pierwszej kolejności wska- zać należy, iż główną ideą i podstawą usta- nowienia prawa zamówień publicznych było zapewnienie wszystkim podmiotom przystępu- jącym do postępowań o uzyskanie zamówień równych szans na każdym etapie tego postępo- wania. W tym celu do ustawy wprowadzono szereg uregulowań stanowiących o konieczno- ści zachowania przez uczestników postępowań zasad uczciwej konkurencji. W szczególności o tychże zasadach stanowią przepisy art. 7, 15, 17, 24, 89 pzp. Przepisy te wprowadzają obowiązki zarówno po stronie zamawiające- go, jak i pozostałych uczestników postępowa- nia. Przy ujawnieniu bowiem naruszeń przez osoby wykonujące czynności w postępowaniu lub przez wykonawców zasad uczciwej kon- kurencji wskazanych w tychże przepisach, za- mawiający ma obowiązek wyeliminować takie osoby i wykonawców z dalszych etapów po- stępowania. Wskazać jednak należy, iż prze- pisy pzp nie stanowią o konieczności udowod- nienia okoliczności naruszenia zasad uczciwej konkurencji. Przepisy te wprowadzają bowiem zasadę, iż już w przypadku zajścia pewnych sy- tuacji faktycznych – np. posługiwania się pew- nymi osobami, które pozostają z wykonawcą w takim stosunku, że może to jedynie budzić wątpliwości, co do bezstronności tych osób – bez konieczności dowodzenia przekazania przez te osoby pewnych informacji czy wie- dzy, istnieje już, podstawa do wyłączenia lub wykluczenia i wyłączenie to lub wykluczenie jest obowiązkiem, tj. skierowanym do zama- wiającego przez przepisy pzp nakazem wyłą- czenia lub wykluczenia. 11. Wyrok SO w Białymstoku z dnia 10 listopada 2010 r., II Ca 785/10, oddalający skargę zamawiającego od wyroku KIO z dnia 10 września 2010 r., KIO 1001/10 • uczciwa konkurencja • stosowanie reguł przyjętych w SIWZ • wskazanie konkret- nego produktu Przejawem zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania jest związanie zama- wiającego informacjami istotnymi dla dane- go postępowania podanymi do wiadomości wykonawców. W konsekwencji zamawiają- cy nie może dowolnie zmieniać warunków udziału w postępowaniu, a postanowienia SIWZ może zmieniać jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W orzecznic- twie wskazuje się, iż w sytuacji obiektywnej potrzeby zamawiającego nie stanowi ograni- czenia konkurencji wskazanie konkretnego produktu, który może być dostarczony przez kilku dostawców (zob. wyrok KIO z dnia 22.03.2010 r., KIO/UZP 169/10). 12. Wyrok SO w Katowicach z dnia 27 maja 2010 r., XIX Ga 110/10, LEX nr 1713455, oddalający skargę odwołującego od wyroku KIO z dnia 19 stycznia 2010 r., KIO/UZP 1717/09, LEX nr 575247 • uczciwa konkurencja • termin płatności Odnosząc się z kolei do ostatniego z zarzutów, stwierdzić należy, że wprowadzenie 60-dnio- 23 Rozdział 1 wego terminu płatności nie może być uznane za naruszenie art. 7 ust. 1 oraz 2 Pzp, tj. za przy- gotowanie i przeprowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia w sposób nie zapew- niający zachowania uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców. Powyższy wymóg obowiązywał wszakże każdy podmiot przystępujący do postępowania w przedmio- cie udzielania niniejszego zamówienia, a za- tem brak podstaw by twierdzić, iż był on prze- jawem nierównego traktowania wykonawców. W ocenie Sądu Okręgowego ten sposób okre- ślenia terminu płatności nie stanowi również naruszenia obowiązku uczciwej konkuren- cji. Odwołujący się argumentował, iż tego typu warunek wprowadzony przez zamawia- jącego stanowi faktyczne wyeliminowanie z możliwości ubiegania się o zamówienie wy- konawców, którzy nie dysponują bardzo du- żym wolnym kapitałem, płynnością finanso- wą i zdolnością kredytową. Podkreślić należy, iż każdy z wymogów wskazanych przez zama- wiającego zawęża grupę potencjalnych wy- konawców, ograniczając tym samym dostęp pozostałym podmiotom. W konsekwencji ar- gument ten w żaden sposób nie może świad- czyć o ukształtowaniu postępowania w sposób naruszający wymogi uczciwej konkurencji. 13. Wyrok SO w Poznaniu z dnia 1 kwietnia 2010 r., X Ga 44/10, LEX nr 1713443, oddalający skargę odwołującego od wyroku KIO z dnia 18 grudnia 2009 r., KIO/UZP 1565/09, LEX nr 549467 • uczciwa konkurencja • równe traktowa- nie • ocena według wskazanych kryteriów 24 Nie sposób jednak nie zauważyć, iż reflek- sje skarżącego w zakresie naruszenia zasad wyrażonych w art. 7 ustawy Pzp jako spro- wadzające się do zaniżenia ceny przez wy- konawcę I. spółkę z ograniczoną odpowie- dzialnością z siedzibą w W., sprowadzały się jedynie do niczym nie popartych tez skar- żącego. W ocenie Sądu Okręgowego, wezwanie tego wykonawcy do złożenia wyjaśnień nie stano- wiło naruszenia zasady równego traktowa- nia wykonawców. Brak jest bowiem w tym zakresie jakichkolwiek uchybień pozwalają- cych na przyjęcie, że zamawiający stosował różne kryteria przy ocenie złożonych ofert, a w szczególności, aby dokonywał oceny ich warunków według kryteriów odmiennych aniżeli te, które zostały sprecyzowane i były wykonawcom znane jako podane w SIWZ. Wszystko to prowadzi do konstatacji, iż po- stępowanie o zamówienie publiczne prowa- dzone było w sposób przejrzysty. KOMeNtaRZ dO ROZdZiałU 1 Pojęcie i treść zasad Wyrażone w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2164) dwie współistniejące i uzupeł- niające się zasady: uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców, uważane są za fundamentalne zasa- dy prawa zamówień publicznych, przez pryzmat których winny być postrzegane wszystkie czynności prowadzone w celu Zasada zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców wyłonienia wykonawcy realizującego za- mówienie publiczne. Z przepisu tego wynika, że zamawiają- cy przygotowuje i przeprowadza postę- powanie o udzielenie zamówienia w spo- sób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wy- konawców. Wspomniany przepis stanowi klauzulę generalną1, nie wyrażając wprost konkretnych praw i obowiązków podmio- tów zaangażowanych i zainteresowanych postępowaniem, ale wprowadzając uni- wersalne reguły, których treścią jest prze- prowadzenie postępowania w sposób obiektywny i gwarantujący poszanowanie praw uczestników, z zachowaniem uczci- wości oraz dobrych praktyk i obyczajów, chociażby nie były one wprost wyartyku- łowane w ustawie jako określone prawa i obowiązki któregokolwiek z podmiotów. Zasady te w założeniu pozwalają na na- bycie niezbędnych zamawiającemu dóbr z uwzględnieniem paradygmatu dzia- łania celowego, oszczędnego i zmie- rzającego do uzyskania jak najlepszych efektów z danych nakładów – przez ot- warcie się na szeroką rynkową konkuren- cję – przy optymalnym doborze metod 1 Por. wyrok SO w Olsztynie z dnia 15 listopada 2012 r., V Ga 106/12: „Jedną z tych zasad, i to decydującą w tym przypadku, jest zasada uczci- wej konkurencji określona w art. 7 p.z.p. Jak każ- da zasada prawna nadaje konkretnym przepisom kierunek interpretacyjny, a więc ułatwia ich wy- kładnię. Tym samym w razie wątpliwości rozstrzy- ga o sposobie stosowania poszczególnych przepi- sów ustawy”. i środków służących osiągnięciu założo- nych celów2 oraz jednocześnie w sposób transparentny i zapewniający dostęp do zamówienia każdemu zainteresowanemu podmiotowi na równych zasadach. Zasady te obowiązują zarówno na etapie przygotowywania postępowania o udzie- lenie zamówienia publicznego, jak i w cza- sie jego przeprowadzania, a nawet po jego zakończeniu, np. jeśli chodzi o dostęp do informacji o zamówieniu i jego wykonaniu. Prawem każdego – jako podmiotu, którego wspólnym dobrem jest państwo i wszelkie sfery jego działania, w tym także wydatko- wanie środków publicznych – jest dostęp do informacji o tym, jak te środki są wyda- wane, a także do partycypowania w moż- liwości odpłatnego świadczenia dóbr na rzecz jednostek publicznych. W sferze publicznej wyłączona jest bowiem, cha- rakterystyczna dla sfery prywatnej, swobo- da w doborze kontrahenta, z którym za- warta zostanie umowa, a także dowolność sposobu, w jaki wyłoniony zostanie part- ner i jak ukształtowane zostaną wzajem- 2 Por. art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.), który prze- widuje, że wydatki publiczne powinny być doko- nywane: 1) w sposób celowy i oszczędny, z za- chowaniem zasad: a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, b) optymalnego do- boru metod i środków służących osiągnięciu za- łożonych celów; 2) w sposób umożliwiający ter- minową realizację zadań; 3) w wysokości i ter- minach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań. 25 Rozdział 1 ne stosunki3. Zasady te są zatem wyrazem działania państwa w sposób demokratycz- ny, przejrzysty, gwarantujący udział oby- wateli w funkcjonowaniu sfery publicznej. Realizacja zasady uczciwej konkuren- cji w postępowaniu o zamówienie pub- liczne oznacza potencjalną, lecz jedno- cześnie rzeczywistą możliwość uzyskania zamówienia przez wielu odpowiednio wykwalifikowanych wykonawców, którzy działając zgodnie z przepisami, a także re- gułami pozaprawnymi i dobrymi obycza- jami, mogą złożyć w warunkach konku- rencyjnych swoje oferty. Przyjmuje się, że zasada równego trakto- wania wykonawców wyraża postulat jed- nakowego traktowania wszystkich pod- miotów, które znajdują się w identycznej sytuacji (oraz ewentualnie – traktowa- nia odmiennie sytuacji odmiennych). Jej wyrazem jest zakaz zarówno stosowania przywilejów i preferencyjnego traktowa- nia jednego lub więcej podmiotów, jak i zawierania w postępowaniu elementów o charakterze dyskryminującym. Przejawem jej stosowania jest równy dla wszystkich dostęp do informacji o zamó- wieniu i jego wymaganiach (naruszenie tej zasady będzie się wyrażać np. wcześniej- szym przekazaniem istotnych dla postę- powania informacji, które pozwolą wy- konawcy na lepsze przygotowanie oferty, szczególnie wtedy, gdy wymaga ona okre- ślonego wkładu koncepcyjnego), ustalo- ne a priori i niezmienne warunki udzia- łu w postępowaniu oraz kryteria oceny ofert (przykładowo zastosowana po ter- minie składania ofert nadmiernie życz- liwa interpretacja specyfikacji istotnych warunków zamówienia, która nie będzie znajdowała podstawy w jej dosłownym brzmieniu, może stanowić naruszenie tej zasady4), wreszcie takie same reguły we- ryfikacji spełniania postawionych wyma- gań oraz konsekwencje ich niespełnienia. Częścią zasady uczciwej konkurencji jest także paradygmat prowadzenia postępo- wania w sposób zgodny z regułami lojal- ności kontraktowej, z uwzględnieniem dobrych obyczajów i uczciwych praktyk w działalności gospodarczej czy zawo- dowej. Ustawa – Prawo zamówień pub- licznych wielokrotnie wprost konkrety- zuje działania i zaniechania naruszające powyższe reguły jako niedopuszczalne, w szczególności: nakazując odrzucenie ofert, których złożenie stanowi wyraz czynu nieuczciwej konkurencji (art. 89 ust. 1 pkt 4 p.z.p.), przewidując wyklu- czenie wykonawców, którzy wykonywali bezpośrednio czynności związane z przy- gotowaniem postępowania, jeśli uzna się, że narusza to konkurencję (art. 24 ust. 2 pkt 1 p.z.p.), czy zakładając wykluczenie wykonawców należących do jednej grupy kapitałowej (art. 24 ust. 2 pkt 5 p.z.p.). Wskazuje się, że obowiązek zapewnienia zasady równego traktowania i uczciwej 3 Por. wyrok KIO z dnia 21 czerwca 2011 r., KIO 1231/11, Portal UZP. 4 Por. wyrok KIO z dnia 24 października 2014 r., KIO 2076/14, LEX nr 1566711. 26 Zasada zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców konkurencji w postępowaniu spoczywa na zamawiającym, a nie na wykonaw- cach5. Oznacza to, że to zamawiający obowiązany jest tak ukształtować postę- powanie, by w jego czynnościach opisane w art. 7 ust. 1 p.z.p. zasady zostały zacho- wane, ale także by w toku postępowania ewentualne naruszenia tych zasad przez wykonawców zostały dostrzeżone i wska- zane jako nieakceptowalne. Obejmuje to również obowiązek wykony- wania w postępowaniu po stronie zama- wiającego czynności przez osoby zapew- niające bezstronność i obiektywizm. To zamawiający bowiem jest dysponentem postępowania, w jego rękach spoczywają przewidziane w ustawie instrumenty (wy- kluczenie wykonawcy z postępowania, odrzucenie oferty, wybór oferty) i to on aktywnie je stosuje. Perspektywa wyko- nawcy, w której wyraża się zasada uczci- wej konkurencji, obejmuje obowiązek po- wstrzymania się od nieuczciwych praktyk rynkowych, a także tego rodzaju działań, które – jakkolwiek nie są zakazane – sta- nowią wyraz nieetycznego czy w inny spo- sób negatywnie ocenianego zachowania. Płaszczyzny zastosowania zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania Wyrazem zasad określonych w art. 7 ust. 1 p.z.p. jest transparentność postę- powania i pełen dostęp do informacji 5 Wyrok SO w Olsztynie z dnia 15 listopada 2012 r., V Ga 106/12. o istotnych okolicznościach go dotyczą- cych. Zadaniem zamawiającego jest za- pewnienie jednakowego, równoczesne- go dostępu do informacji o zamówieniu, co znajduje wyraz w obowiązku opub- likowania odpowiednich ogłoszeń oraz upublicznienia informacji o warunkach zamówienia (a także możliwości fakulta- tywnego zamieszczenia ogłoszeń w nie- obowiązkowych publikatorach – art. 11 ust. 5, art. 12 ust. 5 p.z.p., opublikowa- nia informacji w Internecie i prasie), kry- teriach oceny oferty i postanowieniach przyszłej umowy (udostępnienia specy- fikacji istotnych warunków zamówienia). Oznaką obowiązku zachowania przez za- mawiającego zasad uczciwej konkuren- cji oraz równości jest także jego związa- nie podanymi do wiadomości publicznej (wiadomości wykonawców) informacjami istotnymi dla danego postępowania. Po- stanowienia dotyczące warunków udzie- lenia zamówienia, w tym ogłoszeń i spe- cyfikacji istotnych warunków zamówienia, może on zmieniać jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach i przy za- łożeniu przedłużenia terminu składania ofert, jeśli jest to niezbędne (wyrok SO w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r., V Ca 3065/13). Po otwarciu oferty jaka- kolwiek, nawet logiczna i zmierzająca do oczywistej racjonalizacji niedoskonałych postanowień specyfikacji modyfikacja jej treści, w tym nadanie jej takiego rozumie- nia, które nie wynika z jej brzmienia i do- puszczalnej wykładni, jest zabroniona. Jak podkreślono w jednym z orzeczeń KIO, 27 Rozdział 1 niedopuszczalna jest przy tym taka inter- pretacja specyfikacji istotnych warunków zamówienia na etapie oceny ofert, która – jakkolwiek racjonalna i mająca na celu naprawienie niedoskonałości postępowa- nia – pozostaje w sprzeczności z treścią tego dokumentu6. Podobnie w kolejnym orzeczeniu KIO podkreśliła, że zgodnie z art. 91 ust. 1 p.z.p. zamawiający wybiera ofer- tę najkorzystniejszą na podstawie kryte- riów oceny ofert określonych w specyfi- kacji istotnych warunków zamówienia. Określenie kryteriów oceny ofert w rozu- mieniu wskazanego przepisu to nie tylko opis kryteriów, lecz także ich znaczenie i sposób oceny ofert. Odmienna wykład- nia prowadziłaby do absurdu, ponieważ pozwalałaby zamawiającemu na dowol- ne odstępstwa od zasad oceny ofert, któ- re sam ustanowił w specyfikacji istotnych warunków zamówienia7. Zasada równego traktowania realizuje się także w zakresie opisu przedmiotu zamó- wienia, który – służąc realizacji uzasad- nionych potrzeb zamawiającego, determi- nowanych celami, dla jakich nabycie jest dokonywane – w warunkach konkuren- cyjnego rynku, oferującego szeroką pale- tę rozwiązań (bogatej sfery podażowej), nie może przysłaniać obowiązku dopusz- czenia spektrum różnych przedmiotów, 6 Wyrok KIO z dnia 18 czerwca 2015 r., KIO 1205/15, Portal NP. 7 Wyrok KIO z dnia 24 października 2014 r., KIO 2076/14, LEX nr 1566711. 28 a nie tylko jednego, wybranego przez za- mawiającego. Sporządzenie opisu przedmiotu zamó- wienia stanowi jeden z najbardziej ne- wralgicznych etapów postępowania, mo- gących mieć wpływ na naruszenie zasady wyrażonej w art. 7 ust. 1 p.z.p. Ten ele- ment związany z przygotowaniem postę- powania może mieć, i zazwyczaj ma, za- sadniczy wpływ na kształt postępowania, a następnie zasady wyboru wykonawcy, któremu zostanie udzielone zamówienie publiczne. Poza pozytywnymi przesłankami okre- ślającymi sposób dokonania opisu przed- miotu zamówienia, wyrażonymi w art. 29 ust. 1 p.z.p., ustawodawca wprowa- dził przesłanki negatywne, stwierdza- jąc, że przedmiotu zamówienia nie moż- na opisywać w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję (art. 29 ust. 2 p.z.p.), ani – co do zasady – przez wskazanie znaków towarowych, patentów lub pochodzenia. Przedmiotu zamówie- nia nie wolno zatem opisywać w sposób, który mógłby bezpośrednio lub pośred- nio wskazywać na produkt lub producen- ta, w szczególności nie wolno: wskazywać konkretnych produktów, używać nazw własnych, handlowych, numerów kata- logowych, nazwy modelu lub typu cha- rakterystycznych dla danego produktu lub producenta. Nie jest także dopuszczalne określanie sposobu wytwarzania produk- tu wskazującego na konkretnego produ- centa, przykładowo poprzez wskazanie charakterystycznej technologii, patentu Zasada zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców lub znaku towarowego lub zestawienie cech (parametrów, właściwości, funkcji, wymaganych akcesoriów), które są właś- ciwe tylko dla określonego produktu. Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, w której taki opis jest uzasadniony specy- fiką przedmiotu zamówienia i zamawiają- cy nie może opisać przedmiotu zamówie- nia za pomocą dostatecznie dokładnych określeń, a wskazaniu takiemu winno wtedy towarzyszyć sformułowanie „lub równoważne” (art. 29 ust. 3 p.z.p.). Powołane przepisy, zawierające pozytyw- ne i negatywne przesłanki, służą realiza- cji zasady uczciwej konkurencji oraz rów- nego traktowania wykonawców (a co za tym idzie – zasady równego dostępu do zamówienia). Określenie w art. 29 ust. 2 p.z.p. negatywnych przesłanek do- konywania opisu przedmiotu zamówienia odnosi się bezpośrednio do zasady gwa- rantującej ochronę uczciwej konkurencji. W uzasadnieniu wyroku SO w Lublinie z dnia 9 listopada 2005 r., II Ca 587/05, LEX nr 570334, czytamy, że: „Zamawia- jący nie może więc określać przedmiotu zamówienia w sposób, który utrudniał- by uczciwą konkurencję. Oznacza to ko- nieczność eliminacji z opisu przedmiotu zamówienia wszelkich sformułowań, które mogłyby wskazywać na konkretnego wy- konawcę, bądź też które eliminowałyby konkretnych wykonawców, uniemożliwia- jąc im złożenie oferty lub powodowałyby sytuację, w której jeden z zainteresowa- nych wykonawców byłby bardziej uprzy- wilejowany od pozostałych”. Działaniem wbrew zasadzie uczciwej konkurencji jest więc na tyle rygorystycz- ne określenie wymagań, jakie powinien spełnić przedmiot zamówienia, że nie jest to uzasadnione obiektywnymi potrzeba- mi zamawiającego, a jednocześnie ogra- nicza krąg potencjalnych wykonawców zdolnych do wykonania zamówienia. Na- leży podzielić pogląd wyrażony przez Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, że zamawia- jący ma prawo wymagać pewnych stan- dardów technicznych i jakościowych, o ile nie są wymogami zbędnymi i wygórowa- nymi (tak: wyrok SO w Nowym Sączu z dnia 7 kwietnia 2009 r., III CA 88/09, LEX nr 532694). Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku SO w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r., V Ca 3065/13, w zakresie realizacji zasa- dy uczciwej konkurencji na etapie spo- rządzania opisu przedmiotu zamówienia chodzi o konieczność eliminacji wszel- kich sformułowań, które mogłyby wska- zywać na konkretnego wykonawcę bądź też eliminowałyby konkretnych wykonaw- ców, uniemożliwiając im złożenie oferty, lub powodowałyby sytuację, w której je- den z zainteresowanych wykonawców byłby bardziej uprzywilejowany od po- zostałych. Nie jest dopuszczalne opisy- wanie przedmiotu zamówienia na pod- stawie katalogów jednego producenta, opis taki bowiem narusza zasadę kon- kurencyjności i równego dostępu do za- mówienia. Określenie przedmiotu zamó- wienia w sposób, który wskazywałby na konkretnego producenta, nie stanowi na- 29 Rozdział 1 ruszenia zasad uczciwej konkurencji tylko wówczas, gdy wynika to z braku możliwo- ści zrealizowania potrzeb zamawiającego przez inne podmioty. Zakaz, o którym mowa w art. 29 ust. 2 p.z.p., zostanie na- ruszony, gdy w opisie przedmiotu zamó- wienia zamawiający użyje oznaczeń czy parametrów wskazujących konkretnego producenta (dostawcę) lub konkretny pro- dukt, działając w ten sposób wbrew zasa- dzie obiektywizmu i równego traktowania wszystkich podmiotów ubiegających się o zamówienie publiczne. Przy czym, dla uznania, że zamawiający naruszył prze- pis art. 29 ust. 2 p.z.p., wystarczające jest wykazanie, że opisując przedmiot zamó- wienia, dokonał on tego w sposób, któ- ry jedynie potencjalnie mógłby utrudniać uczciwą konkurencję, nie jest tym samym konieczne udowodnienie realnego unie- możliwienia takiej konkurencji (tak wy- rok SO w Nowym Sączu z dnia 7 kwiet- nia 2009 r., III CA 88/09, LEX nr 532694; wyrok SO w Krakowie z dnia 27 czerwca 2012 r., XII Ga 152/12). Należy jednak podkreślić, że wskazywa- nego rozumienia uczciwej konkurencji nie należy pojmować wyłącznie w katego- riach nakazu obniżania jakości i uzasadnio- nych wymagań, uczciwa konkurencja nie może być bowiem pojmowana jako hamu- lec działań rozwojowych, innowacyjnych czy doskonalących produkt, lecz przede wszystkim jako klasyczna zasada, zgodnie z którą wygrać powinien najlepszy. Przygotowując postępowanie, zama- wiający określa w warunkach zamówie- 30 nia swoje wymagania odnoszące się do przedmiotu zamówienia (przedmiotowe), sposobu realizacji zamówienia (kontrak- towe) oraz wykonawcy mającego reali- zować zamówienie (podmiotowe). Za- mawiający winien określić, w jaki sposób wykonawcy mają potwierdzić spełnianie postawionych wymagań. Po otrzymaniu ofert, zgodnie z ukształtowanymi zasa- dami, zamawiający weryfikuje spełnianie wymagań przez wykonawców i – stosow- nie do wyników tej oceny – podejmuje decyzje co do udzielenia zamówienia, wykluczenia określonych wykonawców lub odrzucenia ich ofert. Zadaniem zamawiającego jest postawie- nie w ogłoszeniu oraz specyfikacji istot- nych warunków zamówienia warunków udziału w postępowaniu oraz określe- nie dokumentów służących do ich zba- dania. Warunki udziału w postępowaniu służą uprawdopodobnieniu zamawiające- mu, że zamówienie zostanie zrealizowane w sposób bezpieczny i niezakłócony oraz że wykonawca, który posiada wymagane zasoby, podoła wykonaniu przedmiotu zamówienia w danym postępowaniu. Isto- tą warunku udziału w postępowaniu jest zatem możliwość zapewnienia realizacji zamówienia przez wykonawcę dającego rękojmię i gwarancję poprawnego wyko- nania zamówienia. Przepis art. 22 ust. 4 p.z.p. wyraża wyma- ganie, by opis sposobu dokonania oceny spełniania warunków udziału w postępo- waniu, wyartykułowany na gruncie kon- kretnego postępowania, był związany Zasada zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców z przedmiotem zamówienia oraz do niego proporcjonalny. W orzecznictwie wska- zuje się, że zamawiający może w ogó- le nie precyzować warunków, o których mowa w art. 22 ust. 1 pkt 2–4 p.z.p., jed- nak formułując je, nie może przekroczyć ram wynikających z art. 22 ust. 4 i art. 7 ust. 1 p.z.p. Istotny interes zamawiającego, jakim jest nabycie przedmiotu zamówienia, nie może nadmiernie przysłaniać obowiązku respektowania zasad postępowania, tj. za- pewnienia konkurencyjności, realizacji za- sady równego traktowania oraz uczciwej konkurencji – dlatego w orzecznictwie wskazuje się na konieczność zachowania równowagi między zapewnieniem konku- rencyjności i umożliwieniem relatywnie szerokiemu kręgowi wykonawców ubie- gania się o zamówienie a uzasadnionym interesem zamawiającego, jakim jest bez- pieczna i niezakłócona realizacja zamó- wienia (np. wyrok SO w Krakowie z dnia 8 lipca 2014 r., II Ca 2332/13). Dyskryminacja wykonawców może przy- brać różną formę, także formę sprecy- zowania kryteriów oceny ofert w sposób typujący jednego z nich na faworyta prze- targu (por. wyrok SO w Krakowie z dnia 27 czerwca 2012 r., XII Ga 152/12). Tym- czasem kryteria oceny ofert nie mogą w sposób nieuzasadniony traktować w spo- sób uprzywilejowany lub dyskryminować określonych lub niektórych wykonawców. Jako przykład naruszenia zasad można wskazać ocenę terminu realizacji zamó
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zamówienia publiczne. Orzecznictwo sądów okręgowych w latach 2010-2015 z komentarzem
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: