Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00194 007004 19930078 na godz. na dobę w sumie
Zapach pomarańczy. Życie dominikańskie z innej perspektywy - ebook/pdf
Zapach pomarańczy. Życie dominikańskie z innej perspektywy - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 212
Wydawca: W drodze Język publikacji: polski
ISBN: 9788379060177 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> religia i rozwój duchowy
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Zapach pomarańczy to opowieść o Zakonie Kaznodziejskim, jakiej jeszcze nie było. Zostajemy wciągnięci w intrygujący i nieznany dotąd świat dominikańskich klasztorów. To nie tylko osiem wieków niezwykłej duchowości, ale także charakterystycznego poczucia humoru, który należy do głównych znaków rozpoznawczych braci Świętego Dominika.

Autorzy podjęli szalone ryzyko. Co w końcu myśleć o setce anegdot, które nie zawsze przedstawiają zakonników w pozytywnym świetle? Jak przejść spokojnie obok dominikanów planujących na siebie zamachy, gnębiących jezuitów, podszywających się pod paulinów, uzdrawiających okładami z ziemniaków, eksperymentujących z kwasem azotowym czy zapraszających do swoich klasztorów kryminalistów? A może jednak kryje się w tym uroczy podstęp dominikańskiej radości? Czy istnieje lepszy sposób, by opowiedzieć o pięknie życia, niż sięgnięcie do jednej z boskich cech, jaką jest poczucie humoru?

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Mistrz Reginald tak bardzo miłował zakon, że kiedy brat Mate- usz zapytał go: „Czy nie odczuwasz niechęci do tego habitu, który przyjąłeś?”, on ze spuszczoną głową odrzekł: „Sądzę, że nie mam żadnej zasługi, żyjąc w tym zakonie, gdyż znajduję w nim zbyt wiele radości”. „Zapach pomarańczy” to opowieść o Zakonie Kaznodziejskim ja- kiej jeszcze nie było. Zostajemy wciągnięci w intrygujący i nieznany dotąd świat dominikańskich klasztorów. To nie tylko osiem wieków niezwykłej duchowości, ale także charakterystycznego poczucia humoru, który należy do głównych znaków rozpoznawczych braci świętego Dominika. Autorzy podjęli się szalonego ryzyka. Co w końcu myśleć o setce anegdot, które nie zawsze przedstawiają zakonników w pozytyw- nym świetle? Jak przejść spokojnie obok dominikanów planujących na siebie zamachy, gnębiących jezuitów, podszywających się pod paulinów, okradających zmarłych braci, uzdrawiających okładami z ziemniaków, eksperymentujących z kwasem azotowym czy za- praszających do swoich klasztorów kryminalistów? A może jednak kryje się w tym uroczy podstęp dominikańskiej radości? Czy istnieje lepszy sposób, by opowiedzieć o pięknie życia, niż sięgnięcie do jed- nej z Boskich cech, jaką jest poczucie humoru? S z y m o n P o p ł a w s k i O P K r z y s z t o f P a ł y s O P K r z ySz tOf Pały S OP Sz ymOn P OPł awSK i OP Z a pach pomar aNcZy życie dominikańskie z innej perspektywy Krzysztof Pałys OP W zakonie zajmował się najbardziej odpowiedzial- nymi zadaniami: podnosił jakość wielu toalet, po- szerzał przestrzeń życiową odgarniając mopem zanieczyszczenia pyliste, przy licznych zlewozmy- wakach nadawał połysk tysiącom talerzy. Przez dziesięć miesięcy pełnił funkcję krajowego duszpas- terza „Szkoły Rodzenia”, co uważa za swój naj- większy duszpasterski sukces. Gorliwie wypeł- niał powierzone mu obowiązki gotując wodę na herbatę oraz przynosząc na spotkania multime- dialny rzutnik. Przejechał autostopem czterdzieści tysięcy ki- lometrów odwiedzając dwadzieścia trzy kraje. Autor książki „Ludzie 8 dnia. Autostopem do Mat- ki Teresy”, która w 2013 r. została wybrana najlep- szą książką katolicką (portal literacki Granice.pl). Pracuje jako duszpasterz powołań. Szymon Popławski OP W zakonie, ze zmiennym powodzeniem, wyko- nywał różne prace. Między innymi prowadził ka- techezę w szkole podstawowej. To właśnie wtedy osiągnął swój największy sukces dydaktyczno-dusz- pasterski, gdy jedna z uczennic po kilku miesiącach intensywnej nauki opanowała sztukę wykonywania znaku krzyża. Stopem przejechał niewiele kilome- trów, odwiedzając tylko kilka miast w Polsce. Nie napisał wcześniej żadnej książki, jednak miłość do literatury nie jest mu obca, co udowodnił zakłada- jąc profil na Facebooku. Absolwent Szkoły Retoryki UJ. Na co dzień głosi Ewangelię jako rekolekcjonista. © Copyright for this edition by Wydawnictwo W drodze, 2015 Redaktor Lidia Kozłowska Redakcja techniczna Justyna Nowaczyk Projekt okładki i stron tytułowych Alicja Maliszewska Ilustracje Jarosław Kozłowski Fotografi e na okładce Marcin Mituś Krzysztof Pałys OP ISBN 978-83-7906-017-7 Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikanów W drodze sp. z o.o., 2015 ul. Kościuszki 99, 61-716 Poznań tel. 61 852 39 62, faks 61 850 17 82 www.wdrodze.pl sprzedaz@wdrodze.pl Druk i oprawa: Drukarnia KMDRUK, Łódź + Naszym Braciom, bez których żaden z nas nie byłby tym, kim jest. Z wdzięcznością. Wszystkie opisane i narysowane historie wyda- rzyły się naprawdę. Niektóre z nich od daw- na żyją swoim własnym życiem, w związku z tym pewne szczegóły mogły zostać zmienio- ne. W kilku przypadkach zabieg ten zastosowa- liśmy celowo, by uchronić naszych bohaterów przed trudnymi do przewidzenia reakcjami czytelników. Autorzy Wstęp Angielski dominikanin, brat Michael O’Connor, chodził niepocieszony. Od dłuższego czasu, wraz z(cid:7)cenionym spe- cjalistą, którego mu przydzielono do pomocy, pracował nad skomplikowanym projektem modernizacji klasztoru. Widząc smutek na twarzy Michaela, jeden ze współbraci nie wytrzymał i(cid:7)zapytał o(cid:7)powód zmartwienia: – Michaelu, widzę, że czymś się martwisz. – Daj spokój, nie ma o(cid:7)czym mówić. – Wszyscy bracia zauważyli, że coś cię dręczy. Powiedz w(cid:7)końcu, co się stało, na pewno ci ulży. – To trudne do wytłumaczenia – wydusił O’Connor. – Może jednak spróbujesz? Michael westchnął, splatając dłonie przy brodzie, jak- by próbując się skupić. 9 – Widzisz, bracie – zaczął delikatnie, obserwując uważ- nie reakcję współbrata. – Od kilku tygodni współpracuję z(cid:7)Tomem. Przygotowujemy biznesplan na kolejne lata dla naszego klasztoru. – Wiem, przecież został ci przydzielony do pomocy. Jest świetnym specjalistą. Dominikanin głośno westchnął. – Owszem, jest. – Więc to o(cid:7)niego chodzi? – Pomimo najlepszych chęci, codziennych prób prze- kraczania siebie – powoli zaczął mówić Michael – współ- praca z(cid:7)nim jest dla mnie ogromnym wyzwaniem i(cid:7)bar- dzo dużo mnie kosztuje. – Czy brakuje mu jakichś kompetencji? – Nie, posiada je wszystkie. – Jest konfl iktowy? – Przeciwnie, bardzo się stara. – Więc co jest nie tak? – Istnieje pewna rzecz, która bardzo utrudnia naszą współpracę. – Dominikanin na moment zawiesił głos. – Ten człowiek zupełnie nie ma poczucia humoru… Wiadomo, że nasz zakon został założony specjalnie dla głoszenia słowa i(cid:7) zbawienia dusz. Taką deklarację znaj- dziemy we wszystkich wydaniach konstytucji domini- kańskich od roku 1220 aż do czasów współczesnych. Nie 10 jest to jednak zakon pokutny, choć niewątpliwie umar- twienia są ściśle wpisane w(cid:7)jego misję. Niektórzy teolo- dzy nazywali go raczej zakonem oświecania w(cid:7)prawdzie, a(cid:7)św. Katarzyna ze Sieny sławiła go jako radosny. Owa ra- dość stanowi bowiem warunek owocnego apostołowania i(cid:7)powinna występować zarówno u(cid:7)kaznodziei, jak i(cid:7)u(cid:7)na- wróconych. Już pierwszy następca św. Dominika, Jordan z(cid:7) Sak- sonii, dał się poznać jako osoba pełna spontaniczności i(cid:7) poczucia humoru. Jak wspominają współcześni mu dominikanie, wszyscy gorąco pragnęli go słuchać, a(cid:7) on przyciągnął do zakonu ogromną liczbę nowych kan- dydatów. W(cid:7) żywotach braci Vitae fratrum zachowała się historia ilustrująca jego niezwykły sposób patrzenia na świat: Pewnego razu, w(cid:7) 1229 roku, gdy Jordan był w(cid:7) drodze do Genui wraz z(cid:7)towarzyszącą mu gromadą nowicjuszy, podczas odmawiania komplety jeden z(cid:7)nowo przyjętych zaczął chichotać, co widząc, inni szybko mu zawtórowali. Któryś ze starszych braci natychmiast ich upomniał i(cid:7)za pomocą znaków kazał im się uspokoić. Ci jednak śmiali się coraz głośniej. Zaraz po zakończeniu komplety Jordan zwrócił się do niego z(cid:7)pytaniem: „Bracie, któż cię uczynił mistrzem moich nowicjuszy? Czy to do ciebie należy ich upominać?”. Potem, zwracając się do pozostałych braci, powiedział: „Najmilsi, śmiejcie się z(cid:7)całych sił, nie bacząc na tego brata – ja daję wam pozwolenie. Naprawdę po- 11 winniście się śmiać i(cid:7) cieszyć, bo uszliście z(cid:7) diabelskiego więzienia. Śmiejcie się przeto, najmilsi, śmiejcie się!”. „Nie mówcie mi o(cid:7) chrześcijanach, którzy nigdy się nie śmieją. To nie mogą być poważni ludzie” – stwierdził je- den ze świętych mnichów. W(cid:7) Sumie teologicznej Tomasz z(cid:7)Akwinu gani ludzi, którzy traktują siebie tak poważnie, że nigdy nie mówią nic śmiesznego, a(cid:7) zamiast tego za- wsze próbują przeszkodzić zabawie bądź wesołości in- nych. Tacy ludzie są nie tylko niemiłym towarzystwem, ale – według Akwinaty – od moralnej strony błądzą. Do- minikański doktor Kościoła pisze: Ludzie bez poczucia humoru sami nie zdobędą się na rozśmieszające słowa, a(cid:7) ciężcy są dla mówiących je, bo głusi na umiarkowane żarty drugich. Dlatego tacy lu- dzie są występni, a(cid:7)Filozof1 przydziela im nazwę tępych i cierpkich. W innym miejscu średniowieczny teolog posuwa się na- wet do stwierdzenia, że nieustanne zachowywanie powa- gi wskazuje na brak cnoty. Do dzisiejszego dnia zdanie dominikanów w(cid:7) tej kwestii nie uległo zmianie. Zmarły 1 Tomasz z(cid:7)Akwinu ma na myśli Arystotelesa, który uważał śmiech za siłę dobrą, która ma także walory poznawcze. 12 w(cid:7)opinii świętości krakowski dominikanin Joachim Bade- ni potwierdził ten pogląd w(cid:7)jednym z(cid:7)udzielonych wy- wiadów: „Myślę, że humor przydaje się do zbawienia. Każdy święty powinien śmiać się z(cid:7) siebie samego, bez daru dystansu wobec siebie nie byłby świętym”. Innym razem przestrzegał młodego zakonnika: „Niech brat uwa- ża na księży niemających poczucia humoru. Prawdopo- dobnie nie mają oni żywego kontaktu z Bogiem”. Brat Joachim słynął z(cid:7)ciętej riposty i(cid:7)niepowtarzalne- go poczucia humoru, wiele osób potwierdzało, że był on przeniknięty Bożą radością. Nieliczni jednak wiedzieli, że zmagał się także z(cid:7)cierpieniem i(cid:7)prowadził duchową wal- kę. Kiedyś jeden ze starszych braci oskarżył go, że swoją postawą gorszy kleryków, wymyślając niestworzone hi- storie, więc pewnie musi już być niespełna władz umysło- wych i(cid:7)miewać na starość omamy. „Czy zdrowy na umyśle człowiek mógłby przekroczyć koło podbiegunowe, jadąc na rowerze i(cid:7)zahaczając o(cid:7)nie kołem?” – padały zarzuty. „Czy można być kimś normalnym, a(cid:7)jednocześnie z(cid:7)po- ważną miną opowiadać ludziom o(cid:7)sposobach na zabicie wawelskiego smoka dzidą, dinozaurach w(cid:7)Myślenicach, niebie pełnym coca-coli, zatopieniu łodzi podwodnej podczas drugiej wojny światowej poprzez nałożenie be- retu na peryskop, a(cid:7) następnie szybkim odkręceniu go? Czy nobliwy zakonnik o(cid:7)arystokratycznym pochodzeniu 13 mógłby przedstawiać się współbratu cierpiącemu na zani- ki pamięci jako ceniony australijski profesor o(cid:7)nazwisku: Alojzy Dupa?” Poczucie humoru jest niewątpliwie poczuciem propor- cji. A(cid:7)tych nie da się jednoznacznie określić. Takie rzeczy się po prostu wyczuwa.(cid:7)Kiedy dziennikarka zapytała bra- ta Joachima, czy miał powodzenie u(cid:7)kobiet, ponieważ był przystojny, odparł: Tego zupełnie u(cid:7)siebie nie widzę, oglądałem swoje zdję- cia. Tak głupiej buzi w(cid:7)życiu nie widziałem. Pusta, bez- nadziejnie długa twarz. Mojej mamie naturalnie bardzo się podobałem, byłem bardzo elegancki. Moim zdaniem natomiast byłem zerem. Jeśli jestem tym, kim jestem, to tylko dzięki zakonowi, formacji dominikańskiej. Tylko i(cid:7)wyłącznie. Postawę brata Joachima Badeniego potwierdza spostrze- żenie Leszka Kołakowskiego, że poczucie humoru wbrew pozorom jest rzadką cechą, zakłada bowiem umiejętność osiągnięcia przez człowieka ironicznego dystansu wzglę- dem samego siebie: Ojciec Adam Studziński, kapelan w(cid:7)armii generała Ander- sa i(cid:7)uczestnik bitwy pod Monte Cassino, zapisał anegdotę sprzed wielu lat, opowiadającą o(cid:7)dwóch innych znakomi- tych współbraciach – błogosławionym Michale Czartory- skim, pochodzącym z(cid:7)rodu książęcego, i(cid:7)wybitnym pro- 14 fesorze Józefi e Bocheńskim. Podobno bardzo się różnili, a(cid:7)według niektórych nawet nie lubili. Brat Józef pytany, co robi w(cid:7) nowicjacie dominikanów książę, odpowiadał: – Czyści ustępy. Według Mistrza Eckharta, im wyżej stoi jakiś święty, tym większa jest jego radość. Kiedy więc brat Jordan z(cid:7)Sakso- nii wspominał Dominika, stwierdził, że głosił on praw- dę nie tylko słowem i(cid:7)przykładem, ale również poprzez radość: Ponieważ radość serca radosnym czyni także oblicze, pogodna równowaga jego wnętrza wyrażała się na ze- wnątrz przez objawy dobroci i(cid:7) wesołość twarzy. Wła- śnie ze względu na tę radość bardzo łatwo zdobywał on miłość ludzką, od pierwszego wejrzenia wkradał się do wszystkich serc. Błogosławiona Cecylia, dominikańska mniszka, doda- je: „z jego czoła i(cid:7)rzęs bił jakiś blask, który u(cid:7)wszystkich wzbudzał cześć i(cid:7)miłość dla niego. Zawsze był uśmiech- nięty i(cid:7)radosny”. Skutkiem radości jest często poczucie humoru, które niewątpliwie daje człowiekowi dystans do siebie i(cid:7)świa- ta, w(cid:7)którym żyje. Być może więc powinniśmy się modlić także o(cid:7) łaskę rozumienia żartów, która przywraca rze- czom właściwe proporcje? Człowiek wolny potrafi śmiać 15 się z(cid:7)samego siebie, bo wie, że nie jest taki, jakim widzą go ludzie, lecz taki, jakim stworzył go Bóg. W(cid:7) dziejach Kościoła nie brakowało tendencji kanoni- zujących smutek. Najbardziej znana herezja to jansenizm, który rozwijał się w(cid:7)XVII(cid:7)wieku. W(cid:7)myśl poglądów janse- nistycznych chrześcijanin to pokutnik za grzechy, nie może więc sobie pozwalać na radość. W(cid:7)jego życiu powinien do- minować smutek wynikający z(cid:7)pamięci o(cid:7)własnych grze- chach. We Francji, w(cid:7)Port-Royal, głównym ośrodku tej my- śli, zakazany był śmiech, a(cid:7)nawet uśmiech był źle widziany. Od śmiechu nie powstrzymuje się jednak Bóg, które- go, jak mówi Psalmista, śmieszy zarozumiałość i(cid:7) pycha człowieka. Zdrowy uśmiech i(cid:7) humor, tak żywo obecne w(cid:7)dominikańskiej tradycji, od wieków torowały drogę do człowieka, ale także do Boga, pomagając przywrócić wła- ściwą perspektywę: kim jestem ja, a(cid:7)kim Ten, który mnie stworzył? Dionizy Areopagita twierdził, że w(cid:7)katedrze powinien się zawsze znaleźć jakiś element blasfemii, coś bluźnier- czego albo komicznego, żeby się okazało, że katedra to jeszcze nie jest niebo. I(cid:7)dlatego w(cid:7)prawie każdej katedrze znajdziemy jakiś element nieprzyzwoity. Niektórzy my- ślą, że to może dlatego, iż architekt poszedł na obiad, a(cid:7)ro- botnicy w(cid:7)tym czasie narozrabiali. Ale to w(cid:7)rzeczywistości ma głęboki teologiczny sens. 16 W historii mamy wiele przykładów świadczących o(cid:7)tym, że mnisi w(cid:7)pełni świadomie robili sobie sami z(cid:7)sie- bie żarty. Ten dar radości powinien więc udzielać się także innym, ponieważ do tego zaprasza Słowo Natchnione. Skoro dla chrześcijanina przedmiotem radości jest Bóg i(cid:7)ufne zjednoczenie z(cid:7)Nim, to czy wśród błogosławieństw znajdziemy takie, które rozpoczynałoby się od słów: bło- gosławieni, którzy się radują? Oczywiście, nie. Ale… błogosławieństwa należy czytać od tyłu. Jezus mówi, że błogosławieni są ci, którzy płaczą, albowiem będą po- cieszeni przez samego Boga. Na tym ma polegać pełnia szczęścia. Taniej pociechy nie należy szukać w(cid:7)doraźnej pseudoradości, lecz w(cid:7)obietnicy Chrystusa, że wszystkie cierpienia będą miały swój kres. Kiedy w(cid:7)XIII wieku wojska tatarskie najechały na san- domierski klasztor św. Jakuba, podczas porannych mo- dlitw bracia otrzymali proroctwo, że dzisiaj zostaną mę- czennikami. Brat Abraham Bzowski: Wzdychali z(cid:7) głębi serca: Ach, kiedy nadejdzie ta upra- gniona godzina, aby nas zabrać z(cid:7) ziemi i(cid:7) oddać niebu? Szczęśliwi jesteśmy i(cid:7)słodkie te miecze, które nas zaniosą do wspólnoty duchów błogosławionych. Najsłodszy Jezu oraz słodka Nadziejo Wzdychających, Maryjo, kiedyż się to stanie? Pozabijają nas czy może pozostawią bez szko- dy? Biada nam, bo nasze przebywanie na tej ziemi się przedłuża. 17 Radość pochodząca od Boga może być więc przeżywana nawet w(cid:7) obliczu doczesnych utrapień. Przeciwności są bowiem chwilowe i(cid:7)nie mogą stłumić radości osób wie- rzących. Dlatego wszystkie trudności, jeśli są traktowane jako współcierpienie z(cid:7)Jezusem, stają się przyczyną przy- szłej radości zbawionych. Stąd też List do Filipian, napi- sany w(cid:7)najtrudniejszym okresie życia apostoła Pawła, jest jednym z(cid:7)najradośniejszych jego listów. W Liście do Galatów radość została wymieniona jako jeden z(cid:7)owoców Ducha Świętego, zajmując wysoką dru- gą pozycję, zaraz po darze miłości. Dominikański tercjarz i(cid:7)znakomity kaznodzieja arcybiskup Fulton Sheen stwier- dził, że święci zawsze mają poczucie humoru. Człowie- ka przenikniętego Duchem Świętym można więc zdefi - niować jako kogoś, kto ma Boży dystans, wyrażający się w(cid:7)humorze, bo święty nigdy nie traktuje tego świata na poważnie, jakby miał być wiecznym miastem. Niewątpliwie w(cid:7)Dominiku przejawiało się coś niezwy- kle świeżego i(cid:7)aktualnego, co zauważyli już mu współcze- śni. Jest to swego rodzaju pragnienie, pasja, zapał, który przepełniał całe jego życie. Jego serce i(cid:7)myśli zawsze były skierowane ku jakiemuś celowi. Dominik pociągnął za swoim przykładem całą rzeszę ludzi, którzy ofi arowując się całkowicie Bogu, w(cid:7)życiu konsekrowanym podjęli cha- rakterystyczny dla niego sposób myślenia i(cid:7) życia. Choć 18 kilka razy napadali na niego zbójcy, on chodził zawsze z(cid:7)radością i(cid:7)śpiewem na ustach, a(cid:7)jego serce było ogarnię- te zadziwiającym i(cid:7)niemal niewiarygodnym pragnieniem zbawienia wszystkich ludzi. „Wyróżniała go niezachwiana równowaga ducha z(cid:7)wy- jątkiem chwil, kiedy ogarniało go współczucie i(cid:7)miłosier- dzie. Ponieważ zaś radosne serce wyraża się w(cid:7)pogodzie oblicza, dlatego pełna pokoju wewnętrzna postawa ob- jawiała się w(cid:7)serdeczności i(cid:7)wesołości spojrzenia” – pisał o(cid:7)Dominiku jego następca, błogosławiony Jordan z(cid:7)Sak- sonii. Dominik, jak wspominają znający go bracia, przyjmo- wał każdego do ogromnego serca swego miłosierdzia, a(cid:7) ponieważ kochał każdego, wszyscy także odwzajem- niali się miłością. Dlatego kiedy i(cid:7) dzisiaj dominikański brat zostaje posłany, aby głosić Ewangelię, to najpierw musi pokochać ten świat, pomimo jego niedoskonałości. W(cid:7)przeciwnym wypadku będzie głosił siebie, swoje lęki, frustracje, niezaspokojone pragnienia, zamiast Bożego Słowa dającego ocalenie. To, co mówimy, ma bowiem wy- nikać z(cid:7)osobistej modlitwy, aby przybliżać Pana Boga lu- dziom, a(cid:7)nie od Niego odpychać. Z całą pewnością cechą charakteryzującą zakonny charyzmat jest radość i(cid:7) entuzjazm, które następnie roz- palają innych. Nie są one owocem wysiłków człowieka, 19 ale przede wszystkim wyrazem mocy Ducha Świętego, który udziela swoich darów tak, jak Mu się podoba. Czę- sto ludzie, dotyczy to także katolików, boją się życia du- chowego, ponieważ myślą, że jego celem jest uczynić nas nieszczęśliwymi. W książeczce o(cid:7)początkach zakonu dominikanów czy- tamy o(cid:7)bracie Reginaldzie, który miał tak bardzo kochać to zgromadzenie, że kiedy brat Mateusz zapytał go: „Czy nie odczuwasz niechęci do tego habitu, który przyjąłeś?”, on ze spuszczoną głową odrzekł: „Sądzę, że nie mam żad- nej zasługi, żyjąc w(cid:7) tym zakonie, gdyż znajduję w(cid:7) nim zbyt wiele radości”. Irlandzki dominikanin Vincent McNabb, kiedy wstę- pował do Zakonu Kaznodziejskiego, przyznał, że zaczął oddychać zupełnie inną atmosferą. „Byłem niezmier- nie zaskoczony i(cid:7)zachwycony – opowiadał – gdy okaza- ło się, że nigdy nie uważano smutku za jeden z(cid:7) owo- ców życia duchowego. Kto nie doświadczał radości, od- chodził”. Dominikański generał Timothy Radcliffe, wspomina- jąc pobyt w(cid:7)Jerozolimie, opowiadał, że było wówczas tak gorąco, iż jego towarzysz dostał pomieszania zmysłów. W(cid:7)tym momencie zawiesił na kilka sekund głos i(cid:7)dodał: „Co akurat nie jest niczym szczególnym z(cid:7)uwagi na fakt, że był dominikaninem”. 20 Pamiętamy swoje pierwsze lata zakonnego życia, gdy właśnie przez śmiech i(cid:7) żart uczyliśmy się zdrowego dy- stansu i(cid:7) odreagowywania trudów klasztornego rytmu. Bracia, którzy nie opanowali tej sztuki (lub nie przyjęli owej „łaski dystansu”), odchodzili rozgoryczeni. Kiedy byliśmy w(cid:7)nowicjacie, przyjechał do nas młody chłopak, który zastanawiał się nad założeniem biało-czarnego habi- tu. Współbraci pouczał, zarzucając, że zachowują się zbyt hałaśliwie, dodatkowo był przekonany, że kiedy człowiek niewiele się uśmiecha, to musi prowadzić głębokie życie duchowe. Chciał szczerze kochać Pana Boga, ale kochał Go bez radości. Niedoszły dominikanin rzadko pozwalał sobie na chwilę swobody, unikał kontaktu z(cid:7)innymi, a(cid:7)jego wzrok padał nie dalej niż wieko trumny. Wewnętrzna głę- bia wprost emanowała na zewnątrz, a(cid:7)owa aura tajemni- czości miała być dowodem na bogactwo mistycznych prze- żyć. „Prawdziwa świętość to mieszkać z(cid:7) takim świętym” – komentowali bracia. Chłopak nie zdecydował się zostać dominikaninem, zrezygnował i(cid:7) odszedł rozczarowany licznymi niedoskonałościami zakonnej wspólnoty oraz brakiem zrozumienia. Być może zgodziłby się dzisiaj z(cid:7)wy- powiedzią Peire’a Cardenala, który w(cid:7)XVIII wieku wyznał: „Gdybym miał żonę, nie powierzyłbym jej dominikanom”. Pielęgnowanie w(cid:7)sobie smutku zaliczane było w(cid:7)pierw- szych wiekach chrześcijaństwa do grzechów ciężkich, 21 zaraz obok pychy. Pontyjski mnich Ewagriusz smutek zalicza do bardzo groźnego stanu duchowego paraliżu, który ma wynikać z(cid:7) nieuporządkowanej, egoistycznej miłości własnej, a(cid:7)Jan Kasjan, mistrz duchowy Dominika, uważa, że smutek może prowadzić do wielu konkretnych grzechów. Pierwszym smutnym człowiekiem w(cid:7)Biblii jest Kain – traci on spokój ducha, co doprowadza go do smut- ku, a(cid:7)ten z(cid:7)kolei pcha go do morderstwa. Na kartach Starego Testamentu można znaleźć wiele tekstów mówiących o(cid:7)radości wewnętrznej i(cid:7)zewnętrznej. Radość jest wychwalana także z(cid:7)innego powodu: pozwa- la zapominać o(cid:7)przykrościach tego życia. Wiele ksiąg Bi- blii jest przepełnionych radością, ale nie jest to prosta we- sołkowatość, tylko postawa wynikająca z(cid:7)przyjęcia wiary w(cid:7)Boga i(cid:7)Jego uczestnictwo w(cid:7)życiu człowieka. Dobrym przykładem jest hymn Magnifi cat. W(cid:7)tej niezwykłej pieśni nie znajdziemy narzekania, a(cid:7) jedynie uwielbienie Boga i(cid:7)prostą radość. Biblia chce nas nauczyć dobrego śmiechu. Podczas lektury Starego Testamentu można się wielokrot- nie natknąć na fragmenty, w(cid:7) których autor za pomocą ironii wyśmiewa swoich wrogów. Nic bowiem tak sku- tecznie nie chroni przed demagogiem lub manipulatorem jak właśnie śmiech. Nic też tak dobrze nie obnaża ludzkiej głupoty. W(cid:7)Księgach Machabejskich, gdzie opisane są losy przywódców żydowskiego powstania przeciwko dynastii 22 Seleucydów, jeden z(cid:7) wodzów Aleksandra III Wielkiego, Lizymach, uzbraja blisko trzy tysiące ludzi i(cid:7)rozpoczyna niesprawiedliwe rządy. Autor dodaje wówczas: „dowo- dził nimi niejaki Auranos, podeszły w(cid:7)latach i(cid:7)nie mniej podeszły w(cid:7) głupocie”. Antioch IV Epifanes, władca sta- rożytnej Syrii, który samego siebie nazwał objawieniem Boga, przez Żydów nazywany był Epimenesem, czyli wa- riatem. Również Hiob posługuje się ironią, nie mogąc już słuchać słów swoich pocieszycieli, które zamiast dawać otuchę w(cid:7) cierpieniu, przynoszą ból. Kiedy zabiera głos, zaczyna swoją mowę od słów: „Doprawdy jesteście waż- nymi ludźmi i(cid:7)razem z(cid:7)wami umrze mądrość”. Wybory Boga świadczą o(cid:7)tym, że z(cid:7)życzliwym dystan- sem patrzy On na nasze ludzkie predyspozycje, kiedy powołuje ludzi do podjęcia powierzonych im zadań. Czy naród izraelski został wybrany, ponieważ był silniejszy, zdolniejszy lub bogatszy od innych narodów? Wręcz przeciwnie, pośród takich gigantów, jakimi były wówczas Asyria, Babilonia, Persja, lud Izraela bezsprzecznie zajmo- wał ostatnie miejsce, był najbiedniejszy, najmniejszy. Do- datkowo ten sam Bóg wprawia w(cid:7)zakłopotanie słuchaczy, posyłając do nich jąkającego się Mojżesza lub powołując na proroka Jeremiasza, młodego chłopaka, bez doświad- czenia i(cid:7) autorytetu. Dawid był ostatnim synem Jessego, o(cid:7)którym nie pamiętał nawet własny ojciec, ale to właśnie 23 on został namaszczony na króla Izraela. Jonasz to z(cid:7)kolei bohater tchórzliwy, płaczliwy i(cid:7)przepełniony złością. W Nowym Testamencie Bóg także nie zwalnia tempa, jeśli chodzi o(cid:7)dziwne i(cid:7)niemal humorystyczne działanie. Na miejsce urodzenia swojego Syna nie wybiera królew- skiego pałacu Heroda, ale pasterską grotę w(cid:7) „podłym” Betlejem. Później towarzyszami Jezusa zostają ludzie, którym bardzo daleko do erudycji uczniów z(cid:7) najlep- szych szkół rabinackich. Żeby tego było mało, pierwszymi świadkami zmartwychwstania Jezusa będą kobiety, któ- rych zdania żaden sąd nigdy nie brał poważnie. Pan Bóg rozdaje łaski, komu chce, to jest wyłącznie Jego dar. O(cid:7) zupełnie wyjątkowym darze mówi Księga Liczb: Bóg daje oślicy Balaama mowę, aby pouczyła pro- roka. Również i(cid:7)dzisiaj zdarza się, że ktoś się nawraca na- wet za sprawą bardzo niedoskonałych kaznodziejów. Oczywiście, nie należy mylić hałaśliwego rozkojarze- nia, nerwowego śmiechu, który jest często ucieczką od siebie samego i(cid:7)bliźniego, od zdrowej, pełnej pokoju ra- dości. Jedyne, z(cid:7)czego nie można się radować, to ze złego postępowania i(cid:7)z(cid:7)nieszczęścia sprawiedliwego, gdyż taka radość jest potępiona przez Sprawiedliwego Sędziego. Brat Joachim Badeni twierdził, że każdy święty powi- nien śmiać się z(cid:7)siebie samego, bez daru dystansu wobec siebie nie byłby bowiem świętym. Jednak humor i(cid:7)radość 24 to dwie rzeczywistości. Tam, gdzie pojawia się wielka ra- dość, humor gaśnie, a(cid:7)w(cid:7)radości niebiańskiej nie ma po- trzeby jakiegokolwiek dystansu. Diabeł najbardziej boi się tego, że będzie wyśmiany. On nie ma krzty poczucia humoru, jest śmiertelnie poważny i(cid:7)ponury. O ile niektórych ludzi dziwi dominikańska lekkość, o tyle innych przytłacza ciężar wspólnot pozbawionych poczucia humoru. To normalne, że różnimy się upodoba- niami. Niestety, w(cid:7)naszych wspólnotach możemy się tak- że spotkać z(cid:7) humorem ironicznym i(cid:7) cynizmem. Osoby, które się nim posługują, nabierają dystansu do innych, by ich wyśmiać, zapominając o(cid:7)tym, że mają ich kochać. Dominik karcił braci za nieumiarkowany śmiech oraz pobudzanie do takiego śmiechu innych. Był szczególnie wrażliwy na to, gdy nieopanowane wybuchy radości przeszkadzały braciom w(cid:7)studiowaniu. Postawa Domini- ka, który sam „przez radość zdobywał serca wszystkich ludzi”, dobitnie pokazuje, że śmiech i(cid:7)radość mają wartość tylko wtedy, gdy towarzyszy im duchowa dojrzałość. Jak jednak można nie być radosnym, kiedy przychodzi nam głosić Boże Słowo, do którego przecież żaden z(cid:7)nas zwyczajnie nie dorasta? Gdy Jezus na swoich przyjaciół wybiera osoby niedoświadczone, niemogące stanąć na wysokości zadania, powierzając im dodatkowo ważne misje, to jednocześnie wywraca do góry nogami całą hie- 25 rarchię i(cid:7)ludzkie kryteria oceny. Każdy uczciwie patrzący na siebie dominikanin musi mieć więc świadomość, że różnica pomiędzy gliną, z(cid:7)której zrobione jest naczynie, a(cid:7)skarbem, który w(cid:7)sobie mieści, jest ogromna i(cid:7)w(cid:7)istocie powinna budzić dobry śmiech. Dominikański historyk Simon Tugwell zaznacza, że pierwsi dominikanie znani byli z(cid:7)pogody ducha, do tego stopnia, że współcześni im sądzili, iż jest to przesadne i(cid:7)sprzeczne z(cid:7)duchem zakonnym. Pewien starszy brat tak skomentował kazanie rozpo- czynające rekolekcje: „Zwykle potrzeba minuty, aby ka- znodzieja ujawnił swą głupotę. Tymczasem nasz gość rekolekcjonista zrobił to w(cid:7) dziesięć sekund”. Inny brat spotkał się z(cid:7)komentarzem ze strony słuchaczy: „Ten oj- ciec jest doprawdy niezrównanym mistrzem w(cid:7)głoszeniu dobrej nowiny o(cid:7)wiecznym potępieniu”. W dominikańskiej duchowości humor nie jest więc na- strojem, ale sposobem patrzenia na świat. W(cid:7)obliczu dzia- łania Boga w(cid:7)historii, radość bowiem powinna napełniać wszystkich. 26 *** Humor stanowi subtelną nić łączącą braci i(cid:7)siostry wszyst- kich pokoleń. Jest to specyfi czny kod komunikacyjny, któ- ry w(cid:7)naturalny sposób pomaga przekazywać i(cid:7)rozumieć to, co w(cid:7)naszej tożsamości wydaje się najistotniejsze. Do dziś w(cid:7) dominikańskich wspólnotach na całym świecie bracia i(cid:7) siostry śmieją się nie tylko z(cid:7) samych siebie, ale i(cid:7)z(cid:7)siebie nawzajem. Te historie są później powtarzane ko- lejnym pokoleniom, a(cid:7)po czasie stają się istotną częścią za- konnej historii, ściślej scalając dominikańską tożsamość. Uczestniczenie we wspomnieniach jest także zasadniczą częścią ludzkich przyjaźni. Gdy wspólnota zatraci swoje historie, staje się wspólnotą bez tożsamości. Bez wspól- nej przeszłości teraźniejszość rozpada się, a(cid:7)przyszłość nie daje nadziei. Bez tradycji, twierdził wybitny dominikań- ski kaznodzieja Jan Henryk Lacordaire, życie mogłoby być jedynie serią niepowiązanych chwil, jedną kroplą wody spadającą po drugiej. Nie posiadałoby jedności, a(cid:7) czło- wiek nie mógłby być pewien swojej tożsamości. Gardzić tym dziedzictwem to gardzić życiem. Papież Franciszek w(cid:7)liście do osób konsekrowanych napisał bardzo podob- nie: „Niezbędne jest opowiedzenie swojej historii, aby zachować żywą tożsamość, jak również umocnić jedność rodziny zakonnej i(cid:7) poczucie przynależności jej człon- 27 ków. Nie chodzi o(cid:7) robienie wykopalisk i(cid:7) kultywowanie bezużytecznych nostalgii, ale raczej o(cid:7)odkrycie na nowo drogi minionych pokoleń, aby uchwycić w(cid:7)niej inspirują- cą iskrę”. W naszym zakonie znajdziemy przynajmniej cztery iskry pozwalające rozniecić potężny ogień. Chodzi oczy- wiście o(cid:7)modlitwę, życie wspólne, studium i(cid:7)głoszenie. „Jeśli miecz znowu ma odzyskać swoje ostrze, trzeba, aby wojskowa elita odnowiła fi lozofi ę właściwą swojemu stanowi” – to słowa francuskiego generała Charles’a de Gaulle’a, które wydają nam się dziwnie bliskie. Nasz cha- ryzmat będzie nadal jak ostry miecz, jeśli nie zapomni- my o(cid:7)tym, na czym budowana jest dominikańska tożsa- mość. O(cid:7)tym mieczu chcemy opowiedzieć, przypomnieć o(cid:7)jego sile i(cid:7)ostrości. Rozczarujemy jednak czytelnika, któ- ry liczy na poważną, naukową rozprawę. Wycieczce po drogach naszej tożsamości dyskretnie towarzyszyć będzie właśnie dominikański humor. To dobry towarzysz, który – chociaż umie zaskoczyć – nie narzuca się i(cid:7)nie męczy, a(cid:7)jak mało kto, potrafi dodać lekkości i(cid:7)pokrzepienia, ucząc za- razem dystansu do własnych słabości. Spis treści WSTĘP - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 9 OSIEM WIEKÓW WCZEŚNIEJ - - - - - - - - - - - - - - - - - - 29 DOMINIKAŃSKIE PRELUDIUM, CZYLI KRÓTKO O(cid:7)TYM, JAK BYŁO Z(cid:7)NAMI NA POCZĄTKU - - - - - - - - MODLITWA - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Prosta modlitwa - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Powroty - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Uwolnić się od siebie - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Przekazywać owoce kontemplacji - - - - - - - - - - - - - - Bez retuszu - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Dwa pytania - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Oswajanie się z(cid:7)obecnością - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Różaniec tylko dla prawdziwych mężczyzn - - - - - - - Dominik i(cid:7)reszta świata - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Mądrości z dominikańskiej ambony - - - - - - - - - - - - - 39 45 49 50 55 59 60 70 71 75 79 88 223 ŻYCIE WSPÓLNE - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 89 Ociosywanie kamieni - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 92 Współczucie - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 115 Pokora - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 118 Posłuszeństwo - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 133 Odpoczynek - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 135 Mądrości z dominikańskiej ambony - - - - - - - - - - - - - 140 STUDIUM - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 143 Mistrz i(cid:7)uczeń - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 149 Odwaga - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 160 Asceza - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 169 Mądrości z dominikańskiej ambony - - - - - - - - - - - - - 177 GŁOSZENIE - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 179 Pijani słowem - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 181 Rewolucjoniści - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 183 Włóczędzy - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 187 Podpalacze - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 189 Charyzmatyczni uczniowie - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 191 Pyszni i(cid:7)pokorni - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 195 Miłośnicy życia - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 206 Ogłoszenia duszpasterskie - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 212 Z modlitwy wiernych - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 213 POSŁOWIE I(cid:7)PODZIĘKOWANIA - - - - - - - - - - - - - - - - - 215 BIBLIOGRAFIA - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 219

Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Pobierz darmowy fragment (epub)

Gdzie kupić całą publikację:

Zapach pomarańczy. Życie dominikańskie z innej perspektywy
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: