Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00282 005549 14856271 na godz. na dobę w sumie
Zarys metodyki pracy sędziego w sprawach karnych - ebook/pdf
Zarys metodyki pracy sędziego w sprawach karnych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 566
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7620-790-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> karne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).
Zarys metodyki pracy sędziego w sprawach karnych dotyczy pracy sędziego w aspekcie zarówno czynności sądu, jak i czynności sędziowskich, przedstawionych z jednoczesnym objaśnieniem istoty omawianych instytucji procesowych według aktualnego stanu prawnego.
W piątym wydaniu uwzględniono liczne zmiany w przepisach wynikające m.in. z modyfikacji postępowania przyspieszonego, rozszerzenia katalogu środków zapobiegawczych, reformy prokuratury czy rozszerzenia uprawnień Rzecznika Praw Dziecka, a także z wejścia w życie nowych ustaw: o ochronie informacji niejawnych i o dyscyplinie wojskowej. Wiele uwagi poświęcono również orzecznictwu Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych.
Niezwykle przystępne, syntetyczne ujęcie omawianych zagadnień sprawia, że książka, przeznaczona dla praktyków – cenna pomoc w pracy zawodowej sędziów rozpoznających sprawy karne – będzie również przydatna jako materiał szkoleniowy dla aplikantów oraz studentów prawa.

Autor dr Edward Samborski, był wieloletnim sędzią, autorem licznych publikacji z zakresu prawa karnego

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Zarys metodyki pracy sędziego w sprawach karnych Edward Samborski zaktualizował i uzupełnił Wojciech Kotowski Wydanie 5 Warszawa 2011 Redaktor prowadzący: Małgorzata Stańczak Opracowanie redakcyjne: Katarzyna Paterak Opracowanie techniczne: Małgorzata Duda Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2011 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autora i wydawcy. ISBN 978-83-7620-790-2 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Offi ce Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.LexisNexis.pl, e-mail: biuro@LexisNexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.LexisNexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przedmowa do piątego wydania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . WPROWADZENIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądów powszechnych . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Niezawisłość sędziów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Sprawność postępowania karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Pozajudykacyjny nadzór sądów wyższych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Nadzór zwierzchni nad administracyjną działalnością sądów powszechnych . . 7. Kultura sali rozpraw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8. Sygnalizacja sądowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ I. Czynności sądu w postępowaniu przygotowawczym . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Zakres czynności sądowych w postępowaniu przygotowawczym . . . . . . . . . . . . . 3. Właściwość i skład sądu w czynnościach z postępowania przygotowawczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Niektóre czynności sądu w postępowaniu przygotowawczym . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Zażalenie na postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu roszczenia wynikającego z powództwa cywilnego – art. 69 § 3 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . 4.3. Zezwolenie na przesłuchanie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lekarza, dziennikarza lub notariusza – art. 180 § 2 k.p.k. . . . 4.4. Zażalenie na postanowienie prokuratora o zachowaniu w tajemnicy danych osobowych świadka (świadek incognito) – art. 184 § 5 k.p.k. . . . . . . 4.5. Orzekanie o badaniu psychiatrycznym oskarżonego połączonym z obserwacją w zakładzie leczniczym – art. 203 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.6. Zarządzenie kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych 11 13 15 15 16 18 20 29 31 37 39 43 43 46 48 51 51 51 55 66 69 75 – art. 237 § 1 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 4.7. Zażalenie na zatrzymanie – art. 246 § 1 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.8. Stosowanie tymczasowego aresztowania – art. 250 § 1 k.p.k. . . . . . . . . . . . . 90 4.9. Europejski nakaz aresztowania – art. 607a k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 5 Spis treści 4.10. List żelazny – art. 281 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 4.11. Zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego i na postanowienie o jego umorzeniu – art. 306 § 1 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 4.12. Sądowa kontrola zarządzeń prokuratora odmawiających przyjęcia zażaleń . . 113 4.13. Postępowanie klauzulowe – art. 293 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 4.14. Przesłuchanie małoletniego pokrzywdzonego w charakterze świadka – art. 185a i 185b . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 ROZDZIAŁ II. Czynności procesowe wszczynające postępowanie sądowe pierwszoinstancyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 2. Akt oskarżenia w postępowaniu zwyczajnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 3. Akt oskarżenia w postępowaniach szczególnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 3.1. Akt oskarżenia w postępowaniu uproszczonym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 3.2. Akt oskarżenia w sprawach z oskarżenia prywatnego – art. 487 i 488 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 4. Akt oskarżenia oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego – art. 55 § 1 k.p.k. . . . 129 5. Wniosek prokuratora o warunkowe umorzenie postępowania – art. 336 § 1 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 6. Wniosek prokuratora o umorzenie postępowania i orzeczenie środków zabezpieczających – art. 324 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 7. Wniosek prokuratora o ukaranie oskarżonego bez przeprowadzenia rozprawy – art. 335 § 1 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 8. Wniosek o ukaranie w sprawie o wykroczenie – art. 57 k.p.w. . . . . . . . . . . . . . . . 133 ROZDZIAŁ III. Wstępne czynności przed sądem pierwszej instancji . . . . . . . . . . 138 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 2. Czynności prezesa sądu, przewodniczącego wydziału, sędziego przewodniczącego i sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 3. Sprawdzanie formalnych warunków oskarżenia – art. 337 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . 142 4. Badanie warunków dopuszczalności procesu – art. 339 § 3 pkt 1 i 2 k.p.k. . . . . . 146 4.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 4.2. Uwagi szczegółowe o ujemnych przesłankach procesowych z art. 17 § 1 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 4.3. Umorzenie postępowania na podstawie art. 11 § 1 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . 165 5. Sprawdzanie właściwości sądu – art. 339 § 3 pkt 3 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 6. Sprawdzanie trybu postępowania – art. 339 § 3 pkt 3 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 7. Rozpoznanie wniosku prokuratora o orzeczenie środków zabezpieczających – art. 339 § 1 pkt 1 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 8. Rozpoznanie wniosku prokuratora o umorzenie postępowania i orzeczenie środków zabezpieczających – art. 354 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 9. Orzekanie o warunkowym umorzeniu postępowania – art. 339 § 1 pkt 2 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 10. Rozpoznanie wniosku prokuratora o ukaranie oskarżonego bez przeprowadzenia rozprawy – art. 339 § 1 pkt 3 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 11. Badanie zasadności aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego – art. 339 § 2 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 6 Spis treści 12. Rozstrzyganie o zwrocie sprawy prokuratorowi w celu usunięcia istotnych braków postępowania przygotowawczego – art. 339 § 3 pkt 4 k.p.k. . . . . . . . . . . 185 13. Rozstrzyganie o zawieszeniu postępowania – art. 339 § 3 pkt 5 k.p.k. . . . . . . . . 189 14. Badanie zasadności stosowania środków zapobiegawczych – art. 339 § 3 pkt 6 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 15. Rozważenie możliwości przekazania sprawy do postępowania mediacyjnego – art. 339 § 4 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 ROZDZIAŁ IV. Przygotowanie do rozprawy głównej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 2. Rozpoznawanie wniosków dowodowych – art. 352 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 2.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 2.2. Wnioski dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 2.3. Rozstrzygnięcia co do wniosków dowodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 3. Wyznaczanie oskarżonemu obrońcy z urzędu – art. 81 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . 205 4. Wyznaczanie stronie pełnomocnika z urzędu – art. 88 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . 210 5. Wyznaczanie rozprawy głównej – art. 350 § 1 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 6. Doręczenia – art. 128 i nast. k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 7. Prawo oskarżonego do przygotowania się do obrony przed sądem pierwszej instancji – art. 353 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 8. Przygotowanie się przewodniczącego do rozprawy głównej . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 ROZDZIAŁ V. Przebieg rozprawy głównej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 2. Zakres rozprawy głównej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 3. Rozpoczęcie rozprawy głównej – art. 381 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 3.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 3.2. Wywołanie sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 3.3. Sprawdzanie obecności osób wezwanych i zawiadomionych o terminie rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 3.4. Sprawdzanie doręczeń wezwań, odpisu aktu oskarżenia oraz tożsamości oskarżonego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 3.5. Wydawanie zarządzeń i postanowień związanych z nieobecnością osób wezwanych lub zawiadomionych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 3.6. Zarządzenia porządkowe i ogólny porządek na sali rozpraw . . . . . . . . . . . . . 234 4. Skład sądu na rozprawie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 5. Udział stron w rozprawie, ich prawa i obowiązki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 5.1. Oskarżyciel publiczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 5.2. Pokrzywdzony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 5.3. Oskarżyciel posiłkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 5.4. Powód cywilny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 5.5. Oskarżyciel prywatny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242 5.6. Oskarżony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 5.7. Przedstawiciel społeczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 5.8. Obrońcy i pełnomocnicy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 6. Ogólne kierownictwo rozprawą główną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 7. Jawność rozprawy głównej – art. 355 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 7 Spis treści 8. Przewód sądowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 8.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 8.2. Odczytanie aktu oskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 8.3. Postępowanie dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 8.4. Zamknięcie i wznowienie przewodu sądowego – art. 405 k.p.k. . . . . . . . . . . 287 9. Głosy stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 10. Wyrokowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 10.1. Narada i głosowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 10.2. Sporządzenie wyroku na piśmie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 10.3. Zdanie odrębne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 10.4. Ogłoszenie wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296 10.5. Odroczenie wydania wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298 ROZDZIAŁ VI. Niektóre zagadnienia dotyczące rozprawy głównej . . . . . . . . . . . 300 1. Wezwanie oskarżyciela publicznego do usunięcia istotnych braków postępowania przygotowawczego ujawnionych w toku rozprawy – art. 397 § 1 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300 2. Ograniczenie postępowania dowodowego – art. 388 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 3. Dobrowolne poddanie się karze – art. 387 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304 4. Przerwa i odroczenie rozprawy – art. 401 § 1 i art. 404 § 1 k.p.k. . . . . . . . . . . . . 309 5. Zasądzenie odszkodowania – art. 415 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 6. Zobowiązanie do naprawienia szkody – art. 46 k.k. i art. 415 § 5 k.p.k. . . . . . . . 316 7. Postępowanie z udziałem sędziego lub ławnika dodatkowego (zapasowego) – art. 47 § 1 i art. 171 § 1 u.s.p. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321 8. Wyłączenie sędziego – art. 40–44 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 9. Udział w rozprawie przedstawicieli radia, telewizji, fi lmu i prasy – art. 357 § 1 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330 10. Przyznawanie należności biegłym i świadkom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 333 11. Ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd pierwszej instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . 336 12. Zwracanie się sądu do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 13. Protokół rozprawy głównej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344 ROZDZIAŁ VII. Odrębności postępowań szczególnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 350 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 350 2. Postępowanie uproszczone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 3. Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 4. Postępowanie nakazowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 5. Postępowanie przyspieszone – art. 517a–517j k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 6. Postępowanie w sprawach o wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 ROZDZIAŁ VIII. Wyrok sądu pierwszej instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 2. Forma i treść wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 380 3. Wyrok skazujący . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383 4. Wyrok uniewinniający . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 5. Wyrok umarzający postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 8 Spis treści 6. Wyrok zaoczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390 7. Wyrok łączny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 8. Uzupełnienie wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 401 9. Sprostowanie wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404 ROZDZIAŁ IX. Uzasadnianie wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406 2. Ustne powody (motywy) wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409 3. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia na piśmie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410 4. Wewnętrzny układ uzasadnienia na piśmie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 5. Ustalenie podstawy faktycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415 6. Wskazanie dowodów i ich ocena . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416 7. Wyjaśnienie podstawy prawnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 418 8. Okoliczności uzasadniające wymiar kary i środków karnych . . . . . . . . . . . . . . . . . 419 9. Podstawy orzeczeń dodatkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 431 10. Uzasadnienie wyroku uniewinniającego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 433 11. Uzasadnienie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie . . . . . . . . . . . . . . 434 12. Uzasadnienie wyroku umarzającego postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 434 13. Uzasadnienie wyroku łącznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435 ROZDZIAŁ X. Postępowanie międzyinstancyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437 2. Wniosek o uzasadnienie wyroku na piśmie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 438 3. Apelacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 442 3.1. Wnoszenie apelacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 442 3.2. Odpowiedź na apelację . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 445 4. Przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia lub do złożenia apelacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 445 5. Zażalenie na odmowę przyjęcia wniosku o sporządzenie uzasadnienia lub na odmowę przyjęcia apelacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 6. Cofnięcie wniosku o sporządzenie uzasadnienia lub cofnięcie apelacji . . . . . . . . 449 ROZDZIAŁ XI. Postępowanie odwoławcze przed sądem drugiej instancji (apelacyjne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450 2. Granice apelacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 454 3. Uzupełnienie apelacji, zgłaszanie nowych zarzutów i wniosków . . . . . . . . . . . . . 455 4. Zakres rozpoznania apelacyjnego; bezwzględne przyczyny odwoławcze . . . . . . 457 5. Badanie względnych przyczyn odwoławczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 469 6. Rozprawa apelacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 473 7. Redagowanie wyroków apelacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 479 8. Uzasadnienie wyroku apelacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 484 9. Zwracanie się z pytaniem prawnym do Sądu Najwyższego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 489 ROZDZIAŁ XII. Postanowienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 492 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 492 2. Forma postanowienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 496 9 Spis treści 3. Właściwość i skład organów orzekających postanowieniem . . . . . . . . . . . . . . . . . 500 4. Zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 508 ROZDZIAŁ XIII. Inne wybrane zagadnienia z zakresu postępowania karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 513 1. Wstępne czynności w postępowaniu kasacyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 513 2. Wznowienie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 518 3. Postępowanie ułaskawieniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 526 4. Orzekanie w przedmiocie odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 532 5. Orzekanie przez sądy polskie o odpowiedzialności za przestępstwa popełnione za granicą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 537 6. Postępowanie przed sądami karnymi w sprawach nieletnich . . . . . . . . . . . . . . . . . 541 7. Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 544 8. Postępowanie w przedmiocie odtworzenia zaginionych lub zniszczonych akt . . . . 548 9. Orzekanie o kosztach procesu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 552 9.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 552 9.2. Zwolnienie od kosztów sądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 558 9.3. Koszty procesu w sprawach z oskarżenia publicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 560 9.4. Koszty procesu w sprawach z oskarżenia prywatnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 561 9.5. Koszty procesu w postępowaniu odwoławczym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 564 9.6. Koszty procesu związane z powództwem cywilnym i zasądzeniem odszkodowania z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 565 10 Wykaz skrótów Biul. PK Biul. SN d.k.p.k. Dz.U. Dz.Urz. instrukcja k.c. k.k. k.k.s. k.k.w. k.p.c. k.p.k. – „Biuletyn Prawa Karnego” – „Biuletyn Sądu Najwyższego” – Kodeks postępowania karnego – ustawa z 19 kwietnia 1969 r. (Dz.U. Nr 13, poz. 96 ze zm.; nieobowiązujący) – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy – zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji są- dowej (Dz.Urz. MS Nr 5, poz. 22 ze zm.) – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) – ustawa z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) k.p.k. z 1969 r. – ustawa z 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 13, poz. 96 k.p.w. k.w. KZS OSA OSN OSNC OSNKW OSNwSK OTK Prok. i Pr. p.w.k.k. ze zm.; nieobowiązujący) – ustawa z 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 ze zm.) – ustawa z 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 ze zm.) – „Krakowskie Zeszyty Sądowe” – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego (od 1962 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna (od 1995 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Karna i Izba Wojskowa – Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – „Prokuratura i Prawo” – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 554 ze zm.) p.w.k.p.k. – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania kar- nego (Dz.U. Nr 89, poz. 556 ze zm.) 11 Wykaz skrótów regulamin – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędo- SA u.p.n. u.s.p. u.ś.k. wania sądów powszechnych (Dz.U. Nr 38, poz. 249 ze zm.) – Sąd Apelacyjny – ustawa z 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 33, poz. 178 ze zm.) – ustawa z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) – ustawa z 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 36, poz. 232 ze zm.) 12 Przedmowa do piątego wydania Obecne, piąte wydanie Zarysu metodyki pracy sędziego w sprawach karnych w swoim zakresie przedmiotowym i systematycznym nie odbiega od poprzednich wydań. Zostało ono jednak z konieczności uzupełnione m.in. charakterystyką postępowania przyspieszonego, postępowania klauzulowego oraz przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego w charakterze świadka. Uwzględnia również funkcjonowanie nowego Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, który obowiązuje od 2 kwietnia 2007 r., z wyjątkiem § 45 ust. 3 oraz § 330–338, które weszły w życie 12 marca 2007 r. Wyjątek dotyczy czynności w sprawach rozpozna- wanych w postępowaniu przyspieszonym, w tym godzin urzędowania sądów dla rozpoznawania spraw w postępowaniu przyspieszonym oraz godzin urzędowania punktów informacyjnych Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego dzia- łających przy sądach, w celu zapewnienia dostępu do danych zgromadzonych w Krajowym Rejestrze Karnym w związku z rozpoznawaniem spraw w postępo- waniu przyspieszonym (§ 330–332). Doświadczenia praktyczne związane z poprzednimi wydaniami Zarysu metodyki pracy sędziego w sprawach karnych oraz oceny wyrażone przez przedstawicieli doktryny i praktyki utwierdzają mnie w przekonaniu, że tak zakreślony przed- miot pracy jest kompletny i wystarczający dla odbiorców: sędziów orzekających w pierwszej i drugiej instancji, asesorów, aplikantów oraz przedstawicieli innych zawodów prawniczych, wykonujących swoje funkcje w sądowym postępowaniu karnym. Zawarte w pracy zmiany i uzupełnienia wynikają przede wszystkim ze zmian ustawodawczych i aktualnego orzecznictwa Sądu Najwyższego. Obecne wydanie zawiera odniesienia do aktualnych aktów wykonawczych, do Ko- deksu postępowania karnego oraz Prawa o ustroju sądów powszechnych, w tym także w zakresie nadzoru administracyjnego. Uwzględnione zostały postanowienia nowej instrukcji sądowej, natomiast w kwe- stiach regulaminowych uwzględnione są postanowienia nowego Regulaminu 13 Przedmowa do piątego wydania urzędowania sądów powszechnych z 2007 r., przy czym należy wskazać, że nie wprowadziły one znaczących zmian. Uaktualnienie orzecznictwa Sądu Najwyższego nastąpiło w dwóch kierunkach: odmienne stanowiska Sądu Najwyższego od dotychczasowej linii orzeczniczej lub poglądów doktryny spowodowały zmiany treści merytorycznej pracy, natomiast nowe orzeczenia Sądu Najwyższego, rozstrzygające kwestie niebędące dotych- czas przedmiotem jego uwagi, a istotne merytorycznie, stanowią uzupełnienie książki. Opracowanie uwzględnia zmiany wynikające z nowelizacji ustawy o doradztwie podatkowym i ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka. Odnosi się również do ostat- nich zmian m.in. ustawy – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2011 r. Nr 48, poz. 245 i 246; Nr 53, poz. 273). Oddając Czytelnikom piąte wydanie niniejszej pracy, mam nadzieję, że książka ta będzie stanowić istotną pomoc w pracy zawodowej sędziów, w szczególności mło- dych adeptów trudnej sztuki wymierzania sprawiedliwości. 14 Wprowadzenie 1. Uwagi ogólne Metodyka w znaczeniu ogólnym oznacza zbiór zasad, sposób wykonywania okreś- lonej pracy dla osiągnięcia określonego celu. Jest pochodną słowa „metoda”, rozumianego jako sposób postępowania stosowany świadomie, konsekwentnie i systematycznie; zespół czynności i środków użytych dla osiągnięcia celu; sposób wykonania zadania lub rozwiązania problemu. Przez określenie „metodyka pracy sędziego” należy rozumieć racjonalne i celowe działanie, zmierzające do osiągnięcia celu, którym jest ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie (załatwienie sprawy). Zasady postępowania sędziego przy rozpoznawaniu spraw zawarte są przede wszystkim w ustawach procesowych (Kodeks postępowania karnego, Kodeks po- stępowania cywilnego i inne) oraz w ustawie ustrojowej, jaką jest ustawa z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), i rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzę- dowania sądów powszechnych (Dz.U. Nr 38, poz. 249 ze zm.) oraz zarządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz.Urz. MS Nr 5, poz. 22 ze zm.). Zmiana dokonana zarządzeniem Ministra Spra- wiedliwości z 26 września 2007 r. polegała na uchyleniu ust. 2 § 124, z dyspozycji którego wynikało, że w przypadku wydania nakazu zapłaty numer porządkowy sprawy zakreśla się po uprawomocnieniu się nakazu zapłaty lub po prawidłowym wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu. Określona dyspozycja nie obowiązuje od 1 października 2007 r. Jednakże fundamentalne znaczenie dla ustroju sądów, podstawowych zasad prawa materialnego i procesowego, a tym samym dla działania sądów i sędziów mają postanowienia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 15 Wprowadzenie Mówiąc o szybkim zakończeniu postępowania w sprawie jako celu działania sądów, nie można zapominać, że nie mniej ważnym, a nawet ważniejszym celem jest dokonanie prawdziwych ustaleń w sprawie i zakończenie postępowania spra- wiedliwym orzeczeniem. Metodyka pracy sędziego w sprawach karnych jest szczególnie istotna ze względu na charakter rozpoznawanych spraw oraz ich odbiór i ocenę społeczną. Chociaż przestępczość stanowi margines życia społecznego, a sprawy karne margines rozpoznawanych spraw w sądach, to właśnie przez pryzmat tej ka- tegorii spraw dokonywane są oceny funkcjonowania i kondycji sądów. Sądy nie funkcjonują, a sędziowie nie żyją w próżni i muszą w swoich rozstrzygnięciach uwzględniać społeczny odbiór swoich orzeczeń. Nie oznacza to jednak, że powinni wydawać je pod wpływem doraźnych, wyrażanych publicznie oczekiwań społecz- nych. 2. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądów powszechnych Temat i zakres „Metodyki” nie pozwala na szczegółową i pogłębioną analizę kon- stytucyjnych zasad funkcjonowania sądów powszechnych, lecz wydaje się, że jest rzeczą nieodzowną zwrócenie uwagi na niektóre postanowienia, które w co- dziennej pracy sądów niejako schodzą na plan dalszy, czy wręcz zostają zapo- mniane, a przecież to one stanowią nadrzędne źródło prawa, które znajdują roz- winięcie w tzw. zwykłych ustawach. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) w art. 2 stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, co oznacza, między innymi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7), a każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej (art. 83). Doprecyzowaniem pojęcia „państwo prawne” w sposób szczególny zajmuje się Trybunał Konstytucyjny przy okazji rozpoznawania indywidualnych spraw. Fundamentalne znaczenie dla funkcjonowania sądów ma art. 10 Konstytucji RP, w którym zawarte jest stwierdzenie, że ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej. Rozdział VIII Konstytucji RP zatytułowany „Sądy i Trybunały” konstytuuje nie- zależność sądów i niezawisłość sędziów. W tym też rozdziale, jako zasada kon- stytucyjna, potwierdzone jest co najmniej dwuinstancyjne postępowanie sądowe (art. 176) oraz właściwość sądów powszechnych (art. 177). 16 2. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądów powszechnych Poza tym do rangi zasad konstytucyjnych podniesione zostały: 1) źródła prawa (art. 8 i rozdział III – art. 87–94), 2) ochrona własności (art. 21, 46), 3) ochrona życia (art. 38), 4) ochrona nietykalności i wolności osobistej (art. 41), 5) defi nicja przestępstwa jako podstawa odpowiedzialności karnej (art. 42 ust. 1), 6) prawo do obrony i korzystania z obrońcy (art. 42 ust. 2), 7) zasada domniemania niewinności (art. 42 ust. 3), 8) zawieszenie biegu przedawnienia w stosunku do przestępstw nieściganych z przyczyn politycznych, popełnionych przez funkcjonariuszy publicznych lub na ich zlecenie (art. 44), 9) prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45), 10) ochrona tajemnicy korespondencji (art. 49), 11) ochrona miru domowego (art. 50), 12) ochrona danych osobowych (art. 51), 13) zakaz ekstradycji obywatela polskiego (art. 55 ust. 1), 14) prawo zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78, por. też art. 176), 15) powszechne prawo skargi do Trybunału Konstytucyjnego (art. 79), 16) obowiązek ponoszenia podatków określonych w ustawie (art. 84, 217), 17) odpowiedzialność za spowodowanie pogorszenia stanu środowiska (art. 86), 18) prawo każdego sądu do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP (art. 193). Na szczególną uwagę zasługuje art. 8 Konstytucji RP, który stanowi, że najwyż- szym prawem Rzeczypospolitej Polskiej jest Konstytucja i że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Z punktu widzenia praktyki orzeczniczej przepis ten należy rozumieć następująco: 1) każdy sąd jest uprawniony do stosowania przepisów Konstytucji bezpośrednio (chyba że Konstytucja stanowi inaczej), 2) nie można stosować bezpośrednio przepisów Konstytucji o charakterze ogólnym, postulatywnym czy wręcz życzeniowym, 3) nie można wyłączać stosowania przepisów ustawy, która znajduje uzasad- nienie w delegacji przepisu konstytucyjnego, chyba że jest niezgodny z prze- pisem Konstytucji albo wykracza poza ramy delegacji, 4) każdy sąd jest uprawniony do stwierdzenia niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją i nie ma obowiązku wyczerpania drogi przewidzianej w art. 193 Konstytucji (pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego). Por. też art. 173, 174 i 178 ust. 1 Konstytucji. 17 Wprowadzenie 3. Niezawisłość sędziów Gwarancje konstytucyjne odnoszące się do sądów, w tym do sądów powszech- nych, od strony formalnej zapewniają rzeczywistą niezależność sądów i niezawis- łość sędziów. W obecnym stanie prawnym, uwzględniając także ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych, pozycja sądów jest wyjątkowa. Podległość tylko Konsty- tucji i ustawom oraz nadzorowi judykacyjnemu sądów wyższego rzędu i Sądowi Najwyższemu pozwala na w pełni niezależne decyzje, wolne od jakichkolwiek wpływów zewnętrznych, w tym wpływów od władzy ustawodawczej i wykonaw- czej. Zwierzchni nadzór Ministra Sprawiedliwości nad administracyjną działalnością sądów nie może wkraczać w sferę niezawisłości sędziowskiej. Rozdział VIII Konstytucji RP, odnoszący się do sądów oraz Trybunałów, a w tym i do gwarancji ich niezawisłości, nie zawiera jednak zapisu dotyczącego warunków pracy i wynagrodzenia sędziów, co jest poważnym mankamentem tego rozdziału. Godziwe wynagrodzenie sędziów, odpowiadające godności urzędu, jest warun- kiem koniecznym do urzeczywistnienia zasady pełnej niezawisłości. Problem zabezpieczenia socjalnego sędziów nie może być tematem wstydliwym, ale jed- nocześnie należy przyjąć też tezę, że jeżeli ktoś w określonych warunkach podjął się pełnienia tak zaszczytnej funkcji publicznej, to powinien ją pełnić zgodnie ze swoją wiedzą, doświadczeniem i pełnym zaangażowaniem, a nawet oddaniem. Formalne gwarancje niezawisłości sędziego są warunkiem koniecznym, ale niewy- starczającym. Niezawisłość to także cecha charakteru sędziego, który często spo- tyka się z próbami kształtowania jego poglądów i sądów. Sędzia w każdym przy- padku musi stanowczo odpierać wszelkie działania zmierzające do wpływania na jego decyzje w sprawie. Nie może ulegać pośrednim lub bezpośrednim naciskom ze strony np. przełożonego, przedstawiciela władzy wykonawczej lub ustawodaw- czej, a nawet znajomych, kolegów. Przede wszystkim sędzia nie powinien orzekać w tych sprawach, w których z róż- nych względów mogłyby powstać wątpliwości co do jego bezstronności. Jednakże wyłączanie się sędziego z powodu względnych przyczyn wyłączenia, jeżeli przy- czyny te nie są rzeczywiście istotne, także nie powinno być nagminne. Wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy nie może następować z przyczyn błahych. Sę- dzia, rozpoznając sprawę, nie może obrażać się na strony, a wszelkie zachowania się stron lub innych uczestników postępowania przybierające postać przestępstwa, którego przedmiotem jest sędzia (sąd), powinny być załatwione w odrębnym po- stępowaniu, a sędzia powinien sprawę doprowadzić do merytorycznego zakoń- czenia. 18 3. Niezawisłość sędziów Praktyka dowodzi, że oddziaływanie na sędziego przez indywidualne osoby w in- dywidualnych sprawach są rzadkie, a ponadto łatwe do odparcia. Poważniejszym zagrożeniem dla niezawisłości sędziowskiej są działania o cha- rakterze ogólnym, przybierające niekiedy formę zorganizowanej akcji w indy- widualnej sprawie albo w stosunku do sądów i sędziów w ogóle. Tego rodzaju działania mogą przybrać formę akcji propagandowej w środkach masowego przekazu, zorganizowanej akcji propagandowej strony lub jej rodziny, które ukierunkowane są na osiągnięcie zakładanego celu, kształtowania świadomości społecznej i jej oczekiwań wobec orzeczenia sądu (niezależnie od etapu postę- powania). Całkowita krytyka sądów i sędziów prowadzona przez środki masowego prze- kazu, przez przedstawicieli władzy wykonawczej lub ustawodawczej, biorąca za podstawę jednostkowe przypadki (nie zawsze rzetelnie przedstawione), także sta- nowi zagrożenie dla niezawisłości sędziowskiej i kształtuje fałszywy obraz wy- miaru sprawiedliwości w opinii społecznej. Oczywiste jest, że funkcjonowanie sądów, ich orzeczenia oraz postawy sędziów, jak każde zjawisko społeczne, podlega kontroli i krytyce, przy czym powinna to być ocena rzetelna. Szczególnie niebezpieczne dla niezawisłości sędziowskiej są próby destabilizacji pozycji zawodowej sędziów. Wszelkiego rodzaju działania, a dotyczy to przedsta- wicieli władzy wykonawczej i ustawodawczej, mające na celu różne rodzaje we- ryfi kacji sędziów jako grupy zawodowej, powodują stan niepewności, frustracji i mogą czynić mniej odporne jednostki podatnymi na spełnienie doraźnych ocze- kiwań. Jak wskazuje doświadczenie, odporność na tego rodzaju czynniki wyka- zują sędziowie w różnym stopniu i nie jest to związane z ich wiekiem lub stażem zawodowym. Częstym skutkiem naruszenia bądź groźby naruszenia niezawisłości sędziowskiej są odejścia sędziów z zawodu. Istotnym gwarantem niezawisłości sędziów i sądów jest Krajowa Rada Sądow- nictwa, na którą Konstytucja RP w art. 186 nakłada takie właśnie zadania oraz daje prawo do występowania z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją aktów normatywnych w zakresie, w jakich dotyczą one niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Mimo mieszanego, ze względu na skład, charakteru Krajowej Rady Sądownictwa, organ ten w dotychczasowej działalności, w różnych składach, właściwie wy- pełnia swój konstytucyjny obowiązek. Krytyka bowiem funkcjonowania sądów i postaw sędziów, jaka kierowana była ze strony Rady do tego środowiska, jest rzetelna i rzeczowa. Ponadto Krajowa Rada Sądownictwa: 19 Wprowadzenie 1) konsekwentnie sprzeciwia się rozszerzeniu wpływu nadzoru administracyj- nego Ministra Sprawiedliwości na sądy w zakresie, w którym mogłoby dojść do konfl iktu między administrowaniem a niezawisłością sędziowską, 2) konsekwentnie sprzeciwia się tworzeniu prawa destabilizującego pozycję sę- dziego i ustrój sądów dla osiągnięcia doraźnych celów, często o podłożu poli- tycznym, 3) stanowczo neguje próby prowadzenia postępowań sprawdzających wobec sę- dziów (także i prezesów sądów) przed dopuszczeniem do wiadomości stano- wiących tajemnicę państwową, 4) zabiega o właściwe zabezpieczenie materialne sędziów wszystkich szczebli, 5) jest orędownikiem odrębności budżetowej sądów powszechnych. Gwarantem niezależności sądów i niezawisłości sędziów jest także Prezydent Rze- czypospolitej Polskiej, który, jako konstytucyjny arbiter zapewniający równowagę trzech władz, mając prawo inicjatywy ustawodawczej oraz prawo weta, może sku- tecznie nie dopuścić do stanowienia prawa godzącego w niezależność sądów i nie- zawisłość sędziów albo inicjować stanowienie prawa wzmacniającego te atrybuty władzy sądowniczej. 4. Sprawność postępowania karnego Problem sprawności postępowania karnego zasygnalizowany jest już w Konsty- tucji RP, której art. 45 ust. 1 stanowi, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jaw- nego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Poszczególne postanowienia Kodeksu postępowania karnego, Regulaminu i In- strukcji sądowej nakładają na sądy obowiązek sprawnego działania, tak aby sprawa, w miarę możliwości, „zakończyła się w pierwszym terminie” albo, jak sta- nowi art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k., rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło „w rozsądnym ter- minie”. Podobna dyrektywa zawarta jest w art. 6 ust. 1 ratyfi kowanej przez Polskę w 1993 r. Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (por. art. 91 ust. 2 Konstytucji RP dotyczący źródeł prawa). Podstawę tak określonego kierunku działania powinno stanowić założenie, że należy doskonalić organizacyjną sprawność postępowania przed sądami – równo- legle z troską o jakość orzecznictwa – w szczególności przez pełne wykorzystanie tych możliwości, jakie daje sądom nowe ustawodawstwo karne. Celem tego dzia- łania powinno być zminimalizowanie społecznych kosztów wymiaru sprawiedli- wości do granic niezbędności. O wadze tego problemu – sprawności postępowania sądowego – świadczy fakt uchwalenia przez Sejm 17 czerwca 2004 r. ustawy o skardze na naruszenie prawa 20 4. Sprawność postępowania karnego strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Ustawa ta, z jednej strony, jest realizacją dyrektywy konstytucyjnej i dyrektywy wynikającej z Europejskiej Konwencji, z drugiej strony zaś konkretyzuje prawa i środki zapewniające stronie postępowania sądowego i wykonawczego przeciw- działanie przewlekłości postępowania w jej konkretnej sprawie. Jak stanowi art. 1 tej ustawy, reguluje ona zasady i tryb wnoszenia oraz rozpozna- wania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy bez uzasadnionej zwłoki zostało naruszone wskutek działania lub bezczynności sądu czy też prokuratora pro- wadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze albo komornika. Sąd, rozpoznając skargę w postępowaniu zażaleniowym właściwym dla da- nego rodzaju spraw, może ją uwzględnić lub oddalić. Uwzględniając skargę, sąd stwierdza, że w postępowaniu nastąpiła przewlekłość postępowania, a na żądanie skarżącego lub z urzędu może też zlecić sądowi rozpoznającemu sprawę lub pro- kuratorowi prowadzącemu lub nadzorującemu postępowanie przygotowawcze podjęcie odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Na żądanie skarżącego sąd przyznaje od Skarbu Państwa (lub komornika) sumę pieniężną w wysokości od 2000 do 20 000 zł (art. 11 i 12 tej ustawy). Strona, która nie wniosła skargi na przewlekłość postępowania, może dochodzić naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości po prawomocnym zakończeniu po- stępowania co do istoty sprawy na podstawie art. 417 k.c. Instytucje zawarte w omawianej ustawie, szczególnie o charakterze odszkodo- wawczym, powinny w sposób zasadniczy ograniczyć wpływ skarg ze strony Po- laków do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, tym bardziej że, jak stanowi art. 15 tej ustawy, strona, której skargę uwzględniono zgodnie z art. 12, może w odrębnym postępowaniu dochodzić naprawienia szkody od Skarbu Państwa albo od Skarbu Państwa i komornika solidarnie. Złożoność funkcji wymiaru sprawiedliwości powoduje, że o efektywności pracy sądów decyduje nie tylko ich sposób funkcjonowania, ale także sposób wypeł- niania swoich obowiązków przez inne organy bezpośrednio z nim współpracujące (prokuratorzy, adwokaci, radcowie prawni, funkcjonariusze Policji), a także rzetel- ność działania stron oraz postawy osób występujących w charakterze świadków, biegłych, specjalistów i innych. Dlatego sądy, doskonaląc własną działalność i wykorzystując posiadane upraw- nienia ustawowe, powinny wzmóc kontrolę nad należytym wypełnianiem obo- wiązków procesowych przez wszystkie osoby biorące udział w postępowaniu są- dowym. 21 Wprowadzenie Sądy powinny w szerokim zakresie wykorzystywać instytucje prawa procesowego, umożliwiające dyscyplinowanie uczestników postępowania (art. 20 i 75 k.p.k. oraz rozdział 31 tego Kodeksu – art. 285–290). Należy przy tym zauważyć, że np. sto- sowanie art. 20 k.p.k. jest obowiązkiem sądu i nie ma przeszkód, aby art. 19 k.p.k. był faktycznie wykorzystywany do sygnalizacji odpowiedniemu organowi uchybień w czynnościach wymienionych w nim instytucji, także w toku postępowania przed sądem, na etapie rozpoznawczym, a nie dopiero po zakończeniu postępowania. Gdyby doszło do kolizji tych reguł z naczelnymi zasadami procesowymi, odno- szącymi się do ustaleń prawdy obiektywnej i gwarancji procesowych, to niewątp- liwie tym ostatnim należy dać prymat. Mając to na uwadze, należy dbać, aby do trafnych rozstrzygnięć merytorycznych dochodziło tylko przy takim nakładzie czasu, wysiłku i środków, jakie są niezbędne i usprawiedliwione istotnymi potrze- bami postępowania. Należy zawsze mieć na względzie, że znaczny upływ czasu od zdarzenia, które stanowiło podstawę wszczęcia postępowania, do chwili pra- womocnego rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza w połączeniu z przewlekłością po- stępowania, utrudnia prawidłowe rozstrzygnięcie oraz zmniejsza jego społeczne oddziaływanie. Ze swej istoty przewlekłość postępowania powoduje wzrost jego kosztów oraz wzrost nakładu czasu i energii uczestników postępowania. Dla uniknięcia tego nie- pożądanego zjawiska konieczne jest, przede wszystkim, przestrzeganie terminów określonych w Kodeksie postępowania karnego i regulaminie: wyznaczania po- siedzeń, sporządzania uzasadnień orzeczeń, sporządzania protokołów rozpraw, przedstawiania akt spraw sądowi odwoławczemu. Terminy tzw. instrukcyjne na- leży traktować jako terminy maksymalne i nieprzekraczalne. Należy dążyć do ograniczania przerw, a szczególnie odroczeń rozpraw ze względu na możliwość daleko idących konsekwencji takiej decyzji w zakresie dalszego po- stępowania (por. art. 404 § 2 k.p.k.). Decyzja o przerwie lub odroczeniu rozprawy powinna być procesowo zasadna. W tym miejscu należy wskazać także na potrzebę wykorzystywania pełnych dni sesyjnych przez właściwy układ spraw na tzw. wokandzie. Dzień sesyjny nie może być, z jednej strony, poświęcony na wyczekiwanie na kolejną sprawę, z drugiej strony zaś nie może być nadmiernie przepełniony, gdyż wbrew zamierzeniom, przez pośpiech, zdenerwowanie sądu i uczestników postępowania, skutek może być odwrotny do zamierzonego. Kodeks postępowania karnego przewiduje możliwość ograniczenia postępowania dowodowego do minimum, gdy oskarżony przyznaje się do winy i to przyznanie nie budzi wątpliwości (art. 388 k.p.k.) albo gdy nawet do winy nie przyznaje się, ale okoliczności czynu nie budzą wątpliwości, a oskarżony chce się poddać uka- raniu (art. 387 k.p.k.). 22 4. Sprawność postępowania karnego W przypadkach wskazanych w ustawie istnieje możliwość odstąpienia od bez- pośredniego przesłuchania na rozprawie świadków i biegłych (art. 392 i 393 k.p.k.). Obecnie obowiązujący Kodeks postępowania karnego znacznie rozszerzył możli- wości rozpoznania sprawy podczas nieobecności oskarżonego, i to zarówno w po- stępowaniu uproszczonym, jak i zwyczajnym (art. 376, 378 i 479 k.p.k.). Jednakże korzystając z tych możliwości należy mieć wzgląd na dochodzenie prawdy oraz zasadę bezpośredniości. Wszelkie bowiem uproszczenia procedury powinny być wykorzystywane racjonalnie i do sędziego należy ocena, czy w okolicznościach sprawy można je stosować, czy też nie. Oszczędność czasu i nakładów pracy skła- niać może do wykorzystania dowodów zebranych w innych sprawach; zapobiega to wzywaniu tych samych osób oraz skraca czas postępowania. Podobny cel osiągnie się przy łącznym rozpoznawaniu spraw osób, w stosunku do których toczą się sprawy o kilka przestępstw w postępowaniach odrębnych lub w stosunku do podżegaczy, pomocników oraz innych osób, których przestępstwo pozostaje w ścisłym związku z przestępstwem sprawcy, a postępowanie przeciw nim toczy się jednocześnie. Natomiast wyłączenie i odrębne rozpoznanie sprawy poszczególnych osób lub o poszczególne czyny powinno następować tylko w przy- padkach szczególnie uzasadnionych. Krótkotrwałe, przemijające przeszkody (lekkie choroby, ustalenie miejsca pobytu itp. przyczyny) nie powinny uzasadniać decyzji o wyłączeniu (art. 33 i 34 k.p.k.). Należy pamiętać, że przy rozłącznym rozpoznawaniu spraw te same czynności trzeba będzie powtarzać, a szczególnie wówczas, gdy strony o to wniosą. Kodeks postępowania karnego oraz Kodeks karny pozwalają na rozstrzygnięcie konfl iktu będącego przedmiotem rozpoznania w postępowaniu karnym zarówno w aspekcie prawa karnego, jak i w aspekcie prawa cywilnego (por. art. 46, 67 § 3, art. 72 § 2 k.k., art. 415 § 1 i 4 k.p.k.). Takie całościowe zażegnanie konfl iktu za- pobiega wytaczaniu powództwa cywilnego o naprawienie szkody przed sądem cy- wilnym, a przez to odciąża sąd od ponownego rozpoznawania sprawy dotyczącej tego samego zdarzenia. Szczególnej troski wymagają sprawy, w których oskarżeni są tymczasowo aresz- towani. W tego rodzaju sprawach niedopuszczalne są nieusprawiedliwione opóźnienia w wyznaczaniu pierwszego i następnych terminów rozpraw, w spo- rządzaniu uzasadnień wyroków, w przedstawianiu spraw z apelacjami lub zaża- leniami sądowi odwoławczemu, opóźnienia w załatwianiu wniosków i zażaleń co do tymczasowego aresztowania. Kodeks postępowania karnego, mając właśnie na względzie szybkość postępo- wania w tej kategorii spraw, wprowadza wiele unormowań wymuszających na organach procesowych sprawne działanie. Chodzi tutaj o sam fakt, że ten środek 23 Wprowadzenie zapobiegawczy może stosować tylko sąd, oraz o ściśle określone okresy, na które może być stosowany, i tryb jego przedłużania (art. 250, 251 § 2 i art. 263 k.p.k.). Należy zaniechać dość częstych przypadków odraczania wydania wyroków. Wprawdzie jest to instytucja prawa procesowego, ale nie może być nadużywana i powinna być traktowana jako odstępstwo od zasady, że orzeczenie powinno być ogłoszone bezpośrednio po zakończeniu rozprawy lub posiedzenia. Każde odro- czenie wydania orzeczenia powoduje stratę czasu sądu i uczestników postępo- wania oraz zmniejsza walory wychowawcze orzeczenia. Istotne znaczenie dla sprawności postępowania ma należyte informowanie uczestników postępowania o ich prawach i obowiązkach. Sądy z urzędu powinny udzielać uczestnikom postępowania informacji (pouczeń) nie tylko w tych przy- padkach, gdy ustawa taki obowiązek nakłada na sąd, ale także wtedy, gdy jest to potrzebne w celu uzyskania od uczestników postępowania oświadczeń i dowodów koniecznych do należytego rozpoznania sprawy, jak również w celu korzystania ze swych uprawnień przez samych uczestników postępowania. Takie pouczenia powinny przyczyniać się do aktywnej roli uczestników postępowania w procesie, co pozwoli na eliminowanie niepotrzebnych czynności sądów. Mając na względzie rzeczywiste równouprawnienie uczestników postępowania, sądy powinny więc pouczać w tym zakresie osoby zwłaszcza nieporadne, wystę- pujące bez pomocy adwokatów oraz w sprawach zawiłych i o szczególnej randze społecznej. Informacja (pouczenie) powinna odnosić się tylko do czynności proce- sowych dokonywanych w toczącym się postępowaniu. Nie może natomiast doty- czyć treści lub kierunku rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, przewidywanej wy- kładni prawa materialnego, a także merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wywołałoby to wrażenie o przesądzaniu z góry wyniku sprawy. Niepouczenie strony albo błędne pouczenie nie może wywoływać dla niej nie- korzystnych skutków prawnych (por. uchwałę składu 7 sędziów SN z 19 marca 1970 r., VI KZP 1/70, OSNKW 1970, nr 4–5, poz. 34). Sygnalizowany wcześniej problem dyscypliny procesowej uczestników postępo- wania wymaga ze strony sądu konsekwencji w egzekwowaniu obowiązków spo- czywających na stronach procesowych, ich przedstawicielach, a także na biegłych i świadkach. Poziom i sprawność postępowania zależą także od dyscypliny procesowej sa- mych sądów. Sądy, stawiając wymagania uczestnikom postępowania, powinny jednocześnie ściśle przestrzegać terminów wyznaczonych rozpraw i posiedzeń, terminów poszczególnych czynności przeprowadzonych na tych posiedzeniach, zwłaszcza zaś wyznaczonych godzin przesłuchania świadków, biegłych i innych uczestników postępowania. Należy unikać wielokrotnego wzywania tych samych osób. Jeżeli zachodzą przeszkody w rozpoczęciu przewodu sądowego i rokowania 24 4. Sprawność postępowania karnego na przyszłość są niekorzystne, to na kolejny termin należy wezwać tylko osoby, bez których udziału postępowanie nie może się rozpocząć, a pozostałe (np. świadków i biegłych) na kolejny termin, gdy już przewód sądowy będzie otwarty. Należy zdawać sobie sprawę z tego, że kilkakrotne wzywanie np. świadków jest dla nich uciążliwością i przez tego rodzaju „puste” obecności kształtowany jest negatywny obraz sądów w społeczeństwie. Poza wskazanymi już przesłankami decydujące znaczenie dla poziomu i spraw- ności postępowania karnego ma: 1) należyte przygotowanie posiedzenia sądowego, 2) przebieg postępowania dowodowego, 3) ugodowe załatwienie spraw. Ustawowy nakaz, aby rozstrzygnięcie każdej sprawy następowało, w miarę moż- liwości, w pierwszym terminie rozprawy lub posiedzenia, zobowiązuje do należy- tego przygotowania posiedzeń sądowych. Przygotowanie sprawy do rozpoznania powinno obejmować w szczególności: 1) badanie dopuszczalności drogi sądowej w postępowaniu karnym, właściwości sądu i trybu postępowania, 2) kontrolę formalną i merytoryczną aktu oskarżenia, 3) należyte przygotowanie sprawy pod względem dowodowym, 4) należyte rozplanowanie czynności, 5) wyznaczenie składu w sposób zapobiegający jego zmianom w toku postępo- wania. Problem przygotowania posiedzenia (rozprawy) sądowego będzie przedmiotem omówienia w pierwszym rozdziale niniejszej pracy i dlatego w tym miejscu nie ma uzasadnionej potrzeby jego rozwijania. Wydanie prawidłowego orzeczenia jest uzależnione, przede wszystkim, od wszech- stronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, zarówno jej strony przed- miotowej, jak i podmiotowej, w tym także w zakresie osobopoznawczym. Należyte przygotowanie i przeprowadzenie postępowania dowodowego przyczynia się do trafnego rozstrzygnięcia sprawy, jak również do zaoszczędzenia czasu, obniżenia kosztów postępowania, a w razie zaskarżenia orzeczenia umożliwia sądowi odwo- ławczemu wydanie wyroku co do istoty sprawy. Prawidłowość postępowania dowodowego w sprawach karnych zależy w szcze- gólności od złożenia przez oskarżonego i jego obrońcę wniosków dowodowych w terminie 7 dni od wezwania przez sąd w chwili doręczenia aktu oskarżenia, co pozwoli na koncentrację materiału dowodowego już w pierwszym terminie roz- prawy głównej. Każdy wniosek, a także postanowienie dowodowe powinny za- wierać szczegółowe określenie tezy dowodowej. 25 Wprowadzenie Zasada, że postępowanie dowodowe powinno się toczyć bezpośrednio przed sądem orzekającym, nie wyłącza oparcia się na dowodach zawartych w aktach innej sprawy sądowej. Prawidłowe wykorzystanie dowodów zebranych w innej sprawie zapobiega ponownemu wzywaniu tych samych osób i skraca samo postępowanie. W postępowaniu karnym w celu przeprowadzenia dowodu z akt innej sprawy (na wniosek lub z urzędu) należy wskazać karty akt uzasadniające tezę dowodową, po czym dowód ten wymaga ujawnienia na rozprawie głównej (art. 391 § 1, art. 392 i art. 394 § 2 k.p.k.). Nie należy uwzględnić wnoszonych wniosków dowodowych, a od przeprowa- dzenia już dopuszczonych odstąpić, gdy zachodzą przesłanki określone w art. 170 § 1 k.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zarys metodyki pracy sędziego w sprawach karnych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: