Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00298 007104 15037352 na godz. na dobę w sumie
Zarys pedagogiki sportu. Podręcznik dla studentów nauk o wychowaniu - ebook/pdf
Zarys pedagogiki sportu. Podręcznik dla studentów nauk o wychowaniu - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 236
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8142-425-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> pedagogika
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Publikacja może stać się ważnym źródłem informacji dla studentów kierunków pedagogicznych i wychowania fizycznego. W sposób kompletny opisano w niej zagadnienia przybliżające czytelnikowi wiedzę z zakresu historii sportu, terminologii specjalistycznej związanej z tym obszarem nauki, problematyki edukacji olimpijskiej, interakcji zachodzących w relacjach trener–zawodnik, wychowawczego znaczenia ról odgrywanych przez trenerów i instruktorów oraz ich znaczenia dla prawidłowego wychowania. Autor pisze we wstępie: „W europejskim szkolnictwie wyższym pedagogika sportu została uznana za ważną dyscyplinę akademicką, funkcjonującą w dziedzinie nauk o sporcie, której celem jest wspomaganie działań edukacyjnych (wychowawczych) osób uczestniczących w treningu sportowym i innych formach aktywności fizycznej, niezależnie od miejsca i czasu ich realizacji w ciągu całego życia”. Opinia ta jest najwłaściwszym wyjaśnieniem potrzeby opracowania tej problematyki w formie prezentowanego podręcznika.

Z recenzji dr hab. Danuty Umiastowskiej
 prof. Uniwersytetu Szczecińskiego

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Arkadiusz Kaźmierczak – Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu Pracownia Wychowania Fizycznego i Zdrowotnego 91-408 Łódź, ul. Pomorska 46/48 RECENZENT Danuta Umiastowska REDAKTOR INICJUJĄCY Urszula Dzieciątkowska REDAKTOR Barbara Herman SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR KOREKTA TECHNICZNA Leonora Gralka PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/wrangel © Copyright by Arkadiusz Kaźmierczak, Łódź 2019 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2019 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.08958.18.0.M Ark. wyd. 10,2; ark. druk. 14,75 ISBN 978-83-8142-424-0 e-ISBN 978-83-8142-425-7 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Pracę tę dedykuję żonie Annie oraz synom Michałowi i Konradowi Spis treści Wprowadzenie ............................................................................... 9 Rozdział I Pedagogiczny wymiar wychowania fizycznego i sportu na prze- strzeni dziejów ............................................................................... 1.1. Od Platona do pozytywistycznej wizji aktywności fi- zycznej człowieka ............................................................. 1.2. Kalokagatia – wychowawczy model igrzysk starożytnej Grecji .................................................................................. 1.3. Wychowanie fizyczne i sport w polskiej myśli pedago- gicznej ................................................................................ Rozdział II Społeczno-kulturowe paradygmaty współczesnego sportu .......... 2.1. Kultura fizyczna w dyskursie społecznym ................. 2.2. Wychowawczy wymiar sportu w świetle jego społeczno- -kulturowych realiów ................................................... 2.3. Pedagogika sportu w poszukiwaniu tożsamości na- ukowej ............................................................................ Rozdział III Etyczne, resocjalizacyjne i inkluzyjne wartości aktywności sportowej.................................................................................................. 3.1. Znaczenie zasady fair play w sporcie, edukacji i życiu społecznym ........................................................................... 15 15 32 44 61 61 67 83 99 99 8 3.2. Wychowanie przez sport w kontekście resocjalizacji i przeciwdziałania agresji .................................................... 111 3.3. Sport jako źródło tworzenia nowych wartości w akty- wności osób niepełnosprawnych ....................................... 125 Rozdział IV Idea olimpizmu jako humanistyczna wartość współczesnej rzeczywistości .......................................................................... 139 4.1. Pedagogiczna wizja neoolimpizmu barona Pierre’a de Coubertina ............................................................................ 140 4.2. Humanizm olimpijski – idea a rzeczywistość ................. 152 4.3. Olimpijskie inspiracje w literaturze i sztuce .................... 161 Rozdział V Sport i olimpizm w programach edukacyjno-wychowawczych ... 175 5.1. Edukacja olimpijska i pedagogiczne konotacje ............... 176 5.2. Społeczno-wychowawcze wartości sportu olimpijskiego na przykładzie wybranych programów edukacyjno- -wychowawczych ................................................................. 184 5.2.1. Programy edukacji sportowej realizowane w polskim systemie oświaty ............................................................ 185 5.2.2. Programy edukacji sportowo-olimpijskiej w wybra- nych krajach ................................................................... 191 Bibliografia ..................................................................................... 201 Załączniki ....................................................................................... 225 Spis treści Wprowadzenie Sport jest częścią dziedzictwa każdego człowieka i nic nigdy go nie zastąpi. Pierre de Coubertin1 Stojące w obliczu wielu szans i zagrożeń społeczno- -kulturowych społeczeństwo XXI wieku wymaga działań na rzecz tworzenia cywilizacji tolerancyjnej, dającej pod- stawy egzystencji w duchu przyjaźni, dialogu, szacun- ku dla innych oraz przestrzegania i respektowania norm określających zasady współżycia społecznego. Społeczna rzeczywistość przesycona niepewnością co do możliwych kierunków przemian, wymusza zintensyfikowanie spo- sobów znajdowania środków zaradczych. Poszukuje się idei, koncepcji, treści, metod i środków, których wartości wychowawcze będą bardziej adekwatne i skuteczne wobec pojawiających się wyzwań. Wydaje się, że szczególne miej- sce we współczesnych koncepcjach pedagogicznych zajmu- je aktywność sportowa – identyfikowana jako powszechne zjawisko społeczne i źródło wielu emocji – będąca również fenomenem cywilizacyjnym bez precedensu w całej histo- rii współczesnej kultury, a tym samym w istotny sposób 1 Cyt. za: Biała księga na temat sportu (Komisja Wspólnot Europejskich, Bruksela 11.07.2007), https://erasmusplus.org.pl/wp-content/uploads/2014/01/ BIA C5 81A_KSIEGA_SPORTU.pdf (dostęp: 16.04.2019). 10 oddziałująca na system wartości i zachowanie człowieka. Koncepcja pedagogicznych walorów aktywności fizycznej miała na przestrzeni wieków wybitnych przedstawicieli, do których zaliczają się m.in. Platon, Arystoteles, John Locke, Sebastian Petrycy, Jędrzej Śniadecki, Pierre de Coubertin, Władysław Osmolski, Eugeniusz Piasecki. Wszyscy oni postrzegali w uprawianiu ćwiczeń cielesnych i sportów nie tylko system zabiegów higieniczno-zdrowotnych kształ- tujących poziom sprawności fizycznej, ale traktowali ruch jako ważny element życia społecznego ze szczególnym wskazaniem jego wartości ogólnowychowawczych. Z reguły wychowawcze wartości sportu pojawiają się co jakiś czas w świadomości osób odpowiedzialnych za edu- kację w obliczu kryzysu wychowania, kryzysu środowisk wychowawczych (rodziny, szkoły), braku autorytetów wy- wołanych mniej lub bardziej świadomymi działaniami. Kształtowanie właściwych postaw w aktywności sporto- wej, w zgodzie z przyjętym systemem wartości, stanowi istotny przejaw wychowania, któremu przypisuje się ka- nony nawiązujące do antycznej kalokagatii, czyli zdrowia, sprawności, urody, piękna, pokoju, uczciwości i mądrości. Wskazane wartości są również uzupełnieniem koronnych założeń olimpizmu i zasady czystej gry (fair play) po- wszechnie wykorzystywanych w systemach edukacyjnych na całym świecie. Początki sportu datowane są na czasy antyczne – głównie starożytną Grecję, natomiast jego współczesny model wywo- dzi się z dziewiętnastowiecznej Europy. Etymologia wyrazu sport jest równie zamierzchła, wywodzi się bowiem od łaciń- skiego wyrazu disport, oznaczającego zabawę, gry i wszelkie ćwiczenia na wolnym powietrzu poza bramami miast staro- żytnego Rzymu. W języku polskim po raz pierwszy słowo to zostało udokumentowane w 1856 roku w jednoaktowej komedii Wyścigi konne w Warszawie przez prozaika i poetę Konstantego Gaszyńskiego: Wprowadzenie 11 Polska w drodze postępu kołem leci chyżem Stanęliśmy na równi z Anglią i Paryżem Mamy wyścigi konne, sport wzmaga się wszędzie A jeśli rząd pozwoli i Jockey Club będzie2. Rozliczne próby definiowania pojęcia sport przez wielu badaczy koncentrują się na wskazaniu jego podstawowych zalet stanowiących pożądany zakres aktywności takich jak współzawodnictwo, przestrzeganie określonych zasad i re- guł, dążenie do doskonałości, manifestacja uzyskanej spraw- ności na arenie sportowej oraz w wysokim stopniu kształ- towanie potencjału osobotwórczego. Od czasów helleńskiej agonistyki sport, postrzegany jako efektywne narzędzie kształtowania postaw obywatelskich, stanowił również in- tegralną część greckiej paidei. Współcześnie spośród zalet przemawiających za jego społeczną użytecznością wymienić można następujące cechy: 1) neutralność światopoglądowa, 2) wolność od dyskryminacji rasowej, 3) włączanie do ak- tywności osób niepełnosprawnych i niedostosowanych spo- łecznie, 4) powszechna akceptowalność przez osoby w każ- dym wieku, 5) bycie jednym z istotnych przejawów ludzkiego życia w wymiarze psychofizycznym, etycznym, politycznym, ekonomicznym, społecznym i wychowawczym. Przy wskazaniu wszystkich korzystnych aspektów spo- łeczno-wychowawczych aktywności sportowej trudno po- minąć tezę, że współczesny sport rozwija się w warunkach niezwykle zmiennej i dynamicznej rzeczywistości, która z jednej strony jest szansą dla globalnego utrwalania pożą- danych wartości, z drugiej zaś stanowi realne zagrożenie, a także wyzwanie dla nabytych i utrwalonych drogą ewolucji humanistycznych paradygmatów sportu. Wbrew przyjętym zasadom rywalizacja sportowa – zarówno wśród zawodni- ków, jak i kibiców – zaczęła służyć demonstrowaniu potęgi 2 K. Gaszyński, Pro publico bono. Nowe poezje, W Księgarni Polskiéj, Paryż 1858, s. 15, cyt. za: W. Lipoński, Humanistyczna encyklopedia spor- tu, Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa 1987, s. 313. Wprowadzenie 12 poszczególnych krajów oraz realizacji ich celów politycz- nych, narastaniu zjawisk komercjalizacji, dopingu wśród sportowców, zwycięstwa za wszelką cenę czy też ksenofo- bicznych zachowań. Aktywność sportowa, wpływając wszechstronnie na sfe- rę fizyczną, emocjonalną i społeczną osobowości jednostki, w zasadniczy sposób konstytuuje postawy społeczne (cele, styl, jakość życia) w życiu dorosłym. W tym kontekście istot- na wydaje się rola pedagogiki sportu jako stosunkowo mło- dej subdyscypliny pedagogicznej, która w obszarze metodo- logii badawczej wyznaczyła trzy główne kierunki eksploracji: hermeneutyczną, empiryczną i projektową. W europejskim szkolnictwie wyższym pedagogika sportu została uznana za ważną dyscyplinę akademicką w dziedzinie nauk o sporcie, której celem jest wspomaganie działań edukacyjnych (wy- chowawczych) osób uczestniczących w treningu sportowym oraz innych formach aktywności fizycznej, niezależnie od miejsca i czasu ich realizacji w ciągu całego życia. Pedagogi- ka sportu jako nauka o charakterze interdyscyplinarnym ma trzy zasadnicze wymiary stanowiące podstawę jej zaintere- sowań dydaktycznych i badawczych: 1) wiedzy w kontekście historycznym, politycznym i społecznym, 2) relacji (współ- działania) wychowanków na polu aktywności sportowej i jej konsekwencji pedagogicznych, 3) interakcji społecznych w relacji trener/nauczyciel–wychowanek. Autor w niniejszym opracowaniu przedstawił wybrane zagadnienia z zakresu pedagogiki sportu mające na celu pogłębienie wiedzy podstawowej z tego zakresu, zwłaszcza przydatnej dla studentów nauk społecznych ze szczególnym wskazaniem kierunków i specjalności pedagogicznych. Zaprezentowanie pełnej tematyki dotyczącej teorii i praktyki tej subdyscypliny pedagogicznej wydaje się trudne do zre- alizowania, niemniej jednak przedstawione tu poszczególne rozdziały należy analizować jako wprowadzenie do podsta- wowych zagadnień pedagogiki sportu w kontekście jej spo- łeczno-kulturowych, inkluzyjnych, resocjalizacyjnych oraz Wprowadzenie 13 etycznych uwarunkowań. Studia z zakresu pedagogiki spor- tu, czerpiące z jej historycznych fundamentów, idei olimpi- zmu i zasady fair play w przekonaniu Autora mają umożliwić studentom pełniejsze zrozumienie znaczenia sportu w prze- strzeni społecznej. Szczególne podziękowania kieruję do Recenzentki – Pani Profesor Danuty Umiastowskiej oraz Redaktorki – Pani Bar- bary Herman, których cenne uwagi i refleksje stanowiły inspirację do dalszego doskonalenia przejrzystości myśli i formy prezentacji tego podręcznika. Wyrazy wdzięczności składam również żonie – Annie Kaźmierczak za wsparcie w tworzeniu tej publikacji i pomoc w tłumaczeniu tekstów obcojęzycznych. Wprowadzenie Rozdział I Pedagogiczny wymiar wychowania fizycznego i sportu na przestrzeni dziejów Wychowawcze i kształcące wartości kultury fizycznej oraz sportu mają wielowiekową historię – długą niemal tak jak istnienie kultury ludzkości. Koncepcja pedagogicznych i edukacyjnych walorów aktywności fizycznej miała na prze- strzeni wieków wybitnych przedstawicieli, którzy w uprawia- niu ćwiczeń cielesnych oraz sportów widzieli nie tylko system zabiegów higieniczno-zdrowotnych kształtujących poziom sprawności fizycznej, ale uznawali zażywanie ruchu za ważny element życia społecznego ze szczególnym wskazaniem jego wartości ogólnowychowawczych i zdrowotnych. 1.1. OD PLATONA DO POZYTYWISTYCZNEJ WIZJI AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ CZŁOWIEKA Wzorcem stała się antyczna paideia, stanowiąca źródło helleńskiej kultury, której myślą przewodnią był harmonijny rozwój człowieka. Sprawność fizyczna, piękne ciało i wiedza o szlachetnych sztukach i literaturze tworzyły zaletę greckie- go ideału – pięknego i dobrego obywatela. Mistrzem dążenia do ideału piękna i dobra, zwanego kalokagatią1, był wielki 1 Starogreckie καλοκἀγαθία (kalokagathia), od καλὸς κἀγαθός (kalos kagathos), co dosłownie znaczy ‘piękny i dobry’. 16 myśliciel Arystokles – znany powszechnie (z racji szerokich barów) pod przydomkiem Platona (427–347 p.n.e.). Najsłyn- niejszy z uczniów Sokratesa atletyczną budowę ciała zawdzię- czał sportowym zamiłowaniom, do których można zaliczyć przynoszące mu spore sukcesy walki zapaśnicze2. Zdobył gruntowne wykształcenie, które według ówczesnych zasad greckich polegało na wychowaniu do harmonii ducha i cia- ła (kalokagatii), a więc obejmowało zarówno edukację, jak i kształtowanie fizycznej sprawności człowieka. Ten wielki so- fista, podejmując wątki sportowe3 w licznych swoich pismach obejmujących 35 dialogów, nawiązywał do dwóch umiejętno- ści ludzkiej natury: muzyki4 i gimnastyki. W trzeciej księdze Państwa postulat wszechstronnego i harmonijnego wychowa- nia człowieka – tak pod względem fizycznym, jak i intelektu- alnym – przedstawił w następujących słowach: Ponieważ są dwa takie pierwiastki w człowieku, więc jakiś bóg, miałbym ochotę powiedzieć, dał ludziom dwie umiejętności: muzykę i gimnastykę; dla temperamentu i dla umiłowania mą- drości. Nie dla ciała i duszy, chyba tylko ubocznie, ale dla tych dwóch pierwiastków, aby z sobą harmonizowały i trzeba każdy z nich podciągać lub opuszczać, pokąd nie będą brzmiały tak, jak trzeba5. Przekonania, że gimnastyka kształtuje wyłącznie ciało, a muzyka wyłącznie duszę były błędne. Według Platona one obie są instrumentami doskonalenia osobowości człowieka, 2 B. Chrzanowski, Formy edukacji sportowej w kontekście pedagogiki klasycznego liberalizmu we współczesnym świecie, „Studies in Sport Hu- manities” 2014, t. 16, s. 102. 3 Józef Waligóra wskazuje motywy sportowe w twórczości Platona występujące w dialogach Państwo, Laches, Prawo i Goriasz; zob. J. Waligóra, Platon, sport, olimpizm, [w:] Logos i etos polskiego olimpizmu, red. J. Lipiec, Wydawnictwo AWF, Kraków 1994, s. 73. 4 Określenie odnoszące się nie tylko do kultury muzycznej, ale obej- mujące szeroki zakres wykształcenia intelektualnego. 5 Platon, Państwo, tłum., wstęp i komentarz W. Witwicki, Wydaw- nictwo Antyk, Kęty 2003, s. 110. Rozdział I 17 a zarazem wzajemnie się uzupełniającymi składnikami tego samego procesu wychowawczego. Filozof postulował powią- zanie tych dwóch elementów, ponieważ tylko one w pełni kształtują duszę człowieka, z natury rzeczy w odmienny spo- sób ją ulepszając6. Umiejętności (muzyki i gimnastyki) zale- cał nie lekceważyć, ponieważ: kto najpiękniej gimnastykę ze służbą Muzom pomiesza i w najlepszej mierze ten napój duszy podać potrafi, o tym może najsłuszniej powiemy, że posiada najwyższą kulturę osobistą, jaką służba Muzom kształci, i że najlepszą harmo- nię osiągnął; o wiele bardziej niż ten, który struny dostrajać potrafi7. Koncepcja człowieka w ujęciu filozofa – według wielu badaczy jego myśli – obrazuje dążenie człowieka do samo- wyzwolenia w pragnieniu zdobycia harmonii ciała i duszy, zdrowia i cnoty. Platońska koncepcja ładu, typowa dla sta- rożytnej myśli greckiej, dokonała dzieła niezwykłego, kreu- jąc ponadczasowy ideał wychowawczy – kalokagatii, czyli człowieka szlachetnego i mądrego (agathos) oraz człowieka sprawnego i dzielnego (kalos)8. Arystoteles (384–322 p.n.e.), który przez 20 lat był uczniem i towarzyszem Platona twierdził, że człowiek doskonały po- winien w równym stopniu posiadać cztery cnoty: dzielność, mądrość, rozwagę i sprawiedliwość. Zalety można jedynie zyskać poprzez proces wychowania człowieka, w którym wyodrębnił trzy podstawowe obszary działań: rozwijanie sił fizycznych, wychowanie moralne i kształcenie umysłu9: 6 B.J. Kunicki, Rozdroża paidei greckiej: Platon i Isokrates, „Wycho- wanie Fizyczne i Sport” 1987, nr 1, s. 119–132. 7 Platon, dz. cyt., s. 110. 8 I. Bittner, Filozofia człowieka – zarys dziejów i przegląd stanowisk, Wydawnictwo AWF, Warszawa 1993, s. 50. 9 S. Litak, Historia wychowania. Do wielkiej rewolucji francuskiej, Wydawnictwo WAM, Kraków 2005, s. 32. Pedagogiczny wymiar wychowania fizycznego i sportu na przestrzeni dziejów 18 należy wychowywać najpierw przez przyzwyczajenie, potem przez rozumowanie, a ciało pierwej niż umysł, to oczywiście należy młodzież szkolić najpierw w gimnastyce i zapaśnictwie, bo pierwsza z nich nadaje ciału pewną postawę, a druga zapra- wia do wysiłków fizycznych10. Aktywność fizyczna w ujęciu Arystotelesa była ważnym środkiem do osiągnięcia harmonijnego rozwoju człowieka, kształtując zarówno zdolności moralne, jak i intelektualne. Ten największy pedagog czasów helleńskich wniósł do ideału kalokagatii wartościową myśl, nawiązując do reguły złotego środka, tzn. zalecał umiar w stosowaniu ćwiczeń fizycznych, odwołując się do zdrowego rozsądku i unikania nadmier- nych zabiegów w kształtowaniu własnego ciała. Arystoteles krytycznie odnosił się do schematycznego wychowania spar- tańskiego i zabiegał o ochronę szkoły ateńskiej przed takimi praktykami wychowawczymi. Według jego koncepcji zadaniem ćwiczeń fizycznych jest kształtowanie harmonii ciała, umysłu i wdzięku, a nie brutalności: „Jest rzeczą szaloną – pisał – wycho- wywać atletów z tępymi głowami, jak to robili Spartanie”11. Zarówno Platon, jak i Arystoteles sądzili, że współzawod- nictwo w procesie wychowania pełni ważną rolę w zdoby- waniu arete12. Akcentowali konieczność istnienia rywalizacji między ludźmi w różnych sferach życia społecznego, w tym również rywalizacji sportowej (igrzyska helleńskie) jako ob- szaru weryfikacji poziomu rozwoju. Podobnie rozumował Plutarch z Cheronei (50–120 n.e.), który pisał, że ćwiczeń cielesnych nie należy zaniedbywać, „lecz do szkoły gimnastyki należy chłopców posłać, aby się tam doskonale ćwiczyli i gibkości, i siły ciału nadali”13. 10 Arystoteles, Polityka, tłum. L. Piotrowicz, Wydawnictwo Nauko- we PWN, Warszawa 2006, s. 193. 11 Ł. Kurdybacha, Historia wychowania, t. 1, wyd. 2, PWN, Warsza- wa 1967, s. 91. 12 Arete oznaczało ‘cnotę, dzielność i doskonałość’, w starożytnej Grecji było jednym z podstawowych pojęć etycznych. 13 Cyt. za: S. Wołoszyn, Źródła do dziejów wychowania i myśli peda- gogicznej, t. 1, PWN, Warszawa 1965, s. 101. Rozdział I 19 W swojej myśli o wychowaniu filozof zachwala hartowa- nie organizmu (dieta, kąpiel, proste życie) oraz wskazuje na zapasy, rzut dyskiem i oszczepem jako ćwiczenia fizyczne szczególnie użyteczne14. Jest również zwolennikiem wycho- wania fizycznego dziewcząt (tańce i gra w piłkę), uznając żeńską agonistykę za ekscytujące widowisko dla publicz- ności. Jednakże, podobnie jak u Platona i Arystotelesa, nie znajduje u niego pochwały nadmierna aktywność fizyczna, która może zaburzyć właściwy rozwój wychowanków: „lecz ćwiczeniami fizycznymi należy umieć tak szafować, aby chłopcy sił nie stargali i do kształcenia ducha stali się nie- zdolnymi”15. Deskrypcja roli i znaczenia aktywności fizycznej (gim- nastyki) w niektórych antycznych koncepcjach wychowaw- czych dowodzi, że zaniechanie fizycznej edukacji w ogólnym wychowaniu prowadzi w konsekwencji nie tylko do braku zdrowia czy niedołężności fizycznej, ale może też być pod- łożem niedostatecznego rozwoju społecznego przez zaburze- nie harmonii rozwojowej, jaką powinna charakteryzować się umysłowo-cielesna natura człowieka16. W myśli pedagogicznej średniowiecza jest niewiele treści odnoszących się do aktywności sportowej oraz jej znaczenia w wychowaniu dzieci i młodzieży. Ten niekorzystny stan, wy- pełniony ideologią umartwiania, nakazywał pogardą wobec potrzeb ciała, co w konsekwencji oznaczało odrzucenie wszel- kich form higieny i aprobatywnych zachowań wobec wszelkiej aktywności ruchowej17. Tertulian (160–220) był znanym – w negatywnym tego słowa znaczeniu – przedstawicielem pejoratywnego 14 B.J. Kunicki, Kultura fizyczna antycznej Grecji (ideologia, filozo- fia, nauka), http://www.wbc.poznan.pl/Content/1490/M-317.html#IDA- ABMBF (dostęp: 1.11.2017). 15 Cyt. za: S. Wołoszyn, Źródła…, s. 101. 16 Z. Pańpuch, Rola sportu w niektórych antycznych koncepcjach wy- chowawczych, „Człowiek w Kulturze” 1999, nr 12, s. 164. 17 B.J. Kunicki, Kultura… Pedagogiczny wymiar wychowania fizycznego i sportu na przestrzeni dziejów 20 stosunku chrześcijaństwa do sportu i wszelkich form ak- tywności z nim związanych. Zwalczając bałwochwalstwo w traktacie O widowiskach, jednocześnie dezaprobuje walki gladiatorów, wyścigi w cyrku i zawody sportowe na stadionach, uznając, że są one źródłem wszelkiego zła i pozostają w umysłach ludzkich na całe życie. Apologeta jest zdania, że chrześcijanie powinni wzbraniać się przed takimi widowiskami nie tylko z uwagi na fakt, że są one przedmiotem desakralizacji, ale ich brutalizm ma zły wpływ na wychowanie uczniów i wszystkich wyznawców wiary w Chrystusa18. Jeśli pewną jest rzeczą, że wszystkie składniki widowisk pocho- dzą z bałwochwalstwa, to bez wątpienia przesądzone jest roz- strzygnięcie, że akt wyrzeczenia, jaki składamy przy chrzcie, dotyczy również widowisk, które zaprzedane są diabłu, jego przepychowi i jego [czarnym] aniołom, zaprzedane, rozumie się, przez bałwochwalstwo19. W chrześcijańskim średniowieczu troskę o właściwą tę- żyznę fizyczną przejawiał stan rycerski. W wychowaniu ówczesnych paladynów odwaga i wysoka sprawność fizycz- na stanowiły nieodłączny element uzyskania pełnych praw obywatela rycerskiej społeczności20. Analiza dzieł i trakta- tów pisanych w owym okresie, których autorami byli św. To- masz z Akwinu i św. Augustyn, dowodzi, że kanonizowani chrześcijańskiego Kościoła także byli żywo zainteresowani fizyczną sferą ciała ludzkiego, nadzwyczaj często używając 18 M. Bieniek, Ideał chrześcijanina w świetle pism Tertuliana, Wy- dawnictwo UJ, Kraków 2011, s. 86–88. 19 Cyt. za: P. Mazur, Sport i wychowanie fizyczne w myśli pedago- gicznej, [w:] Wychowanie przez sport. Wielość spojrzeń i doświadczeń, red.  tenże, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa, Chełm 2014, s. 13; Tertulian, Wybór pism, tłum. W. Kania, E. Stanula, W. Myszor, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1970. 20 R. Polak, Kultura fizyczna i sport w cywilizacji łacińskiej, „Czło- wiek w Kulturze” 2000, nr 13, s. 245–266. Rozdział I
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zarys pedagogiki sportu. Podręcznik dla studentów nauk o wychowaniu
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: