Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00729 011837 16989101 na godz. na dobę w sumie
Zarządzanie. Kanony i trendy - ebook/pdf
Zarządzanie. Kanony i trendy - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 249
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-1723-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Zarządzanie jako zbiór systemowo powiązanych koncepcji i metod ma uczyć logicznego, racjonalnego i kreatywnego podejścia do rozwiązywanych problemów w organizacji. Dojrzali specjaliści i menedżerowie, zorientowani na ciągłe doskonalenie swej wiedzy i praktyki zarządzania, powinni posługiwać się swoistym kodem zasad, reguł czy powinności, uwzględniającym humanistyczny i społeczny kontekst podejmowanych decyzji.

Proponowany podręcznik łączy sprawdzone klasyczne rozwiązania organizacyjno-zarządcze z tymi koncepcjami współczesnego zarządzania, które w przewidywaniach autorów zostały już (albo zostaną wkrótce) pozytywnie zweryfikowane w praktyce. W związku z tym, że efektywne zarządzanie rozgrywa się obecnie przede wszystkim w sferze czynników wiedzopochodnych, Autorzy kładą zasadniczy nacisk na te koncepcje, metody, modele i procesy, które służą odpowiedniemu zarządzaniu wiedzą, a co za tym idzie – powiększaniu wartości kapitału intelektualnego organizacji.

„Zaletą pracy jest pełny wykład z zakresu zarządzania, napisany klarownym językiem, co ułatwia przyswojenie treści. Układ pracy i spisu treści oceniam pozytywnie, gdyż jest logiczny i pozwala przechodzić od spraw bardziej ogólnych do szczegółowych, ukazując złożoność omawianej problematyki oraz jej wzajemne powiązanie”.

Prof. zw. dr hab. Andrzej P. Wiatrak Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego

Podręcznik akademicki do Podstaw zarządzania, kierowany do studentów wszystkich uczelni wyższych na kierunkach ekonomicznych, zarządzania i logistyki.

Autorzy publikacji są pracownikami naukowo-dydaktycznymi Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu i Wałbrzyskiej Wyższej Szkoły Zarządzania i Przedsiębiorczości.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Mieczysław Morawski, Jerzy Niemczyk, Kazimierz Perechuda, Ewa Staƒczyk-Hugiet Zarzàdzanie Kanony i trendy Zarzàdzanie Kanony i trendy Autorzy Adriana Paliwoda Joanna Perzyƒska Dorota Furmanek Anna Chojnacka Mieczysław Morawski, Jerzy Niemczyk, Kazimierz Perechuda, Ewa Staƒczyk-Hugiet Zarzàdzanie Kanony i trendy Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2010 4 Odpowiedzialność społeczna w procesie zarządzania przedsiębiorstwem Wydawca: Joanna Perzyńska Redaktor merytoryczny: Marta Stec Projekt okładki i stron tytułowych: GRAFOS Ilustracja na okładce: GRAFOS/istockphoto.com/yystom Seria: Zarządzanie Recenzent: prof. zw. dr hab. Andrzej Piotr Wiatrak © Wydawnictwo C.H. Beck 2010 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o., ul. Bonifraterska 17 00-203 Warszawa tel. (22) 33 77 600 Skład i łamanie: Ireneusz Gawliński Druk i oprawa: Interdruk, Warszawa ISBN 978-83-255-1723-6 Odpowiedzialność społeczna w procesie zarządzania przedsiębiorstwem 5 Spis treści Przedmowa (Kazimierz Perechuda) ........................................................................................ Część pierwsza – Kierownik i mened(cid:268)er Rozdział 1. Kierowanie (Mieczysław Morawski) ................................................................ 15 Pytania ............................................................................................................................... 22 Literatura zalecana ........................................................................................................... 22 Rozdział 2. Cechy kierowników i mened(cid:268)erów (Mieczysław Morawski) .................... 23 Pytania ............................................................................................................................... 36 Literatura zalecana ........................................................................................................... 36 9 Rozdział 3. Kierownik – mened(cid:268)er wobec wyzwań przyszłości (Mieczysław Morawski) ....................................................................................... 37 Pytania ............................................................................................................................... 39 Literatura zalecana ........................................................................................................... 39 Część druga – Zarządzanie i jego otoczenie Rozdział 4. Zarządzanie (Jerzy Niemczyk) .......................................................................... 43 4.1 Pojęcie zarządzania .................................................................................................... 43 4.2 Ewolucja podejścia do zarządzania ........................................................................ 46 4.3 Wymiar sprawnościowy zarządzania ................................................................... 51 4.4 Zarządzanie jako sztuka ........................................................................................... 54 Pytania ............................................................................................................................... 55 Literatura zalecana ........................................................................................................... 55 Rozdział 5. Otoczenie (Ewa Stańczyk-Hugiet) .................................................................... 56 5.1. Otoczenie dalsze jako zbiór kontekstów zarządzania ......................................... 56 5.2. Otoczenie bli(cid:268)sze jako zbiór kontekstów zarządzania ........................................ 64 5.3. Stakeholders .................................................................................................................. 68 5.4. Otoczenie a zachowania przedsiębiorców ............................................................ 70 Pytania ............................................................................................................................... 72 Literatura zalecana ........................................................................................................... 72 Część trzecia – Zarządzanie jako sekwencja działań Rozdział 6. Planowanie (Ewa Stańczyk-Hugiet) ................................................................. 75 6.1. Planowanie – pojęcia podstawowe ......................................................................... 75 6.2. Procedura planowania .............................................................................................. 79 6.3. Warianty procedur planowania .............................................................................. 80 6.4. Rodzaje planów .......................................................................................................... 82 6.5. Patologie planowania ................................................................................................ 87 6 Spis treści Pytania ............................................................................................................................... 87 Literatura zalecana ........................................................................................................... 87 Rozdział 7. Organizowanie (Jerzy Niemczyk) .................................................................... 88 7.1 Pojęcie organizowania ................................................................................................ 88 7.2 Klasyczne podejście do organizowania .................................................................. 89 7.2.1 Specjalizowanie .................................................................................................. 90 7.2.2 Koordynowanie .................................................................................................. 93 7.2.3 Formalizowanie ................................................................................................. 94 7.2.4 Klasyczne struktury organizacyjne ................................................................ 97 7.2.5 Struktury procesowe ......................................................................................... 104 7.3 Elastyczne podejście do organizowania ................................................................. 106 7.3.1 Aktywizowanie .................................................................................................. 107 7.3.2 Tworzenie potencjału kombinacyjnego .......................................................... 108 7.3.3 Zapewnienie spójności ..................................................................................... 109 7.3.4 Struktury projektowe ........................................................................................ 111 7.3.5 Struktury sieciowe ............................................................................................. 114 7.3.6 Patologie procesów organizowania ................................................................ 116 Pytania ............................................................................................................................... 117 Literatura zalecana ........................................................................................................... 117 Rozdział 8. Realizacja (Mieczysław Morawski)................................................................... 118 8.1. Realizacja – pojęcia podstawowe ............................................................................ 118 8.2. Motywowanie w procesie zarządzania – zarządzanie lud(cid:266)mi ......................... 120 8.2.1. Podstawowe teorie motywowania ............................................................... 120 8.2.2. Kierunki zmian w motywowaniu ................................................................ 122 8.3. Organizacja przedsiębiorcza jako szczególna forma efektywnego zarządzania zasobami .............................................................................................. 126 8.4. Działania ukierunkowane na uelastycznienie realizacji działań – zarządzanie zmianami .......................................................................................... 129 8.5. Działania promujące zespołowość – zarządzanie współpracą .......................... 130 Pytania ............................................................................................................................... 133 Literatura zalecana ........................................................................................................... 133 Rozdział 9. Kontrolowanie (Ewa Stańczyk-Hugiet) ........................................................... 134 9.1. Kontrolowanie – pojęcia podstawowe .................................................................... 134 9.2. Proces i system kontroli ............................................................................................ 135 9.3. Rodzaje kontroli ......................................................................................................... 138 9.4. Uwarunkowania skutecznej kontroli ..................................................................... 140 9.5. Nieprawidłowości i problemy w procesie kontroli .............................................. 141 Pytania ............................................................................................................................... 143 Literatura zalecana ........................................................................................................... 143 Część czwarta – Kompetencje w zarządzaniu Rozdział 10. Kompetencje i role decyzyjne (Jerzy Niemczyk) ........................................ 147 10.1. Przedsiębiorczy innowator ..................................................................................... 147 10.2. Rozwiązujący problemy ......................................................................................... 150 10.3. Negocjator ................................................................................................................. 152 10.4. Rozdzielający zasoby .............................................................................................. 154 10.5. Rozwiązujący konflikty .......................................................................................... 155 Pytania ............................................................................................................................... 158 Literatura zalecana ........................................................................................................... 158 Spis treści 7 Rozdział 11. Kompetencje i role informacyjne (Ewa Stańczyk-Hugiet) ........................ 159 11.1. Uczestnik procesu komunikowania ..................................................................... 159 11.2. Uczestnik procesów przepływu wiedzy ............................................................. 169 Pytania ............................................................................................................................... 171 Literatura zalecana ........................................................................................................... 172 Rozdział 12. Kompetencje i role interpersonalne (Mieczysław Morawski) .................. 173 12.1. Ewolucja w podejściu do pracowników ............................................................... 174 12.2. Zarządzanie relacjami interpersonalnymi w klasycznym zarządzaniu .......... 174 12.3. Zarządzanie relacjami interpersonalnymi z perspektywy zasobów ludzkich ................................................................................................... 178 12.4. Zarządzanie relacjami interpersonalnymi z perspektywy kapitału ludzkiego .................................................................................................................. 179 12.5. Style kierowania ...................................................................................................... 182 12.6. Zarządzanie relacjami interpersonalnymi – uwagi końcowe .......................... 186 Pytania ............................................................................................................................... 188 Literatura zalecana ........................................................................................................... 188 Część piąta – Instrumenty zarządzania Rozdział 13. Strategie zarządzania (Ewa Stańczyk-Hugiet) ............................................. 191 13.1. Logika strategii zarządzania .................................................................................. 191 13.2. Rodzaje strategii ...................................................................................................... 194 13.3. Perspektywa rozwoju strategii zarządzania ....................................................... 200 Pytania ............................................................................................................................... 202 Literatura zalecana ........................................................................................................... 202 Rozdział 14. Modele biznesowe (Jerzy Niemczyk) ............................................................ 203 14.1. Logika modeli biznesowych .................................................................................. 203 14.2. Składowe modeli biznesowych ............................................................................. 204 14.3. Rodzaje modeli biznesowych ................................................................................ 207 14.4. Perspektywa rozwoju modeli biznesowych ........................................................ 210 Pytania ............................................................................................................................... 210 Literatura zalecana ........................................................................................................... 210 Rozdział 15. Metody zarządzania (Mieczysław Morawski) .............................................. 211 15.1. Logika metody zarządzania ................................................................................... 211 15.2. Rodzaje metod zarządzania ................................................................................... 217 15.3. Zarządzanie przez cele ........................................................................................... 222 15.4. Zarządzanie kompetencjami ................................................................................ 225 15.5. Perspektywa rozwoju metod zarządzania .......................................................... 229 Pytania ............................................................................................................................... 229 Literatura zalecana ........................................................................................................... 230 Podsumowanie (Kazimierz Perechuda) ................................................................................. 231 Bibliografia ............................................................................................................................. 233 Słowniczek .............................................................................................................................. 241 Indeks ....................................................................................................................................... 245 Odpowiedzialność społeczna w procesie zarządzania przedsiębiorstwem 9 Przedmowa Kazimierz Perechuda W obecnej sytuacji światowego kryzysu finansowo-gospodarczego oraz coraz bar- dziej irracjonalnych zachowań aktorów organizacyjnych: właścicieli kapitału, agentów, mened(cid:268)erów i specjalistów wiedzy, nabywców oraz podmiotów zaanga(cid:268)owanych, istotnemu zachwianiu, jeśli nie destrukcji, ulega klasyczny paradygmat racjonalno- ści gospodarowania. Stąd te(cid:268) „irracjonalna” gospodarka wymaga „irracjonalnych” paradygmatów w naukach ekonomicznych i w naukach o zarządzaniu. Niniejsza ksią(cid:268)ka sygnalizuje konieczność nowego spojrzenia oraz stosowa- nia pozaklasycznych instrumentów zarządzania organizacjami gospodarczymi i pozagospodarczymi, znajdującymi się w stanie permanentnej nierównowagi, oraz kierowania aktorami organizacyjnymi. Na klasyczne kanony zarządzania, stanowiące kompendium wiedzy w zakresie przedmiotu: „Podstawy organizacji i zarządzania”, wykładanego na wszystkich kierunkach studiów mened(cid:268)erskich i ekonomicznych, nało(cid:268)ono nowoczesne optyki badawcze zarządzania wiedzą, kierowania profesjonalistami, sieciami i in. Klasyczne podstawy organizacji i zarządzania powinny być ciągle uzupełniane o nowe metody zarządzania przedsiębiorstwem i techniki kierowania dynamicz- nymi zespołami specjalistów wiedzy, co wynika z du(cid:268)ej turbulencji otoczenia i wnętrza organizacji gospodarczej. Inwestowanie w klientów wewnętrznych (pracowników firmy) staje się nawet wa(cid:268)niejsze od inwestycji w otoczenie. Doinwestowani specjaliści wytwarzają coraz lepsze produkty i usługi. Współczesne organizacje są zmuszone ciągle wyrównywać stany nierówno- wagi z otoczeniem przez gromadzenie nadwy(cid:268)ek kapitału intelektualnego oraz własnej wiedzy korporacyjnej; (cid:268)ycie na kredyt cudzej wiedzy, co ma niestety miejsce w Polsce, ma krótkie nogi i powoduje, przy niskim wska(cid:266)niku innowacji i wynalazczości, uzale(cid:268)nienie od zagranicznych korporacji, które w nowych krajach Unii Europejskiej lokują głównie funkcje produkcyjne, logistyczne i handlowe. W powy(cid:268)szym kontekście klasyczne metody zarządzania firmą i oddziaływa- nia na kadrę zawodzą, o czym świadczy niska konkurencyjność (konkurujemy wyłącznie tańszą siłą roboczą) firm małej i średniej wielkości. W związku z małym potencjałem naukowo-badawczym, polskie przedsiębior- stwa powinny więcej inwestować w kapitał społeczny, relacyjny i strukturalny. Zarządzanie organizacją przybiera coraz częściej charakter wyrównywania po- tencjałów energii i zasobów („wiedzowych”, kapitału intelektualnego, badawczego, wytwórczego, transformacyjnego i in.) między przedsiębiorstwem a otoczeniem. 10 Kazimierz Perechuda Zmienia się równie(cid:268) klasyczne rozumienie przywództwa i ról organizacyjnych, które stają się coraz bardziej odpersonalizowane i w większym stopniu zoriento- wane na aran(cid:268)owanie przestrzeni ni(cid:268) kształtowanie człowieka. Dramatycznie zmieniają się struktury organizacyjne od liniowych, funk- cjonalnych, sztabowo-liniowych, macierzowych, zespołowych, projektowych, w kierunku sieciowych, wirtualnych, fraktalnych, procesowych i in. Podejście zasobowe wolno, ale konsekwentnie ustępuje miejsca podejściu procesowemu, gdzie liczy się szybki transfer części, surowców, półproduktów, produktów, usług, danych, informacji, wiedzy, a nawet idei. W dobie drgającej gospodarki, narastania sprzecznych zjawisk, zdarzeń, ten- dencji i procesów, pewnej rewitalizacji ulega podejście sytuacyjne, gdzie ka(cid:268)dy byt samodzielnie kształtuje swoją przestrzeń gospodarowania. Odchodzi do lamusa historii linearna ście(cid:268)ka kariery zawodowej; wysokiej klasy specjaliści są lojalni w stosunku do samych siebie, a zewnętrzna motywacja jest zastępowana automotywacją w rozumieniu „pobierania i zawłaszczania” większych dawek wiedzy w poszczególnych organizacjach. Pojawia się kategoria lojalności sektorowej, czy te(cid:268) wręcz kastowej: jestem lojalny w stosunku do zawodu, który wykonuję, czyli lojalność obiektowo-podmiotowa zastępowana jest lojalnością przedmiotowo-obszarową. Coraz większa jest opłacalność inwestycji w wiedzę i kapitał intelektualny (zasoby niematerialne), natomiast inwestycje w zasoby materialne notują coraz ni(cid:268)sze stopy zwrotu. Wiedza i informacja stają się głównym produktem ju(cid:268) nie tylko firm z sektora ICT; praktycznie cena wyrobu czy te(cid:268) usługi jest ściśle powiązana z zawartoś- cią wiedzy korporacyjnej w produktach finalnych przedsiębiorstw. Istotne jest tu wytwarzanie własnej wiedzy i jej szybka sprzeda(cid:268), poniewa(cid:268) nawet najnowsza wiedza szybko się starzeje. Przedsiębiorstwa będące liderami w swoich sektorach wydają coraz więcej pieniędzy na ró(cid:268)ne instrumenty organizacyjnego uczenia się, permanentnie pomna(cid:268)ającego zasoby wiedzy korporacyjnej oraz wiedzy indywidualnej aktorów organizacyjnych. Kultura organizacji jest traktowana jako jeden z podstawowych zasobów niematerialnych, mimo (cid:268)e jej identyfikacja i doskonalenie np. w firmach inter- netowych są wysoce utrudnione, co owocuje powstaniem nowego zjawiskami zwanego „samotnością w sieci”. Coraz większego znaczenia nabierają takie kategorie, jak społeczna odpo- wiedzialność przedsiębiorstwa oraz jego wizerunek, które stanowią miękkie instrumenty uzyskiwania przewagi konkurencyjnej. W aspekcie strategicznym, w procesie znacznego skrócenia horyzontu planowa- nia strategicznego, przedsiębiorstwa coraz częściej orientują się na wychwytywanie okazji. Równie(cid:268) klasycznie rozumiana przedsiębiorczość zorientowana na otoczenie ustępuje miejsca przedsiębiorczości organizacyjnej aran(cid:268)ującej „wewnętrzne” potencjały firmy. W naukach zarządzania pojawiły się te(cid:268) zupełnie nowe instrumenty zarzą- dzania łańcuchem (siecią) wartości, czy te(cid:268) poszerzania i rozciągania łańcuchów wiedzy migrujących do klienta, który coraz częściej jest włączany w struktury i procesy wewnętrzne korporacji (np. edukacja klienta). Przedmowa 11 Identyfikowanie aktualnej fazy w cyklu (cid:268)ycia organizacji jest coraz trudniejsze, co oznacza, (cid:268)e powinniśmy badać cykl (cid:268)ycia sieci, w której dane przedsiębiorstwo funkcjonuje. Wy(cid:268)ej wymienione paradygmaty, oglądy, spojrzenia, podejścia, konteksty, kon- cepcje, instrumenty i kategorie stanowią nowoczesną nakładkę na prezentowaną Czytelnikowi „anatomię organizacji”, która wypełnia ramy programu nauczania przedmiotu: „Nauka zarządzania” na studiach biznesowych. Niniejsza ksią(cid:268)ka pozwoli równie(cid:268) odświe(cid:268)yć wytrawnym mened(cid:268)erom poglądy na istnienie, trwanie i rozwój współczesnych organizacji. Cz´Êç pierwsza Kierownik i mened˝er 14 Spis treści 1. Kierowanie 15 Rozdział 1 Kierowanie Mieczysław Morawski Podstawowe pojęcia • kierowanie • praca kierownicza • praca mened(cid:268)era • predyspozycje kierownicze • profesjonalne kierowanie Kierowanie i zarządzanie to pojęcia kojarzące się zazwyczaj z działaniem, schematem postępowania, procesem, czymś co ma charakter dynamiczny, ak- tywny, dziejący się w czasie. Istota tych pojęć wydaje się powszechnie rozumiana. Intuicyjnie bowiem się domyślamy, co oznacza być kierowanym, kierować innymi, zarządzać przedsiębiorstwem lub innego rodzaju instytucją. Stosunkowo łatwa, na wysokim poziomie ogólności, mo(cid:268)liwość identyfikacji treści zjawisk, wyra(cid:268)anych przez terminy kierowanie, zarządzanie, prowadzi niekiedy do błędnych wniosków. Mo(cid:268)e się bowiem wydawać, (cid:268)e skoro tak łatwo ustalić opisywane przez te pojęcia procesy, zjawiska i zdarzenia, to równie proste jest ich praktykowanie. Rozumując w ten sposób, kierowanie lud(cid:266)mi to suma prostych czynności: wydawanie poleceń, podejmowanie decyzji, kontrola efektów pracy, egzekwowanie poleceń, korygowanie błędów podwładnych, zachęcanie, a częściej zmuszanie do realizacji ustalonych zadań. Tak elementarne czynności nie wymagają ani specjalnego przygotowania, ani konkretnej wiedzy i umie- jętności. Wobec tego ka(cid:268)dy losowo wybrany człowiek potrafi zapanować nad grupą ludzi, decydując o ich postępowaniu, zmuszając do wspólnego wysiłku i w ostateczności osiągając zamierzone cele. Taki sposób myślenia prowadzi do wniosku, (cid:268)e opanowanie prawideł kierowania czy zarządzania nie wymaga (cid:268)adnego przygotowania, (cid:268)adnego uprzedniego wysiłku edukacyjnego, wystarczy jedynie chęć i dobra wola kandydata na mened(cid:268)era, a efekty przyjdą same. Przez wiele lat takie właśnie poglądy dominowały. Zarządzania uczono się metodą prób i błędów na stanowisku pracy, w trakcie wykonywania funkcji kierowniczych. Nie bez racji twierdzi się, (cid:268)e zarządzanie stało się największą innowacją XX w., dzięki której dokonał się błyskawiczny rozwój ekonomiczny Ameryki Północnej, Europy Zachodniej i niektórych państw Dalekiego Wschodu. Obecnie, po stu 16 Mieczysław Morawski latach wdra(cid:268)ania zarządzania opartego na podstawach naukowo-empirycznych, prawdziwe jest stwierdzenie, (cid:268)e nie ma krajów biednych i bogatych, są tylko lepiej lub gorzej zarządzane. Zasoby: surowce mineralne, ziemia, lasy, akweny – nawet w największej obfitości – jeśli są nieefektywnie wykorzystywane, tracą na zna- czeniu i nie tworzą bogactwa narodów. Profesjonalne kierowanie1 oznacza pierwszeństwo reguł postępowania opartych na racjonalnych kryteriach, zastępo- wanie działań chaotycznych, przypadkowych, (cid:268)yczeniowych i nieplanowych działaniami logicznymi, popartymi wiedzą i doświadczeniem. Racjonalność to świadomość celu, priorytetów, metod postępowania, har- monogramu terminów i zadań, bilansu nakładów i efektów. Liczą się cele, plan ich realizacji; koszty pozyskania zasobów, sposób ich pozyskania; organizacja działań; efektywność wykorzystania ludzi, maszyn i dostępnej infrastruktury. Warto w tym miejscu przytoczyć pierwotne rozumienie kierowania w polskiej literaturze przedmiotu. Stało się ono, wraz z upływem lat, punktem wyjścia do two- rzenia rozwiniętych koncepcji mened(cid:268)erskich, opartych na takich kategoriach, jak: zarządzanie przedsiębiorstwem, funkcje i role mened(cid:268)era, kierowanie lud(cid:266)mi na płaszczy(cid:266)nie interpersonalnej, style przewodzenia, liderzy w zespołach itd. Przez kierowanie w znaczeniu ogólnym rozumiemy działanie zmierzające do spowodowania funkcjonowania innych rzeczy zgodnie z celem tego, kto nimi kieruje. Przez kierowanie w wę(cid:268)- szym znaczeniu, ściślej kierowanie lud(cid:266)mi, rozumiemy zaś (w organizacji formalnej) działanie zmierzające do spowodowania działania innych ludzi zgodnego z celem tego, kto nimi kieruje. W organizacji nieformalnej ten sam rodzaj działania nazywamy przewodzeniem lub przywództwem [Zieleniewski, 1981, s. 451]. Zarządzanie firmą i kierowanie lud(cid:266)mi wymaga specjalnej wiedzy i umie- jętności, które posiąść mo(cid:268)na jedynie przez odpowiednie kształcenie. Tak jak w medycynie i w innych naukach o charakterze utylitarnym, równie(cid:268) w naukach o zarządzaniu zasoby naukowej wiedzy teoretycznej są przetwarzane w zasoby wiedzy praktycznej. Bez wiedzy teoretycznej wiedza praktyczna byłaby bardzo spłycona, powierzchowna [Sudoł, 2007, s. 6]. Kierownik korzystający tylko z doświad- czenia – zdobytej praktyki – wcią(cid:268) odwoływałby się do tych samych rozwiązań, sprawdzonych we wcześniejszych sytuacjach, lecz nieadekwatnych do nowych 1 W drugiej części niniejszej ksią(cid:268)ki zostaną przedstawione podstawowe ró(cid:268)nice między kiero- waniem, zarządzaniem, przewodzeniem i administrowaniem. W tym miejscu pojęcie kierowanie ma znaczenie pierwotne i wiodące w stosunku do innych wymienionych pojęć, (cid:309) n. zarządzanie, przewodzenie czy administrowanie są szczególnymi przypadkami kierowania. 1. Kierowanie 17 okoliczności. W świecie galopujących zmian, szybko wyczerpałyby się mo(cid:268)liwości wykorzystywania rutynowych, niemodyfikowanych i unowocześnianych koncepcji i metod do rozwiązywania problemów organizacyjno-zarządczych. W dzisiejszym społeczeństwie od osób wykonujących swój zawód wymaga się profesjonalizmu2. Niezale(cid:268)nie od tego, czy mamy do czynienia z lekarzem, prawnikiem, nauczycielem, handlowcem czy taksówkarzem, oczekujemy biegłego wykonywania przypisanych do danej roli czynności, znajomości odpowiednich faktów, informacji, zasad i procedur postępowania; wykorzystania posiadanej wiedzy w praktyce, gdy trzeba rozwiązać problem, usunąć przeszkody, zastoso- wać najlepsze metody. Amatorzy polegający jedynie na intuicji i wewnętrznej motywacji, osoby ledwie przyuczone i wykonujące swoje obowiązki ze zmiennym szczęściem, częściej (cid:266)le ni(cid:268) dobrze, pracownicy bez kwalifikacji zawodowych potwier- dzonych dyplomami i doświadczenia popartego sukcesami, czyli ludzie nie- przygotowani w stopniu dostatecznym do wykonywania zawodu, są obecnie anachronizmem. Rosnące wymagania odbiorców towarów i usług, olbrzymia konkurencja, szybki postęp niemal w ka(cid:268)dej dziedzinie (cid:268)ycia implikują wyso- kie standardy wykonywanej pracy, niezale(cid:268)nie od odgrywanej roli, pełnionej funkcji oraz wykonywanych zadań. Jakość, szybkość, elastyczność, adaptacyj- ność, kreatywność są podstawowymi kryteriami oceny ka(cid:268)dego pracownika. Są one potwierdzeniem oczekiwanych kompetencji i dają gwarancję zysków, niskich kosztów, dobrej reputacji i satysfakcji klientów. Żadna firma nie mo(cid:268)e sobie pozwolić na zatrudnienie w swoim zespole pracowników „niewiedzy”: przypadkowych, niedouczonych, nieudolnych, niechętnych do poprawy i uzu- pełnienia wiadomości i umiejętności. Takie same reguły rządzą światem kierowników, mened(cid:268)erów, przeło(cid:268)onych i zwierzchników. Z tym, (cid:268)e wymagania wobec kierowników są jeszcze wy(cid:268)sze ni(cid:268) w stosunku do przedstawicieli innych profesji. Nie wystarczy wydawać po- lecenia i sprawdzać (kontrolować) ich wykonanie. Trzeba znać i stosować w prak- tyce – często bardzo zło(cid:268)one, skomplikowane i wymagające pogłębionej wiedzy mened(cid:268)erskiej – metody i techniki dotyczące ró(cid:268)norodnych spraw z zakresu produkcji, zaopatrzenia, marketingu, sprzeda(cid:268)y, finansów i zasobów ludzkich. Przypomina się, (cid:268)e „zarządzanie, jego kompetencja, rzetelność i wydajność zadecyduje w nadchodzących latach o przyszłości (...) wolnego świata. Równocześnie będą rosły stale i coraz bardziej stawiane mu wymagania. (...) pozycja lidera przypadnie temu krajowi, którego mened(cid:268)erowie najpełniej zrozumieją zarządzanie i najpełniej będą je praktykowali” [Drucker, 2005, s. 21 i 51]. Do pracy kierowniczej wymagane są bardzo konkretne predyspozycje. Potrzebni są ludzie, którzy potrafią połączyć ludzką energię, dostępne zasoby oraz istniejące rozwiązania techniczne i technologiczne w jedną spójną, zorganizowaną całość, funkcjonującą na rzecz efektywnych rezultatów. 2 Szerzej na temat zarządzania profesjonalistami w społeczeństwie wiedzy zob.: Morawski [2009]. 18 Mieczysław Morawski Od osób, które pretendują do roli kierownika, oczekuje się, (cid:268)e potrafią:  osiągnąć i pomno(cid:268)yć uzyskane rezultaty przez stworzenie systemu za- rządzania, utrwalającego procedury, procesy i zasady produkcji, sprzeda(cid:268)y czy logistyki,  wdro(cid:268)yć modele, metody i techniki pomocne w codziennym zarządzaniu,  doskonalić i rozwijać wypracowane sposoby postępowania, ale są równie(cid:268) otwarci na nowe metody i narzędzia w pracy mened(cid:268)era. P.F. Drucker stwierdził, (cid:268)e muszą „być ludzie, którzy odpowiadają za misję organi- zacji, jej ducha, jej zadania i jej wyniki. Musi być dyrygent, który pilnuje nutowego zapisu. Muszą być ludzie, którzy skoncentrowani są na organizacji misji, którzy ustalają strategię dla realizacji i określają, czym są wyniki” [Drucker, 1999, s. 52]. Przykład W Volkswagenie, jednej z najlepiej zorganizowanych korporacji na świecie, profil mened(cid:268)era jest bardzo precyzyjnie określony i następnie procesy związane z rekrutacją, rozwojem i szkoleniami, ocenami i awansami są dostosowane do tego profilu. Składa się on z czterech podstawowych elementów, obejmujących z kolei szczegółowe wymagania stawiane mened(cid:268)erom w tej firmie. Analiza ich treści pozwala na sformułowanie wniosków dotyczących istoty pracy mened(cid:268)era w no- woczesnym przedsiębiorstwie: 1. Kompetencje społeczne: a) udziela się aktywnie w zespołach poprzez dialog i współpracę, b) aktywnie przekazuje innym swoją wiedzę i doświadczenie, c) konstruktywnie rozwiązuje konflikty, d) buduje klimat zaufania i szacunku. 2. Fachowiec: a) posiada kompetencje fachowe, b) jest gotowy i zdolny wdra(cid:268)ać się w nowe obszary zadań, c) jest dociekliwy i wdra(cid:268)a własne idee oraz działania, d) wykazuje zdolność i gotowość do uczenia się, e) dba o jakość w procesach, a tak(cid:268)e produktów i wykonywanych usług. 3. Przedsiębiorca: a) podporządkowuje własną aktywność sukcesowi firmy, b) posiada du(cid:268)e poczucie odpowiedzialności, c) myśli zgodnie z zasadami ekonomicznymi, d) jest zorientowany na wynik i klienta, e) ustala standardy jakości. 4. Osobowość: a) z zaanga(cid:268)owaniem wykonuje zadania, b) posiada umiejętność konstruktywnej krytyki i kulturę rozwiązywania konfliktów, c) ma odwagę cywilną, działa według zasady fair play, d) posiada umiejętność samooceny i samorozwoju w dialogu z partnerami i pracownikami, e) identyfikuje się z przedsiębiorstwem, jest lojalny. Źródło: Polityka personalna Volkswagen Motor Polska, 2008, s. 9. 1. Kierowanie 19 Znaczenie pracy kierowniczej rośnie, gdy(cid:268) wyniki pracy przedsiębiorstwa zale(cid:268)ą nie tylko od bezpośredniego wkładu pracy poszczególnych wykonawców, ale tak(cid:268)e od harmonijnego współdziałania poszczególnych komórek, których zadania wykonawcze stanowią części zadania organizacji jako całości. Kompe- tencje w zakresie efektywnego oddziaływania i uzyskiwania spodziewanych re- zultatów w pracy z lud(cid:266)mi i przez ludzi nale(cid:268)ą obecnie do najbardziej cennych i cenionych atrybutów pracowników we wszystkich sferach aktywności (biznes, polityka, media, sport, rozrywka i in.). Znaczenie mened(cid:268)erów jest kluczowe we współczesnym świecie, w którym zdecydowana większość rezultatów jest osiągana w zorganizowanych zbiorowościach ludzi – zespołach projektowych, przedsiębiorstwach, instytucjach i korporacjach. Trzeba zarazem pamiętać, (cid:268)e obecnie, bardziej ni(cid:268) kiedykolwiek wcześniej, praca mened(cid:268)era polega na kierowaniu lud(cid:266)mi o wysokich kwalifikacjach, zespołami specjalistów tworzącymi nowe produkty i technologie, zarządzaniu globalnymi organizacjami czy firmami profesjonalnych usług3. Wymaga to zdobycia wiedzy i umiejętności bardzo specyficznych, konkretnych i u(cid:268)ytecznych. Ponadto, pozyskana wiedza i umiejętności szybko się starzeją, tyl- ko część wiadomości zachowuje aktualność w dłu(cid:268)szym czasie, a tylko niektóre poznane rozwiązania, reguły i zasady postępowania mają charakter uniwersalny i ponadczasowy. A zatem kierowanie (zarządzanie) oznacza konieczność ciągłej edukacji, uzupełniania i odświe(cid:268)ania posiadanych kwalifikacji. Pod tym względem kierownik musi być przykładem dla innych, wszelkie bowiem słabości i niemoc intelektualna wynikająca z braku aktualnej wiedzy o sposobach działania i me- tod rozwiązywania problemów szybko przyniosą negatywne rezultaty. Konse- kwencje dotyczyć będą nie tylko kierownika, ale całego jego zespołu i innych, powiązanych z nim, członków danej organizacji. Kierowanie oznacza odpowiedzialność nie tylko za siebie. Skutki nietraf- nych, nieprzemyślanych i opartych na niewłaściwych informacjach i błędnych przesłankach decyzji są odczuwalne przez innych współpracowników i całe przedsiębiorstwo. Pomyłki skutkują zwolnieniami pracowników, zamykaniem nierentownych działów i fabryk, a czasem bankructwem całego przedsiębiorstwa. Nawet jeśli firma przetrwa, następstwa błędów rosną lawinowo. Spada sprzeda(cid:268), klienci odchodzą do konkurencji, dostawcy i kooperanci szukają powodów do ze- rwania kontraktów i uniewa(cid:268)nienia umów, organy administracyjno-regulacyjne uruchamiają procesy kontrolno-skarbowe, opinia publiczna, pod wpływem otrzymywanych informacji i dziennikarskich interpretacji, wyra(cid:268)a oburzenie i piętnuje niewłaściwe, nieetyczne praktyki. Uczenie się zarządzania od podstaw dopiero na stanowisku dyrektora czy kierownika ni(cid:268)szego szczebla, pod ciągłą presją konkurencji, klientów, instytucji i społeczności zewnętrznych jest obecnie nie do przyjęcia. W warunkach globalnego biznesu i globalnej konkurencji (cid:268)adna firma, rywalizując o względy klientów z najlepszymi przedsiębiorstwami na świecie, nie mo(cid:268)e pozwolić sobie na ewidentne błędy, wynikające z niewiedzy mened(cid:268)e- 3 Współczesne kierowanie (zarządzanie) to przede wszystkim współpraca i codzienne współ- działanie ze specjalistami, lud(cid:266)mi mającymi fachowe przygotowanie i odpowiednie kwalifi kacje zawodowe poparte zawodowymi uprawnieniami i bogatą praktyką.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zarządzanie. Kanony i trendy
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: