Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00358 005471 13257454 na godz. na dobę w sumie
Zarządzanie ryzykiem walutowym - książka
Zarządzanie ryzykiem walutowym - książka
Autor: , , Liczba stron: 152
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-2384-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> finanse
Porównaj ceny (książka, ebook (-89%), audiobook).

Bezpieczeństwo finansowe Twojej działalności

Jest waluta, jest ryzyko. Jest ryzyko, jest na nie sposób!

Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą na międzynarodowych rynkach dobrze wiedzą, że zmienne kursy walut zawsze wiążą się z koniecznością szacowania ryzyka. I nie ma znaczenia, czy odpowiadasz za kondycję polskiego oddziału międzynarodowego koncernu, czy eksportujesz za granicę soki owocowe -- do długiej listy zagrożeń Twojego biznesu zalicza się także ryzyko walutowe, w wyniku którego możesz stracić znaczną część zysku. Zagrożenie staje się szczególnie wyraźne, gdy nad światową gospodarką krąży widmo kryzysu.

Nie załamuj się! Autorzy książki Zarządzanie ryzykiem walutowym postanowili przybyć Ci z odsieczą i przepędzić z Twojej okolicy smoka niepewności. Nauczą Cię praktycznych metod ograniczania potencjalnych strat, wynikających ze zmian kursów walut, oraz minimalizowania negatywnych konsekwencji, które mogą wystąpić w związku z tymi zmianami. Podpowiedzą, które z zabezpieczeń wybrać, by kondycja finansowa Twojej firmy pozostawała na najwyższym poziomie. Wreszcie przystępnie wyjaśnią, na czym polegają m.in.: dyskonto weksli, forfaiting, swapy czy opcje walutowe.

Bez uszczerbku na finansach

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Zarządzanie ryzykiem walutowym Autor: Szymon Okoñ, Mateusz Mat³oka, Agnieszka Kaszkowiak ISBN: 978-83-246-2384-6 Format: 122x194, stron: 152 Bezpieczeñstwo finansowe Twojej dzia³alnoœci • Umiejêtne zarz¹dzanie ryzykiem • Skuteczne metody zabezpieczaj¹ce • Opcje walutowe pod kontrol¹ • Ryzyko ksiêgowe, transakcyjne oraz ekonomiczne • Praktyczne przyk³ady, schematy i wzory Jest waluta, jest ryzyko. Jest ryzyko, jest na nie sposób! Przedsiêbiorcy prowadz¹cy dzia³alnoœæ gospodarcz¹ na miêdzynarodowych rynkach dobrze wiedz¹, ¿e zmienne kursy walut zawsze wi¹¿¹ siê z koniecznoœci¹ szacowania ryzyka. I nie ma znaczenia, czy odpowiadasz za kondycjê polskiego oddzia³u miêdzynarodowego koncernu, czy eksportujesz za granicê soki owocowe — do d³ugiej listy zagro¿eñ Twojego biznesu zalicza siê tak¿e ryzyko walutowe, w wyniku którego mo¿esz straciæ znaczn¹ czêœæ zysku. Zagro¿enie staje siê szczególnie wyraŸne, gdy nad œwiatow¹ gospodark¹ kr¹¿y widmo kryzysu. Nie za³amuj siê! Autorzy ksi¹¿ki Zarz¹dzanie ryzykiem walutowym postanowili przybyæ Ci z odsiecz¹ i przepêdziæ z Twojej okolicy smoka niepewnoœci. Naucz¹ Ciê praktycznych metod ograniczania potencjalnych strat, wynikaj¹cych ze zmian kursów walut, oraz minimalizowania negatywnych konsekwencji, które mog¹ wyst¹piæ w zwi¹zku z tymi zmianami. Podpowiedz¹, które z zabezpieczeñ wybraæ, by kondycja finansowa Twojej firmy pozostawa³a na najwy¿szym poziomie. Wreszcie przystêpnie wyjaœni¹, na czym polegaj¹ m.in.: dyskonto weksli, forfaiting, swapy czy opcje walutowe. Bez uszczerbku na finansach • Powszechnoœæ ryzyka walutowego w polskiej gospodarce • Zarz¹dzanie zagro¿eniem zwi¹zanym ze zmiennymi kursami • G³ówne typy ryzyka walutowego • Identyfikacja pozycji finansowych denominowanych w walutach obcych oraz okreœlanie pozycji walutowej • Akceptowalny poziom ryzyka, przy którym Twoje przedsiêbiorstwo mo¿e operowaæ SPIS TRE¥CI WstÚp Rozdziaï 1. Ryzyko walutowe PojÚcie ryzyka walutowego Rodzaje ryzyka walutowego Ryzyko ksiÚgowe Ryzyko transakcyjne Ryzyko ekonomiczne ZarzÈdzanie ryzykiem walutowym Rozdziaï 2. Zabezpieczenia wewnÚtrzne Rozliczenie pïatnoĂci zagranicznych w walucie krajowej Klauzule waloryzacyjne PrzyĂpieszanie lub opóěnianie pïatnoĂci (leading i lagging) Kompensowanie (netting) Matching Rozdziaï 3. Zabezpieczenia zewnÚtrzne Dyskonto weksli Faktoring Forfaiting Produkty ubezpieczeniowe 5 7 7 9 9 13 16 17 21 22 25 28 30 35 39 40 44 53 58 Z A R Z k D Z A N I E R Y Z Y K I E M W A L U T O W Y M Hedging finansowy Produkty denominowane, indeksowane w oparciu o kursy walutowe Kontrakty forward Walutowe kontrakty futures Kontrakty forward i futures — zarzÈdzanie ryzykiem czy spekulacja Opcje walutowe Opcje walutowe pozagieïdowe Opcje walutowe gieïdowe Opcje na walutowe kontrakty futures Opcje walutowe egzotyczne Strategie opcyjne Opcje — zarzÈdzanie ryzykiem czy spekulacja Opcje a kryzys finansowy Swapy walutowe Podsumowanie Dodatek A Najwaĝniejsze waluty i odpowiadajÈce im kody Strony internetowe O autorach Bibliografia 62 64 65 70 78 80 83 90 97 100 106 119 125 128 135 137 137 139 141 143 4 Z A B E Z P I E C Z E N I A Z E W N Ę T R Z N E Kontrakty forward Transakcje terminowe forward należą do najstar- szych, a zarazem najprostszych instrumentów po- chodnych (derywatów). Zobowiązują do zawarcia transakcji kupna lub sprzedaży określonego wo- lumenu waluty za inną walutę w przyszłości. Za- kłada się przy tym, że dostawa walut nastąpi w określonym momencie przyszłości, a terminowy kurs rozliczenia ustala się w momencie zawarcia transakcji. Instrumentem bazowym mogą być nie tylko waluty, ale również towary czy stopy pro- centowe. Obrazowe przedstawienie istoty kontrak- tów forward na koncentrat pomarańczowy zostało pokazane w firmie Nieoczekiwana zmiana miejsc. Kontrakty forward są instrumentem niestan- daryzowanym, to znaczy, że można je zawrzeć na dowolną ilość instrumentu bazowego z dowolną datą dostawy — gdyż strony precyzują warunki umowy. Z tej przyczyny obrót kontraktami forward jest pozagiełdowy (OTC — over the counter), nie wymaga wniesienia depozytu, a rozliczenie (płat- ność) odbywa się po dostawie. Kontrakty forward nie są poddawane codziennemu procesowi kory- gowania cen (operacji market to market)3. Z racji wysokiego ryzyka niedotrzymania warunków kon- traktu do pozagiełdowych rynków terminowych dopuszcza się instytucje mające zaufanie dealerów 3 D. Meniów, G. Ochędzan, Z. Wilmowska, op.cit., s. 111. 65 Z A R Z Ą D Z A N I E R Y Z Y K I E M W A L U T O W Y M oraz łatwy dostęp do linii kredytowych, np. duże korporacje, banki, rządy. Strona zobowiązująca się dostarczyć określoną ilość instrumentu podstawowego przyjmuje po- zycję krótką (sprzedaje kontrakt terminowy), a stro- na zobowiązująca się zapłacić za dany instrument bazowy przyjmuje w kontrakcie pozycję długą (ku- puje kontrakt). Poprzez porównanie poziomu kursu forward z poziomem kursu referencyjnego (kursu walutowego w dniu rozliczenia) określa się wiel- kość zysku dla jednej strony oraz wielkość straty dla drugiej strony kontraktu. W sytuacji, gdy kurs referencyjny przewyższa kurs rozliczenia, to strona zajmująca pozycję długą w kontrakcie uzyskuje kwotę pieniężną jako wy- nik przemnożenia wielkości kontraktu przez róż- nicę między kursem referencyjnym a kursem rozli- czenia (rysunek 3.3). Źródło: opracowanie własne Rysunek 3.3. Kupno kontraktu forward 66 Z A B E Z P I E C Z E N I A Z E W N Ę T R Z N E Analogicznie, kiedy kurs referencyjny nie prze- kracza kursu rozliczenia, to zysk uzyskuje strona zajmująca pozycję krótką. Zysk wówczas równy jest wynikowi przemnożenia wielkości kontraktu przez różnicę między kursem rozliczenia a kursem referencyjnym (rysunek 3.4). Źródło: opracowanie własne Rysunek 3.4. Sprzedaż kontraktu forward Wykorzystanie kontraktów forward w celu za- bezpieczenia się przed ryzykiem kursowym polega na zajęciu pozycji odwrotnej do pozycji walutowej, którą chce się zabezpieczyć. Dzięki temu zysk osiągnięty na jednej z tych pozycji kompensuje stratę na drugiej pozycji4. Tak więc zabezpiecze- nie pozycji długiej w konkretnej walucie (należ- ności w walucie obcej przekraczają zobowiązania 4 P. Misztal, op. cit., s. 92. 67 Z A R Z Ą D Z A N I E R Y Z Y K I E M W A L U T O W Y M w tejże walucie) osiąga się poprzez sprzedaż kon- traktu forward. Odwrotnie — w sytuacji pozycji krótkiej walutowej (wyższym wolumenie zobowią- zań niż należności w walucie obcej) zakupuje się kontrakt forward. Zawarcie kontraktu forward ma w sobie ele- ment spekulacji, gdyż przewiduje się, że przed- miot transakcji (walutę) będzie można przez mo- mentem zapadalności bądź bezpośrednio po nim kupić lub sprzedać korzystniej, niż ustalono w kon- trakcie. Sprzedawca przewiduje, że do czasu trans- akcji kurs waluty spadnie poniżej kursu referencyj- nego, a więc możliwe będzie osiągnięcie zysków poprzez sprzedaż waluty po cenie wyższej niż kurs referencyjny. Równocześnie kupujący oczekuje wzrostu kursu walutowego, dzięki czemu będzie mógł odsprzedać walutę z zyskiem. Jednakże kon- strukcja forwardu przesądza o klasyfikacji bardziej do instrumentów zabezpieczających niż spekula- cyjnych. NDF-y (non-delivery forward) to szczególna od- miana transakcji forward bez obowiązku dostawy instrumentu bazowego. Rozliczenie tych nierze- czywistych transakcji terminowych odbywa się w oparciu o różnice między ceną terminową z dnia zawarcia transakcji a ceną natychmiastową z dnia rozliczenia. NDF-y wykorzystuje się, gdy ramy prawne uniemożliwiają wykorzystanie innych trans- akcji terminowych bądź gdy strony kontraktu chcą 68 Z A B E Z P I E C Z E N I A Z E W N Ę T R Z N E jedynie rozliczyć różnicę kursową w terminie roz- liczenia, z powodu braku potrzebnych funduszy lub braku zainteresowania rotacją środków na ra- chunku. Jednakże udział instrumentów typu NDF na rynku forward jest niewielki. Prostota konstrukcji oraz możliwość dostosowa- nia warunków umowy do potrzeb stron zawiera- jących kontrakt przesądza o popularności tego instrumentu wśród instytucji niefinansowych. Na tle pozostałych instrumentów okazują się stosun- kowo tanie. Z racji tego, że cena forward równa jest jedynie niewielkiej części ceny instrumentu bazowego, możliwe jest wykorzystanie efektu dźwi- gni, czyli osiągnięcia ponadprzeciętnych zysków niewielkim kosztem. Ponadto, nie wymagają za- angażowania przez strony transakcji środków wła- snych w momencie zawarcia transakcji, stąd nie wpływają na płynność podmiotów. Dają możliwość wyboru kwoty oraz terminu transakcji w przeciągu minimum 12 miesięcy. Przykład: Importer samochodów MOBILEX zna aktualny koszt produkcji samochodów wyrażony zarówno w walucie krajowej (15 000 zł), jak i zagranicznej (3272 EUR), oraz cenę samochodu wyrażoną w walucie krajowej (20 000 zł). W celu zaplano- wania zysków powinien wziąć pod uwagę, ile bę- dzie musiał zapłacić za samochód w walucie krajowej w momencie dostawy. Zatem skorzystanie 69 Z A R Z Ą D Z A N I E R Y Z Y K I E M W A L U T O W Y M dziś z kontraktu forward pozwoli ustalić przyszły kurs wymiany walut (np. 4,585 EUR/PLN), a zarazem cenę samochodu w walucie krajowej. Walutowe kontrakty futures Walutowy kontrakt futures, podobnie jak kontrakt forward, jest umową zobowiązującą pomiędzy ku- pującym i sprzedającym, która dotyczy transferu ściśle określonych aktywów w danym momencie w przyszłości. W sensie ekonomicznym kontrakty futures i forward pełnią tę samą rolę — transfe- rują ryzyko związane z kształtowaniem się kursu walutowego. Jednakże kontrakty futures są przed- miotem obrotu giełdowego, co wiąże się z ko- niecznością dostosowania do wymogów standa- ryzacyjnych oraz istotnymi różnicami w konstrukcji tego instrumentu. Tak więc ściśle sprecyzowane są minimalne kwoty, na które opiewa kontrakt. Strony kontraktu mogą zawierać kontrakty jedy- nie na waluty światowe, określone na parkiecie giełdy. Standardowymi terminami realizacji są prze- ważnie trzecie piątki marca, czerwca, września oraz grudnia. Ceny takowych kontraktów są publikowane, a zobowiązania i należności powstałe na skutek obrotu tymi instrumentami są kompensowane przez izby rozrachunkowe. Dzięki ścisłej regulacji instytucjonalnej struktury rynku futures zapew- 70 Z A B E Z P I E C Z E N I A Z E W N Ę T R Z N E niona zostaje gwarancja wypełnienia kontraktu oraz płynność obrotu tymi instrumentami. Możliwe jest też odkupienie lub odsprzedanie kontraktu podczas każdego dnia roboczego giełdy. Kontrakty futures mają charakter nierzeczywisty (bez fizycz- nej dostawy instrumentu bazowego), a zamykane są przeważnie przed ustalonym terminem reali- zacji kontraktu. Tabela 3.3 przedstawia główne różnice pomiędzy walutowymi kontraktami futures i forward. Zawarcie kontraktu futures wiąże się z koniecz- nością wniesienia depozytu zabezpieczającego, czyli swoistej kaucji wpłacanej na rachunek izby rozli- czeniowej. W momencie zajęcia pozycji na rynku wpłaca się kwotę równą depozytowi początkowemu (ang. initial margin). Na niższym poziomie ustala się wielkość depozytu minimalnego (ang. main- tance margin), poniżej którego wymaga się uzupeł- nienia depozytu zabezpieczającego (rysunek 3.5). Z założenia poziom depozytu zabezpieczającego powinien pokrywać w 40 – 80 straty, które może ponieść partner transakcji w ciągu dnia. Jednakże sama kwota zabezpieczenia jest jedynie ułamkiem kwoty kontraktu, co zapewnia kontrahentom mi- nimalizowanie kosztów zaangażowania kapitało- wego oraz uzyskanie relatywnie wysokiej stopy zwrotu ze względu na fakt, że zysk odnoszony jest do wielkości depozytu zabezpieczającego (tzw. efekt dźwigni, ang. leverage effect). Izba rozliczeniowa 71 Z A R Z Ą D Z A N I E R Y Z Y K I E M W A L U T O W Y M Tabela 3.1. Porównanie walutowych kontraktów forward z walutowymi kontraktami futures Cechy Lokalizacja Sposób zawierania kontraktu Wielkość kontraktu Termin dostawy Partner kontraktu Ryzyko kredytowe Rozliczenie kontraktu Depozyt zabezpieczający Dźwignia finansowa Koszty transakcyjne Walutowy kontrakt forward Walutowy kontrakt futures Banki lub dealerzy Telefon/fax Dostosowana do klienta Dostosowany do klienta Znany bank lub dealer Finansowe giełdy terminowe Na parkiecie giełdy podczas sesji handlowej Wystandaryzowana Wystandaryzowany Izba rozliczeniowa Strony kontraktu Izba rozliczeniowa W terminie uzgodnionym przez bank z klientem Codzienne rozliczanie przez izbę rozliczeniową Nie występuje Występuje Formalnie nie działa Wynikające z różnicy kursu zakupu i sprzedaży (ang. spread) Bardzo wysoka Prowizja brokera ustalana od zamówienia Źródło: A. Buckley, The essence of international money, Prentice Hall, New York 1990, s. 99. 72 Z A B E Z P I E C Z E N I A Z E W N Ę T R Z N E Źródło: G. Zalewski, Kontrakty terminowe w praktyce, WIG-Press, Warszawa 2000, s. 11. Rysunek 3.5. Rozliczanie kontraktu futures a depozyty zabezpieczające przeprowadza codziennie rozliczanie depozytów zabezpieczających (ang. marking to market)5. Poprzez porównanie aktualnych notowań kon- traktów do ustalonych w dniu zawarcia transakcji możliwe jest ustalenie zysków (w sytuacji korzyst- nej zmiany ceny), które dopisuje się do rachunku, bądź strat, które wiążą się z koniecznością uzu- pełnienia depozytu. W praktyce wykształciła się tendencja do usta- lania limitów otwarcia pozycji poprzez giełdy, a więc określenia maksymalnej liczby otwartych pozycji dla danych typów kontraktów terminowych, dla pozycji długich oraz krótkich. Wysokość limi- tów uzależniona jest od wolumenu obrotów wa- lutą będącą przedmiotem kontraktu. Na giełdach 5 D. Meniów, G. Ochędzan, Z. Wilmowska, op.cit., s. 111. 73 Z A R Z Ą D Z A N I E R Y Z Y K I E M W A L U T O W Y M amerykańskich takie limity nie obowiązują inwesto- rów, którzy wykorzystują kontrakty futures w celu zabezpieczenia, a nie spekulacji. Przy użyciu walutowych kontraktów futures można zabezpieczyć się przed ryzykiem waluto- wym. Zasada jest podobna jak w wypadku trans- akcji forward — zajmuje się pozycję przeciwną w stosunku do pozycji, którą chce się zabezpieczyć. Tak więc zabezpieczenie przed spadkiem kursu walutowego sprowadza się do sprzedaży odpo- wiedniej liczby kontraktów, a zabezpieczenie przed wzrostem kursu odbywa się poprzez zakup ade- kwatnej liczby transakcji futures. Mówiąc krótko, należy zawrzeć tyle kontraktów futures, aby war- tość rzeczywistej i przewidywanej pozycji na rynku kasowym została zrównoważona. Stąd też wyzna- cza się tzw. współczynnik zabezpieczenia, pokrycia (ang. hedge ratio), który informuje, ile kontraktów terminowych koniecznych jest do zrównoważenia ryzyka na rynku kasowym. Współczynnik ten jest ilorazem przewidywanej wartości otwartej pozycji walutowej na rynku kasowym oraz przewidywanej wartości jednego kontraktu w dniu zawarcia trans- akcji, a wynik zaokrągla się do najbliższej liczby całkowitej. Pełne zabezpieczenie otwartej pozycji waluto- wej sprowadza się do zrównania wielkości pozycji zabezpieczanej z ilością zawartych kontraktów, jednakże takie podejście nie jest rozwiązaniem optymalnym pod względem minimalizacji ryzyka. 74 Z A B E Z P I E C Z E N I A Z E W N Ę T R Z N E Optymalną liczbę kontraktów futures, które należy zawrzeć, ustala się następująco6: gdzie: — optymalna liczba kontraktów futures dla potrzeb transakcji zabezpieczającej, — ilość jednostek pozycji zabezpieczanej, — wielkość jednego kontraktu futures, — optymalna wartość współczynnika zabezpieczenia, minimalizująca ryzyko związane z pozycją zajmowaną przez inwestora, przy czym — współczynnik korelacji między zmianą kursu waluty obcej a zmianą ceny terminowej w czasie, — odchylenie standardowe zmian odpo- wiednio bieżącego kursu waluty obcej oraz ceny terminowej waluty obcej. Przykład: Spółka amerykańska WALUTON zamierza za- bezpieczyć swoją pozycję walutową w EUR równą 40 000 USD. Korelacja pomiędzy EUR a USD wy- nosi 0,7, a odchylenia standardowe USD i EUR od- powiednio 0,25 i 0,35. Załóżmy, że jeden kontrakt futures opiewa na 10 000 jednostek. Wówczas opty- malna liczba kontraktów futures, którą powinna za- kupić spółka, wynosi 6 P. Misztal, op. cit., s. 98. 75 Z A R Z Ą D Z A N I E R Y Z Y K I E M W A L U T O W Y M Obecnie na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie możliwy jest obrót kontraktami fu- tures na indeksy, akcje, waluty oraz kontrakty opcyjne. Jako że w tej publikacji najbardziej inte- resują nas walutowe kontrakty futures, to tabela 3.4 prezentuje przykładowe ich notowania. Tabela 3.4. Notowania kontraktów futures na waluty CHF, EUR oraz USD na GPW w Warszawie Nazwa kontraktu futures Termin wykonania Bieżący kurs Zmiana Czas FCHFH10 2010-03-19 313,10 8,10 +2,7 03-30 14:15 FCHFM09 2009-06-19 310,81 5,61 +1,8 03-30 16:20 FCHFU09 2009-09-18 311,00 6,60 +2,2 03-30 14:36 FCHFZ09 2009-12-18 311,60 5,72 +1,9 03-30 14:36 FEURH10 2010-03-19 475,59 0,0 FEURM09 2009-06-19 470,04 8,56 +1,9 03-30 16:20 FEURU09 2009-09-18 469,00 9,00 +2,0 03-30 10:13 FEURZ09 2009-12-18 469,00 9,00 +2,0 03-30 16:20 FUSDH10 2010-03-19 347,14 0,0 FUSDM09 2009-06-19 355,13 8,65 +2,5 03-30 16:21 FUSDU09 2009-09-18 346,00 11,00 +3,3 03-27 15:28 FUSDZ09 2009-12-18 345,00 9,11 +2,7 03-27 13:24 Źródło: http://www.bankier.pl/inwestowanie/notowania/ futures.html, stan na dzień 2009-03-30. 76 Z A B E Z P I E C Z E N I A Z E W N Ę T R Z N E Zgodnie z informacjami ze strony giełdy, w każ- dym momencie w obrocie znajdują się 4 serie kon- traktów wygasających w 4 najbliższych miesiącach z marcowego cyklu kwartalnego, obejmującego miesiące: marzec, czerwiec, wrzesień i grudzień. Ostatnim dniem obrotu jest trzeci piątek miesiąca wygaśnięcia. Obrót kontraktami terminowymi na waluty wygasającymi w tym dniu kończy się o go- dzinie 10:30. Harmonogram obrotu kontraktami terminowymi na kursy walut przedstawia się tak jak na poniższym schemacie (tabela 3.5): Tabela 3.5. Kalendarz obrotu kontraktami terminowymi na kursy walut Źródło: http://www.gpw.pl/zrodla/papierywartosciowe/ pochodne/kontrakty/pdf/kal_waluty.pdf. 77 Z A R Z Ą D Z A N I E R Y Z Y K I E M W A L U T O W Y M Kontrakty forward i futures — zarządzanie ryzykiem czy spekulacja Pojęcie „zarządzanie ryzykiem” często mylone jest ze spekulacją, a w istocie powinno być jej elimi- nowaniem7. W przypadku zawierania kontraktu forward lub futures, a więc w sytuacji, gdy eks- porter sprzedaje walutę na określony termin bądź importer zakupuje walutę na ustalony moment w przyszłości, mówienie o spekulacji wydaje się niepoprawne. Przeciwnie, brak zawarcia takiej transakcji uważa się za spekulację. Eksporter nie- zabezpieczający swojej długiej pozycji walutowej zarobi w przypadku wzrostu kursu waluty, a od- niesie stratę w przeciwnym przypadku. Odwrotnie importer, którego krótka pozycja walutowa bez za- bezpieczeń naraża go na straty w przypadku wzrostu kursu waluty, a przynosi zyski w przypadku spadku. Jeżeli jednak eksporter (lub importer) zawrze odpowiednią transakcje terminową, to wie dokład- nie, ile złotówek otrzyma w przyszłości ze sprze- daży waluty (bądź w przypadku importera — ile złotówek wyda na zakup waluty). Znika zatem ry- zyko związane z niepewnością co do przyszłych 7 Na podstawie http://www.alphafs.com.pl/php/ dokumenty/baza_plikow_100.pdf oraz http://www. alphafs.com.pl/php/dokumenty/baza_plikow_74.pdf, stan na dzień 2009-03-30. 78 Z A B E Z P I E C Z E N I A Z E W N Ę T R Z N E wydatków/przychodów. Równocześnie jednak nie- możliwe jest odniesienie zysków z tytułu zmiany kursów walutowych. Transakcje terminowe z prawnego punktu wi- dzenia są jednocześnie prawem i obowiązkiem do sprzedania waluty przez importera. Przypuśćmy, że eksporter sprzedaje walutę po kursie 4,585 w danym momencie w przyszłości. Jeśli bieżący kurs wyniesie wtedy np. 4,3, to eksporter ma prawo sprzedać walutę po 4,585. Jeżeli zaś kurs wzrośnie, przykładowo do 4,9, to eksporter ma obowiązek sprzedaży waluty po kursie 4,585. Trudno tu za- tem mówić o spekulacji, terminie, który — niczym slogan — często powtarzają dziennikarze w me- diach zajmujących się transakcjami terminowymi. Warto zatem ostrożnie podchodzić do opinii spro- wadzających się do stwierdzenia, że kontrakt for- ward/futures jest instrumentem „z piekła rodem” — jak to zostało wyrażone przez Zbigniewa Jaku- basa, prezesa Kongresu i Polskiej Rady Biznesu. Kiedy rozkładamy transakcje futures/forward na części składowe, okazuje się, że sprzedaż kon- traktu futures jest jednoczesnym kupieniem opcji put 4,585 oraz wystawieniem opcji call 4,585 o takim samym nominale (o opcjach będzie mowa w kolejnym rozdziale). Jeśli zatem kurs wyniesie np. 4,3, to eksporter skorzysta z prawa sprzeda- nia waluty jako nabywca opcji put, a w sytuacji 79 Z A R Z Ą D Z A N I E R Y Z Y K I E M W A L U T O W Y M wzrostu kursu do 4,9 będzie miał obowiązek sprze- daży waluty po umówionym kursie 4,585 — z ra- cji wystawienia opcji call. Jedynie niewłaściwe wykorzystanie kontraktów futures/forward można nazywać spekulacją, a dzieje się tak w sytuacji, gdy: • eksporter otworzy długą pozycję (czyli kupi kontrakt forward/futures), kupując tym sa- mym walutę na określony moment w przy- szłości, • eksporter zamknie (bez względu na wynik: zysk czy stratę) wcześniej zawarte krótkie pozycje walutowe bez dostarczenia waluty, • eksporter sprzeda kontrakty forward/futures, których wartość przewyższa spodziewany przychód eksportowy. Przy czym najbardziej niebezpieczną spekula- cją jest sytuacja pierwsza, a stosunkowo najmniej — trzecia. Opcje walutowe Kontrakty opcyjne zawarte między kupującym a sprzedającym dają kupującemu prawo (a więc nie obowiązek) do zakupu lub sprzedaży określonej ilości waluty obcej po ustalonej cenie (referencyj- nym kursie walutowym), w ustalonym terminie. Zalicza się je do instrumentów o niesymetrycznym 80 Z A B E Z P I E C Z E N I A Z E W N Ę T R Z N E ryzyku, co oznacza, że nabywca nie ma obowiązku wypełnienia warunków umowy, za to wystawca jest to ich wykonania zobowiązany. Zrealizowanie praw przysługujących z tytułu opcji nazywa się wykonaniem opcji. Za prawo do wykonania opcji płaci nabywca opcji (posiadacz, ang. holder), a opłatę tę nazywa się premią. W przypadku zaniechania wykonania opcji, gdy ruch cen (kursów walutowych) jest niekorzystny, nabywca traci jedynie premię. Wystawca opcji (ang. writer) jest zobowiązany do realizacji trans- akcji dotyczącej umówionej ilości waluty obcej, o ile tylko nabywca wyrazi takie żądanie. Stąd teo- retycznie strata wystawcy opcji może być nieogra- niczona. Ze względu na przyznane uprawnienia opcje dzieli się na 2 typy: opcja kupna (ang. call) i opcja sprzedaży (ang. put). W opcji kupna nabywca opcji ma prawo do nabycia uzgodnionej ilości waluty obcej po określonej z góry cenie, w określonym terminie w przyszłości, podczas gdy wystawca opcji zobowiązuje się do sprzedaży określonej ilości waluty obcej na żądanie nabywcy po określonej cenie w ustalonym terminie. W opcji sprzedaży role pozostają te same, lecz zmieniają się przysłu- gujące uprawnienia. Nabywca opcji tym razem ma prawo do sprzedaży waluty obcej po określo- nej z góry cenie w ustalonym momencie w przy- szłości, a wystawca opcji zobowiązuje się nabyć 81 Z A R Z Ą D Z A N I E R Y Z Y K I E M W A L U T O W Y M daną ilość waluty obcej na żądanie nabywcy po określonej cenie w ustalonym terminie. Zależnie od relacji pomiędzy ceną wykonania opcji (ceną umówioną w kontrakcie) a ceną ryn- kową instrumentu bazowego wyróżnia się nastę- pujące typy opcji: • opcja w cenie (ang. in the money, ITM) — opcja o cenie wykonania niższej od ceny rynkowej instrumentu bazowego (dla opcji kupna) bądź wyższej (dla opcji sprzedaży), • opcja po cenie (ang. at the money, ATM) — opcja o cenie wykonania równej cenie rynkowej instrumentu bazowego, • opcja nie w cenie (ang. out of the money, OTM) — opcja o cenie wykonania wyższej od ceny rynkowej instrumentu bazowego (dla opcji kupna) bądź niższej (dla opcji sprzedaży), • dla opcji, których cena znacząco odbiega od ceny rynkowej, dodaje się określenie deep, np. deep out of the money. Użyteczność kontraktów opcyjnych w zarządza- niu ryzykiem zdecydowanie różni się od kontrak- tów terminowych, takich jak forward czy futures, co wynika z asymetrycznej konstrukcji opcji. Ge- neralnie kontrakty opcyjne uważa się za bardziej elastyczną formę zabezpieczenia pozycji przed ry- zykiem niż kontrakty terminowe. Wypunktowanie innych różnic pomiędzy tymi kontraktami przed- stawia tabela 3.6. 82
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zarządzanie ryzykiem walutowym
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: