Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00355 007486 11260054 na godz. na dobę w sumie
Zarządzanie w opiece zdrowotnej. Nowe wyzwania - ebook/pdf
Zarządzanie w opiece zdrowotnej. Nowe wyzwania - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-8344-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> zarządzanie i marketing
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Książka w przystępny sposób przedstawia złożoną rzeczywistość ochrony zdrowia. Podaje sposoby rozwiązywania problemów organizacyjnych ochrony zdrowia, opisuje istotne elementy składające się na organizację ochrony zdrowia oraz wskazuje różnorodne przykłady narzędzi zarządczych.

W publikacji zaprezentowano m.in.:
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ZARZĄDZANIE W OPIECE ZDROWOTNEJ NOWE WYZWANIA pod redakcją Marcina Kautscha 2. WYDANIE ROZSZERZONE Warszawa 2015 Stan prawny na 1 stycznia 2015 r. Recenzent Prof. dr hab. Ryszard Walkowiak Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Joanna Maź Opracowanie redakcyjne Dagmara Wachna Łamanie Kamila Tomecka Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2015 ISBN: 978-83-264-3492-1 2. wydanie rozszerzone Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl mojemu Ojcu Spis treści Wykaz skrótów ......................................................................................................... 19 Jeszcze nowsze wyzwania? .................................................................................... 21 Wprowadzenie: dlaczego i dla kogo powstała ta książka ............................... 25 Część I OrganIzaCja OpIekI zdrOWOtnej I uWarunkOWanIa jej dzIałanIa 1. Organizacja i zarządzanie, Damian Makowski, Dariusz Jemielniak .............. 33 1.1. Nauki organizacji i zarządzania jako wyodrębniona dziedzina nauk społecznych .............................................................................................. 33 1.2. Organizacja: pojęcie, cele. Rodzaje struktur organizacyjnych. Kultura organizacji ............................................................................................ 34 1.2.1. Definicja organizacji .............................................................................. 34 1.2.2. Struktura organizacji ............................................................................. 37 1.2.3. Zasoby i procesy .................................................................................... 41 1.2.4. Kultura organizacji ................................................................................ 42 1.3. Menedżer i jego role w organizacji ................................................................. 45 1.3.1. Funkcje zarządzania – klasyczne i współczesne ............................... 50 1.3.2. Style kierowania .................................................................................... 51 1.4. Rys historyczny i podsumowanie ................................................................... 55 2. Modele systemów opieki zdrowotnej na świecie, Roman Lewandowski ... 58 2.1. Wprowadzenie ................................................................................................... 58 2.2. Teoretyczne modele systemu ochrony zdrowia ........................................... 59 2.3. Podstawowe rodzaje systemów ochrony zdrowia ....................................... 61 2.4. Podsumowanie .................................................................................................. 66 8 Spis treści 3. dualne otoczenie organizacji opieki zdrowotnej, Jacek Klich .................... 68 3.1. Wprowadzenie ................................................................................................... 68 3.2. Quasi-rynkowe otoczenie podmiotów sektora ochrony zdrowia .............. 69 3.2.1. Nierównowaga między płatnikiem i świadczeniodawcami .......... 69 3.2.2. Nierównowaga między organem założycielskim i samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej ............ 70 3.3. Rynkowe otoczenie podmiotów sektora ochrony zdrowia ........................ 76 3.4. Podsumowanie .................................................................................................. 78 4. Organizacje opieki zdrowotnej, Jacek Klich ................................................... 79 4.1. Wprowadzenie .................................................................................................. 79 4.2. Świadczeniobiorcy ............................................................................................. 80 4.3. Świadczeniodawcy (podmioty lecznicze) ...................................................... 81 4.4. Płatnicy ............................................................................................................... 82 4.5. Ministerstwo Zdrowia ...................................................................................... 83 4.6. Producenci i dostawcy ...................................................................................... 84 4.7. Organizacje reprezentujące świadczeniodawców i producentów ............. 86 4.8. Organizacje i instytucje reprezentujące interesy pacjentów ........................ 86 4.9. Podsumowanie .................................................................................................. 87 5. Charakterystyka zarządzania zakładem opieki zdrowotnej, Marcin Kautsch ..................................................................................................... 88 5.1. Wprowadzenie ................................................................................................... 88 5.2. Zakład opieki zdrowotnej jako organizacja ................................................... 89 5.3. Cechy charakterystyczne zakładów opieki zdrowotnej .............................. 96 5.4. Szpitalne niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej ..................................... 99 5.5. Podsumowanie ................................................................................................ 104 6. Źródła finansowania zakładów opieki zdrowotnej i metody zakupu świadczeń zdrowotnych, Aleksandra Kaczor, Marcin Kautsch ..................... 107 6.1. Wprowadzenie ................................................................................................. 107 6.2. Przychody zakładu opieki zdrowotnej ........................................................ 109 6.3. Pozyskanie środków finansowych przez zakłady opieki zdrowotnej ........................................................................................... 110 6.4. Źródła finansowania działalności ZOZ-ów ................................................. 112 6.5. Sposoby płacenia za usługi zdrowotne ........................................................ 113 6.6. Podsumowanie ................................................................................................ 116 Część II OkreślanIe pOłOżenIa OrganIzaCjI Spis treści 9 1. elementy otoczenia organizacji, Jacek Klich, Marcin Kautsch .................... 121 1.1. Otoczenie organizacji ..................................................................................... 121 1.1.1. Otoczenie dalsze .................................................................................. 122 1.1.2. Otoczenie bliższe ................................................................................. 127 1.2. Zastosowanie analizy otoczenia bliższego i dalszego ............................... 130 1.3. Podsumowanie ................................................................................................ 131 2. narzędzia do określania położenia organizacji względem najważniejszych interesariuszy, Jacek Klich, Marcin Kautsch .................... 132 2.1. SPACE ............................................................................................................... 132 2.2. Analiza PEST .................................................................................................... 134 2.2.1. Etapy tworzenia analizy ..................................................................... 135 2.2.2. Odmiany analizy PEST ....................................................................... 138 2.3. Mapa interesariuszy ........................................................................................ 139 2.4. Metody portfelowe .......................................................................................... 140 2.4.1. Macierz BCG (Boston Consulting Group) ........................................ 141 2.4.2. Macierz McKinsey’a ............................................................................ 142 2.5. Benchmarking .................................................................................................. 144 2.6. Analiza 5 sił Portera ........................................................................................ 146 2.7. Podsumowanie ................................................................................................ 151 3. zarządzanie w praktyce. analiza peSt otoczenia szpitala X, Adam Wesoły ....................................................................................................... 153 4. zarządzanie w praktyce. Ocena atrakcyjności sektora ochrony zdrowia na przykładzie nzOz-u – analiza 5 sił portera, Małgorzata Ćwierz .............................................................................................. 157 4.1. Wprowadzenie ................................................................................................ 157 4.2. 5 sił Portera dla centrum medycznego ......................................................... 157 4.2.1. Groźba wejścia nowych konkurentów na rynek ............................ 158 4.2.2. Siła przetargowa nabywców .............................................................. 158 4.2.3. Siła przetargowa dostawców ............................................................. 159 4.2.4. Intensywność rywalizacji wewnątrz sektora .................................. 160 4.2.5. Zagrożenia ze strony substytutów .................................................... 161 4.3. Podsumowanie ................................................................................................ 162 5. zarządzanie w praktyce. Wykorzystanie macierzy BCg w analizie strategicznej szpitala, Adriana Duda, Ilona Szczecina, Kamila Trąbka, Alicja Wacnik ...................................................................................................... 163 Spis treści 10 5.1. Analiza portfela produktów SP ZOZ-u w Proszowicach .......................... 163 5.2. Interpretacja matrycy BCG ............................................................................ 166 5.3. Podsumowanie ................................................................................................ 167 Część III realIzaCja WIzjI OrganIzaCjI 1. Wizja organizacji, Jacek Klich .......................................................................... 173 1.1. Definicja wizji ................................................................................................... 173 1.2. Budowanie wizji .............................................................................................. 176 1.3. Realizacja wizji ................................................................................................ 178 1.4. Wizja a strategia organizacji .......................................................................... 178 1.5. Podsumowanie ................................................................................................ 179 2. tworzenie i wdrażanie strategii organizacji, Jacek Klich, Marcin Kautsch ..... 180 2.1. Definicja i składowe strategii ......................................................................... 180 2.2. Rodzaje strategii .............................................................................................. 181 2.2.1. Podział strategii w oparciu o model 5 sił Portera ........................... 181 2.2.2. Podział strategii w oparciu o model SPACE ................................... 183 2.2.3. Inne rodzaje strategii ........................................................................... 186 2.3. Analiza strategiczna ....................................................................................... 186 2.4. Budowanie strategii ........................................................................................ 187 2.5. Implementacja strategii, rola lidera .............................................................. 190 2.6. Podsumowanie ................................................................................................ 192 3. zarządzanie w praktyce. rozwój firmy medycznej, Dariusz Zowczak, Michał Meller ....................................................................................................... 193 4. zarządzanie w praktyce. analiza rynku i konkurencji Szpitala powiatowego w rawiczu, Krystyna Ewa Szwedler ....................................... 197 4.1. Lecznictwo szpitalne ....................................................................................... 197 4.2. Ratownictwo medyczne ................................................................................. 198 4.3. Świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze ..................................................... 199 4.4. Ambulatoryjna opieka specjalistyczna ........................................................ 199 4.5. Podstawowa Opieka Zdrowotna ................................................................. 201 4.6. Podsumowanie ................................................................................................ 201 5. zarządzanie w praktyce. problemy z opracowaniem strategii szpitala publicznego, Roksana Dela, Małgorzata Ściubisz ............................ 205 5.1. Otoczenie dalsze szpitala ............................................................................... 205 5.2. Otoczenie bliższe szpitala .............................................................................. 206 5.3. Analiza struktur wewnętrznych organizacji i jej zasobów ....................... 207 5.4. Podsumowanie ................................................................................................ 212 6. Biznesplan, Marcin Kautsch ............................................................................. 214 6.1. Wprowadzenie ................................................................................................. 214 6.2. Elementy i sposób opracowania biznesplanu ............................................. 215 6.3. Elementy biznesplanu – omówienie ............................................................. 219 6.4. Podsumowanie ................................................................................................ 221 11 Spis treści 7. zarządzanie w praktyce. Otwarcie oddziału szpitalnego jako przykład biznesplanu, Urszula Chosianna, Dorota Borzestowska ....... 222 7.1. Wprowadzenie ................................................................................................. 222 7.2. Diagnoza problemu ......................................................................................... 222 7.3. Opracowanie projektu .................................................................................... 223 7.4. Problemy z wdrożeniem projektu ................................................................ 223 7.5. Podsumowanie ................................................................................................ 224 8. zarządzanie w praktyce. Biznesplan – ujęcie finansowe, Aleksandra Kaczor, Marcin Kautsch ................................................................... 225 9. podstawy marketingu usług zdrowotnych, Iga Rudawska ........................ 231 9.1. Wprowadzenie ................................................................................................ 231 9.2. Orientacja marketingowa w usługach medycznych – koncepcja i bariery wdrażania ......................................................................................... 231 9.3. Specyfika marketingu w zakładach opieki zdrowotnej ............................ 234 9.4. Kształtowanie usługi medycznej jako produktu ........................................ 238 9.5. Pozycjonowanie zakładu opieki zdrowotnej na rynku usług medycznych .......................................................................................... 241 9.6. Ograniczenia stosowania ceny i promocji usług medycznych jako narzędzi marketingu .............................................................................. 244 9.7. Podsumowanie ................................................................................................ 246 10. zarządzanie w praktyce. Wprowadzenie nowego produktu na rynek, Barbara Prokurat ................................................................................................. 247 10.1. Optymalizacja procedury badawczej ........................................................... 247 10.2. Określenie grupy docelowej .......................................................................... 248 10.3. Sporządzenie oferty współpracy dla partnerów oraz określenie ceny detalicznej usługi ............................................................................................. 248 10.4. Ustalenie kanałów dystrybucji usługi .......................................................... 248 10.5. Określenie sposobów promocji usługi ......................................................... 248 11. zarządzanie w praktyce. Strategia zwiększenia liczby skierowań do Wojewódzkiego Szpitala rehabilitacyjnego dla dzieci w ameryce, Kinga Augustin-Gutkowska, Anna Radomska-Wilczewska ........ 250 Spis treści 12 Część IV zaSOBy OrganIzaCjI 1. podstawy zarządzania finansami, Aleksandra Kaczor .................................. 257 1.1. Wprowadzenie ................................................................................................. 257 1.2. Budżetowanie ................................................................................................... 257 1.3. Rachunkowość ................................................................................................. 264 1.4. Rachunek kosztów i rachunek wyników ..................................................... 266 1.5. Podsumowanie ................................................................................................ 274 2. zarządzanie w praktyce. Budżetowanie szpitala powiatowego, Janusz Baczewski, Marek Haber .......................................................................... 276 2.1. Diagnoza problemu i początki procesu ....................................................... 276 2.2. Realizacja .......................................................................................................... 277 2.3. Zalety i wady systemu budżetowania ......................................................... 278 3. zarządzanie w praktyce. Budżetowanie ogólnopolskiej firmy diagnostycznej, Wacław Dziurzyński .............................................................. 281 3.1. Wprowadzenie ................................................................................................ 281 3.2. Podstawowe założenia procesu budżetowania przyjęte przez spółkę ..................................................................................................... 281 3.3. Elementy systemu budżetowania ................................................................. 282 3.4. Problemy wdrożeniowe i ich rozwiązanie .................................................. 283 3.5. Podsumowanie – efekty wdrożenia systemu ............................................. 283 4. zarządzanie zasobami ludzkimi, Violetta Kijowska .................................... 285 4.1. Wprowadzenie ................................................................................................. 285 4.2. Zasoby ludzkie w placówkach leczniczych ................................................ 287 4.2.1. Planowanie potrzeb kadrowych ....................................................... 287 4.2.2. Dobór personelu .................................................................................. 289 4.2.3. Podsumowanie .................................................................................... 302 4.3. System okresowych ocen pracowników ...................................................... 302 4.3.1. Elementy składowe systemu ocen pracowniczych ........................ 303 4.3.2. System ocen pracowniczych w placówkach leczniczych w Polsce w świetle badań .................................................................. 308 4.3.3. Podsumowanie .................................................................................... 309 4.4. Systemy wynagradzania pracowników ....................................................... 310 4.4.1. Wynagrodzenie za wykonaną pracę – zasady, funkcje i trendy w ochronie zdrowia ............................................................................ 310 4.4.2. Kształtowanie wynagrodzeń ............................................................. 311 4.4.3. Nowa płaca – system wynagrodzeń a strategia organizacji ......... 312 Spis treści 13 4.4.4. Motywacyjna rola wynagrodzenia ................................................... 313 4.4.5. Cechy systemów wynagradzania ..................................................... 315 4.4.6. Podsumowanie .................................................................................... 316 4.5. Negocjacje ........................................................................................................ 317 4.5.1. Negocjacje a konflikty ......................................................................... 317 4.5.2. Style negocjacji .................................................................................... 318 4.5.3. Strategie negocjacji .............................................................................. 319 4.5.4. Taktyki i techniki negocjacyjne ......................................................... 320 4.5.5. Warunki skutecznych negocjacji, błędy w procesie negocjowania ....................................................................................... 323 4.5.6. Podsumowanie .................................................................................... 325 4.6. Zakończenie ..................................................................................................... 326 5. zarządzanie w praktyce. Standaryzacja i motywacja jako narzędzia poprawy jakości i efektywności pracy, Urszula Przybył, Magdalena Papazjan ........................................................................................... 328 6. zarządzanie w praktyce. łamiąc zdroworozsądkowe reguły zarządzania. Czy w tym szaleństwie jest metoda?, Agaton Jankowski ..... 331 7. urządzenia i aparatura medyczna, Witold Ponikło ...................................... 338 7.1. Wprowadzenie ................................................................................................ 338 7.2. Obowiązki użytkowników wyrobów medycznych ................................... 339 7.3. Klasyfikacja aparatury medycznej ................................................................ 341 7.4. Koszty zakupu i użytkowania aparatury medycznej ................................ 343 7.4.1. Grupa I – koszt zakupu ...................................................................... 343 7.4.2. Grupa II – koszt eksploatacji ............................................................. 344 7.5. Cykl życia i odtwarzanie zasobów aparaturowych instytucji ochrony zdrowia ............................................................................................. 346 7.6. Podsumowanie ................................................................................................ 350 8. nieruchomości i infrastruktura techniczna instytucji ochrony zdrowia, Witold Ponikło .................................................................................... 352 8.1. Wprowadzenie ................................................................................................ 352 8.2. Budynki ............................................................................................................ 353 8.3. Sieci zasilające .................................................................................................. 359 8.4. Instalacje ........................................................................................................... 361 8.5. Podsumowanie ................................................................................................ 364 9. Outsourcing jako alternatywa dla klasycznego podejścia do zarządzania zasobami organizacji, Jacek Klich ...................................... 366 9.1. Istota outsourcingu ......................................................................................... 366 Spis treści 14 9.2. Cele outsourcingu ........................................................................................... 368 9.3. Doświadczenia międzynarodowe z outsourcingiem w ochronie zdrowia ............................................................................................................. 369 9.4. Outsourcing w polskim systemie ochrony zdrowia i warunki jego efektywnego stosowania ................................................................................ 370 9.5. Podsumowanie ................................................................................................ 372 10. zarządzanie w praktyce. korzyści z outsourcingu usług laboratoryjnych, Dariusz Zowczak, Michał Meller ......................................... 373 Część V WyMIary efektyWnOśCI zarządzanIa 1. narzędzia zarządzania i poprawy efektywności funkcjonowania organizacji ochrony zdrowia, Marcin Kautsch ............................................. 379 2. zarządzanie w praktyce. planowanie zapotrzebowania na usługi medyczne i możliwości redukcji kosztów świadczeń medycznych, Malcolm Whitfield ............................................................................................... 383 3. zarządzanie w praktyce. kurs przywódców dla średniej kadry zarządzającej zOz-u Sucha Beskidzka, Marek Haber, Dariusz Poznański, Marcin Kautsch .................................................................. 386 3.1. Wprowadzenie ................................................................................................. 386 3.2. Opis projektu ................................................................................................... 387 3.3. Podsumowanie – efekty podjętych działań, czynniki sukcesu ................ 387 4. zarządzanie w praktyce. zrównoważona karta Wyników jako narzędzie zarządcze, Roman Lewandowski ....................................... 389 5. zarządzanie w praktyce. poprawa efektywności funkcjonowania rejestracji, Urszula Lasa .................................................................................... 392 6. zarządzanie w praktyce. procedura postępowania w zabiegach pielęgnacyjnych zmiany opatrunku w ambulatorium Centrum Medycznego damiana, Anna Dudzińska ....................................................... 395 7. zarządzanie w praktyce. analiza efektywności sprzedaży jako element przygotowania zamówień i oceny potencjału apteki, Katarzyna Gawlik ................................................................................................ 398 8. zarządzanie w praktyce. Ocena zmienności kosztów leczenia szpitalnego, Małgorzata Cygańska ................................................................... 401 9. zarządzanie w praktyce. postępowanie diagnostyczno-lecznicze w chorobach gruczołu piersiowego jako przykład zarządzania projektem, Henryka Nagórzańska .................................................................... 405 15 Spis treści 10. zarządzanie w praktyce. grupa zakupowa w jednostkach ochrony zdrowia województwa warmińsko-mazurskiego, Irena Kierzkowska, Stanisława Masłowska ........................................................................................ 408 10.1. Proces tworzenia grupy zakupowej ............................................................. 409 10.2. Wspólne postępowania .................................................................................. 410 10.3. Podsumowanie ................................................................................................ 411 11. zarządzanie w praktyce. Innowacyjne zamówienie publiczne w zOz-ie Sucha Beskidzka, Mateusz Lichoń ................................................ 413 11.1. Przygotowania do innowacyjnego zamówienia ........................................ 414 11.2. Identyfikowanie potrzeby ZOZ-u Sucha Beskidzka ................................. 414 11.3. Komunikacja z rynkiem ................................................................................. 415 11.4. Dialog techniczny ........................................................................................... 416 11.5. Dalsze działania i plany ................................................................................. 417 11.6. Podsumowanie ................................................................................................ 417 12. zarządzanie w praktyce. zastosowanie systemu rfId/rtlS w Szpitalu uniwersyteckim w krakowie do identyfikacji składników majątku, Kazimierz Cięciak ........................................................ 419 Część VI jakOść W OChrOnIe zdrOWIa 1. jakość i zarządzanie jakością, Rafał Staszewski, Marcin Kautsch ............... 427 1.1. Wprowadzenie ................................................................................................ 427 1.2. Kształtowanie się pojęcia jakości w usługach medycznych ..................... 427 1.3. W kierunku TQM ............................................................................................ 430 1.4. Kultura organizacji – kultura jakości ........................................................... 434 1.5. Bezpieczeństwo pacjenta – kluczowy wymiar jakości usług medycznych ..................................................................................................... 435 1.6. Ocena i pomiar jakości w opiece zdrowotnej ............................................. 440 1.7. Przywództwo na rzecz jakości ...................................................................... 447 1.8. Podsumowanie ................................................................................................ 449 2. narzędzia poprawy jakości, Rafał Staszewski, Marcin Kautsch .................. 452 2.1. Wprowadzenie ................................................................................................ 452 2.2. Narzędzia oparte na danych nieliczbowych ............................................... 452 2.2.1. Burza mózgów ..................................................................................... 452 16 Spis treści 2.2.2. Schemat blokowy ................................................................................ 453 2.2.3. Diagram Ishikawy (przyczynowo-skutkowy) ................................ 454 2.3. Narzędzia oparte na danych liczbowych .................................................... 457 2.3.1. Lista kontrolna ..................................................................................... 457 2.3.2. Analiza Pareto ..................................................................................... 457 2.3.3. FMEA .................................................................................................... 460 2.3.4. Histogram ............................................................................................. 465 2.4. Podsumowanie ................................................................................................ 465 3. zarządzanie w praktyce. przewodnik po szpitalu jako przykład działań na rzecz jakości postrzeganej, Rafał Staszewski, Marcin Kautch ...... 467 4. zarządzanie w praktyce. karta opisu zabiegu jako kliniczny element wdrażanego systemu zarządzania jakością ISO 9001, Anna Potasińska-Sobkowska ............................................................................... 470 5. jakość certyfikowana, Roman Lewandowski ................................................... 474 5.1. Wprowadzenie ................................................................................................. 474 5.2. Historia standaryzacji jakości w ochronie zdrowia ................................... 475 5.3. Systemy zarządzania jakością – rodzina norm ISO 9000 .......................... 477 5.4. Zarys wymagań, jakie musi spełniać system zarządzania jakością, aby był zgodny z normą ISO 9001:2009 ....................................................... 481 5.5. Etapy wdrożenia i certyfikacji systemu zarządzania jakością zgodnego z normami serii ISO 9000 ............................................................................... 486 5.6. Program Akredytacji Szpitali Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia ...................................................................................... 487 5.7. Procedura przyznawania akredytacji .......................................................... 489 5.8. Inne systemy zewnętrznej oceny i certyfikacji stosowane w organizacjach ochrony zdrowia ............................................................... 491 5.9. Porównanie systemu zarządzania jakością opartego o rodzinę norm ISO 9000 i Program Akredytacji Szpitali CMJ .................................. 492 5.10. Podsumowanie ................................................................................................ 494 6. zarządzanie w praktyce. Certyfikaty Wojewódzkiego Szpitala rehabilitacyjnego dla dzieci w ameryce, Roman Lewandowski ............... 496 7. zarządzanie w praktyce. procesowy model zarządzania jakością oraz monitorowanie procesów w Samodzielnym publicznym Ośrodku terapii i rehabilitacji dla dzieci w kwidzynie, Barbara Gregorczyk, Magdalena Grycman ........................................................ 500 Część VII perSpektyWy Spis treści 17 1. zmiany na rynku świadczeniodawców i świadczeń zdrowotnych w polsce, Marcin Kautsch ................................................................................. 509 1.1. Wprowadzenie ................................................................................................ 509 1.2. Lecznictwo stacjonarne .................................................................................. 511 1.3. Lecznictwo ambulatoryjne ............................................................................ 520 1.4. Inne sektory, wzrost wielkości zakładów opieki zdrowotnej .................. 522 1.5. Budżet publicznego płatnika ........................................................................ 526 1.6. Podsumowanie ................................................................................................ 532 2. zarządzanie w praktyce. przekształcenie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w spółkę – Szpital powiatowy w rawiczu, Janusz Atłachowicz ....................................................................... 533 3. restrukturyzacja zakładów opieki zdrowotnej, Marcin Kautsch ............ 536 3.1. Tło przekształceń restrukturyzacyjnych ..................................................... 536 3.2. Definiowanie restrukturyzacji ....................................................................... 538 3.3. Restrukturyzacja w ochronie zdrowia w Polsce ........................................ 539 3.4. Proces restrukturyzacji ................................................................................... 540 3.5. Wybrane techniki wsparcia/narzędzia procesu restrukturyzacji ........... 542 3.6. Podsumowanie ................................................................................................ 546 4. zarządzanie w praktyce. restrukturyzacja szpitala, Marcin Kautsch, Witold Ponikło, Marek Haber ............................................................................. 548 5. Wyzwania i przyszłe zmiany: co czeka system ochrony zdrowia, Marcin Kautsch ................................................................................................... 551 5.1. Wprowadzenie ................................................................................................ 551 5.2. Wyzwania stałe i bieżące ............................................................................... 552 5.3. Wyzwania systemowe (ochrona zdrowia) .................................................. 554 5.4. Wybrane wyzwania technologiczne ............................................................ 563 5.5. Polski system opieki zdrowotnej w dobie globalizacji .............................. 567 5.6. Podsumowanie ................................................................................................ 571 Bibliografia .............................................................................................................. 573 Akty prawne ........................................................................................................... 585 Wykaz skrótów AC aOS CMJ dz. u. haCCp guS konstytucja rp MZ nfz nIk NZOZ OeCd pfrOn pkB poz Sanepid Sp zOz Szj ue u.d.l. ustawa o zOz u.ś.o.z. WhO WSS ZOZ zzl ambulatoryjna opieka specjalistyczna – Assessment Center – – Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia – Dziennik Ustaw – – Główny Urząd Statystyczny – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia system zapewnienia bezpieczeństwa żywności 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – Ministerstwo Zdrowia – Narodowy Fundusz Zdrowia – Najwyższa Izba Kontroli – – Organization for Economic Cooperation and Development niepubliczny zakład opieki zdrowotnej (Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju) Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych produkt krajowy brutto podstawowa opieka zdrowotna Państwowa Inspekcja Sanitarna samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej system zarządzania jakością – – – – – – – Unia Europejska – – – ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 217 z późn. zm.) ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 z późn. zm.) ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) – World Health Organization (Światowa Organizacja Zdrowia) – wojewódzki szpital specjalistyczny – – zakład opieki zdrowotnej zarządzanie zasobami ludzkimi Jeszcze nowsze wyzwania? Drogi Czytelniku! Od pierwszego wydania tej książki minęły cztery lata, a od opracowania jej tekstu trochę więcej. W tym czasie wiele się zmieniło w polskiej ochronie zdrowia. Wspominany w poprzednim wydaniu rosnący udział sił rynkowych stał się jeszcze bardziej widoczny. Mamy coraz więcej coraz większych niepublicznych, a nawet po prostu prywatnych dostarczycieli usług. Wzrost liczby podmiotów starających się o kontrakt z publicznym płatnikiem jest tak duży, że nawet szybko rosnący tort publicznych pieniędzy nie był w stanie spełnić oczekiwań tych podmiotów. W roku 2008 (ostatni rok, dla którego dostępne były dane w trakcie przygotowy- wania pierwszego wydania) było w Polsce 15 568 zakładów opieki zdrowotnej, w tym 11 725 niepublicznych1, czyli 75 wszystkich. W grudniu 2014 r. liczby te wynosiły odpowiednio 19 310 i 17 0522, co oznacza niemalże 20 wzrostu liczby jednostek, jednostki niepubliczne to już 88 wszystkich jednostek. Należy także zauważyć, że spowolnienie gospodarcze, z jakim mieliśmy do czynienia w ostatnich latach, sprawiło, że ów wspomniany przyrost tortu nie jest tak duży jak przed globalnym kryzysem. Oznacza to, że – przy większej liczbie chętnych – marże, jakie mogą uzyskiwać wspomniani dostarczyciele, są coraz niższe. Niższe marże to nic innego jak coraz większe kłopoty jednostek, którym trudniej będzie generować zysk, inwestować i rozwijać się, a czasami po prostu wiązać koniec z końcem. Większa liczba aktorów w systemie oznacza także zwiększenie poziomu komplikacji relacji zachodzących między nimi. Więcej czasu zajmuje zrozumienie tych relacji, nadążanie za zmianami. I tego czasu zaczyna coraz bardziej brakować. Sukces na coraz bardziej konkurencyjnym rynku odniosą ci, którzy znajdą sposób na funkcjonowanie w tych coraz mniej przyjaznych warunkach, będą w stanie eliminować straty i ograniczać koszty, wprowadzając nowe rozwiązania zarządcze i technologie, łącząc się w grupy, wzmacniając siebie jako organiza- cje. Do wzmiankowanego pogorszenia się warunków funkcjonowania dołożyć należy zmieniające się warunki prawne (wśród których za najistotniejsze trzeba uznać wejście w życie ustawy o działalności leczniczej3), wspomniane globalne 1 Dane za: Główny Urząd Statystyczny, Mały rocznik statystyczny Polski 2009, Warszawa. 2 Dane za: Rejestr Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą, https://rpwdl.csioz.gov.pl/ 3 Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 217 (dostęp: 27 grudnia 2014 r.). z późn. zm.). 22 Jeszcze nowsze wyzwania? problemy gospodarcze, a także zmiany demograficzne i czynniki technologiczne, o czym była już mowa w poprzednim wydaniu niniejszej książki. Z pewnością systemowi nie pomaga sposób, w jaki Narodowy Fundusz Zdrowia kupuje usługi medyczne. Jakkolwiek byśmy nie chcieli nazywać stosowanych metod, sprowadzają się one do tego, że im więcej procedur jest wykonywanych, tym większe są (powinny być, bo wprowadzono limity) zarobki dostarczycieli usług. Nie opłaca się robić dobrze, opłaca się robić dużo. To zasadniczy błąd publicznego płatnika, błąd, który powoduje całą masę perturbacji i problemów w systemie. Jest to też jedna z głównych przyczyn powstawania coraz szybciej rosnących kolejek. O kolejkach warto pamiętać, bo będziemy (jak pozostałe kraje) musieli znajdować coraz więcej pieniędzy na coraz starszą i coraz bardziej schorowaną populację, przy malejącej liczbie osób wypracowujących dochód oraz tych, które będą w stanie wykonywać usługi zdrowotne (w związku ze starzeniem się personelu medycznego). Powyższe zjawiska sprawiają, że powinno zwiększyć się zapotrzebowanie na dobre praktyki zarządcze. Ograniczoność środków w systemie spowoduje bowiem, że konieczne stanie się podejmowanie rzeczywistych działań napraw- czych, opartych na racjonalnych przesłankach, a nie na polityce, i to czasami przez bardzo, bardzo małe „p”. Wychodząc naprzeciw wspomnianym zjawiskom, zmieniliśmy drugie wyda- nie książki i wzbogaciliśmy je o wiele elementów. Zmieniono kolejność kilku rozdziałów, co powinno sprawić, że treści do siebie zbliżone leżą bliżej siebie. Dokonano także zmian w ostatniej części książki opisującej wyzwania, przed którymi stoi system ochrony zdrowia w Polsce. Nie są to przy tym jakieś „jeszcze nowsze wyzwania”, żeby nawiązać do tytułu książki, nie mamy bowiem ambicji, by robić sequele kasowych filmów. Odnoszę jednak wrażenie, że wyzwania te i problemy stały się bardziej widoczne. Czytelnik znajdzie też w drugim wydaniu znacznie więcej różnych przykładów pokazujących jak prezentowane treści prze- kładają się na codzienne problemy zarządcze i jakie są możliwości ich rozwiązania, w stosunku do poprzedniego wydania znacznie bowiem wzrosła liczba studiów przypadków. Ze względu na logikę wywodu bardziej szczegółowe omówienie struktury książki zamieszczono we „Wprowadzeniu”. Jednocześnie należy odnotować, że zagadnienia opisane w niniejszej książce dotyczą tylko zarządzania organizacjami. Dużo lepsze rezultaty można by osiągnąć, sięgając głębiej – do zarządzania chorobami/przypadkami chorobowymi. Tam bowiem kryją się prawdziwe oszczędności. Ochrona zdrowia zajmuje się zdro- wiem/chorobami, a organizacje (np. szpitale, przychodnie) stanowią narzędzia, by o to zdrowie dbać. Jeżeli więc udałoby się włączyć klinicystów do procesu zarzą- dzania i standaryzacji procesów leczenia, efekty byłyby znacznie lepsze. W końcu to część kliniczna organizacji ochrony zdrowia jest największa i najważniejsza. Wydaje się jednak, że na taką rewolucję system (przede wszystkim korporacje zawodowe) nie jest gotowy. Ale taka zmiana nadejdzie. Mam nadzieję, że zjawiska opisane w części VII wymuszą zmiany, które są niezbędne – i to im szybciej, tym lepiej. Należy pamiętać, że wprowadzanie zmian organizacyjnych/systemowych (w czasach intensywnych zmian otoczenia) jest warunkiem przetrwania. Dlatego też otwartość na zmiany musi być większa. Gdybyśmy nie zmieniali siebie i nasze- go podejścia do rzeczywistości, to zarządzanie w opiece zdrowotnej można by 23 Jeszcze nowsze wyzwania? było w zasadzie sprowadzić do nauki reakcji na atak niedźwiedzia jaskiniowego, z którym kiedyś walczyliśmy o schronienie właśnie w jaskiniach – bo z tych jaskiń byśmy dotąd nie wyszli. Po ukazaniu się pierwszego wydania książki weszła w życie ustawa o działal- ności leczniczej, która zastąpiła ustawę o zakładach opieki zdrowotnej4. W obecnie obowiązującej ustawie wprowadzono – moim zdaniem – bardzo dziwną i sztucz- ną nomenklaturę. W uproszczeniu – zamieniono zakłady opieki zdrowotnej na podmioty prowadzące działalność leczniczą. Uważam, że jest to zabawa słowami, a nie racjonalna zmiana. Dlatego w niniejszej książce w większości pozostano przy określeniu „zakład opieki zdrowotnej”. W niektórych przypadkach konieczne było użycie pojęcia „podmiot leczniczy”. Inna istotna zmiana w ochronie zdrowia dotyczy rosnącej liczby kobiet na stanowiskach kierowniczych. Wśród dyrektorów szpitali w roku 2012 było już 42 kobiet5, a obecnie jest ich pewnie więcej. Nie powinno to dziwić, biorąc pod uwagę, że kobiety stanowią ponad 80 zatrudnionych w dziale „opieka zdro- wotna i pomoc społeczna”6. Ciesząc się, że kobiety są w stanie przebić się przez szklany sufit i przejmować coraz bardziej odpowiedzialne stanowiska, powinniśmy zapewne uznać tę zmianę, stosując takie określenia, jak kierownik/kierownicz- ka, ordynator/ordynatorka itp. Wydaje się jednak, że wprowadziłoby to sporo zamieszania w tekście i zmniejszyło jego dynamikę. Dlatego też w tym miejscu chylę czoła przed kobietami, które robią karierę i zajmują należne sobie miejsca w strukturach organizacji, licząc, że panie wybaczą mi, gdy będziemy dalej pisać o „kierownikach” i „liderach”, by tekst był bardziej czytelny. Jak wspomniano we „Wprowadzeniu”, książka ta była pisana z myślą o oso- bach, które na co dzień zmuszone są rozwiązywać problemy, jakie są udziałem sektora ochrony zdrowia. Mam nadzieję, że wprowadzone zmiany pozwolą Czytel- nikowi lepiej zrozumieć rzeczywistość, w której funkcjonuje, a przez to lepiej radzić sobie z tą rzeczywistością. Nie oznacza to, Czytelniku, że znajdziesz tutaj gotowe recepty na każdy problem, z jakim możesz się spotkać. Mam jednak nadzieję, że przedstawione tutaj treści zainspirują Cię do poszukiwania własnych rozwiązań. Głęboko wierzę bowiem, że ludziom w kłopotach potrzebna jest wędka, a nie ryba. Marcin Kautsch Dobczyce–Kraków, luty–sierpień 2014 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 5 M. Kautsch, S. Sobieralska, Kto zarządza polskimi szpitalami?, Przedsiębiorczość i Zarządzanie z późn. zm.). 2013, t. XIV, z. 10, cz. I, s. 229–240. 6 Główny Urząd Statystyczny, Kobiety i mężczyźni na rynku pracy, Warszawa 2012, s. 6. Wprowadzenie: dlaczego i dla kogo powstała ta książka Pierwsze wydanie książki, które oddaliśmy w ręce Czytelników, było owocem pracy wielu osób. Książka powstała z przekonania, że zmieniające się czasy wyma- gają nowego podejścia do zarządzania w opiece zdrowotnej. Praca nad pierwszym wydaniem zbiegła się z dwiema rocznicami – dwudziestą demokratycznych prze- mian w Europie oraz dziesiątą wejścia w Polsce w życie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, określanej często mianem „reformy”1. Obecnie macie Państwo przed sobą wydanie drugie. O ile można zaryzykować tezę, że w latach 90. XX w. niewiele się działo, to w pierwszej dekadzie XXI w. zmiany, jakie miały miejsce w systemie ochrony zdrowia, nabrały dużej dynamiki, która ostatnio jesz- cze się zwiększyła, co m.in. było impulsem do opracowania drugiego wydania. Zmienia się otoczenie systemu i sam system. Coraz większą rolę odgrywają w nim rozwiązania rynkowe. Pojawiło się wiele nowych podmiotów pełniących nowe role, zwiększa się liczba zakładów opieki zdrowotnej, których – jak wspo- mniano – obecnie jest już kilkanaście tysięcy, liczba praktyk (lekarskich, pielę- gniarskich) idzie w dziesiątki tysięcy. Skala funkcjonujących w systemie rozwiązań rynkowych, których egzempli- fikacją są rosnący udział środków prywatnych w finansowaniu usług (zjawisko dotyczące większości nowych członków UE) czy rosnące oczekiwania płacowe, zaczyna przybierać niepokojące rozmiary. Szczególnie to ostatnie zjawisko jest niebezpieczne z punktu widzenia możliwości tworzenia silnych organizacji, potra- fiących poradzić sobie z wyzwaniami otoczenia. Walka o mikrointeresy niszczy organizacje od środka. Jeżeli nie znajdziemy sposobów (ważną rolę powinno odegrać tu państwo jako regulator), by pogodzić różne grupy interesów, to system i organizacje go tworzące czekają ciężkie czasy. Być może takie silne prorynkowe nastawienie jest swoistym efektem wahadła. Przez wiele lat w opiece zdrowotnej było za mało rynku, teraz zaczyna go być za dużo. Pozostaje tylko mieć nadzieję, że kiedyś znajdziemy złoty środek i doczekamy się odrzucenia rozwiązań skrajnych (czysty rynek czy pełne upolitycznienie systemu). Źle odbieram widoczne na forach publicznych wprowadzanie sztucznego podziału na praktyków i naukowców (praktykę i teorię). Nauka nie istnieje sama dla siebie, lecz ma dostarczać osobom zmagającym się z rzeczywistością narzędzi, za pomocą których możliwe stanie się rozwiązanie problemów dotykających nas 1 Była ona de facto zmianą ilościową, gdyż jej podstawowe mechanizmy – oddzielenie płatnika od dostarczyciela usług oraz kontraktowanie usług – były obecne w systemie ochrony zdrowia od połowy lat 90. XX w. 26 Wprowadzenie: dlaczego i dla kogo powstała ta książka wszystkich. W związku z tym w niniejszej książce bardzo silny nacisk położyłem nie na prezentowanie pojęć (jak coś się nazywa i jak jest ważne), ale efektów (jak to działa i w jaki sposób rozwiązać problemy) – zachęcałem do tego również pozostałych autorów. Innymi słowy, starałem się, by książka nie epatowała Czy- telników teoriami, ale pokazywała, jak działa system/organizacja (i dlaczego tak się dzieje) oraz przedstawiała możliwości zastosowania różnego typu teorii (lub lepiej: sposobów myślenia) w działalności zakładów opieki zdrowotnej. Wycho- dziłem bowiem z założenia, że książka ma uczyć i pomagać tym, którzy po nią sięgają. Żeby móc zrealizować to zadanie, zaprosiłem do współpracy szerokie grono osób – teoretyków i praktyków, których łączy to, że mają coś ważnego do powiedzenia, chcą podzielić się swoim doświadczeniem albo opowiedzieć o tym, czego nie udało im się zrobić – w tym ostatnim przypadku warto sprawdzić, dlaczego tak się stało. Dlatego też niniejsza książka różni się od innych tego typu pozycji. Wyrasta z doświadczeń różnych osób, nie odtwarza klasycznego ujęcia zarządzania z podziałem na funkcje (planowanie/wyznaczanie celów, organizo- wanie, motywowanie/przewodzenie, kontrola), choć nawiązuje do nich. Układ treści książki został omówiony poniżej. Inną kwestią, która moim zdaniem wymaga komentarza, jest przeciwsta- wianie personelu klinicznego personelowi zarządczemu (administracji). Mię- dzy tymi grupami tworzy się, czy raczej wyolbrzymia, konflikt, którego można uniknąć poprzez uznanie, że tak naprawdę mówimy o takich samych profesjach. Menedżerowie to też lekarze, tyle że ich pacjentami nie są żywi ludzie, ale żywe organizacje. Muszą więc je zdiagnozować, zaplanować terapię, a następnie ją zastosować. A gdy taki pacjent (organizacja) poczuje się dobrze, powinni zadbać, by ten stan utrzymał się jak najdłużej, a pacjent rozwijał się i rozkwitał. Powtórzmy – inny rodzaj pacjenta, ale praca (przy uznaniu wszystkich różnic między tymi profesjami) ta sama. Wychodząc z powyższego założenia, podzieliłem książkę na siedem części, w sposób, który (mam nadzieję) pozwoli na odtworzenie procesu diagnozowania i leczenia organizacji ochrony zdrowia. Części te zostały nieco zmienione w sto- sunku do pierwszego wydania i uzupełnione o nowe treści. W pierwszej części omówione zostały zagadnienia dotyczące podstaw orga- nizacji ochrony zdrowia i uwarunkowań jej działania. Ma ona pokazać, czym są organizacje, jaką mają strukturę i jakie zadania stoją przed zatrudnionymi w nich menedżerami (opisujemy więc przedmiot zainteresowania niniejszej pozycji: organizacje). Część ta ma też za zadanie zarysować kontekst, w jakim funkcjo- nują wspomniane organizacje (przede wszystkim zakłady opieki zdrowotnej). Opisano w niej systemy ochrony zdrowia, instytucje funkcjonujące w ich ramach, scharakteryzowano zakłady opieki zdrowotnej i źródła ich finansowania oraz metody zakupu usług zdrowotnych. Wskazano także na rynkowe i nierynkowe uwarunkowania funkcjonowania systemu ochrony zdrowia (mamy więc przedmiot i opis obszaru, w którym ten przedmiot działa). Część druga poświęcona jest próbom ustalenia miejsca organizacji w otocze- niu, co z kolei pozwala na wyznaczenie i realizację celów (wizji) organizacji. Te zadania zostały przedstawione w części trzeciej, w której opisano podstawowe zjawiska i narzędzia o wymiarze strategicznym – tworzenie strategii, jej wdrożenie, planowanie przedsięwzięć, kontakt z otoczeniem przy zastosowaniu narzędzi Wprowadzenie: dlaczego i dla kogo powstała ta książka 27 marketingowych (przedmiot naszych zainteresowań diagnozuje sytuację: ustala, jakie działania są możliwe do podjęcia i pożądane oraz stara się znaleźć sposób, by móc zrealizować wyznaczone cele – znaleźć receptę na dolegliwości, które go dotykają). Silnie rozbudowana część czwarta poświęcona jest zasobom organizacyj- nym w ich podstawowych wymiarach, do jakich należy zaliczyć: ludzi, finanse i technologie (za pomocą tych zasobów organizacja jest w stanie wdrażać przyjęte wcześniej strategie). Część piątą (odbiegającą nieco od pozostałych) oparto na różnego typu przy- kładach przedsięwzięć, planów i narzędzi zarządczych, jakie zostały zastosowane w organizacjach ochrony zdrowia. Część ta opisuje różne wymiary efektywności zarządzania. Podobne teksty umieszczono jako ilustrację zarządzania w praktyce w całej książce, w tym przypadku chciano jednak pokazać różnorodność narzę- dzi odnoszących się zarówno do obszarów poruszonych w niniejszej publikacji, jak i wykraczających poza nią. Liczę, że pozwoli to Czytelnikowi lepiej dostrzec wzmiankowaną różnorodność, a przez to skłoni go do samodzielnego poszukiwa- nia rozwiązań problemów, które nie zostały omówione w książce (organizacje sto- sują różnorodne narzędzia rozwiązywania problemów zarządczych różnej skali). W związku ze znaczeniem jakości i bezpieczeństwa w działaniach wszyst- kich sektorów, które w przypadku ochrony zdrowia mają – dosłownie – życiowe znaczenie, część szóstą poświęcono tej właśnie tematyce. Pokazano tutaj nasta- wienie do klientów, a także do posiadanych zasobów. Opisano ewolucję podejścia do kwestii jakości, narzędzia jej poprawy oraz możliwości certyfikacji systemów jakości w zakładach opieki zdrowotnej. W części siódmej przedstawiono kwestie zmian ilościowych (liczba zakładów, liczba świadczeń), jakie w ostatnich latach zachodziły w polskim systemie ochrony zdrowia oraz problemy dotyczące restrukturyzacji organizacji działających w tym sektorze (problem dopasowania posiadanych zasobów do warunków otoczenia). Pokazano także zmiany i wyzwania, przed którymi stają i stawać będą menedżero- wie ochrony zdrowia (wskazano zatem na występujące i rodzące się procesy, które determinować będą funkcjonowanie zakładów opieki zdrowotnej w przyszłości). W zasadzie każdy z rozdziałów składających się na wymienione powy- żej części mógłby stanowić materiał na osobną książkę. Siłą rzeczy niemożliwe było więc szczegółowe odniesienie się do wszystkich zagadnień poruszanych w niniejszym opracowaniu, inne podejście powodowałoby, że konieczne stałoby się rozbudowanie go do kilku tomów. Książka skonstruowana jest w ten sposób, że każdy z rozdziałów stanowi odrębną całość. Można czytać je osobno, a mimo to Czytelnik nie powinien mieć problemów ze zrozumieniem treści. Pojawiają się oczywiście także odwołania do innych rozdziałów, ale nie powinno to utrudnić zrozumienia prowadzonego wywodu. W związku z obraniem takiego podejścia nie sposób było uniknąć pewnych drobnych powtórzeń, które zostały celowo zostawione, by Czytelnik nie musiał szukać wyjaśnień w innych częściach książki. Tam, gdzie to tylko było możliwe, przedstawiane treści ilustrowane są przy- kładami w postaci wyróżnionych w tekście fragmentów lub też osobnych podroz- działów (studiów przypadku), opisujących rozwiązania stosowane w praktyce. Przykłady te są bardzo różne – Czytelnik znajdzie odwołania do doświadczeń 28 Wprowadzenie: dlaczego i dla kogo powstała ta książka międzynarodowych i polskich, do publicznych i niepublicznych zakładów, orga- nizacji zajmujących się świadczeniem usług zdrowotnych i obrotem lekami, do problemów dotyczących całych regionów i pojedynczych organizacji. Jak wspo- mniałem, autorzy opisanych rozwiązań są różni, w związku z czym odmiennie podchodzili do problemów, które przed nimi stanęły, np. przykładając większą wagę do realizacji celów lub wykazując się większą troską o ludzi, co zależało od sytuacji, której dotyczył analizowany projekt czy problem. W moim przekonaniu różnorodność ta stanowi o sile tej książki. W końcu problemy są różne, a jak wyglą- dałby świat, gdybyśmy wszyscy byli tacy sami i robili to samo w ten sam sposób? Z różnych powodów nie wszystkie opisane rozwiązania zostały zrealizo- wane. Czasami zabrakło determinacji, by wprowadzić projekt w życie. Czasami nie udało się do końca przewidzieć wszystkich niesprzyjających okoliczności, nie było możliwości ich eliminacji czy choćby minimalizacji. Uważam jednak, że warto było je przytoczyć, gdyż zawarte w publikacji przykłady mają walor edukacyjny, a w końcu uczyć warto się choćby od diabła. System opieki zdrowotnej wymaga zmian. Organizacje w nim funkcjonujące nie mają wpływu na wiele zachodzących tam zjawisk. Mimo to muszą starać się budować silną pozycję na (niedoskonałym) rynku usług zdrowotnych – tak jak wszystkie inne organizacje na innych rynkach i w innych sektorach. Żeby to osią- gnąć, muszą się zmieniać, przy czym zmiana dotyczyć musi nie tylko infrastruktu- ry, bo ta w ostatnich latach uległa znacznej poprawie, lecz przede wszystkim ludzi. W dłuższej perspektywie wygrają ci, którzy będą w stanie pozyskać i zaangażować swoich pracowników, skłonić ich do wzięcia odpowiedzialności za organizację. Przekonają ich, że zmiany są konieczne i stworzą warunki, w których ludzie ci będą chcieli podjąć się stojących przed nimi zadań. Skala zaniedbania w ochronie zdrowia w odniesieniu do inwestowania w ludzi jest taka, że zmiany, które nale- żałoby pilnie wdrażać, są bardzo duże. A jak stwierdził Niccolo Machiavelli: „Nie ma nic trudniejszego do podjęcia, bardziej niebezpiecznego do przeprowadzenia i niepewnego w skutkach niż torowanie dróg nowemu porządkowi rzeczy”. Taki nowy porządek stanowi więc niezwykłe wyzwanie, z którym przychodzi nam się zmierzyć. Wspomniany autor dodał także: „Ktokolwiek pragnie ciągłego sukcesu, musi wciąż zmieniać swoje zachowanie”2. Zapewne nie wszystkim uda się odnieść sukces. Ale na pewno nie odniosą go ci, którzy nie spróbują. Podczas rozwiązywania problemów dotyczących funkcjonowania organizacji w systemie ochrony zdrowia, przy podejmowaniu codziennych starań o kształt własnej organizacji warto pamiętać o (co najmniej) trzech sprawach: − jeżeli organizacje same nie spróbują się zmierzyć z otaczającymi je proble- mami, to nikt za nie tego nie zrobi. Jeżeli przygotujemy się na różne ewentualności, to jest szansa, że dobrze wykorzystamy nadarzające się okazje, unikając przy tym niebezpieczeństw. Problemy, z jakimi się mierzymy, nie znikną tylko od tego, że zamkniemy oczy i zaczniemy mocno tupać nogą; − nie jesteśmy „sektorem wybranym”. Opieka zdrowotna nie jest jedyną branżą, w której pojawiają się trudności. Jeżeli ktoś się z tym nie zgadza, najlepiej niech zmieni branżę; 2 Tłumaczenie własne za: http://thinkexist.com/quotation/whosoever_desires_constant_ success_must_change/217190.html (dostęp: 16 października 2009 r.). Wprowadzenie: dlaczego i dla kogo powstała ta książka − warto pamiętać, że podstawowe zasady zarządzania opierają się na zdro- wym rozsądku (np. jeśli nie dbam o coś, nie będzie się to rozwijać, jeżeli działam wbrew interesom władz zwierzchnich, będę miał kłopoty itp.). Można i trzeba mówić o pewnej specyfice sektora (co zostało przedstawione w niniejszej książ- ce), ale termin „specyfika” nie może stanowić wytłumaczenia dla nieporadnego zarządzania i niestosowania jego podstawowych narzędzi (w tym także tych opisanych w książce). Trawestując powiedzenie „Dudka” Dziewońskiego, w imieniu całego Zespo- łu, który pracował nad książką, życzę Państwu, bezczelnie, miłej lektury. 29 Marcin Kautsch Dobczyce–Kraków, październik 2009 Dobczyce, sierpień 2014 Część I Organizacja opieki zdrowotnej i uwarunkowania jej działania Damian Makowski, Dariusz Jemielniak 1. Organizacja i zarządzanie W niniejszym rozdziale zostały przedstawione podstawowe pojęcia z zakre- su organizacji i zarządzania jako nauki, zdefiniowane zostały struktura i zasoby organizacji, procesy w niej zachodzące, kultura organizacji. Wskazano także na rolę menedżera w zarządzaniu organizacją, przedstawiono podstawowe style kierowania oraz funkcje zarządzania. 1.1. Nauki organizacji i zarządzania jako wyodrębniona dziedzina nauk społecznych Jeżeli za początek nauki organizacji i zarządzania uznać publikację The prin- ciples of scientific management F.W. Taylora, niedawno minęło 100 lat od momentu powstania tej dyscypliny. Mimo to jej jednolitość i odrębność cały czas pozostają dyskusyjne. Teoria organizacji i zarządzania nie ma obecnie jednolitego aparatu badaw- czego – stosowane są wszelkie metodologie zaczerpnięte z pokrewnych nauk spo- łecznych, począwszy od pierwotnych dla tej dyscypliny metod antropologicznych, poprzez rozpowszechnione później narzędzia socjologi
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zarządzanie w opiece zdrowotnej. Nowe wyzwania
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: