Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00645 010894 16949396 na godz. na dobę w sumie
Zatrudnianie młodocianych - ebook/pdf
Zatrudnianie młodocianych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 122
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-1326-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> pracy i ubezpieczeń społecznych
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Serię BIBLIOTEKA MONITORA PRAWA PRACY stanowią opracowania wyczerpująco prezentujące wybrane zagadnienia z zakresu prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych.

Niniejszy poradnik adresowany jest głównie do pracowników młodocianych, pracowników komórek organizacyjnych prowadzących sprawy pracownicze, a także pracodawców, zwłaszcza zaś tych, którzy zatrudniają bądź dopiero zamierzają zatrudnić pracowników młodocianych. Poradnik ten stanowi również kompedium wiedzy dla studentów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

BIBLIOTEKA MONITORA PRAWA PRACY Serię BIBLIOTEKA MONITORA PRAWA PRACY stanowią opracowania wyczerpująco prezentujące wybrane zagadnienia z zakresu prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych. Niniejszy poradnik adresowany jest głównie do pracowników młodocianych, pracowników komórek organizacyjnych prowadzących sprawy pracowni­ cze, a także pracodawców, zwłaszcza zaś tych, którzy zatrudniają bądź dopiero zamierzają zatrudnić pracowników młodocianych. Poradnik ten stanowi również kompendium wiedzy dla studentów prawa. Piotr Wąż – doktor nauk prawnych specjalizujący się w problematyce prawa pracy, prawa spółek oraz prawa koncernowego. Miesięcznik „Monitor Prawa Pracy” to: OPINIE: artykuły dotyczące aktualnych i problematy­ cznych zagadnień; ZMIANY: najnowsze orzeczenia, omówienia nowych aktów prawnych, artykuły odorzecznicze; PRAKTYKA: wzory umów i pism wraz z objaśnieniami; DZIAŁY ORZECZNICZE, w każdym numerze: – najnowsze i najciekawsze orzecznictwo Sądu Najwyż­ szego – wybór i opracowanie tez: Sędzia SN Maria Teresa Romer; – orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości – zbiór spe­ cjalnie wyselekcjonowanych, istotnych dla praktyki wyroków. SEMINARIA MoPr: specjalistyczne warsztaty szkoleniowe prowadzone przez wybitnych specjalistów, dotyczące aktualnych i problematycznych zagadnień prawa pracy – bezpłatny udział tylko dla prenumeratorów! ISBN 978-83-255-1326-9 e-mail: mopr@beck.pl www.MonitorPrawaPracy.pl tel.: 022 33 77 600, faks: 022 33 77 601 Cena 14,99 zł h c y n a i c o d o ł m e i n a i n d u r t a Z ż ą W P. BIBLIOTEKA MONITORA PRAWA PRACY Piotr Wąż Zatrudnianie młodocianych K C E B H C • • BIBLIOTEKA MONITORA PRAWA PRACY Piotr Wąż • Zatrudnianie młodocianych Polecamy w serii: Danuta Klucz NARUSZENIE OBOWIĄZKÓW PRZEZ PRACOWNIKA Ewa Suknarowska-Drzewiecka OCHRONA WYNAGRODZENIA ZA PRACĘ – PORADNIK DLA PRACODAWCY I PRACOWNIKA Tomasz Niedziński NADZÓR I KONTROLA PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI PRACY WARUNKÓW PRACY U PRACODAWCY Beata Bury PRACA W GODZINACH NADLICZBOWYCH Ewa Suknarowska-Drzewiecka ZAKAZ KONKURENCJI W TRAKCIE I PO USTANIU STOSUNKU PRACY www.MonitorPrawaPracy.pl www.sklep.beck.pl Piotr Wąż Zatrudnianie młodocianych Redakcja: Anna Kamińska © Wydawnictwo C.H. Beck 2009 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H. Beck Druk i oprawa: P.W.P. INTERDRUK, Warszawa ISBN 978-83-255-1326-9 Spis treści Wykaz skrótów ....................................................................................................... II Wprowadzenie ....................................................................................................... 1 Rozdział 1. Pojęcie i status prawny pracownika młodocianego ............... 3 Rozdział 2. Obowiązek dokształcania ............................................................. 8 Rozdział 3. Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego ............ 10 1. Uwagi ogólne ................................................................................................... 10 2. Nauka zawodu ................................................................................................. 12 3. Przyuczenie do wykonywania określonej pracy .............................................. 16 4. Przypadki szczególne ...................................................................................... 17 Rozdział 4. Umowa o pracę w innym celu niż przygotowanie zawodowe ... 20 1. Wykaz prac lekkich .......................................................................................... 20 2. Czas pracy przy pracach lekkich ..................................................................... 21 3. Przepisy wspólne ............................................................................................. 22 4. Wynagrodzenie ................................................................................................ 23 Rozdział 5. Szczególna ochrona zdrowia młodocianych ............................ 24 1. Uwagi ogólne ................................................................................................... 24 2. Badania profilaktyczne .................................................................................... 24 3. Informacja o ryzyku zawodowym ................................................................... 26 4. Czas pracy ........................................................................................................ 26 5. Prace wzbronione ............................................................................................ 28 Rozdział 6. Urlop wypoczynkowy młodocianych ......................................... 30 Rozdział 7. Ustanie stosunku pracy z młodocianym ................................... 32 Rozdział 8. Międzynarodowe wzorce .............................................................. 36 1. Konwencje MOP .............................................................................................. 36 2. EKS .................................................................................................................. 39 3. Dyrektywa 94/33/WE ...................................................................................... 41 Zakończenie ........................................................................................................... 44  Spis treści Załącznik Nr 1 Wzór umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego ..................................................................................................... 45 Załącznik Nr 2 Wzór umowy o pracę z pracownikiem młodocianym zatrudnionym przy pracach lekkich ......................................................... 49 Załącznik Nr 3 Wzór zawiadomienia o zawarciu z młodocianym pracownikiem umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego .. 51 Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania .............................................................. 52 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie przypadków, w których wyjątkowo jest dopuszczalne zatrudnianie młodocianych, którzy nie ukończyli gimnazjum, osób niemających 16 lat, które nie ukończyły gimnazjum ....................................................... 60 Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac ........................................................................................................... 62 Załącznik 1. Wykaz prac wzbronionych młodocianym ....................................... 64 Załącznik 2. Wykaz niektórych rodzajów prac wzbronionych młodocianym, przy których zezwala się na zatrudnianie młodocianych w wieku powyżej lat 16 ..... 72 Dyrektywa Rady Nr 94/33/WE ............................................................................ 78 Załącznik. Niewyczerpująca lista czynników, procesó oraz rodzajów pracy ...... 89 Konwencja Nr 138 ................................................................................................... 91 Załącznik. Konwencja Nr 138 ............................................................................. 91 Konwencja Nr 182 ................................................................................................... 100 I Wykaz skrótów Wykaz skrótów 1. Źródła prawa dyrektywa 94/33/WE ....... dyrektywa 94/33/WE z 22.6.1994 r. w sprawie ochrony pracy osób młodych (Dz.Urz. UE 94.216.12 z późn. zm.) EKS ................................... Europejska Karta Społeczna z 18.10.1961 r. (Dz.U. z 1999 r. Konstytucja ...................... Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. KC ..................................... KP ..................................... OświatU ............................ rozp. w/s praktycznej nauki zawodu ................... rozp. w/s przygotowania zawodowego ..................... rozp. w/s wyjatków zatrudnienia ..................... rozp. w/s wykazu prac wzbronionych .......... Nr 8, poz. 67) ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) Nr 78, poz. 483 ze zm.) ustawa z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) ustawa z 7.9.1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 1.7.2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. z 2002 r. Nr 113, poz. 988 z późn. zm.) rozporządzenie Rady Ministrów z 28.5.1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wyna- gradzania (Dz.U. z 1996 r. Nr 60, poz. 278 z późn. zm.) rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 5.12.2002 r. w sprawie przypadków, w których wyjątko- wo jest dopuszczalne zatrudnianie młodocianych, którzy nie ukończyli gimnazjum, osób niemających 16 lat, któ- re ukończyły gimnazjum, oraz osób niemających 16 lat, które nie ukończyły gimnazjum (Dz.U. z 2002 Nr 214, poz. 1808) rozporządzenie Rady Ministrów z 24.8.2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (Dz.U. z 2004 r. Nr 200, poz. 2047 z późn. zm.) II Wykaz skrótów 2. Organy orzekające SA ...................................... Sąd Apelacyjny SN ..................................... Sąd Najwyższy 3. Czasopisma OSA ................................... Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych OSNC ............................... Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Cywilna OSNCP ............................. Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Cywilna oraz Izba OSNP ................................ Orzecznictwo Sądu Administracyjnego, Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Pracy i Ubezpieczeń Społecznych procent 7 sędziów paragraf artykuł i tym podobny (-a, -e) litera OSP ................................... Orzecznictwo Sądów Polskich PiZS .................................. Praca i Zabezpieczenie Społeczne PP ...................................... Prawo Pracy Sł. Prac. ............................ Służba Pracownicza 4. Inne ....................................... (7) ...................................... § ......................................... art. .................................... Dz.U. ................................. Dziennik Ustaw Dz.Urz. ............................. Dziennik Urzędowy GUS .................................. Główny Urząd Statystyczny itp. ..................................... lit. ...................................... m.in. .................................. między innymi MOP ................................. Międzynarodowa Organizacja Pracy nast. .................................. np. ..................................... Nr ...................................... OHP .................................. Ochotniczy Hufiec Pracy op.cit. ................................ pkt ..................................... por. .................................... post. .................................. poz. .................................... r. ........................................ rozp. .................................. s. ........................................ t. ........................................ t.jedn. ................................ tj. ....................................... opracowanie cytowane punkt porównaj postanowienie pozycja rok rozporządzenie strona tom (-y) tekst jednolity takich jak następny (-a, -e) na przykład numer III Wykaz skrótów ustęp tak zwany (-a, -e) uchwała tzn. .................................... uchw. ................................. UE ..................................... Unia Europejska ust. .................................... w zw. ................................. w związku w. ....................................... wiek WE .................................... Wspólnota Europejska w/s ..................................... w sprawie ww. .................................... wyżej wymieniony (-a, -e) wyd. .................................. wydanie wyr. ................................... wyrok z. ........................................ zeszyt zł ........................................ złotych zd. ...................................... zdanie ze zm. ................................ ze zmianami zob. .................................... zobacz IX Wprowadzenie Zasady dotyczące wykonywania pracy przez pracowników młodocianych sta- nowią szczególną regulację zawartą w Dziale dziewiątym KP (art. 190–206 KP). Z uwagi na specyfikę predyspozycji psychofizycznych tej kategorii pracowników oraz ciążący na nich priorytetowy obowiązek dokształcania się, który determi- nuje formę i granice ich aktywizacji zawodowej, ustawodawca zdecydował się poświęcić im odrębną regulację prawną. Regulacja ta odpowiada legislacyjnym uwarunkowaniom wynikającym z postanowień zawartych w prawie europejskim. Jednym z jej podstawowych zadań jest zapewnienie warunków umożliwiających przygotowanie pracowników młodocianych do należytego realizowania w przy- szłości „dorosłego” stosunku pracy. 1 Pojęcie i status prawny pracownika Rozdział 1 młodocianego Wśród podstawowych zadań stawianych przed systemem oświaty przepis art. 1 OświatU wymienia m.in. realizację konstytucyjnego prawa każdego obywatela do kształcenia się (art. 70 ust. 1 zd. 1 Konstytucji) oraz przygotowywanie uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia. Przepis art. 15 ust. 1 OświatU statuuje obowiązek szkolny (obowiązek nauki), trwający od początku roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, aż do momentu ukończenia gimnazjum, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18. roku życia. W okresie kształcenia na poziomie elementarnym (6-letnia szkoła podstawowa i 3-letnie gimnazjum) obowiązek ten powinien być realizowany w formach szkolnych. Natomiast po ukończeniu kształcenia na tym poziomie dalsza nauka (kształcenie) może przebiegać w szkole ponadgimnazjalnej lub w formach pozaszkolnych. Troska o należyty rozwój psychofizyczny i edukację sprawia, że w okresie podlegania obowiązkowi szkolnemu kształcenie stanowi centralny punkt cięż- kości, któremu podporządkowane są pozostałe formy aktywności osób młodych w innych sferach ich życia. Z tej też przyczyny na tym etapie niedopuszczalne jest obciążanie ich obowiązkami, których wykonywanie stałoby w sprzeczności z realizacją tak nakreślonych priorytetów. Zasadniczo dopiero zakończenie nauki na poziomie elementarnym i związane z tym faktem osiągnięcie określonego wieku stwarza możliwość zatrudnienia1, przy czym musi ono spełniać określone warunki. Wykonywana w tym okresie praca w szczególności nie powinna mieć charakteru permanentnego, a przy tym stwarzać ryzyka obciążania młodego organizmu zarówno od strony fizycznej, jak i psychicznej. Z kolei fakt wyko- nywania pracy w ramach zinstytucjonalizowanej postaci kształcenia powinien służyć w głównej mierze przygotowaniu do jej świadczenia w przyszłości, przez wykorzystanie różnych form szkolenia (kształcenia) zawodowego. Jednym z podstawowych celów przyświecających obowiązującym w omawia- nym zakresie postanowieniom zawartym w szeroko pojętym prawie europejskim 1 Zob. jednak art. 191 § 5 KP. 3 Zatrudnianie młodocianych jest zapewnienie osobom młodym podejmującym pracę niezbędnej ochrony. Przede wszystkim przed ekonomicznym ich wykorzystywaniem oraz przed jakąkolwiek pracą, która mogłaby szkodzić ich bezpieczeństwu, zdrowiu lub rozwojowi fizycznemu, umysłowemu lub społecznemu albo też narażać na niebez- pieczeństwo proces ich kształcenia. Regulacja zawarta w art. 190–206 i 3045 KP spełnia zasadnicze wymogi wynikające z dyrektywy 94/33/WE oraz art. 7 EKS odnoszące się do ochrony praw dzieci i młodocianych w kwestiach dotyczących świadczenia przez nich pracy. Przepis art. 1 ust. 1 dyrektywy 94/33/WE obliguje państwa członkowskie do ustanowienia minimalnego wieku zatrudnienia na po- ziomie nie niższym niż minimalny wiek, w którym zgodnie z prawem krajowym kończy się powszechny obowiązek szkolny, z zastrzeżeniem, że nie powinien on być niższy niż 15 lat. Z regulacją tą koresponduje art. 65 ust. 3 Konstytucji, na podstawie którego stałe zatrudnianie dzieci do lat 16 jest zakazane. Formy i charakter dopuszczalnego zatrudniania określa ustawa, którą w tym zakresie jest KP. Ustalenie dolnego progu wieku zatrudnienia na poziomie 16. roku życia zsynchronizowane jest z organizacją polskiego ustroju szkolnego. Szesnasty rok życia jest wiekiem, którego osiągnięcie pozwala na programowe wypełnienie obowiązku szkolnego na poziomie elementarnym. Z osiągnięciem odpowiedniego wieku związana jest również zdolność do kreowania stosunków prawnych, co ma bezpośrednie przełożenie na kwestię zdolności pracowniczej (zdolności do bycia pracownikiem). Według prawa pol- skiego pełną zdolność do czynności prawnych posiada osoba pełnoletnia, czyli taka, która ukończyła 18. rok życia i nie została ubezwłasnowolniona całkowicie lub częściowo (art. 11 KC). Dla oznaczenia osób poniżej tego wieku KC operuje pojęciem: „małoletni”. Osoba, która nie ukończyła 13 lat, nie ma w ogóle zdolności do czynności prawnych, podobnie jak osoba ubezwłasnowolniona całkowicie (art. 12 KC). Czynność prawna dokonana przez taką osobę jest nieważna. Wyjątek w tym zakresie stanowią umowy powszechnie zawierane w drobnych bieżących spra- wach życia codziennego, nie powodujące rażącego pokrzywdzenia tej grupy osób (art. 14 KC). Po ukończeniu 13. roku życia małoletni nabywa ograniczoną zdolność do czynności prawnych przy założeniu, że nie zostanie ubezwłasnowolniony cał- kowicie (art. 15 KC). Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może zaciągać zobowiązania lub rozporządzać swoim prawem za zgodą przed- stawiciela ustawowego, wymaganą pod rygorem nieważności tychże czynności (art. 17 KC). Powyższa regulacja znajduje odzwierciedlenie na gruncie stosunków prawa pracy w sferze zdolności pracowniczej. Przy czym przez wzgląd na szczególny interes prawny omawianej kategorii osób przepisy prawa pracy ustanawiają w tej 4 Rozdział 1. Pojęcie i status prawny pracownika młodocianego materii pewne odmienności. W tym kontekście odrębnego rozpatrzenia wymaga sytuacja małoletnich, którzy nie ukończyli lat 13, małoletnich w przedziałach wiekowych 13–16 oraz 16–18 lat. Nawiązując do art. 65 ust. 3 Konstytucji, KP artykułuje zakaz zatrudniania osób poniżej 16. roku życia (art. 190 ust. 2 KP), przewidując ściśle określone wyjątki w tym zakresie (art. 191 § 5 pkt 3 i 4 KP). Osoby świadczące pracę, które ukończyły 16 lat, lecz nie przekroczyły 18. roku życia, są określane w prawie pracy mianem „pracownika młodocianego”. Status „zwyczajnego” pracownika młodociany może uzyskać dopiero po ukończeniu 18. roku życia (art. 22 § 2 zd. 1 KP). Wynika z tego, że warunek osiągnięcia wymaganej granicy wieku determinuje uzyskanie statusu pracownika2. W związku z tym osoba, która nie ukończyła lat 16, takowego statusu nie nabędzie. W ramach tej grupy wiekowej należy jednak dodatkowo podkreślić, że osoby poniżej 13. roku życia w ogóle nie mogą samodzielnie kreować stosunku pracy jako jego strona, również ze względu na brak zdolności do czynności prawnych. Jak już wspomniano, młodociani w tym przedziale wiekowym mogą jedynie być stroną umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego. Do tego typu umów nie można jednak zaliczyć umowy o pracę. Ponadto z uwagi na konstytucyjną zasadę wolności wyboru zawodu i miejsca pracy nie do przyjęcia byłoby założenie, że za osobę niemającą pełnej zdolności do czynności prawnych decyzję o zatrudnieniu mógłby podjąć jej przedstawiciel ustawowy3. Świadczenie pracy przez osoby niemające 16 lat dopuszczalne jest w szcze- gólności na warunkach określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 191 § 5 KP, o czym szerzej będzie mowa w dalszej części opraco- wania. Poza tym do zagadnienia zatrudniania osób poniżej 16. roku życia odnosić należy regulację zawartą w art. 3045 KP. Przepis ten dotyczy: „wykonywania pracy lub innych zajęć zarobkowych” przez „dzieci”. W doktrynie prawa pracy nie wypracowano jak dotychczas jednolitego stanowiska w przedmiocie relacji tego przepisu do reżimu przepisów art. 190–206 KP. Nie rozstrzygnięto również zasadniczej kwestii, czy przedmiotowy przepis może stanowić podstawę do na- wiązywania stosunku pracy z tą kategorią osób. Zagadnienia te są w doktrynie przedmiotem ożywionej dyskusji, której analiza wykracza poza ramy wyznaczone zasadniczym przedmiotem niniejszego opracowania. Stąd też abstrahując od uza- sadnionej skądinąd krytyki niefortunnej redakcji omawianego przepisu oraz jego miejsca w systematyce KP, w tym miejscu ograniczam się jedynie do konkluzji, w ramach której zasadne wydaje się stwierdzenie, że określenia: „wykonywanie pracy lub innych zajęć zarobkowych” w rozumieniu tego przepisu nie należy 2 Por. post. SN z 22.11.1979 r., III PZ 7/79, OSNC z. 4/1980, poz. 83. 3 Por. P. Żukowski, Praca młodocianych i dzieci, PP Nr 2/2007, s. 9. 5 Zatrudnianie młodocianych wiązać z zatrudnieniem w ramach stosunku pracy. Na tego rodzaju interpretację nie pozwala bowiem aktualnie obowiązująca regulacja kodeksowa. Przepis art. 22 § 2 KP w sposób jednoznaczny stanowi, że pracownikiem może być osoba, która ukończyła 18 lat, natomiast jedynie na warunkach określonych w Dziale dziewiątym (art. 190–206 KP) pracownikiem może być również osoba, która nie ukończyła 18 lat. W związku z tym dziecko „wykonujące pracę lub inne zajęcia zarobkowe” na zasadach art. 3045 KP nie jest stroną stosunku pracy4. Na tym tle bardzo istotnym zagadnieniem jest kwestia ważności umowy o pracę zawartej, poza sytuacjami wyjątkowymi (przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 191 § 5 KP), z osobą, która nie ukończyła 16. roku życia. Na przestrzeni wieloletniej praktyki orzeczniczej, charakteryzującej się stopniowym odchodzeniem od pierwotnie przyjętych założeń5, w orzecznictwie ostatecznie utrwalił się pogląd, że umowa mająca na celu wykreowanie stosunku pracy wbrew postanowieniom zawartym w art. 190 i nast. KP (a zatem również w sposób sprzeczny z wyjątkami wynikającymi z rozporządzenia wydanego na podstawie art. 191 § 5 KP) jest ważna, choć prawnie wadliwa. W związku z tym nie powinna być kontynuowana. Rozpatrując przypadek zawarcia umowy o pracę z małoletnim poniżej 14. roku życia, SN stwierdził, że z uwagi na przewidziany w art. 190 § 2 KP zakaz zatrudniania osób poniżej 16. roku życia6 pracodawca powinien rozwiązać taką umowę za wypowiedzeniem. W okresie wypowiedzenia małoletni powinien być odsunięty od wykonywania pracy. Pomimo tego, że w tym przypadku nie możemy mówić o stosunku pracy, cały okres tak trwającego zatrudnienia zosta- nie zaliczony do stażu pracy małoletniego, co będzie rzutowało na zakres jego przyszłych uprawnień pracowniczych (np. wymiar urlopu wypoczynkowego, dodatki stażowe, nagroda jubileuszowa, staż ubezpieczeniowy)7. Status pracownika mogą posiadać osoby pełnoletnie, tj. takie, które ukończyły 18. rok życia, natomiast status pracownika młodocianego – osoby po ukończeniu 16. roku życia, a na warunkach określonych przepisami wydanymi na podstawie art. 191 § 5 KP – również osoby poniżej 16. roku życia. W tym ostatnim przypadku przepisy wykonawcze nie określają jednak tej kategorii osób mianem „pracowni- ka młodocianego”, lecz używają wobec nich pojęcia: „osoba niemająca 16 lat”. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na pewną niekonsekwencję terminologiczną 4 Por. A. Kijowski, Komentarz do art. 3045 KP, [w:] L. Florek (red.), R. Celeda, E. Chmielek- Łubińska, A. Hintz, A. Kijowski, E. Szemplińska, T. Zieliński, Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2005, s. 1437. Odmiennie m.in. P. Żukowski, op.cit., s. 12. 5 Por. m.in. wyr. SN z 15.5.1972 r., III CRN 83/72, OSNC z. 2/1973, poz. 30, przewidujący sankcję nieważności dla umowy o pracę zawartej z naruszeniem zakazu z art. 190 § 2 KP. 6 W chwili wydawania omawianego wyroku art. 190 KP ustalał dolną granicę wieku zatrudnienia na poziomie 15 lat. 7 Zob. uchw. SN z 26.1.1982 r., V PZP 8/81, OSNC z. 7/1982, poz. 94. 6 Rozdział 1. Pojęcie i status prawny pracownika młodocianego ustawodawcy, który w przepisie art. 2002 § 3 oraz art. 202 § 1 KP używa terminu: „młodociany w wieku do 16 lat”, co koliduje z kodeksową definicją pracownika młodocianego. Należy jednak przyjąć, że chodzi tutaj o swoisty choć niefortunny skrót myślowy, który odnosi się właśnie do „osób niemających 16 lat”, zatrud- nionych na warunkach określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 191 § 5 KP. W takim również znaczeniu termin „młodociany w wieku do 16 lat” występuje w dalszej części opracowania. Konsekwencją przyznania zdolności pracowniczej omawianej kategorii osób, przed uzyskaniem przez nich pełnoletniości, jest modyfikacja wspomnianych wcześniej reguł dotyczących kreowania stosunku prawnego. W takim kontekście wyłomem od zasady wyrażonej w art. 17 KC jest regulacja zawarta w art. 22 § 3 KP, która wyłącza wymóg zgody przedstawiciela ustawowego w zakresie nawiązywania stosunku pracy przez osoby ograniczone w zdolności do czynności prawnych oraz dokonywania czynności prawnych dotyczących tego stosunku. Przedstawiciel ustawowy zachowuje jednak uprawnienie do rozwiązania tak na- wiązanego stosunku pracy w przypadku, gdy jego realizacja sprzeciwia się dobru omawianej osoby. Dla skutecznego wykonania tego uprawnienia wymagana jest uprzednia zgoda sądu opiekuńczego. 7 Rozdział 2 Obowiązek dokształcania W KP przewidziano możliwość zatrudniania pracowników młodocianych na umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego lub na umowę o pracę przy wykonywaniu prac lekkich (w innym celu niż przygotowanie zawodo- we). Elementem determinującym formę zatrudnienia młodocianych jest fakt posiadania odpowiednich kwalifikacji. Skorelowany z obowiązkiem szkolnym proces edukacji ma umożliwić pracownikom młodocianym uzyskanie wymaga- nego wykształcenia oraz kwalifikacji zawodowych. Młodociani, którzy przed podjęciem pracy w ramach edukacji szkolnej nie zdobyli wymaganych do jej świadczenia kwalifikacji zawodowych, mogą być zatrudniani wyłącznie w celu przygotowania zawodowego (art. 191 § 2 KP). Natomiast przy pracach lekkich mogą być zatrudniani pracownicy młodociani, którzy odpowiednie kwalifikacje w tym zakresie już posiadają (argument a contrario z art. 191 § 2 KP)1. Pracownik młodociany jest obowiązany dokształcać się do ukończenia 18. roku życia. W ramach tego obowiązku jest on zobligowany pobierać naukę w zakresie szkoły podstawowej i gimnazjum, jeżeli którejkolwiek z tych szkół nie ukończył przed podjęciem zatrudnienia. Gdyby jednak do tego czasu ukończył gimnazjum, wówczas jest zobowiązany do kontynuowania nauki w szkole ponadgimnazjalnej lub w formach pozaszkolnych w postaci kursów zawodowych (art. 197 KP). W celu umożliwienia realizacji tego obowiązku pracodawca jest zobowiązany do zwolnienia młodocianego od pracy na czas potrzebny do wzięcia udziału w zajęciach szkoleniowych w związku z dokształcaniem się (art. 198 KP). Obowiązek dokształcania obejmuje zarówno młodocianych zatrudnionych w celu przygotowania zawodowego, jak również zatrudnionych przy pracach lekkich, jeżeli osoby te nadal podlegają obowiązkowi szkolnemu, a zatem, co do zasady, do ukończenia 18. roku życia. Jeżeli jednak młodociany nie ukoń- czył przygotowania zawodowego przed osiągnięciem 18. roku życia, wówczas obowiązek dokształcania się może być przedłużony do czasu jego ukończenia 1 Por. komentarz do art. 191 KP, [w:] K. Jaśkowski, E. Maniewska, Kodeks pracy. Komentarz. Ustawy towarzyszące z orzecznictwem. Europejskie prawo pracy z orzecznictwem, t. I, LEX/el., 2007, wyd. VI; P. Żukowski, op.cit., s. 27; A.M. Świątkowski, Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2006, s. 768; W. Muszalski, Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2005, s. 667. 8 Rozdział 2. Obowiązek dokształcania (art. 199 KP). O znaczeniu, jakie nadaje się potrzebie uzyskania wymaganego wykształcenia, może świadczyć fakt, że pomimo istnienia ustawowej delegacji obecnie nie obowiązują przepisy, w myśl których wyjątkowo dopuszczalne byłoby zwolnienie młodocianych od obowiązku dokształcania się (art. 200 KP)2. Uzyskanie wymaganych kwalifikacji zawodowych, któremu towarzyszy osiągnięcie pełnoletniości, warunkuje możliwość nawiązania umowy o pracę na zasadach ogólnych. Do tego jednak czasu formalnoprawną podstawą zatrudnienia młodocianych będzie umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego lub „zwyczajna” umowa o pracę zawarta w celu wykonywania prac lekkich. 2 Do 2.6.1996 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych z 21.10.1974 r. w sprawie zatrudniania osób, które nie ukończyły 15 lat, oraz zwalniania młodocia- nych od odbywania przygotowania zawodowego i od obowiązku dokształcania się (Dz.U. Nr 43, poz. 260), przewidując pewne wyjątki w zakresie obowiązku dokształcania się. 9
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zatrudnianie młodocianych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: