Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00264 005097 15690515 na godz. na dobę w sumie
Zawód dziennikarz/komentator sportowy. Kulisy pracy i warsztatu - ebook/pdf
Zawód dziennikarz/komentator sportowy. Kulisy pracy i warsztatu - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 234
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3808-8173-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> jezyk polski
Porównaj ceny (książka, ebook (-17%), audiobook).
 Publikacja adresowana jest zarówno do naukowców i studentów, jak i do osób zainteresowanych dziennikarstwem sportowym oraz pragnących spróbować swoich sił w zawodzie. Obok charakterystyki gatunków wypowiedzi dziennikarskiej autorzy prezentują praktyczne wskazówki dotyczące pracy dziennikarza sportowego. W części poświęconej kulisom profesji znani praktycy (Stefan Szczepłek, Rafał Stec, Michał Pol, Rafał Nahorny, Andrzej Borowczyk, Mikołaj Sokół, Sergiusz Ryczel) dzielą się z Czytelnikiem swoimi doświadczeniami i udzielają cennych porad.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Przemysław Szews, Rafał Siekiera – Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny Katedra Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej 90-236 Łódź, ul. Pomorska 171/173 RECENZENT Piotr Drzewiecki REDAKTOR INICJUJĄCY Urszula Dzieciątkowska REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Katarzyna Gorzkowska SKŁAD I ŁAMANIE Munda – Maciej Torz PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: Sala konferencyjna, Estadio Santiago Bernabéu na zdjęciu Urszula Daszkiewicz fot. Katarzyna Turkowska © Copyright by Authors, Łódź 2016 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2016 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06966.15.0.K Ark. wyd. 10,9; ark. druk. 14,625 ISBN 978-83-8088-172-3 e-ISBN 978-83-8088-173-0 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 SPIS TREŚCI Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 I. HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ MEDIÓW SPORTOWYCH Rozdział 1. Historia mediów sportowych w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozwój kultury fizycznej i początki sportu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Prasa sportowa w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sport w radiu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sport w polskiej telewizji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Publicystyka sportowa w Internecie oraz wykorzystanie bloga i mikrobloga przez dziennikarzy sportowych . . . . . . . . . . . . Publicystyka sportowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Publicystyka sportowa na blogach internetowych . . . . . . . . . . . . . . . Artykuł . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Treści mieszane – wpisy na blogach z cechami gatunków infor- macyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Komentarz w  pigułce, czyli mikroblog w  dziennikarstwie spor- towym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Mikroblog – definicja gatunku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sposoby wykorzystania Twittera przez dziennikarzy sportowych II. GATUNKI DZIENNIKARSKIE Rozdział 3. Sprawozdanie sportowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Cechy sprawozdania sportowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Budowa sprawozdania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Język sprawozdań sportowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 19 25 31 33 35 35 37 39 41 45 46 48 55 56 59 61 6 Funkcje sprawozdań sportowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 4. Internetowa relacja „live” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Relacja a komentarz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Autor relacji internetowej „na żywo” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Relacja internetowa „na żywo” – konstrukcja . . . . . . . . . . . . . . . . . . Język internetowej relacji „na żywo” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Multimedia i interaktywność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 66 69 70 71 73 76 82 84 Rozdział 5. Komentarz prasowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 Komentarz prasowy w dziennikarstwie sportowym . . . . . . . . . . . . 87 Budowa komentarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Nadawca komentarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 Język komentarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 Cechy zewnętrzne komentarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 Rozdział 6. Felieton sportowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 Felieton jako gatunek – definicja i funkcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 Felieton sportowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 Nadawca w felietonach sportowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 Odbiorca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 Język felietonów sportowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 Wyznaczniki zewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 Budowa felietonu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 Felieton sportowy w Internecie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 Felieton sportowy a inne gatunki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 Spis treści 7 III. PRACA DZIENNIKARZA SPORTOWEGO Rozdział 7. Rafał Stec: Krytyczne spojrzenie na futbolowy mikro- kosmos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 Mundial zamiast seansu na Muranowie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 Początki w „Gazecie” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 Iść krok dalej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 Pisać i mówić o sporcie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 „Swoje wiem i piszę…” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 Przemiany w zawodzie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 Media społecznościowe w dziennikarstwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 Blog a pisanie do gazety . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 Przygoda z telewizją i komentowanie meczów . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 „Niechciany geniusz futbolu” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 Wyjść poza frazesy i schematy językowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 Obiektywizm w dziennikarstwie sportowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 Generator emocji czy generator liczb? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 Praca na dużych imprezach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 Trzeba czytać, jeśli chce się pisać . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 Rozdział 8. Stefan Szczepłek: Szukając genialnych zagrań . . . . . . . . . . . 143 Dzieciństwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 Doświadczenia sportowe a dziennikarstwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 Latający z orłami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 Drapieżnik czy przyjaciel? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 Szacunek do przeciwnika i sportowca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 Rola dziennikarza sportowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 Przede wszystkim… czytaj . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 Nowe pokolenie dziennikarzy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 Media społecznościowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 Relacje między dziennikarzami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 Źródła inspiracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 Spis treści 8 Rozdział 9. Sergiusz Ryczel: Jak znaleźć się w odpowiednim miejscu, o odpowiednim czasie, dojść do finału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 Łódź . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 Droga do telewizji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 Początki kariery w TVN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 Praca komentatora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 Ze studia i ze stadionu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 Emocje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 Sympatie i antypatie w dziennikarstwie sportowym . . . . . . . . . . . . 162 Źródła informacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 Jak zostać dziennikarzem sportowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 Pasja, która nie gaśnie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 Rozdział 10. Rafał Nahorny: Bez dziennikarskiej pieczątki . . . . . . . . . . 167 „…jak się nie uda, to wrócisz do swojego radcowania” . . . . . . . . . 167 Trudne początki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 Studia bez pieczątki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 Pasja i predyspozycje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 Bezpieczny zawód . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 Przygotowanie do meczu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 Specjalizacja: Premier League . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 Mecze, na które czekam . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 Doświadczenia sportowe w pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 Dzień meczowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 Widzieć więcej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 Zawód z przygodami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 Przyjaźnie i wzorce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 Rozdział 11. Michał Pol: Dziennikarstwo sportowe 2.0 . . . . . . . . . . . . . 179 …od czegoś trzeba zacząć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 Uczyć się od najlepszych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 Spis treści 9 Spotkanie z Mistrzem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 Start do kariery dawniej i dziś . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 Szansa z Internetu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 Social ninja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 Jak radzić sobie z hejterami? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 Media społecznościowe w dziennikarstwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 Korzyści z bycia influencerem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 Funkcja dziennikarza dobie Internetu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 Sympatie i antypatie w pracy dziennikarza sportowego . . . . . . . . . 189 Wskazówki dla początkujących . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 Być dziennikarzem multimedialnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 Nowe możliwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 Rozdział 12. Mikołaj Sokół: Z domowej biblioteki na tor . . . . . . . . . . . 193 Początki pasji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 Start w zawodzie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 Predyspozycje dziennikarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 Pierwszy wyścig . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 Źródła informacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 Licencjonowany obserwator . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 Dzień pracy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 Jak myślisz, Mikołaj…? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 @SokolimOkiem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 Nawiązywanie interakcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 Realizowanie pasji. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 Obiektywizm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 Rozdział 13. Andrzej Borowczyk: Narrator motoryzacyjnych emocji 207 Początki z motoryzacją . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 Dużym fiatem na Monzę, czyli pierwszy kontakt z F1 . . . . . . . . . . 207 Praca w TVP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 Spis treści 10 Kontakty w pracy dziennikarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 Na rajd z Bublewiczem i z Hołowczycem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 Informacje to podstawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 Widzieć i słyszeć więcej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 Warto żyć w zgodzie ze sponsorami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 Obiektywizm w pracy komentatora sportowego . . . . . . . . . . . . . . . 213 Kiedy nie można wyjechać na narty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214 Niezbędne predyspozycje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 Przygoda na wizji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 Spojrzenie zza kierownicy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 Praca z ekspertami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 Jak komentować . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 Rozdział 14. Dziennikarstwo sportowe oczami fachowców – podsu- mowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 Spis treści WSTĘP Dziennikarstwo sportowe, którego historia w  Polsce sięga prze- łomu XIX i XX w., jest dziś jedną z najważniejszych odmian specja- listycznych tego zawodu. Dziennikarze sportowi pośredniczą między światem aren i  widowisk a  wielomilionowymi rzeszami kibiców. In- formują, objaśniają, interpretują, prognozują. Ich funkcje i role są dziś skomplikowane – nie mieszczą się w jednym słowie czy nawet zdaniu. Rozległość zadań, narzędzi, obowiązków i ścieżek, którymi można po- dążyć, stała się inspiracją do podjęcia próby możliwie szerokiego scha- rakteryzowania zawodu dziennikarza sportowego. Dziennikarstwo sportowe to zawód niewątpliwie trudny. U swych początków nie cieszył się poważaniem (dziennikarzy w ogóle uważa- no za wykolejeńców życiowych i nieudaczników1). Jak wspominał po latach Tadeusz Andrzej Grabowski, jeden z redaktorów bytomskiego „Sportowca”: mój zawód dziennikarski – nie bardzo szanowany w latach dwudziestych – narodził się właśnie na boisku piłkarskim. Zamiast zostać „dobrze ustabilizowanym” urzędnikiem bankowym albo kolekcjonerem teczek z aktami w jakimś koncernie przemysłowym, chwyciłem za dziennikar- skie pióro, i to w dodatku za pióro dziennikarza sportowego! Niedowa- rzony facet!2 Pierwsi sprawozdawcy sportowi, jak Kazimierz Biernacki, Zyg- munt Kłośnik-Januszowski, Kazimierz Hemerling czy Marian Strze- lecki, napotykali w swej pracy na ogromny opór ze strony redakto- rów poważnych pism. Sport uważano za temat niepoważny, a nawet wstydliwy. Sama kultura fizyczna dopiero pod koniec XIX w. docze- 1 Por. E. Łuniński, Echa wczorajsze, Warszawa 1925, s. 135. 2 T. A. Grabowski, Przez boiska sportowe do dziennikarstwa, [w:] Moja droga do dziennikarstwa. Wspomnienia dziennikarzy polskich z okresu między- wojennego (1918–1939), przyg. do druku J. Łojek, Warszawa 1974, s. 91. 12 kała się systematycznych prób popularyzacji. Mimo zaangażowa- nia i aktywności pasjonatów oraz lekarzy, jeszcze u progu lat dwu- dziestych niektórzy wierzyli, że ruch może być wręcz szkodliwy dla zdrowia3. Z  jednej strony przełamywanie oporów redakcyjnych i  społecz- nych, z drugiej zaś – ciągłe zachęcanie i objaśnianie zasad dyscyplin. Z  tego w  dużej mierze składała się praca dziennikarzy sportowych w  początkach kształtowania się profesji. By udało się opublikować sprawozdania z zawodów, wielokrotnie ich autorzy zmuszeni byli do używania różnorodnych podstępów. W początkach lat dwudziestych sytuacja zaczęła ulegać stopnio- wej poprawie. Dostrzeżono wzrost zainteresowania sportami maso- wymi, zwłaszcza piłką nożną. Powstawało coraz więcej periodyków specjalistycznych. Choć czytelnictwo stało na niskim poziomie, a  prasa sportowa nie cieszyła się względami odbiorców, jej rynek systematycznie się powiększał. Pasjonaci, przed I wojną światową z  oddaniem walczący o  zwrócenie uwagi społeczeństwa na sport, znaleźli wreszcie na łamach kilkunastu pism miejsce, by skuteczniej popularyzować poszczególne dyscypliny. W  artykule wstępnym pierwszego numeru „Przeglądu Sportowego” redaktorzy wyrazili swoje credo, jednocześnie definiując rolę ówczesnego dziennikarza sportowego: Dążeniem więc naszem będzie, pomijając kronikę i wiadomości bieżące, stworzyć z niniejszego organu pismo o charakterze wybitnie naukowym, któreby stanowiło w swym dziale w przyszłości poważną ostoję polskiej myśli i wybitnie polskiego systemu wychowania sportowego. […] Chciejmy jeno wszyscy i zgodnie, a okrzyk trzykrotny, pożegnalny schodzącej z placu zawodów drużyny: „Cześć!” stanie się tryumfalnym 3 Por.: „Propaganda jest u nas rzeczą jeszcze dziś konieczną. Wielu jesz- cze bowiem wśród poważnych jednostek jest takich, którzy w skrytości ducha nazywają ćwiczenia sportowe marnotrawieniem czasu, a uprawianie sportu związane jest w  ich pojęciu z  najróżnorodniejszymi niebezpieczeństwami, grożącemi utratą zdrowia, a nawet i życia. Te uprzedzenia zwalczać powinna prasa sportowa” (J. Baran, Prasa sportowa w Polsce (przegląd za rok 1922), „Wychowanie Fizyczne” 1923, z. 1–4, s. 31). Wstęp 13 okrzykiem zwycięskiego sportowca polskiego… okrzykiem z  pełnych piersi zdrowych ludzi, zdrowych na ciele i duchu4. Dziennikarstwo sportowe miało więc u swych źródeł wychowy- wać zdrowy i silny naród, w dużej mierze poprzez popularyzację sportu oraz amatorskiej idei samodoskonalenia. Z upływem lat ideały uległy weryfikacji, głównie ze względu na coraz większe umasowienie sportu, ale także z przyczyn ekonomicznych. Trudności finansowe powodo- wały, że pisma sportowe zaczęły upodabniać się do prasy codziennej, zwłaszcza brukowej. Odbiorca masowy potrzebował przede wszyst- kim szybkiej, sensacyjnej informacji. Środek ciężkości przesunął się więc z obszernych, niekiedy nawet trudnych, tekstów naukowych bądź publicystycznych ku krótkim gatunkom informacyjnym. Dziennikarz sportowy przestawał być naukowcem i wychowawcą. Stracił też swoje zacięcie popularyzatorskie. W drugiej połowie lat dwudziestych oraz w kolejnym dziesięcioleciu miał stać się przede wszystkim reporterem goniącym za informacją i sensacją. Nieco inaczej było w radiu, gdzie od początku sport istniał pod dwiema postaciami. Z jednej strony były to krótkie serwisy informa- cyjne, przygotowywane przez dziennikarzy prasowych. Z  drugiej – transmisje z wydarzeń sportowych (od 1927 r.). Dziennikarstwo spor- towe w radiu nie ulegało więc tak głębokim przeobrażeniom, jak jego odmiana prasowa. Po II wojnie światowej sport, podobnie jak cała kultura fizyczna, stał się elementem budowy państwa socjalistycznego. Ponownie więc pracownicy redakcji sportowych stali się działaczami społecznymi, choć już nie w takim samym stopniu, co u początków XX w. Wraz z rozwojem telewizji zaczęła stopniowo ulegać zmianie funk- cja dziennikarstwa uprawianego poza transmisjami. Ponieważ kibice stali się widzami, mogli, nie wychodząc z domu, obejrzeć zawody; na znaczeniu zyskiwały teksty komentujące oraz interpretujące. Dzien- nikarz przestawał być pośrednikiem między wydarzeniem a odbiorcą mediów. Dzięki dostępowi do sportowców, trenerów, działaczy i wszel- 4 I. Rosenstock, A. Dembiński i in., Od redakcji, „Przegląd Sportowy” 1921, nr 1, s. 1–2. Wstęp 14 kich źródeł oficjalnych stawał się przewodnikiem po świecie sportu. Wyraźnie zarysowała się różnica między komentatorami a pozostałymi przedstawicielami zawodu. Pierwsi towarzyszyli odbiorcom „na żywo”, ograniczając się jedynie do zawodów i wystąpień w programach stu- dyjnych. Drudzy mieli być towarzyszami na co dzień. Coraz ważniejsza w pracy dziennikarzy sportowych stawała się funkcja integrująca. Współcześnie sport jest ogromnym przemysłem. Jego aspekty biz- nesowe dominują nad pozostałymi. O  przebiegu wydarzeń decydują w mniejszym stopniu względy czysto sportowe, a w większym – ekono- miczne. Takie przeobrażenia musiały siłą rzeczy spowodować zmiany w zawodzie dziennikarza sportowego. Podobne znaczenie miało poja- wienie się Internetu, a zwłaszcza mediów społecznościowych. Dzien- nikarstwo w ogóle, a sportowe w szczególności, stało się nie tylko bar- dziej multimedialne, lecz także interaktywne. Informacja przestała być produktem sprzedawanym odbiorcy. Dzięki portalom typu Twitter, Facebook czy Periscope dziś kibic może czerpać wiedzę o wydarzeniach bezpośrednio od osób w nie zaangażowanych. Dziennikarz nie jest już potrzebny jako źródło wiedzy. Nie jest też popularyzatorem, zwłaszcza w rozumieniu międzywojennym. Może dyskutować ze swoimi czytelni- kami, widzami, słuchaczami. Wymieniać myśli i spostrzeżenia. Szukać inspiracji. Coraz częściej od kibiców dowiaduje się o niektórych fak- tach, co jest zupełnym odwróceniem tradycyjnych ról. Dziennikarstwo sportowe staje się w rosnącym stopniu interaktywnym źródłem (a może jedynie przetwornikiem?) opinii, interpretacji, ocen, uproszczeń skom- plikowanego świata wydarzeń. Dominantę intencji reporterskiej zastę- puje intencja felietonowa i – w mniejszym stopniu – eseistyczna5. Kim więc jest współczesny dziennikarz sportowy? Czy jest komen- tatorem, popularyzatorem, przewodnikiem, informatorem-sprawoz- dawcą, czy może kibicem? Na czym polega dziennikarstwo sportowe? Jakimi narzędziami posługują się pracownicy redakcji sportowych? Poszukiwanie odpowiedzi na te pytania stało się impulsem do powsta- nia niniejszej publikacji. Nie ma to być poradnik dla początkujących. Naszym celem było opisanie zawodu dziennikarza sportowego wraz 5 Intencje rozumiane jako paradygmaty quasi-rodzajowe za E. Balce- rzan, W stronę genologii multimedialnej, „Teksty Drugie” 1999, nr 6, s. 7–24. Wstęp 15 z jego typowymi narzędziami. Chcemy, aby nasza publikacja stała się punktem wyjścia do dalszego zgłębiania tematyki i poszukiwania spo- sobów doskonalenia własnego warsztatu dziennikarskiego. Staraliśmy się uchwycić sportową odmianę dziennikarstwa z dwóch perspektyw – teoretycznej i praktycznej. Punktem wyjścia prezentowanego opracowania są rozważania do- tyczące historii kultury fizycznej oraz mediów sportowych. Zrozumie- nie proweniencji sportu to bowiem klucz do rozpoznania historycznej roli dziennikarstwa sportowego i  zrozumienia zachodzących w  nim zmian. Wskazując, kim byli pierwsi dziennikarze sportowi, ukazujemy, jakie były początki profesji i kreślimy właściwy kontekst dla rozmyślań o współczesnej charakterystyce zawodu. W części drugiej dokonujemy możliwie wyczerpującej charakte- rystyki najważniejszych gatunków wykorzystywanych w  dziennikar- stwie sportowym. Rozważaniom w  perspektywie przede wszystkim genologicznej poddane zostały: sprawozdanie sportowe, komentarz prasowy, felieton sportowy, relacja „na żywo” oraz współczesne formy publicystyki sportowej w postaci bloga i mikrobloga. Analizy obejmu- ją elementy historii gatunków, strukturę, relacje nadawczo-odbiorcze, językowe ukształtowanie tekstów, funkcje wypowiedzi, interakcje pomiędzy różnymi gatunkami. Jest to część typowo deskryptywna z  elementami prognostycznymi – próbujemy bowiem przewidywać, w  jakim kierunku mogą podążyć dalsze przeobrażenia poszczegól- nych gatunków. Za podstawę wiedzy teoretycznej przyjęliśmy nie tyl- ko opracowania ukierunkowane tematycznie, np. Phila Andrewsa czy Andrzeja Ostrowskiego, lecz także współczesne ujęcia genologiczne, m.in. Marii Wojtak, Janiny Fras, Kazimierza Wolnego-Zmorzyńskiego i Andrzeja Kaliszewskiego, a także Zbigniewa Bauera. Znaczna część wiedzy dotyczącej gatunków wypowiedzi dziennikarskiej charaktery- stycznych dla odmiany sportowej pochodzi z własnych badań, obser- wacji i doświadczeń. W  części trzeciej pomieściliśmy autotematyczne wypowiedzi dziennikarzy sportowych. Rozmowy z  nimi przeprowadziliśmy oso- biście w latach 2015–2016. Znani praktycy opowiadają o swoich po- czątkach w  zawodzie, udzielają praktycznych porad początkującym oraz podejmują rozważania dotyczące roli dziennikarstwa sportowego. Wstęp 16 Spojrzenie z ich perspektywy uzupełnia części teoretyczne. Jest to zbiór przemyśleń dotyczących pracy dziennikarza sportowego, jego niezbęd- nych umiejętności i predyspozycji. Zaproszeni do współpracy fachowcy opowiadają o początkach swoich karier i wskazują, w jaki sposób moż- na współcześnie rozpocząć pracę w mediach sportowych. Każdy spo- śród naszych rozmówców odpowiadał na podobny zestaw pytań, choć z oczywistych względów poszczególne rozmowy toczyły się własnymi torami. Odpowiedzi prezentujemy w  formie monologów, podzielo- nych śródtytułami ułatwiającymi orientację w treści. Skupiają się one – oprócz anegdot i opowieści o karierze – głównie na trzech wątkach: sylwetce dobrego, nowoczesnego dziennikarza sportowego; przemia- nach, jakie zaszły w zawodzie w ciągu kilkunastu ostatnich lat, a także wskazówkach dotyczących pisania i mówienia w mediach o sporcie. Poproszeni o wypowiedź dziennikarze reprezentują różne media. Są to pracownicy: redakcji prasowych – Michał Pol, redaktor naczel- ny „Przeglądu Sportowego”, Rafał Stec z „Gazety Wyborczej”, Stefan Szczepłek z „Rzeczpospolitej”; telewizyjnych – Andrzej Borowczyk z Polsatu, Rafał Nahorny (przez wiele lat pracował też w „Przeglą- dzie Sportowym”) i Sergiusz Ryczel z NC+; internetowych – Mikołaj Sokół, który w swej karierze komentował dla telewizji Polsat wyścigi Formuły  1, a  obecnie zajmuje się tą tematyką na swoim blogu: Sokolim Okiem.com, a także na łamach „Rzeczpospolitej”. Rzeczywistość internetowa nie jest obca żadnemu z naszych roz- mówców. Jak podkreślają w  swych wypowiedziach, Internet jest dla nich podstawowym miejscem i narzędziem pracy. Choć każdy z nich przeszedł inną drogę, wszyscy wskazują punkty wspólne w  karierze. Z ich wypowiedzi wyłania się obraz współczesnego dziennikarza spor- towego jako osoby z pasją, bez reszty zaangażowanej w zawód, wciąż doskonalącej się i poszukującej nowych doświadczeń oraz inspiracji. Źródłem tych ostatnich bardzo często stają się kibice, którzy z biernych odbiorców informacji stali się aktywnymi nadawcami i uczestnikami zdarzeń. Dziś dla dziennikarza sportowego centrum zainteresowania nie są zawody sportowe, lecz interakcja ze wszystkimi podmiotami współtworzącymi świat sportu. Przemysław Szews, Rafał Siekiera Wstęp Część I HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ MEDIÓW SPORTOWYCH Rozdział 1 HISTORIA MEDIÓW SPORTOWYCH W POLSCE Rozwój kultury fizycznej i początki sportu Korzenie kultury fizycznej sięgają najwcześniejszych etapów roz- woju gatunku. Pierwszymi jej przejawami były zachowania adaptacyj- ne, służące przystosowaniu do zmieniających się warunków środowi- ska. Z  czasem aktywność fizyczna stała się bardziej ukierunkowana, zyskała cele. Zdaniem Eugeniusza Piaseckiego „świadome ćwiczenia ciała występują w historji cywilizacji stosunkowo późno. To, co […] spełnia ich rolę u wyższych zwierząt i u człowieka w stadjum dziko- ści i barbarzyństwa […] są to zabawy ruchowe”1. Z upływem wieków wspomniane zabawy zyskały charakter rywalizacji. Najwcześniej dzia- ło się tak na Wschodzie, w Mezopotamii, Babilonii, Asyrii. Wychowa- nie sprawnej fizycznie młodzieży stało się priorytetem i częścią działań państwowotwórczych2. Podobnie stało się w Grecji, choć tam wychowanie fizyczne zy- skało podbudowę filozoficzno-religijną. Poszczególne systemy grec- kie były niejednolite, odzwierciedlając rozbicie kultury helleńskiej na wiele państw. W  jednych kładziono nacisk na wychowanie typowo militarne3, łączone z wychowaniem muzycznym; w innych oddzielano kulturę fizyczną od muzyki. W niektórych państwach greckich ćwicze- nia fizyczne nierozerwalnie wiązały się z religią. W Atenach obywatel- ski model wychowania zakładał dążenie do równowagi między ciałem a  umysłem. Wychowanie fizyczne dzieci było wręcz obowiązkowe 1 E. Piasecki, Badania nad genezą ćwiczeń cielesnych, Poznań 1922, s. 3. 2 Por. W. Lipoński, Historia sportu na tle rozwoju kultury fizycznej, War- szawa 2012, s. 28. 3 Por. R. Biały, Kultura fizyczna i  sport a  zmiany społeczne w  kulturze starożytnej Grecji i  Rzymu, [w:] Kultura fizyczna a  zmiana społeczna, red. Z. Dziubiński, P. Rymarczyk, Warszawa 2014, s. 393. 20 (skodyfikowane prawnie). Jak pisał grecki historyk, Ioannis Mourati- dis, ludzi zaniedbujących je uważano za niewykształconych4. Wpływ greckiej cywilizacji na kulturę fizyczną i sport jest nie do przecenienia. Jednym z jego wyrazów jest terminologia sportowa, któ- ra w dużej mierze ukształtowała się na podstawie słownictwa greckie- go. Kult sprawności fizycznej był w Grecji na tyle silny, że jego wyraźne ślady można znaleźć w historiografii i literaturze antycznej, m.in. u Tyr- tajosa, Plutarcha z Cheronei, Homera, Platona, Ksenofonta, Arysto- telesa czy Eliana. Rozgrywane współcześnie igrzyska olimpijskie od początku (1896 r.) jawnie czerpały z tradycji antycznej Grecji i próbo- wały się z nią utożsamiać, co nie udało się do końca. Jak wskazuje Zbi- gniew Krawczyk, większość ruchów w XX-wiecznej kulturze fizycznej upatrywała swoich źródeł w greckiej historii starożytnej, by zbudować mit wielowiekowego rodowodu5. W czasach dominacji rzymskiej ideały greckie straciły na znacze- niu. W wychowaniu młodzieży nacisk kładziono przede wszystkim na umiejętności militarne i znajomość obowiązków obywatelskich. Roz- rywką były natomiast walki pomiędzy profesjonalnymi zawodnikami oraz odtwarzane bitwy morskie (tzw. naumachie). Rzymianie pasjono- wali się również wyścigami konnymi. Średniowiecze podtrzymało związek między kulturą fizyczną a wojną. Znalazł on wyraz w wychowaniu wyższych klas społecznych. Chłopców uczono dwutorowo: z jednej strony zobowiązani byli zdo- bywać kolejne umiejętności bojowe, z drugiej – uczyli się zachowań dworskich. Ćwiczenia bojowe i sprawnościowe swój najpełniejszy wy- raz zyskiwały w formie turniejów rycerskich. Stanowiły one połączenie między treningiem a rozrywką. Pozwalały także na pokojowe spraw- dzenie wytrenowanych umiejętności. W niższych warstwach społeczeństw kultura fizyczna przybierała postać zabaw i gier ruchowych. Należały do nich walki na pięści, za- pasy, rzucanie kamieniami (do celu lub w dal) oraz gry z piłkami. Te ostatnie największą popularnością cieszyły się w Europie Zachodniej. 4 W. Lipoński, Historia sportu…, s. 85. 5 Z. Krawczyk, Kultura fizyczna – ciągłość i zmiana, [w:] Kultura fizyczna a zmiana społeczna, red. Z. Dziubiński, P. Rymarczyk, Warszawa 2014, s. 19. I. Historia i współczesność mediów sportowych
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zawód dziennikarz/komentator sportowy. Kulisy pracy i warsztatu
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: