Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00590 007680 12253313 na godz. na dobę w sumie
Żebractwo we współczesnej Polsce jako kwestia społeczna - ebook/pdf
Żebractwo we współczesnej Polsce jako kwestia społeczna - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 220
Wydawca: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3883-3590-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> socjologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Przedmiotem opracowania jest żebractwo jako problem społeczny. Pojęcie kwestii społecznej stosuje się tutaj w znaczeniu nadanym mu przez naukę polityki społecznej dla określenia skrajnie trudnych sytuacji życiowych jednostki i ich rodzin oraz utrwalającego się upośledzeniem pewnych kategorii społecznych. Podjęty problem nie ma także dostatecznego omówienia i wyjaśnienia w literaturze przedmiotu, a w moim przekonaniu jest to zagadnienie niezwykle złożone nie tylko w aspekcie poznawczym, ale także ważne w znaczeniu praktycznym. Celem opracowania jest więc charakterystyka i społeczno-ekonomiczna diagnoza problemu żebractwa we współczesnej Polsce oraz wskazanie podmiotom polityki społecznej działań, które ograniczyłyby to zjawisko. (frag. wstępu)
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

PRZEDMOWA DO TRZECIEGO WYDANIA Szanowni Czytelnicy, od pierwszej edycji książki Żebractwo we współczesnej Polsce jako kwe- stia społeczna minęło ponad sześć lat. Z satysfakcją przyjęłam informację, że również uzupełniony i rozszerzony nakład drugiego wydania książki cieszył się dużym zainteresowaniem i został wyczerpany. Stąd zamysł opublikowania trzeciego wydania. Należy podkreślić, że sprawa żebractwa to ciągle aktualny i bardzo istotny problem nie tylko w naszym kraju, ale także w Europie i na świe- cie. W wielu miastach, szczególnie tych dużych, stanowi znaczące wyzwa- nie dla służb społecznych, zarówno w biednych jak i bogatych państwach. Warto też pamiętać, że istnieje niemal od zawsze, a działania ograniczają- ce żebractwo sięgają starożytności. Jak każde zjawisko społeczne, również żebractwo ewoluuje, dostoso- wuje się do zmian społecznych i ekonomicznych jest fenomenem, który mnie jako badaczkę tego problemu ciągle zadziwia i niepokoi jednocze- śnie. Nie tylko ze względu na jego rozmiar, ale głównie z uwagi na róż- norodność stosowanych socjotechnik żebraczych: od żebractwa tradycyj- nego, przez żebractwo internetowe, aż do skrajnego zjawiska, jakim są zorganizowane grupy przestępcze kupujące i wykorzystujące dorosłych i dzieci do żebractwa. W aktualnym wydaniu przede wszystkim uwzględniłam upływ cza- su, stąd rozdział IV, dotyczący typologii zjawiska, poszerzyłam o nowy typ – żebractwa internetowego. Rozdział VII – Żebractwo w świetle pra- wa – uzupełniłam o związane z handlem ludźmi do żebractwa przepisy ze znowelizowanego i aktualnie obowiązującego kodeksu karnego. Roz- dział ten poszerzyłam również, choćby dla porównania, o najciekawsze rozwiązania prawne dotyczące tego procederu w niektórych krajach Unii Europejskiej. Rozbudowałam słowniczek gwary żebraczej i ulicznej o nowe terminy. Uzupełniłam również bibliografię o najnowsze publikacje związane z tematyką żebractwa. Ponadto wprowadziłam w tekście kilka innych drobnych uaktualnień i uzupełnień. Pozostała treść, po analizie, nie wymagała zmian, bowiem w drugim wydaniu książki została poważ- nie uzupełniona i rozbudowana o zagadnienia, które są nadal aktualne. 10 Kazimiera Król, Żebractwo we współczesnej Polsce... Mam nadzieję, że przyjmiecie Państwo trzecie wydanie monografii Że- bractwo we współczesnej Polsce jako problem społeczny równie życzliwie jak dwa poprzednie. Kazimiera Król PRZEDMOWA DO DRUGIEGO WYDANIA Przed kilkoma laty przygotowałam i opublikowałam książkę o żebrac- twie jako ważnym i istotnym we współczesnej Polsce problemie spo- łecznym. Była to wówczas jedna z nielicznych prac dotyczących tej pro- blematyki tak szeroko analizująca zjawisko żebractwa. Książka zyskała pozytywne recenzje i spotkała się z żywym zainteresowaniem czytelni- ków, a szczególnie tych, którzy profesjonalnie parają się zagadnieniami polityki społecznej; stąd nakład szybko się wyczerpał. Autorka i Wydaw- nictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie stanęli wobec dylematu: powtórzyć wydanie książki bez zmian lub wykorzystać wiele z ciekawych dyskusji, jakie odbyły się po ukazaniu pierwszego jej wyda- nia, uzupełnić je i rozszerzyć. Po wielu rozważaniach przyjęliśmy drugie rozwiązanie, zakładając dokonanie niezbędnych aktualizacji treści książ- ki, ale głównie poszerzając ją o nowe zagadnienia, które nie znalazły się w pierwszym wydaniu. Aktualizacja treści była oczywista i niezbędna. Upływ czasu od pierw- szego wydania wymuszał uwzględnienie wszystkich aktualnych rozwią- zań dotyczących tej problematyki, a trzeba zauważyć, że zagadnieniom żebractwa poświęcono w ostatnim czasie wiele uwagi, zarówno w sferze badawczej i rozwiązań legislacyjnych, jak i działań instytucji samorządo- wych oraz organizacji pozarządowych. Stąd oddając do rąk czytelników drugie wydanie książki, autorka dołożyła wszelkich starań, aby jej treść uwzględniła wszystkie najnowsze rozwiązania i doświadczenia związane z tematyką. Książka uwzględnia również plon dociekań naukowych i ana- liz dokonanych przez autorkę po ukazaniu się pierwszego wydania. Drugie wydanie zostało również istotnie poszerzone o zagadnienia, które wynikały z wielu dyskusji i sugestii zgłaszanych przez czytelników po lekturze pierwszego wydania. Spośród bardzo zróżnicowanych zagad- nień autorka wybrała kilka istotnych, które poszerzają wiedzę związaną z żebractwem, zarówno w części dotyczącej jego historii, jak i współcze- sności. I tak, w rozdziale pierwszym, omawiając ewolucje zjawiska żebrac- twa, uszczegółowiono historię działań przeciwżebraczych na przykładzie Miejskiego Komitetu Walki z Żebractwem w Poznaniu. Zdaniem autorki, pełniejsza znajomość bogatej historii tego zjawiska będzie przydatna czy- telnikowi. Pozwoli też, być może, na skuteczniejsze działania ogranicza- 12 Kazimiera Król, Żebractwo we współczesnej Polsce... jące współczesne rozmiary tego problemu. Wybór jednego przykładu był świadomy, bowiem rozmiary książki uniemożliwiają nakreślenie pełnej historii rozwoju żebractwa i przedstawienie wszystkich form i metod ograniczającej jego rozmiary. Również rozdział piąty, przedstawiający rodzaje figur żebraczych i socjotechniki żebracze, został wzbogacony o ilustracje poszczególnych figur, co daje pełniejszy obraz opisywanego zagadnienia i pozwoli na lep- szą identyfikację socjotechnik żebraczych stosowanych w przestrzeni ulicznej. Słaba jakość techniczna zdjęć zamieszczonych w tym rozdziale wynika z trudnych warunków, w jakich je robiłam (często z dużej odległo- ści), ale także z uwzględnieniem faktu, że twarze i sylwetki tych ludzi nie powinny być szczególnie rozpoznawalne. W wydaniu drugim opracowano i zamieszczono nową część rozdzia- łu siódmego dotyczącą regulacji prawnej kwestii żebractwa. Jest to za- gadnienie dotychczas rzadko podejmowane w literaturze przedmiotu. A ważne jest, by osoby zajmujące się badaniami naukowymi tego zjawiska lub kreujące praktyczne działania wobec żebractwa miały możliwość od- noszenia się do obecnego stanu prawnego tej kwestii. Zapewne brakuje dzisiaj pełnego instrumentarium prawnego do skutecznego ograniczenia procederu żebractwa. Ale stan, jaki jest obecnie, nie jest w pełni wykorzy- stywany przez odpowiednie instytucje, osoby i organizacje. W aktualnym wydaniu rozbudowano również rozdział ósmy, traktu- jący o drogach wychodzenia z żebractwa, o charakterystykę wybranych programów przeciwdziałających żebractwu. Jego treści, poza wartościa- mi poznawczymi, mogą stać się inspiracją do poszukiwań i opracowań lo- kalnych programów lub rozwiązań ograniczających to zjawisko. Wreszcie, nowym elementem, który opracowano i zamieszczono w drugim wydaniu książki jest słowniczek gwary żebraczej i ulicznej. Słowniczek nie pretenduje do pełnej prezentacji gwary żebraczej i jej analizy. Jest jedynie próbą przedstawienia najbardziej popularnych i po- wszechnie używanych określeń przez tę grupę społeczną. Jest jedno- cześnie zachętą i sugestią dla badaczy, aby w przyszłości podjąć próbę opracowania pełnego słownika. Jej znajomość znakomicie ułatwi prowa- dzenie badań i analiz zjawiska, a także komunikowanie się z żebrzącymi i poznanie żebraczego świata. To w skrócie najważniejsze uzupełnienia, jakie zawiera drugie wyda- nie książki. Uważny czytelnik znajdzie ich w niej o wiele więcej nowych lub poprawionych elementów. Autorka uczyniła to z myślą, by treść książ- ki bardziej odpowiadała współczesnym oczekiwaniom, szczególnie tego czytelnika, który interesuje się zawodowo lub społecznie żebractwem i chce je jeszcze pełniej poznać. 13 Przedmowa do drugiego wydania Przyjmijcie Państwo tę książkę jako kolejną próbę przybliżenia i peł- niejszego poznania jakże ważnej i istotnej kwestii społeczno-ekonomicz- nej, jaką jest żebractwo. Kazimiera Król 14 Kazimiera Król, Żebractwo we współczesnej Polsce... WSTĘP Żebractwo należy do kwestii społecznych złożonych i jednocześnie mało poznanych przez współczesną polską politykę społeczną. Proceder żebractwa nie jest czymś, co pojawiło się nagle. Istniał za- wsze tam, gdzie były choroby i doskwierało ubóstwo. Na przestrzeni wie- ków zmieniały się techniki i natężenie żebractwa, ale pewne cechy po- mimo upływu czasu pozostały bez zmian. Bez względu na to, do jakich źródeł historycznych sięgniemy, okazuje się, że żebractwo już wówczas było czymś zorganizowanym, stylem życia, rzemiosłem. Istniały prawa wynikające z niepisanego kodeksu, tzw. statuty żebracze, które określa- ły granice uprawiania rzemiosła, jego naukę, wygląd zewnętrzny, metody uprawiania, organizację wewnętrzną i obyczaje. Na podstawie dokumen- tów historycznych możemy zapoznać się z różnymi sposobami traktowa- nia problemu żebractwa. Na przykład w Polsce w czasach Jagiellonów odpowiedzią na szerzącą się plagę żebractwa i włóczęgostwa było wy- danie w 1496 r. ustawy zobowiązującej miasta, właścicieli wiosek oraz parafie do przeprowadzenia ewidencji żebrzących, sporządzenia list oraz wydania świadectw zezwalających do uprawiania tego procederu. Inaczej potraktowano żebractwo w XVI-wiecznej Anglii. Na skutek jego wzrostu, jak i wzrostu włóczęgostwa, ogłoszono prawa, które zawierały sformuło- wanie, że żebractwo jest czynnością nielegalną. Mimo upływu czasu i rozwoju cywilizacji, problem żebractwa pozo- stał i, jak na razie, nie ma skutecznego sposobu rozwiązywania tej kwe- stii. W Polsce ponowne natężenie żebractwa obserwowaliśmy w okresie transformacji ustrojowej, w wyniku której wielu ludzi miało trudności w dostosowaniu się do nowych warunków społeczno-ekonomicznych. Nie wszyscy jednak sprostali temu zadaniu bądź to ze względów ekono- micznych, bądź z nieumiejętności znalezienia się w nowej sytuacji. Na ulicach polskich miast i miasteczek, a także przy zagrodach wiej- skich pojawili się żebracy proszący o jałmużnę. Stoją lub siedzą z kartono- wymi pudełkami, wyciągniętą ręką, położoną na chodniku czapką i ocze- kują na parę groszy od nieznajomego przechodnia. Kartka zawieszona na szyi lub położona przy pudełku ma być informacją dla potencjalnych jałmużników, wyjaśniającą sytuację społeczno-ekonomiczną poszcze- gólnych osób, ma nas przekonać o chorobie, trudnej sytuacji rodzinnej, 16 Kazimiera Król, Żebractwo we współczesnej Polsce... materialnej, o bezdomności, ubóstwie, ma nas skłonić do wrzucenia paru groszy. Są wśród nich również przybysze z Rumunii, Czeczenii, Mołdawii, Ukrainy, Bułgarii; niektórzy z małymi dziećmi, które od swoich opieku- nów uczą się rzemiosła. Dzieci są wykorzystywane również jako „rekwi- zyty żebracze”. Jeżeli takie zjawisko występuje, warto więc odpowiedzieć na pytanie, na czym polega problem społeczno-ekonomiczny żebractwa we współczesnej Polsce w XXI wieku. Kim są ci ludzie, co skłoniło ich do takiego stylu życia, czy jest to spo- sób na przetrwanie, jaka jest skala tego zjawiska w Polsce, czy żebractwo to wybór czy konieczność? Na te i inne pytania spróbowałam odpowiedzi w niniejszej pracy. Przedmiotem opracowania jest żebractwo jako problem społeczny. Po- jęcie kwestii społecznej stosuje się tutaj w znaczeniu nadanym mu przez naukę polityki społecznej – dla określenia skrajnie trudnych sytuacji życiowych jednostki i ich rodzin oraz utrwalającego się upośledzeniem pewnych kategorii społecznych. Podjęty problem nie ma także dosta- tecznego omówienia i wyjaśnienia w literaturze przedmiotu, a w moim przekonaniu jest to zagadnienie niezwykle złożone nie tylko w aspekcie poznawczym, ale także ważne w znaczeniu praktycznym. Celem opraco- wania jest więc charakterystyka i społeczno-ekonomiczna diagnoza pro- blemu żebractwa we współczesnej Polsce oraz wskazanie podmiotom polityki społecznej działań, które ograniczyłyby to zjawisko. Omawiając wymienione zagadnienia, proponuję wprowadzenie kilku nowych rozróżnień dotyczących typologii żebractwa, m.in. wprowadze- nie podziału na żebractwo bierne i czynne, stacjonarne i włóczęgostwo, żebractwo instytucjonalne, płytkie i głębokie oraz profesjonalne i ama- torskie. Przedstawiam nowe socjotechniki żebracze, tzn. figury żebracze. Na podstawie badań własnych nakreślam statystyczny obraz osoby że- brzącej w Polsce i podejmuję próbę zdefiniowania problemu. Problematykę poznawczą niniejszej książki można wyrazić w nastę- pujących podstawowych pytaniach: – Jak kształtuje się zjawisko żebractwa we współczesnej Polsce? – Jakie są jego rozmiary i w jakich formach występuje? – Jaka jest społeczna i demograficzna struktura żebractwa? – Jakie są uwarunkowania społeczno-ekonomiczne problemu żebrac- twa? – Jakie są i na czym polegają socjotechniki żebracze? 17 Wstęp Przystępując do badań, hipotetycznie założyłam, że: – żebractwo jest problemem o mikro- i makrostrukturalnych uwarunko- waniach ekonomiczno-społecznych, – nie każdy żebrak to osoba uboga lub z marginesu społecznego, – w większości wypadków żebractwo to styl życia, a nie konieczność, – w polskiej polityce społecznej brakuje koncepcji przeciwdziałania że- bractwu. Weryfikacji powyższych hipotez dokonałam przeprowadzając bada- nia terenowe za pomocą metod, które pozwalają na analizę zebranego materiału, przynoszącego odpowiedzi na postawione pytania i hipotezy badawcze. Pierwsze badania zostały przeprowadzone w latach 1996-2001, a na- stępne w latach 2006-2008. Natomiast do roku 2012 wyniki badań uzu- pełniono o nowe wywiady z terenu Polski. Materiał obejmuje 253 pełne jednostki badawcze z terenu Poznania i kilku wybranych miast Polski o zróżnicowanej liczbie mieszkańców, takich jak Wrocław, Warszawa, Ostrów Wielkopolski, Środa Wielkopolska, Kalisz, Wałbrzych, Polanica Zdrój. Dobór miast był celowo-losowy. Do badań dobierano osoby, których sylwetka, gesty, zachowanie, poza lub odpowiednie akcesoria i rekwizyty jednoznacznie wpisywały się w kulturę wyobrażeń o żebractwie. Badaniami zostali objęci również że- brzący w Polsce obcokrajowcy. Za najbardziej odpowiednią metodę badawczą przyjęłam wywiad z osobą żebrzącą. Zastosowałam formę wywiadu swobodnego z elemen- tami wywiadu narracyjnego, który bezpośrednio po jego przeprowadze- niu był przepisywany do kwestionariusza. Wywiad z żebrakiem stanowił główny element badań, gdyż nie tylko dostarczał informacji niezbędnych do przeprowadzenia analizy badawczej, ale również pokazał, że umie- jętnie prowadzona rozmowa z żebrakiem może spowodować dokładne przedstawienie historii dojścia do żebractwa. Kwestionariusz wywiadu uzupełniany był uwagami dotyczącymi wy- darzeń ulicznych towarzyszących rozmowie, komentarzem do figury że- braczej przyjętej przez badanego oraz jego kondycji zdrowotnej. Istotne podczas badań było wyodrębnienie i sklasyfikowanie nowych figur żebraczych jako swoistej socjotechniki, która w sposób bardzo wy- razisty ma przekonać przechodnia – potencjalnego jałmużnika, że powi- nien wesprzeć żebraka. Badaniami objęłam również poznańskich przechodniów, którzy w przestrzeni ulicznej napotykali na swej drodze żebraka. W tym wypad- ku celem badań było ustalenie stosunku przechodniów do żebractwa. Ba- dani wskazywali również, jakie instytucje powinny podjąć działania, by 18 Kazimiera Król, Żebractwo we współczesnej Polsce... zminimalizować to zjawisko oraz przedstawili własne obserwacje doty- czące procederu żebractwa. Za odpowiednią metodę badania przyjęłam tutaj krótki wywiad i obserwację. Materiał obejmuje także ponad 100 wywiadów oraz wyniki ankiet przeprowadzonych wśród bezdomnych przebywających w Fundacji Pomocy Wzajemnej „Barka” w Poznaniu oraz w Schronisku dla Bezdomnych Mężczyzn w Poznaniu-Szczepankowie. Ce- lem powyższych badań była odpowiedź na pytanie, czy bezdomni będący obecnie mieszkańcami placówek dla bezdomnych, zanim do nich trafili, zajmowali się procederem żebractwa. Do ważnych metod pozyskiwania materiału do niniejszej pracy należa- ły również: analiza różnego rodzaju dokumentów urzędowych udostęp- nionych w instytucjach pomocy społecznej, wywiady z pracownikami pomocy społecznej, straży miejskiej, policji, straży granicznej oraz pra- cownikami instytucji pozarządowych, a także liczne obserwacje przepro- wadzone zarówno w Poznaniu, jak i innych wybranych miastach Polski. W przypadku żebrzących dzieci, przeprowadziłam wywiady w formie zaaranżowanych rozmów w barach lub w kawiarniach przy skromnym poczęstunku. Wzięłam również udział w eksperymencie ulicznym – wcie- lając się w rolę żebraczki. Eksperyment miał na celu, po pierwsze, okre- ślenie emocji z wiązanych z wejściem w tę rolę, po drugie, opisanie inter- reakcji z przestrzenią uliczną. Badania empiryczne dotyczące tematyki żebractwa stanowiły i stano- wią dla mnie nadal duże wyzwanie, a także wywołują pewne emocje, wy- nikające z bezpośredniego kontaktu ze światem żebraczym. Kończąc te wprowadzające uwagi, chcę serdecznie podziękować wszystkim, dzięki którym mogłam bliżej poznać i zbadać problem żebrac- twa. Autorka
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Żebractwo we współczesnej Polsce jako kwestia społeczna
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: