Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00640 011482 17841939 na godz. na dobę w sumie
Zegar dobowej aktywności narządów według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej - ebook/pdf
Zegar dobowej aktywności narządów według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 188
Wydawca: Vital Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8168-408-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Tak jak natura ma swój rytm w porach roku czy dniach i nocach, a każdy człowiek ma swój własny biorytm, tak nasze organy mają czas aktywności i fazy odpoczynku. Eksperci w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej od wieków badają te wzloty i upadki oraz zmiany między yin i yang. Udowodnili przy tym, że dolegliwości pojawiające się o określonych porach dnia wskazują na konkretne narządy. W książce znajdziesz tabelę, która określa czas pracy i odpoczynku każdego Twojego organu. W czasie wysokiej aktywności narządy dobrze reagują na alternatywne metody leczenia, takie jak akupresura, akupunktura i herbaty lecznicze. Czas na zdrowie.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej prof. TCM Univ. Yunnan Li Wu ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej Wybierz najlepszy czas na masaże, akupunkturę, ćwiczenia, zioła Redakcja: Irena Kloskowska Skład: Emilia Dajnowicz Projekt okładki: Emilia Dajnowicz Tłumaczenie: Monika Gadzina Ilustracje: Grafikstudio Heike Brückner, Regensburg 76–77, 81, 86, 91, 96, 100, 105, 108, 112, 117–118, 122–124, 129, 161, 163; Thomas Pelletier, Saarbrücken 34, 76, 81, 85–86, 90–91, 94–95, 99–100, 104–104, 108, 111, 116–117, 121–122, 127–128 Wydanie I BIAŁYSTOK 2020 ISBN 978-83-8168-410-1 Tytuł oryginału: Die Organuhr, Leben m Rhythmus der Traditionellen Chinesischen Medizin (TCM) Copyright © Mankau Verlag GmbH, Murnau: Prof. TCM (Univ. Yunnan) Li Wu, 2014, 2017 © Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2019 All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form. Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy żadna część tej książki nie może być powielana w  jakimkolwiek procesie mechanicznym, fotograficznym lub elektronicznym, ani w  formie nagrania fonograficznego. Nie może też być przechowywana w  systemie wyszukiwania, przesyłana lub w  inny sposób kopiowana do użytku publicznego lub prywatnego – w inny sposób niż „dozwolony użytek” obejmujący krótkie cytaty zawarte w artykułach i recenzjach. Książka ta zawiera porady i  informacje odnoszące się do opieki zdrowotnej. Nie powinny one jednak zastępować porady lekarza ani dietetyka. Jeśli podejrzewasz u  siebie problemy zdrowotne lub wiesz o  nich, powinieneś skonsultować się z  lekarzem, zanim rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia czy leczenia. Dołożono wszelkich starań, aby informacje zaprezentowane w tej książce były rzetelne i aktualne podczas daty jej publikacji. Wydawca ani autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki dla zdrowia, mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod. 15-762 Białystok ul. Antoniuk Fabr. 55/24 85 662 92 67 – redakcja 85 654 78 06 – sekretariat 85 653 13 03 – dział handlowy – hurt 85 654 78 35 – www.vitalni24.pl – detal strona wydawnictwa: www.wydawnictwovital.pl Więcej informacji znajdziesz na portalu www.odzywianie24.pl PRINTED IN POLAND SPIS TREŚCI Wstęp: Człowiek cierpiący na choroby cywilizacyjne ......... 9 Holistyczny obraz świata w TMC ......................................... 13 Geneza TMC sięgająca tysięcy lat ..................................... 14 Yin i yang – subtelna synergia sił ...................................... 16 Wu xing – pięć faz przemiany elementów ....................... 19 Zang fu – obiegi czynnościowe wraz z narządami wewnętrznymi ..................................................................... 26 Qi – przenikająca wszystko życiowa energia ................... 28 Pięć podstawowych substancji życiowych ....................... 30 Meridiany – niewidoczne kanały energii ......................... 32 Choroba w kontekście medycyny dalekowschodniej ..... 35 Życie w oparciu o chiński zegar narządów ......................... 41 Wysoka cena naszej cywilizacji – gdy życie traci równowagę ........................................................................... 42 Kalendarz chiński – historia i geneza zegara narządów .............................................................................. 45 Dzień w rytmie dwugodzinnym ....................................... 51 Zegar narządów w praktyce – wykorzystanie faz aktywności i odpoczynku .................................................. 54 24-godzinny rytm organizmu ........................................... 57 Meridiany partnerskie w rytmie dwugodzinnym ............. 67 Meridian partnerski płuc i jelita grubego ........................ 72 Meridian partnerski żołądka i śledziony-trzustki ........... 82 Meridian partnerski serca i jelita cienkiego .................... 92 Meridian partnerski pęcherza i nerek .............................. 101 Meridian partnerski osierdzia i potrójnego ogrzewacza ........................................................................... 109 Meridian partnerski pęcherzyka żółciowego i wątroby ............................................................................... 118 Diagnostyka i terapia w TMC ............................................... 131 Rozpoznawanie zaburzeń i dysharmonii – diagnostyka w TMC ........................................................... 131 Kwestionariusz pozwalający zidentyfikować energetyczne zaburzenia narządów i dysharmonie ........ 134 Metody lecznicze – pięć filarów leczenia ......................... 144 Chińskie ziołolecznictwo ................................................... 145 Akupunktura i termopunktura ......................................... 151 Masaż .................................................................................... 153 Odżywianie .......................................................................... 155 Techniki poruszania się ...................................................... 158 Załącznik .................................................................................. 165 Zestawienie godzin i funkcji poszczególnych narządów .................................................. 165 Bibliografia ................................................................................ 172 Źródła zaopatrzenia w chińskie zioła lecznicze .................... 174 Podziękowania .......................................................................... 176 O Autorze .................................................................................. 177 Indeks ......................................................................................... 179 WSTĘP: CZŁOWIEK CIERPIĄCY NA CHOROBY CYWILIZACYJNE W  XXI w. człowiek coraz bardziej oddala się od swojego na- turalnego rytmu życia. Rozkładu naszego dnia często nie determinuje już naturalny rytm dnia i nocy, takt, który wyznacza nam słońce lub nawet zmiany pór roku, ale jest on zorganizowa- ny poprzez mnóstwo zobowiązań i pilnych zadań, do których trzeba dostosowywać codzienność każdego dnia na nowo. Czy to w  życiu zawodowym, czy prywatnym, dniem lub nocą – w każdej chwili musimy być osiągalni, dostępni i najle- piej natychmiast w drodze. W końcu doprowadzamy ludzi na krawędź rozpaczy niczym innym, jak własną powolnością. Często pozostaje nam niewiele chwil na prawdziwe uspokoje- nie się i złapanie oddechu. I chociaż od czasu do czasu dzień spę- — 11 — 12 dzony na nicnierobieniu korzystnie wpływa na duszę, przewlekłe wyrzuty sumienia szybko niweczą efekt wypoczynku. Dlatego wielu ludzi czuje, że żyje w ciągłym stresie, są za- biegani, podenerwowani i w pewnym momencie po prostu wy- czerpani. Lub pojawiają się u nich typowe objawy stresu, które następnie – z dala od właściwych przyczyn – „kuruje się” far- makologicznie. Prędzej czy później większość z nas zmaga się z regularnie nawracającymi zaburzeniami snu, migreną, dole- gliwościami żołądkowo-jelitowymi albo brakiem energii aż po nastroje depresyjne. Nawet jeśli często są to „tylko” dolegliwo- ści psychosomatyczne, zawsze powinno się je interpretować jako sygnały ostrzegawcze. Zwracają nam one uwagę, że znów powinniśmy uważniej słuchać własnego organizmu, naszego wewnętrznego zegara, albowiem każde oderwanie się od ryt- micznych procesów natury w długiej perspektywie negatywnie wpływa na zdrowie i dobre samopoczucie. Zgodnie z tysiącletnią wiedzą Tradycyjnej Medycyny Chiń- skiej na temat leczenia natura, a nawet bezkresny kosmos, pod- legają ciągłej zmianie – interakcji faz aktywności i odpoczynku, yin i yang, dynamicznej synergii przeciwieństw. Zaburzenie tej subtelnej równowagi wytrąca z rytmu cały system. Słowa zapisa- ne już w „Kanonie medycyny chińskiej Żółtego Cesarza”, prasta- rym, fundamentalnym dziele Tradycyjnej Medycyny Chińskiej, są dziś aktualne bardziej niż kiedykolwiek: „W  dawnych czasach ludzie prowadzili proste życie. Chodzili na polowania, łowili ryby i całe dnie spędza- li na łonie natury. Gdy robiło się chłodniej, zwiększali swoją aktywność w celu ochrony przed zimnem. Latem zaszywali się w zacienione miejsca, uciekając przed upa- • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… Wstęp: CzłoWiek CierpiąCy na Choroby CyWilizaCyjne • 13 łem. Wewnętrznie nie pozwalali emocjom wyprowadzić się z równowagi i nie odczuwali niepohamowanych żądz. Zewnętrznie nie byli jeszcze narażeni na powszechne dziś obciążenia. Żyli bez chciwości i zazdrości, w zgodzie z naturą. Utrwalali postawę jingshen neisuo, wewnętrzne- go spokoju i skupionego umysłu, uniemożliwiając w ten sposób wtargnięcie czynników wywołujących choroby. (…) Dziś ludzie są inni. Wewnętrznie są niewolnikami swoich emocji i  trosk. Nadwerężają swoje organizmy ciężką pracą. Nie kierują się już rytmiczną zmianą pór roku, co naraża ich na ataki «drapieżników» i wiatrów”. (Źródło: Maoshing, Ni (red.): Kanon medycyny chińskiej Żółtego Cesarza, przekład Agnieszka Krzemińska, Wydawnictwo Galaktyka, Łódź 2018) Człowiek również jest częścią tych rytmicznych procesów natury. Dzień w dzień o naszym życiu decyduje przebieg pór roku, Słońce i Księżyc, dzień i noc. Podlegamy 24-godzinne- mu rytmowi, rozpoczynającemu się każdego dnia na nowo obiegowi energii. W taki sam sposób również każdy z naszych narządów ma swoje fazy aktywne i fazy odpoczynku. Dolegli- wości pojawiające się o określonych porach dnia wskazują na określone narządy. Także zabiegi lecznicze mogą być najbar- dziej skuteczne o konkretnych porach. Nawet nasze godziny pracy możemy dostosować do tego wewnętrznego regulatora, zegara narządów. To my sami ponosimy największą odpowiedzialność za na- sze zdrowie i szczęście w życiu. Dopiero gdy ponownie zorga- nizujemy sobie codzienność według naturalnych potrzeb oraz 14 będziemy żyć uważnie i w zgodzie z wewnętrznym zegarem, od- zyskamy naturalny rytm biologiczny – jeden z najważniejszych warunków dobrego samopoczucia, zdrowia, a przede wszyst- kim zadowolenia. • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… HOLISTYCZNY OBRAZ ŚWIATA W TMC T radycyjna Medycyna Chińska (TMC) traktuje człowie- ka jako jedność ciała, umysłu i duszy. Jednak jednostka nie jest wyizolowana i oderwana od swojego otoczenia – jest jednocześnie nierozdzielnie włączona w  uniwersalną ogólną strukturę, uniwersalny porządek. Te same pierwotne siły, które kierują makrokosmosem, na małą skalę oddziałują również na mikrokosmos człowieka. Tak jak natura i  cały kosmos, każdy pojedynczy człowiek podlega przenikającej wszystko zasadzie  – nie jest on miarą wszechrzeczy i jedynym władcą wszechświata, ale jego znikomą cząstką, trybikiem w maszynie. Niezakłócony bieg świata jest zagwarantowany tylko wtedy, gdy wszystko płynnie zazębia się ze sobą i harmonijnie współgra. Wszystko jest od siebie zależne i nierozerwalnie ze sobą powiązane. Osłabienie jednego obszaru wpływa na wszystkie inne dziedziny życia. — 15 — 16 W związku z tym zdrowie i długotrwałe dobre samopoczucie można osiągnąć tylko poprzez życie w harmonii i zgodzie z natu- rą, nie zakłócając permanentnego obiegu, przykładowo wskutek wyczerpywania lub marnowania energii i zasobów. Oznacza to również, że człowiek musi dostosować się do zmian pór roku, naturalnego rytmu przyrody i  rocznych wpływów makroko- smicznych, aby nie dopuścić do powstania dysharmonii zabu- rzających subtelną równowagę. Tylko harmonijnie współżyjąc z naturą może on znaleźć wewnętrzny spokój i opanowanie. Geneza TMC sięgająca tysięcy lat Ogólne zarysy światopoglądu leżącego u podstaw TMC znaj- dują się już w chińskiej doktrynie religijnej i filozoficznej tao- izmu. Jego najdonioślejszym dziełem jest „Daodejing” („Tao Te King”) autorstwa mitycznego Laozi, który miał żyć w VI w. p.n.e. Prawdopodobnie zbiór sentencji powstał jednak dopiero ok. 400 r. p.n.e. Zgodnie z postulatami taoizmu osiągnięcie szczę- ścia i nieśmiertelności wymaga życia w zgodzie z biegiem rzeczy, z dao (chiń. „droga, zasada”), albowiem wszystko w kosmosie podlega zmianom i wiecznym przeobrażeniom – także człowiek. Zamiast działania dla samego działania i zapatrzenia w siebie za- sadą głoszoną przez taoizm jest nie-ingerencja w naturę lub nie- -wymuszanie („wu wei”). Człowiek może znaleźć swoje miejsce na świecie tylko ćwicząc się w pogodnym opanowaniu i dosto- sowując się do nieustannego biegu rzeczy. W Tradycyjnej Medycynie Chińskiej znajduje się wiele ele- mentów tej doktryny – kosmologiczne wyobrażenie nieba i zie- mi, teoria pięciu faz przemiany, koncepcja uniwersalnej energii • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… holistyCzny obraz śWiata W tMC • 17 życiowej qi oraz pary przeciwieństw yin i yang, zgodnie z którą przeciwieństwa określają wszelki byt. W taoizmie ukształtowały się też sprawdzone już techniki terapeutyczne, takie jak ćwicze- nia ruchowe i oddechowe qigong lub tai chi. Mityczny zapis „Żółtego Cesarza” Poza tym Tradycyjna Medycyna Chińska powołuje się przede wszystkim na różne fundamentalne dzieła medyczne, które tradycja przypisuje mitycznym Trzem Dostojnym i Pięciu Ce- sarzom Chin. Według legendy żyli oni kilka tysięcy lat temu, jednak pierwsze zachowane egzemplarze ich pism pochodzą dopiero z ostatniego tysiąclecia przed Chrystusem. Do najważniejszych dzieł podstawowych zalicza się w tym kon- tekście „Kanon medycyny chińskiej Żółtego Cesarza” („Huangdi neijing”). Zbiór 81 rozpraw złożony prawdopodobnie z różnych pism nieznanych autorów, na przestrzeni około 400 lat pozostaje do dziś drogowskazem dla wielu pokoleń chińskich lekarzy. W dialogach, na które składają się pytania owianego legendami Żółtego Cesarza Huang Di i odpowiedzi uczonych, w szczególno- ści mądrego lekarza i ministra Qi Bo, po raz pierwszy systematycz- nie przeanalizowano wszystkie ważne diagnostyczne i holistyczne procedury terapeutyczne TMC. Jednocześnie „Kanon medycyny chińskiej Żółtego Cesarza” rozpatruje również prawidłowości na- tury w relacjach między ludźmi, naturą i niebem. Także tutaj został już opracowany holistyczny obraz człowie- ka, który musi całkowicie dostosować swój byt i swoje działania do rytmu i praw natury, jeśli nie chce zakłócać jej harmonijnego biegu ani też własnego dobrego samopoczucia. Uwzględniono zarówno oddziaływania zewnętrzne, a więc wpływy klimatyczne, 18 geograficzne i te związane z porami roku, jak i czynniki wewnętrz- ne: emocje, takie jak troska, lęk, smutek, ekscytacja i gniew, które w nadmiarze także mogą prowadzić do poważnych zaburzeń. Tradycyjna Medycyna Chińska ma za sobą bogate, sięgające tysięcy lat doświadczenia, do dziś poszerzane o nową, również naukowo potwierdzoną wiedzę. Jednak z  jakich konkretnie podstawowych elementów składa się wszechogarniający obraz świata w TMC? 陰陽 Yin i yang – subtelna synergia sił Obie pierwotne siły yin i yang należą do elementarnych pojęć chińskiej doktryny światopoglądowej. W swojej biegunowości i przeciwstawności symbolizują one uniwersalne podstawowe siły życia, występujące we wszystkich obszarach nieba i ziemi oraz w całym wszechświecie. Chińskie yin można przetłuma- czyć jako „zacienione miejsce”, „zachmurzony i ciemny”, yang oznacza „bardzo jasny”, „nasłonecznione wzgórze”. W obu tych terminach odzwierciedla się zasada ich cyklicznego wzajemnego oddziaływania oraz przeciwstawnych sił natury, które jednocze- śnie wzajemnie się warunkują, będąc przy tym jednak zupełnie nie do pomyślenia bez siebie nawzajem – albowiem tam, gdzie jest światło, jest również cień. Wszystkie aspekty, wszystkie procesy zachodzące na tym świecie można przyporządkować tej biegunowości: yin oznacza pierwiastek żeński, yang męski. Yin jest nocą, ciemnością i Księ- życem. Yang jest światłem, dniem i Słońcem. Yin jest słabe, bier- ne, a tym samym również otrzymujące, zimne i wilgotne. Yang jest silne, aktywne, a więc dające, ciepłe i suche. W TMC yin jest • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… holistyCzny obraz śWiata W tMC • 19 pustką, wnętrzem i  zimnem. Yang oznacza pełnię, zewnętrzność, go- rąco itd. Przy tym yin i  yang nigdy nie mogą jednocześnie nasilać się ani słabnąć  – gdy wzrasta yin, zmniejsza się yang i na od- wrót. Zatem yin i yang są od sie- bie zależne, ale też nawzajem się kontrolują. Co więcej – pojęć tych nie należy rozumieć tak czarno-biało, jak zazwyczaj przedstawia się symbol yin i yang, „taijitu”: w każdym yin tkwi też odrobina yang, a w każ- dym yang kryje się zawsze cząstka yin – nawet jeśli przejawia się ona tylko w postaci małego punktu w przeciwnym kolorze. Symbol taijitu wyraża również, jak yin i yang zdają się tutaj niemalże dynamicznie się przenikać – ponieważ para przeci- wieństw yin i yang uchodzi jednocześnie za źródło każdego pro- cesu zmiany. Najwcześniejsza pisemna wzmianka o yin i yang znajduje się w „I Ding”, „Księdze przemian”, prawdopodobnie najstarszym dziele chińskiej filozofii. Przedstawiono tam, że wszystko podlega ustawicznemu procesowi przeobrażeń: wiecz- na interakcja yin i yang widoczna w obiegu pór roku, w cyklu życia człowieka lub w przechodzeniu dnia w noc. Yin i yang w 24-godzinnym rytmie Zasada tej ciągłej zmiany i przechodzenia jest wyraźnie widoczna na przykładzie 24-godzinnej doby: jasność i dzień odpowiadają yang, ciemność i noc – yin. Gdy słońce jest w zenicie, dominuje 20 yang. Jednak gdy słońce powoli chyli się ku zachodowi i robi się ciemniej, zwiększa się udział yin w yang. Popołudnie to yin w yang. Podczas gdy koło północy yin w końcu osiąga swoje apogeum, wraz z nastającym dniem udział yang staje się coraz większy. Dlatego też czas od północy do wschodu słońca określa się jako yang w yin. Ponieważ wraz ze zbliżającym się latem dni stają się dłuższe, a w miarę nadciągania zimy – krótsze, okresy przemiany nie są równe, ale też, analogicznie do pór roku, podlegają ciągłej zmianie. Yin i yang w TMC Również w medycynie wszystkie zjawiska, wszystkie części ciała i funkcje narządów są sklasyfikowane według yin i yang: YIN Wewnątrz ciała Przód (twarz, klatka piersiowa itd.) Prawa strona Dolna część ciała Płuca Serce Śledziona Wątroba Nerki Pustka Zimno Wilgoć Przewlekły Narządy zang (magazynujące) YANG Na zewnątrz ciała Tył (potylica, plecy, pośladki) Lewa strona Górna część ciała Jelito grube Jelito cienkie Żołądek Pęcherzyk żółciowy Pęcherz moczowy Pełnia Gorąco Suchość Ostry Narządy fu (pracujące) • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… holistyCzny obraz śWiata W tMC • 21 U  zdrowego człowieka obie te biegunowe siły znajdują się w harmonijnej, wzajemnej równowadze, jednak jej utrata prowa- dzi do powstania chorób na płaszczyźnie fizycznej, jak i duchowej. Yin, yang i pięć faz przemiany Zatem podczas gdy yin i yang w TMC symbolizują wzajemne od- działywanie biegunowych sił – jasność i ciemność, gorąco i zim- no itd. – za sprawą tak zwanych pięciu faz przemiany koncepcja ta ulega dalszemu zróżnicowaniu i podziałowi: symbolizują one stopniowy progres wszystkich procesów w naturze, a także w na- szym organizmie; sukcesywną przemianę yin w yang i odwrotnie. Wszystko jest podporządkowane precyzyjnie zestopniowanemu wzajemnemu oddziaływaniu: nasze emocje, narządy, różny wiek lub zmiana pór roku. 五行 Wu xing – pięć faz przemiany elementów Taoistyczna koncepcja pięciu faz przemiany, znana również jako „teoria pięciu elementów”, opisuje zatem prawidłowości, wedle których przebiegają cykliczne procesy w naturze. Liczba pięć (wu) symbolizuje przy tym „właściwą miarę” oraz „środek”. Xing oznacza m.in. „podróż”, w szerszym kontekście również „ruch”. Koncepcja ta służy do wyjaśnienia dynamicznych zmian w przy- rodzie: stawanie się, dojrzałość i przemijanie, którym podlega również nasz własny byt. Konkretne procesy zostały przy tym wyprowadzone bezpo- średnio ze środowiska poprzez studia i obserwację. Powołują się one na powszechnie obowiązujące prawa natury. 22 Pięć elementów i ich charakterystyka Zgodnie z tą uniwersalną teorią wszystko można podzielić na pięć podstawowych elementów lub komponentów, a mianowi- cie: drewno, ogień, ziemia, metal i woda. Oto krótki zarys ich cech, umożliwiający zrozumienie tych pojęć: ӹ Drewno oznacza naturę ożywioną i każdy rodzaj wegetacji. Reprezentuje wzrost, dlatego stanowi symbol dzieciństwa i wiosny, gdy wszystko wschodzi i rozkwita i powstaje nowe życie. W postaci korzeni i ciężkiego pnia należy je przypo- rządkować yang, natomiast cienkie, giętkie gałęzie i liście są yin. Element ten z determinacją dąży do swoich celów. Jeśli jest mu to utrudniane i dochodzi do dysharmonii, pojawiają się wściekłość i agresja. ӹ Ogień jest jasny, gorący i łatwopalny. W związku z powyż- szym elementowi temu należy przyporządkować zachwyt, radość z życia i wzbudzanie entuzjazmu. W fazie ognia prze- jawia się jeszcze młodzieńczy zapał, obudzenie seksualności połączone z wigorem i żądzą przygód. Jednocześnie ogień słabnie i może zgasnąć, gdy nie będzie podtrzymywany, za- tem element ten świadczy również o zależności oraz wymaga kontroli i zasilania. Yang jest jasnością i gorącem, yin – tlą- cym się ogniem i ciepłem. ӹ Ziemia oznacza trwałość, klarowność, wytrzymałość i stabil- ność. Dostarcza nam pożywienie w aspekcie fizycznym, jak i  umysłowym. Człowiek osiedla się, szuka bezpieczeństwa i koncentruje na założeniu rodziny. Faza ziemi uchodzi za półmetek (życia). Również władza i własność materialna są przyporządkowane elementowi ziemi. Jednak ten, kto groma- dzi ich zbyt wiele, cierpi z powodu nierównowagi. Yin jest • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… holistyCzny obraz śWiata W tMC • 23 np. wilgotna gleba, yang to sucha ziemia oraz wielkie i prze- możne masy skalne i lądowe. ӹ Metal taki jak złoto budzi pożądliwość i symbolizuje żądze oraz próżność. Z uwagi na swoją twardość oznacza również siłę przebicia, zdecydowanie i skupienie na kwestiach istot- nych. Jednocześnie może również ucieleśniać skostnienie i przesadną wierność zasadom. Metal charakteryzuje fazę je- sieni i rozkładu, czas zbierania plonów, ale też podchodzenia do spraw z dojrzałością i opanowaniem. ӹ Woda – wszystko, co płynie i gromadzi się, jest przyporządko- wane wodzie. Oznacza ona koncentrację, ale też elastyczność, przemianę i niezależność. Z powodu swojej klarowności sym- bolizuje racjonalność. W nadmiarze gromadzi monstrualne siły świadczące o jej sile przebicia. Jest to życiowa faza prze- mijania i magazynowania, w której człowiek wspomina, roz- myśla i odrywa się od wszystkiego. Cykl zaczyna się od nowa. Wzajemne oddziaływania faz przemiany Tych pięć elementów reprezentuje fazy przechodzenia i prze- pływu cyklu. Stosunek między nimi charakteryzuje dynamiczna interakcja, wzajemne oddziaływanie i sterowanie w ten sposób stadiami wzrostu oraz przemiany wewnętrznej i zewnętrznej. Zatem wszystkie pięć elementów jest od siebie zależnych: każda faza przemiany rodzi się z innej fazy. Rozpoczyna się, rozszerza, dąży do swojego apogeum i przemijając, wywołuje nową fazę przemiany. Przy tym jednak żaden cykl nie jest taki sam jak cykl poprzedzający, nic nie pozostaje niezmienne ani nie zatrzymuje się. Wszelkie życie, natura i cały kosmos podlegają ciągłej, nie- odwracalnej zmianie – tak jak sami doświadczamy tego każde- 24 go dnia na nowo. Wszystko, na mniejszą jak i na większą skalę, ustawicznie płynie. Jednak te pięć faz przemiany może się nie tylko wzajemnie inicjować, ale też przezwyciężać, ograniczać i kontrolować. Aby żaden element nie stał się zbyt silny ani zbyt słaby oraz aby zapo- biec powstawaniu dysharmonii, ich równowaga jest balansowa- na przez cztery cykle: cykl odżywiania, cykl wyczerpywania, cykl kontrolowania i cykl ranienia. Wywieranie wpływu na siebie na- wzajem tworzy harmonijną, a zarazem subtelną równowagę sił. Te cztery cykle pokazują, w jaki sposób pięć elementów jest ze sobą powiązanych i wywiera wpływ na siebie nawzajem: 1. Cykl tworzenia lub odżywiania (cykl sheng) W układzie zgodnie z ruchem wskazówek zegara jedna faza prze- miany tworzy, odżywia i wspomaga następną, jak w relacji matki z dzieckiem. Wówczas cykl rozpoczyna się od elementu drewna. ӹ Drewno odżywia ogień. ӹ Wytworzony z ognia popiół wzbo- gaca ziemię w substancje odżywcze. Drewno Woda ӹ Ziemia wydaje rudy, czyli metal. ӹ Pierwiastki śladowe, a  więc metal, wzbogacają wodę. ӹ Woda odżywia drzewa, czyli drewno. Metal Ogień Ziemia Dysharmonia pojawia się w momencie osłabienia jednego elementu, ponieważ nie może on wówczas w wystarczającym stopniu odżywiać następnego. W konsekwencji utrzymuje się energetyczna nierównowaga, która ostatecznie rozciąga się na wszystkie obszary. Aby temu zapobiec, fazy przemiany podlegają różnym mechanizmom kontrolnym. • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… holistyCzny obraz śWiata W tMC • 25 2. Cykl osłabiania lub wyczerpywania (cykl cheng) Natomiast w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara każdy element ulega wzmocnieniu, osłabiając element poprze- dzający. Cykl wyczerpywania można zatem opisać jako dziecko, które odbiera matce energię i przez to ją osłabia. ӹ Ogień spala drewno. ӹ Drewno wchłania wodę. ӹ Woda koroduje metal. ӹ Metal pobiera minerały z ziemi. ӹ Ziemia gasi ogień. Drewno Woda Metal Ogień Ziemia 3. Cykl kontrolowania (cykl ke) W celu wyrównania niedoboru lub nadmiaru ma miejsce kon- trola, w  ramach której każdy element oddziałuje na swojego „wnuka”, czyli na element drugi z  kolei. Cykl kontrolowania, „relacja babci z wnukiem”, opisuje naturalną kontrolę wzrostu oraz rozszerzania za sprawą „babci”. ӹ Drzewa (drewno) pobierają z ziemi substancje odżywcze. ӹ Wały (ziemia) powstrzymują wodę, Woda Drewno ziemia ją wchłania. ӹ Woda gasi ogień. ӹ Ogień topi metale. ӹ Metal rozłupuje lub przepiłowuje drewno. Metal Ogień Ziemia 4. Cykl szkodzenia lub ranienia (cykl wu) Cykl ranienia opisuje bunt „wnuka” przeciwko „babci” i jej osła- bienie – dany element, jeśli stanie się za mocny, może szkodzić elementowi znajdującemu się dwa miejsca przed nim. ӹ Drewno tępi metal. 26 ӹ Metal pochłania ogień. ӹ Ogień zamienia wodę w parę. ӹ Woda rozmiękcza ziemię. ӹ Ziemia dusi drewno. Woda Drewno Metal Ogień Pięć chińskich pór roku Ziemia Jednak jak wygląda taki cykl w praktyce? Na przykładzie pór roku można zobrazować koncepcję faz przemiany: w Tradycyjnej Me- dycynie Chińskiej analogicznie do pięciu faz przemiany zakłada się występowanie pięciu pór roku. Tak jak one przechodzą jedna w drugą, również pięć elementów opisuje różne, następujące po sobie stadia cyklu życia: ӹ Wiosnę przypisuje się fazie przemiany drewna. Yang budzi się i znajduje nową siłę – natura zaczyna wzrastać i zielenić się, rośliny wypuszczają pąki. Dni stają się dłuższe, a liczba godzin słonecznych zwiększa się. ӹ Lato to wzmocnione yang dążące do swojego apogeum. Ro- dzi się z wiosny i jest przyporządkowane ogniowi. Wszystko rozkwita. Ciemność nastaje późno, a temperatura rośnie. ӹ Późne lato jest fazą, w  której yang powoli przeobraża się w yin. Odpowiada ono elementowi ziemi. Czas najintensyw- niejszego kwitnienia w naturze już minął, tworzy się owoc, zanim wszystko stopniowo zacznie się wycofywać. Zbliżają się zbiory i dni znów stają się krótsze. ӹ Jesienią zaczyna wzmacniać się yin. Ta pora roku jest przy- porządkowana fazie przemiany metalu. Rośliny dojrzewają, liście nabierają barw i opadają na ziemię. Siła życiowa coraz bardziej się wycofuje, a natura przygotowuje się do długiego zimowego snu. Wcześnie zapada zmrok. • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… holistyCzny obraz śWiata W tMC • 27 ӹ Zima to czas najwyższego yin. Jest przyporządkowana wodzie. Dzień charakteryzują długie okresy ciemności. Temperatury spadają do zera. Siły natury coraz bardziej słabną i w końcu wycofują się, aby ostatecznie skupić się w korzeniach i nasio- nach. Te czekają tylko na wiosnę, aby z mocą wypuścić pędy i wejść w nową fazę przemiany. Dalsze przyporządkowania do pięciu faz przemiany Podobnie jak z porami roku jest też z cyklem życia człowieka: jak po wiośnie następuje lato, potem jesień i w końcu zima, tak samo energia życiowa płynie w ludzkim ciele od jednej fazy przemiany do kolejnej. Yin i yang Wiek Element Drewno Młode Ogień Ziemia Metal Woda Dzieciń- stwo yang Stare yang Dorastanie Środek Dorosłość Młode yin Dojrzała dorosłość Starość Stare yin Pora dnia Wczesny ranek Południe Późne po- południe Wczesny wieczór Północ Pora roku Klimat Wiosna Wiatr Lato Późne lato Jesień Gorąco Wilgoć Susza Zima Zimno Każda z tych faz przemiany odżywia i wzmacnia następny ele- ment oraz kontroluje poprzedzające i następujące siły sprawcze. Pięć faz przemiany można odnaleźć we wszystkich zjawiskach w kosmosie: również strony świata, warunki klimatyczne, kolory, zapachy, wrażenia zmysłowe, emocje itd. można przyporządko- wać do tych pięciu elementów. Podobnie jest z ludzkimi narzą- 28 dami – każdemu z nich przypisuje się szczególny związek z jedną z pięciu faz przemiany i pięciu pór roku. 脏腑 Zang fu – obiegi czynnościowe wraz z narządami wewnętrznymi Narządy w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej nie pokrywają się z zachodnim wyobrażeniem tego pojęcia. Ich definicja nie ogra- nicza się do czysto anatomicznego znaczenia. Należy je raczej rozumieć jako „obiegi narządów” – obiegi czynnościowe, które obejmują zarówno cielesny, jak i  duchowo-umysłowy obszar i zawsze pozostają w związku z innymi obiegami czynnościo- wymi lub narządami. W  TMC narządy wytwarzają również uczucia i emocje, przez które z kolei wchodzą w interakcję z in- nymi obiegami czynnościowymi – w najszerszym znaczeniu jest to porównywalne z pojęciem „serca”, za pomocą którego także w zachodniej tradycji językowej oprócz aspektów czysto anato- micznych opisuje się także określone właściwości. W narządzie skupia się zmagazynowana energia, a przypo- rządkowany mu meridian pobiera ją i łączy z energią innych narządów i kanałów. W języku chińskim te obiegi czynnościowe są nazywane „zang fu”. Rozróżnia się sześć narządów yin i sześć narządów yang: ӹ Narządy zang: narządy yin nazywają się zang (chiń. „stały”, „trwały”). Określa się je jako organy magazynujące, ponie- waż pobierają, magazynują, produkują i przekształcają różne formy qi oraz substancje podstawowe (xue, shen, jing, jin ye). Śledzionę i trzustkę traktuje się jako jedną jednostkę czyn- nościową, podobnie jak narządy yang żołądek i dwunastnicę. • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… holistyCzny obraz śWiata W tMC • 29 ӹ Narządy fu: narządy yang określa się jako narządy fu (chiń. „pusty”). Głównym zadaniem tych pustych organów jest tra- wienie pożywienia, pobieranie substancji odżywczych oraz transport i wydalanie zbędnych produktów. Każdemu narządowi zang przyporządkowany jest narząd fu tego samego elementu – ich czynnościowe, duchowe i umysłowe funkcje są ze sobą ściśle związane i tworzą jednostkę energe- tyczną. Ponadto każda z tych par jest połączona z jedną z pięciu faz przemiany – tylko ogniowi odpowiadają dwa obiegi czynno- ściowe: serce i jelito cienkie oraz osierdzie/worek osierdziowy i potrójny ogrzewacz. Pięć elementów Drewno Ogień Ziemia Metal Woda Narządy zang (yin) Wątroba Serce Osierdzie/worek osierdziowy Śledziona/trzustka Płuca Nerki Narządy fu (yang) Pęcherzyk żółciowy Jelito cienkie Potrójny ogrzewacz Żołądek/dwunastnica Jelito grube Pęcherz Obiegi narządów przyporządkowane pięciu fazom przemiany tworzą w organizmie własny mikrokosmos, odzwierciedlający w małej skali makrokosmos powstawania, stawania się i prze- mijania. Podział pracy i  współdziałanie narządów utrzymuje organizm przy życiu. Aktywnościami steruje życiowa energia qi, która przepływa od jednej fazy przemiany do następnej i wszyst- ko przenika. 30 氣 Qi – przenikająca wszystko życiowa energia Chińskie słowo „qi” w dosłownym tłumaczeniu oznacza „parę unoszącą się z gotowanego ryżu”, a w przenośni „powietrze”, ale też „wewnętrzną siłę”, „energię”, „witalność” i „energię życiową”. Samo to sugeruje już, że energia życiowa qi to niewidoczna, trudno uchwytna i niematerialna siła, która przepływa przez cały organizm i daje mu życie. Zgodnie z Tradycyjną Medycyną Chińską qi jest początkiem wszelkiego życia – nie tylko człowieka i wszystkich istot żywych, ale też natury i wszechogarniającego uniwersum. Wzrost i roz- wój roślin, przepływ rzek i  wszelkiego rodzaju rozmnażanie świadczą o istnieniu qi, która niejako przenika wszystkie ko- smiczne obszary. Jest źródłem ruchu, życia. W jaki sposób energia życiowa dociera do całego organizmu, duszy i umysłu? W ludzkim ciele energia życiowa qi płynie przez wielokrotnie ze sobą połączone kanały lub szlaki, tak zwane me- ridiany, we wszystkich czterech kierunkach: do góry, w dół, na zewnątrz oraz do wewnątrz. Gromadzi się we wszystkich narzą- dach, a następnie płynie ze środka ciała do obszarów zewnętrz- nych i z powrotem. U osób energicznych i zdrowych qi przepływa przez cały or- ganizm harmonijnie, równomiernie i swobodnie, dostarczając mu energię życiową na płaszczyźnie fizycznej i umysłowej: ruch, trawienie, ale też myślenie, odczuwanie i postrzeganie zmysłowe są wyrazem qi. • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… holistyCzny obraz śWiata W tMC • 31 Zaburzenia qi i ich konsekwencje Jeśli wskutek jakichkolwiek dysharmonii i objawów niedobo- ru qi zostaje zablokowana i nie może płynąć swobodnie, ulega stagnacji lub nawet uchodzi, pojawiają się bóle i dolegliwości. Dochodzi do fizycznych oraz duchowych schorzeń. Zgodnie z teorią Tradycyjnej Medycyny Chińskiej choroba zawsze ozna- cza występowanie nierównowagi, przykładowo gdy yin czy też yang występuje w nadmiarze, tworząc przez to dysharmonie. Gdy w końcu przepływ qi całkowicie zamiera, oznacza to śmierć. W związku z tym diagnostyka w TMC ma na celu odpowiednio wczesne rozpoznawanie zaburzeń przepływu qi i  stanów nie- równowagi, aby za pomocą odpowiednich terapii usuwać bloka- dy i eliminować słabe punkty. Qi pierwotna, oddechowa i pożywienia W ludzkim organizmie występują dwa rodzaje qi: qi odziedziczo- na – nasza pierwotna qi, magazynowana w meridianie przyporząd- kowanym nerkom i nieodnawialna – oraz qi nabyta. Przekazana nam qi zużywa się w ciągu naszego życia, qi nabytą można do- starczać codziennie wciąż na nowo poprzez wdychane powietrze i pożywienie. Qi oddechowa gromadzi się w płucach. Żołądek i śledziona przekształcają pożywienie i płyny w qi pożywienia. Zatem nasza energia życiowa żywi się wszystkim, co pobie- ramy ze środowiska. Dzięki temu sami możemy w jakiś sposób przyczynić się do utrzymania zdrowia i wzmocnienia dobrego samopoczucia. Poprzez zdrowy tryb życia i zrównoważony stan emocjonalny chronimy naszą pierwotną qi, wydłużając tym sa- mym życie i podnosząc jego jakość. Tym ważniejsze jest więc na 32 przykład dostarczanie organizmowi świeżego, czystego powie- trza oraz zwracanie uwagi na zdrową, bogatą w składniki od- żywcze i zbilansowaną żywność. Należy również unikać stresu, niepokoju i skrajności, aby nie osłabiać niepotrzebnie naszej qi. Główne funkcje qi ӹ Qi jest siłą zapewniającą krążenie krwi oraz ruch, wzrost i transport w obiegach narządów, a więc wszystkie procesy życiowe. ӹ Qi ogrzewa organizm i reguluje jego temperaturę. ӹ Utrzymuje krew i płyny ustrojowe w narządach i kanałach. ӹ Qi chroni organizm oraz odpiera czynniki chorobotwórcze i szkodliwe wpływy środowiska. ӹ Zapewnia przetwarzanie tlenu i pożywienia w celu pozyski- wania energii oraz wydalanie zbędnych produktów. Pięć podstawowych substancji życiowych Oprócz qi Tradycyjna Medycyna Chińska zna jeszcze cztery substancje w organizmie. Zgodnie z jej założeniami do pięciu podstawowych substancji należą: ӹ qi – energia życiowa ӹ jing – esencja życia ӹ shen – duch ӹ xue – krew ӹ jin ye – płyny ustrojowe • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… holistyCzny obraz śWiata W tMC • 33 Jing – esencja wszelkiego życia Jing określa materialną podstawę życia; poprzez akt rozmnażania przeobraża się ona w samodzielne życie, możemy również mó- wić o naszym „nasieniu życia”. Jing tworzy podstawę wszystkich tkanek, także wydzielin z narządów płciowych, zawierając przy tym również informacje zapisane w plemnikach i komórkach ja- jowych. Esencja zmagazynowana w narządach zang rozporządza czasem życia, jaki nam pozostał. Shen – sterujący umysł Wraz z qi i jing, shen należy do „trzech skarbów” i jest z nimi nierozerwalnie związany. Kontroluje on nasze myślenie, świado- mość i podświadomość oraz odczuwanie. Tym samym steruje wszystkimi procesami w ciele, umyśle i duszy. Jego stan pozwala wnioskować o całym organizmie. Gdy jing i qi także są zdrowe, przejawia się to klarowną świadomością i zdolnością myślenia, zrozumiałym językiem, błyszczącymi oczyma, zdrowym kolo- rem skóry i wyprostowaną postawą. Xue – krew, ale nie tylko Xue, tylko częściowo odpowiadająca naszemu rozumieniu krwi, przepływa przez kanały w postaci czerwonego płynu ustrojowe- go. Zawiera również aspekt energetyczny, zaopatruje narządy w substancje odżywcze i nawilża organizm. Za ruch krwi w or- ganizmie okazuje się odpowiadać qi. 34 Jin ye – płyny ustrojowe Jin ye to zbiorczy termin określający wszystkie klarowne, mętne, gęste i rzadkie płyny ustrojowe, wydzieliny i substancje w mię- śniach, skórze i narządach zmysłów oraz w narządach, kościach, stawach i mózgu. Tym nadrzędnym pojęciem objęte są zarówno łzy, pot i ślina, jak i maź stawowa, mocz itd. Płyny ustrojowe należą do yin i kontroluje je obieg czynnościowy płuc. 經絡 Meridiany – niewidzialne kanały energii Jak już wspomniano, qi krąży po całym ciele w sieci energetycz- nych dróg, tak zwanych meridianów. Podobnie jak naczynia limfatyczne, drogi nerwowe czy tętnice i żyły, te systemy kana- łów przecinają cały organizm. Zgodnie z Tradycyjną Medycy- ną Chińską tymi niewidocznymi drogami qi przepływa przez wszystkie obszary ciała i zaopatruje każdy narząd, każdy mięsień i każdą pojedynczą komórkę w energię i krew. W podręczniku Żółtego Cesarza meridiany są porównywane z wielkimi rzekami, które przepływają przez kraj, nawadniają go i tym samym użyźniają. Różne systemy meridianów Układ kanałów składa się ze złożonej sieci najróżniejszych sys- temów meridianów, które przebiegają zarówno na powierzchni, jak i w głębi. Do najważniejszych zalicza się dwanaście kanałów głównych (jing mai) oraz osiem naczyń nadzwyczajnych lub me- ridianów cudownych (qi jing ba mai), które częściowo się prze- • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… holistyCzny obraz śWiata W tMC • 35 cinają. Mogą one magazynować nadmiar qi i w razie potrzeby ponownie ją dostarczać. Systemy meridianów Jing mai – 12 meridianów głównych ӹ ӹ Qi jing ba mai  – 8 naczyń nadzwyczajnych (meridiany cudowne) Jing jin – 12 kanałów mięśniowych (kanały ścięgien) Luo mai – 15 kanałów łączących meridiany wzdłużne Jing bie – 12 meridianów specjalnych Jing shui – drogi wodne ӹ ӹ ӹ ӹ Do tego dochodzą kanały mięśni (kanały ścięgien), kanały łączące, meridiany specjalne i drogi wodne. Na potrzeby klasycznej akupunktury i akupresury znaczenie ma prawie wyłącznie dwanaście meridianów głównych, główne linie siły i dwa naczynia nadzwyczajne: naczynie poczęcia (ren mai) i naczynie zarządzające (du mai), które razem tworzą serce systemu meridianów. Dwanaście meridianów narządów Dwanaście kanałów głównych tworzy pary, których elementy są ze sobą powiązane i podzielone na yin i yang. Gdy podnosimy ręce, meridiany yin przebiegają na przedzie od ziemi do nieba, do góry – a więc na klatce piersiowej, brzuchu i po wewnętrznej stro- nie kończyn. Meridiany yang przecinają plecy i zewnętrzną stro- nę kończyn; ich ruch jest skierowany w dół, od nieba do ziemi. 36 Meridian pęcherzyka żółciowego Meridian jelita cienkiego Meridian pęcherza Meridian potrójnego ogrzewacza Naczynie zarządzające Meridian jelita grubego Meridian żołądka Meridian śledziony-trzustki Meridian serca Meridian nerek Meridian krążenia i seksualności Meridian wątroby Meridian płuc Naczynie poczęcia 12 meridianów głównych wraz z naczyniem zarządzającym i naczyniem poczęcia • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… holistyCzny obraz śWiata W tMC • 37 Meridiany główne przebiegają w lustrzanym odbiciu w liniach wzdłużnych, bezpośrednio pod powierzchnią ciała. Są energe- tycznie połączone z wnętrzem poprzez 15 kanałów łączących. Dwa naczynia nadzwyczajne przebiegają centralnie przez śro- dek ciała. Naczynie zarządzające przebiega z tyłu ciała, poczyna- jąc od kości guzicznej aż po kark, aby następnie ciągnąć się przez linię środkową czaszki aż do górnej wargi. Naczynie poczęcia przebiega na powierzchni przedniej części ciała przez obszar kości łonowej, klatkę piersiową i gardziel aż po dolną wargę i oboje oczu. Każdy z tych kanałów jest przyporządkowany do określonego układu narządów. Dlatego stymulując konkretne punkty (punk- ty akupunkturowe) na powierzchni skóry ciała, można oddzia- ływać bezpośrednio na narząd, ale też na przyporządkowane mu aspekty duchowe – jest to ważne podejście terapeutyczne w przypadku dolegliwości, blokad i chorób wszelkiego rodzaju. Choroba w kontekście medycyny dalekowschodniej W  przypadku chorób Tradycyjna Medycyna Chińska mówi o dysharmoniach, o zaburzeniach naturalnej równowagi w or- ganizmie i w stosunku do środowiska, które destabilizują procesy zachodzące w ciele. A zatem także w naszej gestii leży to, aby w ogóle nie dopuścić do powstania tych dysharmonii, a co za tym idzie chorób. W związku z tym TMC przykłada szczególną wagę do profilaktyki. Wprawdzie pojawiające się symptomy choroby wskazują na osłabienie określonych obiegów czynnościowych, jednak ten 38 stan słabości nie jest właściwą przyczyną choroby, ale tylko oznaką zaburzonej równowagi. Powodu należy szukać w innym miejscu: w niezdrowym stylu życia, złych nawykach żywienio- wych, nieregularnym rytmie dnia itd. lub w obszarze emocjo- nalnym. Dlatego aby lekarz mógł stwierdzić, co jest przyczyną choroby, oprócz rozpoznania objawów duże znaczenie ma wy- wiad z pacjentem. Taka nierównowaga powstaje, gdy albo yin, albo yang wystę- puje w nadmiarze lub gdy pojawia się niedobór. W konsekwencji przepływ qi zostaje zablokowany lub przerwany. Skutkiem są do- legliwości fizyczne lub duchowe. W związku z tym celem lecze- nia w TMC jest przede wszystkim przywrócenie harmonii yin i yang. W ten sposób każdy symptom choroby można przeana- lizować w świetle koncepcji yin-yang: oznaki gorąca (gorączka) lub pobudzenie wskazują na dominację yang, dreszcze i senność na nadmiar yin. Także dolegliwości o ostrym przebiegu, poja- wiające się nagle, przemawiają za przewagą yang, podczas gdy choroby przewlekłe przypisuje się dominacji yin. Dopiero gdy przywrócona zostanie równowaga yin i yang, można naprawdę pokonać i przezwyciężyć chorobę. Qi, wital- na i umysłowo-duchowa energia życiowa, może wówczas znów płynąć swobodnie. Czynniki wywołujące choroby Tradycyjna Medycyna Chińska wychodzi z założenia, że zazwy- czaj zbiega się wiele czynników, gdy yang i yin tracą równowagę i powstaje choroba. Rozróżnia ona przyczyny wewnętrzne, czyli emocje, przyczyny zewnętrzne, przez które rozumie się czynniki klimatyczne, oraz inne przyczyny chorób. • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… holistyCzny obraz śWiata W tMC • 39 1. Zewnętrzne przyczyny chorób Pogoda wywołuje choroby dopiero wtedy, gdy zaburzona jest równowaga między organizmem a otoczeniem: albo dlatego, że pogoda jest zbyt ekstremalna, albo dlatego, że osłabiony orga- nizm nie jest w stanie przeciwstawić się wpływom klimatu. Do warunków klimatycznych, „czynników zewnętrznych”, zaliczają się: wiatr, zimno, gorąco i ogień, wilgoć i suchość. Te oznaki choroby mogą też powstawać wewnątrz ciała. Określone czynniki mogą się przy tym łączyć, na przykład „wil- gotne gorąco” lub „gorąco z wiatrem”. Jednocześnie te wpływy klimatyczne są związane z określoną porą roku i fazą przemiany. ӹ Wiatr: symptomy są podobne do tych obserwowanych w na- turze  – pojawiające się nagle, ostre dolegliwości, szybko zmieniające swoją lokalizację. Jest tak przykładowo przy cho- robach skóry, gdy świąd przechodzi z jednego miejsca w na- stępne. Wiatr jest przyporządkowany porze roku – wiośnie oraz elementowi – drewnu. ӹ Gorąco i ogień: symptomami są wysoka temperatura (go- rączka), pocenie się, pragnienie, czerwony język i szybkie tęt- no. Do schorzeń związanych z gorącem zaliczają się również czerwone wysypki skórne i oparzenia słoneczne. Gorąco jest przyporządkowane porze roku – latu i elementowi – ogniowi. ӹ Wilgoć: objawami są lepkość, nieczystość i ciężkość. Wilgoć lubi wnikać do organizmu, a szczególnie do stawów, poprzez wil- gotne ubranie lub wilgotne otoczenie. Blokuje przepływ energii i wywołuje przewlekłe dolegliwości. Wilgoć jest przyporząd- kowana porze roku – późnemu latu oraz elementowi – ziemi. ӹ Suchość: jej oznakami są przykładowo bóle gardła, suchy i popękany język oraz sucha skóra. Suchość jest przyporząd- kowana porze roku – jesieni oraz elementowi – metalowi. 40 ӹ Zimno: oznakami są dreszcze, zimne kończyny, bladość i potrzeba ciepła. Zimno blokuje kanały w organizmie, a tym samym qi. Zimno jest przyporządkowane porze roku – zimie i elementowi – wodzie. 2. Wewnętrzne przyczyny chorób Stany emocjonalne oddziałują również na narządy, ponieważ w TMC ciało, umysł i dusza tworzą nierozerwalną całość: głęboki smutek lub długo utrzymujące się zmartwienia zawsze pociągają za sobą również podatność na choroby. Odwrotnie przykładowo u osoby, która szybko wpada we wściekłość, terapeuta stwier- dzi energetyczne zaburzenie obiegu czynnościowego wątroby. Jednak emocje wywołują choroby dopiero wtedy, gdy występują w nadmiarze lub utrzymują się przez długi czas. Za wewnętrzne przyczyny chorób uznaje się następujące emocje: ӹ Radość i silne podniecenie obciążają serce. ӹ Smutek prowadzi do osłabienia płuc. ӹ Gniew wpływa niekorzystnie na wątrobę, śledzionę i żołądek. ӹ Zamartwianie się i  rozmyślanie przeciążają śledzionę oraz płuca. ӹ Lęk szkodzi nerkom. ӹ Szok przeciąża nerki i serce. 3. Pozostałe przyczyny chorób Do tej kategorii należą wszystkie przyczyny niezaliczające się do wewnętrznych ani zewnętrznych: ӹ Słaba budowa ciała: zgodnie z chińską perspektywą budowa ciała zależy przede wszystkim od stanu zdrowia rodziców. Ale • ZEGAR DOBOWEJ AKTYWNOŚCI NARZĄDÓW… holistyCzny obraz śWiata W tMC • 41 można ją wzmacniać poprzez styl życia lub, w przypadku ne- gatywnym, jeszcze bardziej osłabiać. ӹ Przeciążenie: w przypadku nadmiernej aktywności umysło- wej i fizycznej, bez wystarczających przerw na odpoczynek, qi człowieka wyczerpuje się. ӹ Nadmierny wysiłek seksualny: aktywność seksualna osłabia nerki. Bez stosownych przerw na odpoczynek jing (esencja) nerek nie może się wystarczająco zregenerować. ӹ Błędy żywieniowe: w przypadku niedożywienia wyczerpują się qi i krew; ponadto obciążone zostaje trawienie. Jedzenie w nadmiernych ilościach prowadzi do gromadzenia się w or- ganizmie wilgoci i śluzu, i również wpływa niekorzystnie na funkcję trawienną. ӹ Zatrucia i pasożyty: do pasożytów zaliczają się w szczególno- ści wszelkiego rodzaju robaki, takie jak nicienie czy tasiemce. Atakują one przede wszystkim przewód pokarmowy i pęche- rzyk żółciowy oraz prowadzą do stanów pustki i osłabienia. ӹ Zranienia i wypadki: upadki i stłuczenia powodują stagnację qi i krwi. ӹ Błędy w leczeniu: postawienie nieprawidłowej, niefachowej diagnozy może pogorszyć istniejące choroby lub wywołać stany osłabienia. Jednak Tradycyjna Medycyna Chińska nie tylko leczy choro- by i szuka ich przyczyn, ale w ramach tego holistycznego podej- ścia usiłuje z wyprzedzeniem uniemożliwić ich powstanie. Aby w ogóle nie doszło do dysharmonii, poszukujący porady ma do dyspozycji pakiet środków, jakie daje mu TMC. Do nich zalicza się również koncepcja chińskiego zegara narządów.

Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Pobierz darmowy fragment (epub)

Gdzie kupić całą publikację:

Zegar dobowej aktywności narządów według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: