Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00194 003280 18799734 na godz. na dobę w sumie
Zielone miejsca pracy. Uwarunkowania - identyfikacja - oddziaływanie na lokalny rynek pracy - ebook/pdf
Zielone miejsca pracy. Uwarunkowania - identyfikacja - oddziaływanie na lokalny rynek pracy - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 272
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8142-837-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zasoby ludzkie (hr)
Porównaj ceny (książka, ebook (-17%), audiobook).

Monografia wpisuje się w nurt rozważań na temat aktualnych procesów i zjawisk związanych z wdrażaniem w praktykę gospodarczą idei zrównoważonego rozwoju. Jej celem jest ukazanie, iż przechodzenie z brązowej gospodarki na zieloną przyczynia się do jakościowej zmiany charakteru miejsc pracy. Powstają tzw. zielone miejsca pracy, które w myśl wieloaspektowych analiz odzwierciedlają założenia zielonej gospodarki.

Transformacja obecnego sposobu gospodarowania na bardziej zrównoważony, czyli na zieloną gospodarkę i powstawanie zielonych miejsc pracy, daje szansę rozwoju lokalnego rynku pracy. Korzyści te zostały opisane w prezentowanej publikacji zarówno z perspektywy zmian ilościowych, jak i jakościowych zachodzących na lokalnym rynku pracy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Łukasz Jarosław Kozar – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Katedra Pracy i Polityki Społecznej, 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 37 RECENZENT Zenon Wiśniewski REDAKTOR INICJUJĄCY Beata Koźniewska REDAKTOR Agnieszka Jaśkiewicz SKŁAD I ŁAMANIE Dorota Jary KOREKTA TECHNICZNA Anna Sońta PROJEKT OKŁADKI Agencja Reklamowa efectoro.pl Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/skvoor Wydrukowano z gotowych materiałów dostarczonych do Wydawnictwa UŁ © Copyright by Łukasz Jarosław Kozar, Łódź 2019 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2019 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.09436.19.0.M Ark. druk. 16,875 ISBN 978-83-8142-836-1 e-ISBN 978-83-8142-837-8 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Wszystkim, którzy wspierali mnie w dążeniu do realizacji niniejszego dzieła, nie pozwalając poddać się w chwilach zwątpienia. SPIS TREŚCI WSTĘP Rozdział 1. Geneza i rozwój idei zrównoważonego rozwoju 1.1. Narodziny idei zrównoważonego rozwoju 1.2. Kształtowanie współczesnego znaczenia idei zrównoważonego rozwoju na międzynarodowej arenie 1.3. Zrównoważony rozwój jako ład zintegrowany 1.4. Zrównoważony rozwój w Unii Europejskiej 1.5. Uwarunkowania prawno-instytucjonalne zrównoważonego rozwoju w Polsce Rozdział 2. Koncepcja zielonej gospodarki 2.1. Pojęcie zielonej gospodarki i zielonego wzrostu gospodarczego 2.2. Zasady, obszary i cele zielonej gospodarki 2.3. Zielona gospodarka a brązowa gospodarka – zmiana paradygmatu w rozwoju gospodarczym 2.4. Zielona gospodarka w Unii Europejskiej 2.5. Uwarunkowania rozwoju zielonej gospodarki w Polsce Rozdział 3. Zielone miejsca pracy jako kluczowy element budowy zielonej gospodarki 3.1. Koncepcja zielonego miejsca pracy 3.2. Cechy wyróżniające zielone miejsca pracy na rynku pracy 3.3. Zielone kompetencje i ich kształtowanie wśród pracowników 3.4. Zielone miejsce pracy w przedsiębiorstwie – identyfikacja i ocena 3.5. Tworzenie zielonych miejsc pracy w gospodarce Rozdział 4. Lokalny rynek pracy jako obszar realizacji koncepcji zrównoważonego rozwoju 4.1. Koncepcja lokalnego rynku pracy 4.2. Lokalny rynek pracy wobec idei zrównoważonego rozwoju 4.3. Polityka rynku pracy i zatrudnienia w procesie „zazielenienia” 4.4. Determinanty tworzenia zielonych miejsc pracy na lokalnym rynku 4.5. Rola interesariuszy lokalnych w kształtowaniu zielonego rynku pracy gospodarki pracy 11 21 21 24 27 29 33 39 39 42 47 49 50 57 57 65 71 74 79 83 83 85 86 87 92 Rozdział 5. Szacowanie zatrudnienia w zielonej gospodarce 5.1. Bariery w szacowaniu zielonego zatrudnienia 5.2. Sektorowe ujęcie zielonej gospodarki 5.3. Zielony zawód a zielone miejsce pracy 5.4. Podejście procesowe i produktowe do zielonych miejsc pracy Rozdział 6. Analiza zielonej gospodarki w Polsce 6.1. Przestrzenne zróżnicowanie sytuacji dotyczącej zrównoważonego rozwoju i jego ładów składowych w Polsce 6.2. Ocena sytuacji na rynku pracy – ujęcie regionalne i lokalne 6.3. Potencjał zatrudnienia zielonej gospodarki w Polsce 6.4. Zawody deficytowe i nadwyżkowe w zielonej gospodarce Rozdział 7. Podmioty środowiska wsparcia zewnętrznego zielonej gospodarki i związanych z nią zielonych miejsc pracy 7.1. Miejsce zielonej gospodarki w rozwoju województwa łódzkiego 7.2. Uwarunkowania instytucjonalno-przestrzenne rozwoju zielonych miejsc pracy w powiecie tomaszowskim w województwie łódzkim 7.3. Formy wsparcia udzielane przez urzędy pracy przedsiębiorcom tworzącym zielone miejsca pracy 7.4. Ocena współdziałania placówek edukacyjnych z przedsiębiorcami w zakresie kształtowania zielonych kompetencji pracowniczych w powiecie tomaszowskim 7.5. Istota równowagi powiązań instytucjonalnych dla budowania zielonej gospodarki Rozdział 8. Przekształcenia ilościowe miejsc pracy pod wpływem idei zrównoważonego rozwoju w przedsiębiorstwach 8.1. Obszary tworzenia zielonych miejsc pracy w przedsiębiorstwach 8.2. Sposoby i kierunki tworzenia zielonych miejsc pracy w przedsiębiorstwach 8.3. Zarządzanie ryzykiem środowiskowym a zielone miejsca pracy 8.4. Pozyskiwanie przez przedsiębiorstwa pracowników do obsady 8.5. Zielone miejsca pracy jako szansa wzrostu aktywności zawodowej zielonych miejsc pracy pracowników Rozdział 9. Zmiany jakościowe na lokalnym rynku pracy pod wpływem wdrażania idei zrównoważonego rozwoju w przedsiębiorstwach 9.1. Rozwój kompetencji pracowniczych poprzez pracę na zielonych miejscach pracy 9.2. Ocena postaw i zachowań pracowników jako narzędzie ukierunkowanego rozwoju zielonych kompetencji 9.3. Motywowanie pracowników zatrudnionych na zielonych miejscach pracy 95 95 96 99 100 105 105 112 118 119 125 125 129 135 138 141 145 145 151 156 159 167 169 169 174 179 9.4. Rola szkoleń w rozwoju zielonych kompetencji w przedsiębiorstwach dążących do zrównoważonego rozwoju 9.5. Znaczenie budowy zaangażowania pracowniczego dla kreowania świadomości ekologicznej pracowników oraz jakości zielonych miejsc pracy ZAKOŃCZENIE Spis literatury Spisy Załączniki Aneksy 184 187 193 203 221 225 247 WSTĘP Dążenie do zrównoważonego rozwoju leży u podstaw kreowanej współcześnie polityki społeczno-gospodarczej Unii Europejskiej oraz wielu państw na świecie. Rozwój ten wywodzi się z idei zakładającej, iż rozwój gospodarczy musi być opar- ty o zasadę zachowania synergii między aspektami społecznymi (spośród których coraz częściej wyodrębnia się te o charakterze instytucjonalno-politycznym), go- spodarczymi oraz środowiskowymi. O istotnej roli idei zrównoważonego rozwoju w Unii Europejskiej świadczy to, iż została ona zapisana w Strategii Europa 2020. Już podtytuł tego dokumentu nawiązuje do zrównoważonego rozwoju (Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecz- nemu). Jest to więc rozwój ukierunkowany nie tylko na rozwiązywanie współcze- snych problemów gospodarczych (zwłaszcza na problematykę dostępności surow- ców), ale i społecznych (w szczególności na wykluczenie społeczne). Urzeczywistnieniem wskazanej idei jest koncepcja zielonej gospodarki, która przenosi teoretyczne rozważania związane ze zrównoważonym rozwo- jem na grunt praktyki gospodarczej. Tak specyficzny sposób gospodarowania jest jednocześnie odpowiedzią na nasilające się problemy środowiskowe, które wynikają z  dotychczasowego sposobu gospodarowania (brązowej gospodar- ki – opartej na węglu) i  przyczyniają się do stopniowego ograniczania szans rozwojowych przyszłych pokoleń. Zielona gospodarka stanowi więc istotny element rozwoju, charakteryzującego się zupełnie nową jakością gospodaro- wania, gdyż zakłada konieczność zwiększenia uwagi na bagatelizowany dotąd wpływ podejmowanych działalności gospodarczych na stan i jakość środowi- ska naturalnego1.W  swoich założeniach taki sposób gospodarowania zakłada zmianę dotychczasowego sposobu gospodarowania na bardziej równoważony, czyli w mniejszym stopniu emisyjny, odzyskujący surowce wtórne i ponownie 1 W niniejszej monografii, pomimo znanych autorowi różnic semantycznych pomiędzy pojęciami „środowisko naturalne” i „środowisko przyrodnicze”, zastosowano je synoni- micznie. Tym samym autor podziela występujące w literaturze przedmiotu spostrzeże- nie, iż obecnie nie sposób mówić o środowisku przyrodniczym w niezmienionej przez człowieka postaci (Rzeńca, 2014: 36–37; Janiszewska, Gabrych, 2017: 41–43). Stąd też dla celów podjętych analiz ilekroć padnie sformułowanie środowisko naturalne bądź też środowisko przyrodnicze, autor ma na myśli otaczającą ludzi przyrodę oraz konieczność podjęcia działań ukierunkowanych na zachowanie jej dotychczasowego stanu dla przy- szłych pokoleń (możliwie w najbardziej zbliżonym stanie do naturalnego). 12 Wstęp je przetwarzający w procesie produkcyjnym oraz uwzględniający wartości śro- dowiskowe jako istotne elementy dla rozwoju przyszłych pokoleń. Jednym z kluczowych elementów koncepcji zielonej gospodarki jest jakościo- wa zmiana charakteru miejsc pracy. W tym kontekście wskazuje się na tworzenie tzw. zielonych miejsc pracy2 (zwanych dalej skrótowo ZMP), które mają odzwier- ciedlać założenia zielonej gospodarki. W niniejszej monografii przyjęto, że to ta- kie miejsca pracy, które powstały w wyniku prośrodowiskowych przemian dzia- łalności, podejmowanych przez różnego rodzaju podmioty gospodarcze, których efektem jest bezpośrednie lub pośrednie zmniejszenie ich negatywnego wpływu na lokalne środowisko naturalne. Istotą takich miejsc pracy jest realizacja określo- nych zadań środowiskowych wynikających z założeń koncepcji zrównoważonego rozwoju. Transformacja obecnego sposobu gospodarowania na bardziej zrównowa- żony, czyli na zieloną gospodarkę i powstawanie zielonych miejsc pracy, niesie szanse rozwoju dla lokalnego rynku pracy. Z jednej strony korzyści tych należy upatrywać w powstawaniu jakościowo innych miejsc pracy niż dotychczas wraz z rozwijaniem się zielonej gospodarki. Z drugiej strony może następować wzrost ogólnej liczby miejsc pracy na lokalnym rynku pracy powiązany z oddziaływa- niem międzysektorowym. Tym samym wyzwaniem badawczym jest podjęcie ba- dań nad interakcjami między instytucjami publicznymi, a przedsiębiorstwami w za- kresie kreowania odpowiednich warunków dla powstawania zielonych miejsc pracy. Na tle tych interakcji ważne staje się wyodrębnienie kluczowych przesłanek hamujących oraz stymulujących rozwój zielonej gospodarki na poziomie lokal- nego rynku pracy. Przesłanki te będą warunkować – zdaniem autora – sposób przejścia przedsiębiorstw w kierunku zielonej gospodarki. Jednocześnie będą sta- nowić kluczowe determinanty przeobrażenia dotychczas istniejących miejsc pra- cy w kierunku zielonej gospodarki oraz wpływać na tworzenie nowych, zielonych miejsc pracy. Transformacja systemu gospodarczego w  Polsce, do jakiej doszło w  sposo- bie gospodarowania po 1989 r., budzi mieszane odczucia, zarówno wśród bada- czy przedmiotu, jak i ogółu społeczeństwa (Bylok, 2005; Woźniak, 2008: 233–248; Siuta-Tokarska, 2011: 44–66, Woźniak, 2014; Organiściak-Krzykowska, Walkowiak, Nyklewicz, 2014: 7). Negatywnym efektem przeobrażeń była wysoka stopa bezro- bocia na lokalnych rynkach pracy wynikająca ze zmiany nieefektywnego systemu gospodarowania, opartego na centralnym planowaniu i nieracjonalnym wykorzy- staniu zarówno zasobu pracy, jak i surowców (Baron-Wiaterek, 2008: 27–45). Obec- ny sposób gospodarowania wiąże się również z nieefektywnym wykorzystaniem wskazanych zasobów. Coraz częściej podkreśla się, że skoro środowisko naturalne 2 Autor pragnie podkreślić, iż w literaturze przedmiotu można spotkać się również z za- pisem „zielone” miejsca pracy. Niemniej jednak ze względu na zakorzenienie się używane- go wyrażenia w literaturze, w pracy będzie stosowany zapis zielone miejsca pracy. Wstęp 13 jest dobrem wspólnym, to obciążenia wynikające z dbania o jego odpowiednią ja- kość powinny być równomiernie rozłożone między wszystkich interesariuszy, a nie tylko być domeną instytucji publicznych. Tym samym przedsiębiorcy powinni być gotowi na zmiany w zakresie przewartościowanie odpowiedzialności za środowi- sko naturalne. Województwo łódzkie, jak wykazały przeprowadzone przez autora monografii wielowymiarowe analizy porównawcze oparte na wskaźnikach zrównoważonego rozwoju, charakteryzuje się na tle pozostałych województw przeciętną (o średnim stopniu) sytuacją w zakresie ładu społecznego i gospodarczego oraz złą sytuacją środowiskową oraz instytucjonalno-polityczną. O wskazanej ocenie zadecydowa- ły wartości poszczególnych miar syntetycznych ładów zrównoważonego rozwoju uzyskane w badaniu za pomocą metody wzorca rozwoju Z. Hellwiga oraz metody rang. W związku z realizacją Strategii Europa 2020 i sprzężoną z nią perspektywą finansową Unii Europejskiej na lata 2014–2020 przeprowadzona ocena sytuacji woj. łódzkiego wskazuje, iż jest to obszar wymagający podjęcia różnego rodzaju dzia- łań ukierunkowanych na poprawę dotychczasowej sytuacji (zwłaszcza w zakresie środowiskowym), a wymierzonych w rozwój zielonej gospodarki.W woj. łódzkim działania te ukierunkowuje Strategia Rozwoju Województwa Łódzkiego 2020. W dokumencie tym została podkreślona konieczność rozwoju zielonej gospodarki i tworzenia przez przedsiębiorstwa zielonych miejsc pracy jako istotnych elemen- tów w przeciwdziałaniu niekorzystnej sytuacji środowiskowej. Na obszarze woj. łódzkiego znajdują się 24 powiatowe rynki pracy. Autor ukierunkował badanie do powiatowego rynku pracy, który jest typowy dla woje- wództwa łódzkiego oraz jednocześnie charakteryzuje się: • występowaniem podmiotów gospodarczych przynależących do co najmniej 90 działów gospodarki zidentyfikowanych jako kluczowych dla rozwoju zielonej gospodarki (przesłanka sektorów zielonej gospodarki), • negatywnym, długoletnim skutkiem oddziaływania sposobów gospodarowa- nia w przedsiębiorstwach na środowisko naturalne w okresie PRL-u i w pierw- szych latach transformacji systemowej3 (przesłanka bagatelizowania przez przedsiębiorstwa roli otoczenia środowiskowego), • utrzymującą się ponadprzeciętną stopą bezrobocia na tle pozostałych powia- tów i całego województwa, wynikającą z upadku przemysłu w efekcie prze- mian społeczno-gospodarczych w Polsce, jakie zaszły w pierwszych latach transformacji systemowej (przesłanka negatywnego oddziaływania doświad- czeń związanych z transformacją). 3 Przez pierwsze lata transformacji systemowej należy rozumieć lata 90. XX w. W tym okresie w Polsce doszło do istotnych zmian społeczno-gospodarczych, których rezulta- tem była zmiana sposobu gospodarowania (przejście z gospodarki centralno-planowanej do gospodarki wolnorynkowej), co miało wpływ na strukturę rynku pracy (wzrost liczby osób bezrobotnych, spadek aktywności zawodowej). 14 Wstęp Ze względu na wielowymiarowość podejmowanej w  monografii tematyki przyjęto następujące trzy główne cele badań: 1. Ocena roli zielonych miejsc pracy w rozwoju lokalnego rynku pracy na przy- kładzie lokalnego rynku pracy w woj. łódzkim. 2. Identyfikacja korzyści oraz strat dla strony podażowej oraz popytowej rynku pracy wynikających ze zmiany w sposobie gospodarowania na zrównoważo- ny, tj. zmierzający w kierunku zielonej gospodarki. 3. Identyfikacja czynników sprzyjających i  ograniczających rozwój zielonych miejsc pracy na lokalnym rynku pracy. Wskazane cele przyczyniły się do wysnucia podstawowej hipotezy badawczej (H): H: Podmioty gospodarki narodowej poprzez tworzenie zielonych miejsc pra- cy przyczyniają się do rozwoju lokalnego rynku pracy. Dla weryfikacji tak postawionej hipotezy sformułowano dwie hipotezy obja- śniające: H1: Podmioty gospodarki narodowej poprzez tworzenie zielonych miejsc pracy przyczyniają się do pozytywnych zmian ilościowych po stronie popytowej i podażowej na lokalnym rynku pracy. H2: Podmioty gospodarki narodowej poprzez tworzenie zielonych miejsc pracy przyczyniają się do pozytywnych zmian jakościowych po stronie popytowej i podażowej na lokalnym rynku pracy. Do hipotez objaśniających zostały sporządzone hipotezy szczegółowe. Hipotezy szczegółowe do H1: H1.1: Więcej niż połowa zielonych miejsc pracy powstaje poprzez redefinio- wanie dotychczasowych miejsc pracy. H1.2: Tworzonym zielonym miejscom pracy towarzyszy efekt ciągniony w postaci rozwoju wielosektorowego na lokalnym rynku pracy. H1.3: Powstanie zielonych miejsc pracy przyczynia się do wzrostu aktywno- ści zawodowej na lokalnym rynku pracy. Hipotezy szczegółowe do H2: H2.1: Redefiniowanie dotychczasowych miejsc pracy i w efekcie powstawa- nie zielonych miejsc pracy przyczynia się do zmian kompetencji pracowniczych wymaganych na stanowisku pracy. H2.2: Tworzenie zielonych miejsc pracy przyczynia się do rozwoju zasobów ludzkich na lokalnym rynku pracy. Potwierdzenie bądź też obalenie prawdziwości hipotez szczegółowych będzie miało wpływ na weryfikację hipotez objaśniających, a więc i hipotezy podstawowej. Wstęp 15 Dla realizacji założonych celów badawczych oraz weryfikacji powyższych hipo- tez przeprowadzono badania, które pozwoliły wielowymiarowo spojrzeć na problem badawczy. W pierwszej fazie przeprowadzono szerokie badania literaturowe tematu. Zgłębiono problem zrównoważonego rozwoju, zielonej gospodarki i zielonych miejsc pracy. W tym celu posłużono się opracowaniami wskazującymi na uwarunkowania rozwoju w tym zakresie w Europie i na świecie. Na podstawie takich analiz zdefinio- wano rolę zielonej gospodarki i związanych z nią zielonych miejsc pracy w koncepcji zrównoważonego rozwoju. Pozwoliło to na opracowanie definicji zielonych miejsc pracy dla potrzeb badań własnych, która została następnie skonkretyzowana w opar- ciu o zadania wykonywane przez pracowników na stanowiskach pracy. Podjęto próbę zróżnicowania stopnia „zazielenienia” ZMP w gospodarce oraz ocenę jakościowych różnic między nimi. Zdaniem autora pozwala to uzupełnić istniejącą lukę badawczą w zakresie podejścia do problematyki zielonych miejsc pracy nastawionego głównie na poznanie ilościowe osób pracujących na ZMP i pomijanie aspektu jakościowego. Dzięki wskazanym wywodom przygotowano schemat dalszego postępowania badaw- czego, który objął badania wśród: • podmiotów wsparcia zewnętrznego zielonej gospodarki (badania za pomocą kwestionariusza wywiadu swobodnego) – łącznie w badaniu przeprowadzo- no wywiady z przedstawicielami z 11 instytucji (23 wywiady), • przedsiębiorców (badania za pomocą kwestionariusza ankietowego) – prze- analizowano dane z 58 przedsiębiorstw, • pracowników zatrudnionych na zielonych miejscach pracy (badania za po- mocą kwestionariusza ankietowego) – przeanalizowano informacje udzielo- ne od 126 pracowników. Podjęto w monografii próbę rozróżnienia jakościowego miejsc pracy i wnio- skowania w zakresie lokalnego rynku pracy. Dotychczas przeprowadzane w Pol- sce badania marginalizowały lokalny charakter zielonych miejsc pracy i koncen- trowały się na ich regionalnym szacowaniu. Ujęcie lokalne determinuje nie tylko rodzaj tworzonych miejsc pracy, ale również intensywność ich tworzenia. Badania własne zostały przeprowadzone od marca do grudnia 2017 r. Wska- zany czas ich trwania wynikał z przyjętego harmonogramu badań. Był on tak skon- struowany, aby na podstawie badań przeprowadzonych w podmiotach wsparcia zewnętrznego zielonej gospodarki móc udoskonalić narzędzie kwestionariusza an- kietowego skierowane do przedsiębiorców i pracowników zatrudnionych na zielo- nych miejscach pracy. Z drugiej strony był podyktowany długim oczekiwaniem na odpowiedzi zezwalające na przeprowadzenie badania w wybranych instytucjach publicznych. Monografia składa się z dziewięciu rozdziałów. W pierwszych sześciu doko- nano krytycznego przeglądu literatury naukowej związanej z poruszaną tematy- ką. Przedstawiono w nich wielowymiarowość poruszanej problematyki. Wywody 16 Wstęp te pozwoliły na zdefiniowanie pojęcia ZMP z jednoczesnym wskazaniem obsza- rowym, gdzie mogą one występować w podmiotach gospodarczych. Dokonano również próby jakościowego zróżnicowania ZMP w oparciu o cechy tych miejsc pracy określone na podstawie literatury przedmiotu. Rozważania w pierwszych sześciu rozdziałach wsparto analizami opartymi na danych statystyki publicznej. Zabieg taki miał na celu pokazanie zarówno dotychczasowego poziomu oraz za- kresu badań dotyczącego zielonych miejsc pracy, jak i wykazanie, w jakim stop- niu powszechnie dostępne dane mogą pomóc w  zgłębieniu ich problematyki. W ostatnich trzech rozdziałach zostały przedstawione wyniki przeprowadzonych badań własnych. Rozdział pierwszy dotyczy koncepcji zrównoważonego rozwoju. Został w nim opisany proces kształtowania współczesnego znaczenia wspomnianej kon- cepcji. Podkreślono tutaj wielowymiarowość znaczenia zrównoważonego rozwo- ju, a także jego miejsce w Unii Europejskiej. Rozdział zamyka omówienie uwa- runkowań prawno-instytucjonalnych zrównoważonego rozwoju w Polsce. W rozdziale drugim omówiono koncepcję zielonej gospodarki. Została tutaj zwrócona uwaga na relacje, jakie zachodzą między koncepcją zrównoważonego rozwoju a  zieloną gospodarką. Wskazano również na uwarunkowania rozwo- ju zielonej gospodarki w Unii Europejskiej i w Polsce. Podkreślono przy tym, iż u  podstaw kreowanego w  Polsce prawodawstwa ukierunkowanego na budowę zielonej gospodarki leży koncepcja zrównoważonego rozwoju, a co za tym idzie jest ona istotnym elementem życia społeczno-gospodarczego. W rozdziale trzecim opisano zielone miejsca pracy jako kluczowy element zielonej gospodarki. Poddano ocenie najczęściej przywoływane w  literaturze przedmiotu definicje ZMP, zauważając przy tym brak ich operacjonalizacji. Za- obserwowano tutaj, iż w polskiej literaturze przedmiotu pojęcie zielonych miejsc pracy jest poruszane przez nielicznych badaczy, a sporządzane analizy opierają się przede wszystkim na próbie oszacowania ilościowego takich miejsc pracy w opar- ciu o wybrane sektory gospodarki. Stąd też wywody dotyczące problematyki ZMP zostały oparte przede wszystkim na bogatej w publikacje naukowe zagranicznej literaturze przedmiotu, gdzie coraz częściej odchodzi się od ujęcia ilościowego na rzecz analiz jakościowo-ilościowych. W rozważaniach tych również wskazuje się na konieczność jakościowego rozróżnienia zielonych miejsc pracy. Autor zapro- ponował dla osiągnięcia założonych celów badawczych własną definicję tych spe- cyficznych miejsc pracy. Umożliwiło to identyfikację ZMP w przedsiębiorstwach poprzez weryfikację realizowanych zadań na danym miejscu pracy. Przedstawio- no tutaj również kategoryzację zielonych miejsc pracy ze względu na ich jakość oraz stopień „zazielenienia”4. 4 Pod pojęciem stopnia „zazielenienia” autor rozumie czas pracy poświęcany zadaniom związanym z ideą zrównoważonego rozwoju. Wstęp 17 Czwarty rozdział z kolei został poświęcony problematyce związanej z lokal- nym rynkiem pracy. Wykazano tutaj, iż obszar lokalnego rynku pracy stanowi kluczowe miejsce dla realizacji koncepcji zrównoważonego rozwoju. W tym za- kresie podkreślono rolę interesariuszy w procesie budowania zielonej gospodarki i tworzenia zielonych miejsc pracy. Wśród nich została wyodrębniona kategoria podmiotów wsparcia zewnętrznego zielonej gospodarki (podmiotów publicznych i placówek edukacyjnych). Podmioty te w sposób szczególny przyczyniają się do powstawania ZMP i poprawy ich jakości. Rozdział piąty poświęcony został problematyce identyfikacji zatrudnienia w zielonej gospodarce. Przedstawiono bariery w szacowaniu liczby osób zatrud- nionych na zielonych miejscach pracy. Poruszono tutaj kwestię sektorowego uję- cia zielonej gospodarki, poddając je analizie krytycznej. Istotnym elementem rozdziału jest wskazanie, czy zachodzi zależność między zielonym zawodem, a zielonym miejscem pracy. Przytoczono tutaj również podejście procesowe oraz produktowe i ich znaczenie dla identyfikacji ZMP w gospodarce. W rozdziale szóstym w oparciu o dane zastane dokonano próby szacowania wielkości zielonego zatrudnienia Polski na tle państw członkowskich Unii Euro- pejskiej. Przeprowadzono wielowymiarowe analizy porównawcze zróżnicowania regionalnych warunków w zakresie sytuacji związanej ze zrównoważonym roz- wojem. Analizy te stanowią podstawę wyboru obszaru badawczego (powiat to- maszowski z woj. łódzkiego), pokazując zarazem, jak sytuacja w danym aspekcie zrównoważonego rozwoju może wpływać na decyzje rozwojowe podejmowane przez właścicieli, bądź też osoby zarządzające przedsiębiorstwami. Rozdział koń- czy analiza zatrudnienia w sektorach związanych z zieloną gospodarką w Polsce (oparta o dane pozyskane w ramach realizowanego projektu badawczego5, który był ukierunkowany na poznanie otoczenia przedsiębiorstw działających w sek- cjach i działach zielonej gospodarki w Polsce w pierwszych pięciu latach funkcjo- nowania Strategii Europa 2020). Siódmy rozdział stanowi podsumowanie wyników badań uzyskanych pod- czas wywiadów pogłębionych z podmiotami środowiska wsparcia zewnętrznego zielonej gospodarki. Odpowiedzi pozwoliły uzupełnić informacje pozyskane na podstawie analizy źródeł zastanych (stron internetowych urzędów, dokumentów urzędowych powszechnie dostępnych, strategii rozwoju) w zakresie poruszanej w monografii problematyki. Ponadto, zobrazowano rolę wyróżnionych instytu- cji w procesie budowania zielonej gospodarki. Wskazano przy tym instrumenty, jakimi dysponują poszczególne instytucje, które jednocześnie mogą wpływać na działania przedsiębiorców w zakresie tworzenia ZMP. 5 Projekt badawczy Rola „zielonych” miejsc pracy w rozwoju lokalnego rynku pracy, nr B1711200001654.02, finansowany w  ramach przyznanych środków na badania własne młodych naukowców i uczestników studiów doktoranckich (12 366 zł), okres realizacji: 30.05.2017 r. do 31.12.2017 r. 18 Wstęp W rozdziale ósmym przedstawiono, jakie przekształcenia ilościowe w za- kresie miejsc pracy zachodzą pod wpływem idei zrównoważonego rozwoju. Rozważania w tym oraz następnym rozdziale zostały przeprowadzone w oparciu o analizę statystyczną wyników badań ankietowych przeprowadzanych z pra- cownikami zatrudnionymi na zielonych miejscach pracy oraz przedsiębiorca- mi działającymi w sekcjach i działach zielonej gospodarki w wyodrębnionym powiecie spełniającym kryteria przeciętnego rynku pracy w woj. łódzkim oraz w Polsce. Przedstawiono tutaj kluczowe sposoby oraz kierunki tworzenia zie- lonych miejsc pracy w przedsiębiorstwach, a także sposoby, jakie wykorzystują przedsiębiorcy do pozyskiwania pracowników do obsadzenia tak specyficznych miejsc pracy. Rozdział kończą rozważania ukierunkowane na wykazanie czy zielone miejsca pracy stanowią szansę na wzrost aktywności zawodowej pra- cowników. Ostatni rozdział monografii posłużył do omówienia zachodzących zmian ja- kościowych na lokalnym rynku pracy pod wpływem wdrażania idei zrównowa- żonego rozwoju w przedsiębiorstwach. Została poruszona tutaj kwestia rozwoju kompetencji pracowniczych poprzez pracę na zielonych miejscach pracy. Wska- zano również, iż ocena postaw i zachowań pracowników może stanowić narzędzie ukierunkowane na rozwój zielonych kompetencji. Ponadto, poruszono w  tym rozdziale problematykę motywowania pracowników zatrudnionych na zielonych miejscach pracy oraz znaczenie szkoleń i budowania zaangażowania pracowni- czego dla rozwoju zielonych kompetencji. Przeprowadzone analizy pozwoliły na dokonanie weryfikacji założonych hi- potez badawczych, co zostało ujęte w zakończeniu. Przy końcowych wnioskach autor dokonał również wskazania możliwej przyszłościowej drogi badań nad pro- blematyką zielonych miejsc pracy, przy jednoczesnym wskazaniu co musiałoby ulec poprawie, aby móc tego rodzaju badania przeprowadzać, a ich wyniki uogól- niać nie tylko na całe regiony, ale i kraj. Przedstawiono również liczne wnioski oraz rekomendacje skierowane do instytucji z otoczenia przedsiębiorstw tworzą- cych zielone miejsca pracy oraz przedsiębiorstw. Część spośród zaleceń dotyczy wypracowania zupełnie nowych rozwiązań, które promowałyby znaczenie zielo- nej gospodarki oraz umożliwiałyby przedsiębiorstwom w łatwiejszy sposób niż obecnie weryfikację partnerów biznesowych pod kątem przestrzegania norm śro- dowiskowych, czy też zapoznanie się z trendami na rynku w zakresie pożądanych zielonych kompetencji. Może umożliwić to rozwój zielonej gospodarki, a co za tym idzie tworzenie zielonych miejsc pracy, a w konsekwencji rozwój lokalnych rynków pracy. Przedstawiona monografia zawiera załączniki, w których zawarte jest posze- rzone omówienie części kwestii poruszanych w monografii w postaci tabel po- mocniczych przedstawiających przeprowadzone analizy. Z kolei w dwóch anek- sach umieszczono treści wyłączone z części zasadniczej monografii, a istotne dla Wstęp 19 pogłębienia przytaczanej problematyki. W  pierwszym aneksie przedstawiono ewolucję programów działań w ochronie środowiska w EWG i UE, które przyczy- niły się do intensyfikacji działań prawodawczych w Unii Europejskiej, stanowią- cych obecnie tło rozwoju zielonej gospodarki. Z kolei w drugim aneksie udostęp- niono informacje na temat procesu przeprowadzenia wielowymiarowych analiz porównawczych ukierunkowanych na zobrazowanie regionalnego zróżnicowania sytuacji dotyczącej zrównoważonego rozwoju w aspekcie społecznym, gospodar- czym, środowiskowym, instytucjonalno-politycznym oraz rynku pracy w Polsce. Ponadto, w aneksie tym przedstawiono analizę porównawczą sytuacji na lokal- nych rynkach pracy (powiatach) w Polsce oraz w woj. łódzkim.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zielone miejsca pracy. Uwarunkowania - identyfikacja - oddziaływanie na lokalny rynek pracy
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: