Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00515 010163 10730073 na godz. na dobę w sumie
Złóż własny komputer - książka
Złóż własny komputer - książka
Autor: Liczba stron: 144
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 83-7361-574-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> hardware >> elementy komputera
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Coraz więcej osób decyduje się na samodzielny montaż komputera. Własnoręcznie złożony komputer to gwarancja tego, że będzie całkowicie odpowiadał naszym potrzebom. Możemy samodzielnie dobrać komponenty zestawu, a nie stawać przed koniecznością wyboru tego, co oferuje sklep. Do zbudowania komputera możemy wykorzystać zarówno elementy nowe, jak i pochodzące z 'drugiej ręki'. A przede wszystkim -- uruchomienie samodzielnie złożonego komputera to wielka satysfakcja.

'Złóż własny komputer' to przewodnik dla tych, którzy chcą samodzielnie zbudować komputer i nie do końca wiedzą, od czego zacząć. Zawiera omówienie podstawowych komponentów zestawu komputerowego i krótkie opisy wykorzystywanych w nich technologii. Przedstawia sposób montażu komputera, konfigurowania BIOS-u, instalacji systemu operacyjnego oraz diagnozowania problemów występujących przy pierwszych uruchomieniach samodzielnie zmontowanego zestawu.

Przekonaj się, że samodzielne zmontowanie komputera
leży w zasięgu Twoich możliwości.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

IDZ DO IDZ DO PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ SPIS TREĎCI SPIS TREĎCI KATALOG KSI¥¯EK KATALOG KSI¥¯EK KATALOG ONLINE KATALOG ONLINE ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG TWÓJ KOSZYK TWÓJ KOSZYK DODAJ DO KOSZYKA DODAJ DO KOSZYKA CENNIK I INFORMACJE CENNIK I INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE O NOWOĎCIACH O NOWOĎCIACH ZAMÓW CENNIK ZAMÓW CENNIK CZYTELNIA CZYTELNIA FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE Wydawnictwo Helion ul. Chopina 6 44-100 Gliwice tel. (32)230-98-63 e-mail: helion@helion.pl Z³ó¿ w³asny komputer Autor: Kyle MacRae Tłumaczenie: Wojciech Grobel ISBN: 83-7361-574-1 Tytu³ orygina³u: Build Your Own Computer Format: B5, stron: 144 Coraz wiêcej osób decyduje siê na samodzielny monta¿ komputera. W³asnorêcznie z³o¿ony komputer to gwarancja tego, ¿e bêdzie ca³kowicie odpowiada³ naszym potrzebom. Mo¿emy samodzielnie dobraæ komponenty zestawu, a nie stawaæ przed koniecznoġci¹ wyboru tego, co oferuje sklep. Do zbudowania komputera mo¿emy wykorzystaæ zarówno elementy nowe, jak i pochodz¹ce z „drugiej rêki”. A przede wszystkim — uruchomienie samodzielnie z³o¿onego komputera to wielka satysfakcja. „Z³ó¿ w³asny komputer” to przewodnik dla tych, którzy chc¹ samodzielnie zbudowaæ komputer i nie do koñca wiedz¹, od czego zacz¹æ. Zawiera omówienie podstawowych komponentów zestawu komputerowego i krótkie opisy wykorzystywanych w nich technologii. Przedstawia sposób monta¿u komputera, konfigurowania BIOS-u, instalacji systemu operacyjnego oraz diagnozowania problemów wystêpuj¹cych przy pierwszych uruchomieniach samodzielnie zmontowanego zestawu. • Okreġlenie wymagañ i specyfikacji • Podstawowe komponenty zestawu komputerowego — p³yty g³ówne, procesory, obudowy, dyski twarde, pamiêci i zasilacze • Karty graficzne • Pamiêci masowe • Instalacja procesorów Pentium 4 i Athlon XP na p³ycie g³ównej • Monta¿ pozosta³ych komponentów • Dobór parametrów BIOS-u • Instalacja systemu Windows XP Przekonaj siê, ¿e samodzielne zmontowanie komputera le¿y w zasiêgu Twoich mo¿liwoġci. zlokom_r00_p8.qxd 10-12-04 19:27 Page 5 ZŁÓŻ WŁASNY KOMPUTER Spis treści Wprowadzenie 1 Planujemy komputer doskonały Cztery powody, dla których warto zbudować własny komputer Jak kupować? Gdzie kupować? Wybór sprzętu i oprogramowania 2 Wybór sprzętu Płyta główna Procesor Pamięć Obudowa Zasilacz Dysk twardy Karta dźwiękowa Karta graficzna Napędy optyczne Inne możliwości Podsumowanie 6 9 10 12 14 16 19 20 29 34 38 42 44 48 52 56 60 64 3 69 Składanie komputera w całość 70 Wszystko przygotowane? Instalacja procesora Pentium 4 74 Instalacja radiatora na procesorze Pentium 4 78 Instalacja procesora Athlon XP 81 Instalacja radiatora na procesorze Athlon XP Instalacja pamięci operacyjnej RAM Instalacja płyty głównej Instalacja zasilacza Instalacja napędu dyskietek Instalacja dysku twardego Instalacja napędów CD i DVD Instalacja karty graficznej 4 Prace wykończeniowe Podłączanie monitora i włączenie komputera 5 Konfiguracja BIOS-u Instalacja systemu Windows XP Instalacja karty dźwiękowej Ostatnie szlify Diagnozowanie problemów Dodatki Dodatek A Milczenie jest złotem… a raczej miedzią i aluminium Dodatek B Sekwencje sygnałów dźwiękowych i kody błędów Dodatek C Zasoby dodatkowe Dodatek D Skróty i akronimy Skorowidz 84 88 89 91 96 99 102 104 109 110 112 116 120 122 124 129 130 132 137 139 140 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:46 Page 18 2 18 ZLOKOM_R02_p8.qxd 10-12-04 20:00 Page 19 2ROZDZIAŁ ZŁÓŻ WŁASNY KOMPUTER Wybór sprzętu Płyta główna Procesor Pamięć Obudowa Zasilacz Dysk twardy Karta dźwiękowa Karta graficzna Napędy optyczne Inne możliwości Podsumowanie 20 29 34 38 42 44 48 52 56 60 64 Ten rozdział nieuchronnie będzie miał wiele wspólnego z zagadnieniami techniki. Jak zwykle jednak, skupimy się na rzeczach naprawdę ważnych unikając pogrążania się w żargonie i zagadnieniach z dziedziny mikroelektroniki. Nie musimy wiedzieć, że w roku 1971 procesor 4004 firmy Intel był taktowany zegarem o szybkości 108 KHz, aby zauważyć, że dzisiejszy procesor Pentium 4 3,06 GHz — będąc jakieś 28000 razy szybszy niż 4004 — jest wyjątkowo dobrze dopasowany do wymagających aplikacji, ale jego wybór jest jednocześnie zdecydowanie przesadny w przypadku zwykłego arkusza kalkulacyjnego. 19 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:46 Page 20 2ROZDZIAŁ WYBÓR SPRZĘTU Płyta główna Pojedynczą, najważniejszą częścią komputera, którą przyjdzie nam kupić, jest płyta główna, czyli serce całego zestawu. To w niej umieszcza się procesor, do niej za pomocą kabli podłączone są napędy, karty rozszerzeń znajdują się w specjalnych gniazdach, a reszta, od myszy po drukarkę, jest z nią ostatecznie połączona i przez nią kontrolowana. Gdy kupuje się komputer w sklepie, jest wielce prawdopodobne, że nigdy nie pomyśli się o płycie głównej, a nawet, że nigdy się jej nie zobaczy. Jeżeli jednak składamy komputer od podstaw, to właśnie nad nią musimy się najpierw zastanowić. Z tego właśnie miejsca zaczyna się cała reszta. Zintegrowany układ dźwiękowy Gniazda PCI Gniazda USB Bateria Gniazda panelu przedniego ? Krótkie pytanie, krótka odpowiedź Rozwa¿am zakup p³yty g³ównej, która okreœlana jest mianem „legacy-free”. Brzmi to jak dodatkowa funkcja, ale co tak naprawdê oznacza? Oznacza to, ¿e nie ma portu szeregowego, równoleg³ego, gniazd myszy i klawiatury, nie ma te¿ gdzie pod³¹czyæ napêdu dyskietek! Mo¿e to byæ dobry wybór, ale tylko je¿eli masz lub chcesz kupiæ mysz, klawiaturê, drukarkê itp. oparte na interfejsie USB i nie przeszkadza ci brak napêdu dyskietek. Z pewnoœci¹ w³aœnie tak bêd¹ wygl¹da³y komputery przysz³oœci. W przypadku przedstawionego w tej ksi¹¿ce projektu nie byliœmy przekonani o s³usznoœci porzucenia tradycyjnych interfejsów ju¿ dziœ. 20 BIOS ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:46 Page 21 Gniazdo AGP Blok gniazd wejścia-wyjścia patrz strona 22 Zintegrowany układ LAN Gniazdo ATX12V Ramka podtrzymująca radiator Gniazdo procesora (socket 478) Chipset (MCH) Gniazdo wentylatora procesora Gniazdo wentylatora Gniazda pamięci (DIMM) Gniazdo zasilania ATX 21 Chipset (ICH) Gniazdo wentylatora Gniazda IDE/ATA Gniazdo napędu dyskietek ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:46 Page 22 Standard wielkości Jest to ważny element opisu płyty głównej, gdyż pociąga za sobą konsekwencje w wyborze obudowy i zasilacza. Standardy wielkości płyt głównych ewoluowały przez lata, by w roku 1995 powstał popularny i elastyczny ATX (ang. Advanced Technology eXtended). Istnieje oczywiście kilka standardów ATX, mamy płyty główne: MiniATX, MicroATX i FlexATX, które są kolejnymi, coraz bardziej odchudzonymi wersjami pełnowymiarowych płyt ATX. Zaletą mniejszych płyt głównych jest możliwość użycia mniejszej obudowy i zredukowania wymiarów komputera, wadę stanowi mniejsza możliwość rozbudowy. Pełnowymiarowa płyta ATX może pomieścić do siedmiu gniazd na karty rozszerzeń, podczas gdy na płycie MicroATX ich ilość ograniczona jest do czterech. Gdyby ktoś miał pod ręką linijkę i chciał sprawdzać wielkości, w poniższej tabeli znajdują się maksymalne wymiary płyt głównych ATX określone przez Intela. ATX MiniATX MicroATX FlexATX 305 mm 284 mm 244 mm 229 mm x x x x 244 mm 208 mm 244 mm 191 mm Techniczna przewaga formatu ATX nad wcześniejszym BabyAT, z którego bezpośrednio się wywodzi, polega na możliwości umieszczenia pełnowymiarowych kart rozszerzeń we wszystkich gniazdach. Kiedyś lokalizacja procesora i pamięci na płycie głównej oznaczała, że większe karty nie mieściły się w niektórych gniazdach. Inną zaletą jest użycie bloku gniazd wejścia-wyjścia podwójnej wysokości, który pozwolił producentom na wbudowanie w płytę większej ilości zintegrowanych komponentów, co stanowi zdecydowane udoskonalenie. Z naszego punktu widzenia największym plusem jest gwarancja, że każda płyta główna ATX, włączając w to mniejsze wersje, będzie pasowała do każdej obudowy ATX; na tym właśnie polega piękno standardów. Ponadto, ponieważ format ATX jest obecnie najbardziej rozpowszechniony, pierwszą żelazną zasadą powinno być branie pod uwagę wyłącznie płyt ATX. Zasada druga, to wybór płyty Kącik techniczny Sterowniki do chipsetu. Nie poddamy aktualizacji uk³adów na starej p³ycie g³ównej, ale mo¿emy i powinniœmy aktualizowaæ ich sterowniki. Technologia nieuchronnie posuwa siê do przodu, wyprzedzaj¹c naturalne mo¿liwoœci ka¿dego uk³adu. W rezultacie starsze p³yty g³ówne nie zawsze mog¹ wspó³pracowaæ z nowymi urz¹dzeniami (szerokopasmowe modemy USB stanowi¹ tu szczególny problem). Aktualizacja sterowników jest czasem wystarczaj¹ca, aby przyspieszyæ dzia³anie chipsetu, a co siê z tym wi¹¿e, mo¿e decydowaæ o tym, czy dana p³yta bêdzie u¿yteczna, czy te¿ stracimy pieni¹dze. Aktualizacja sterowników mo¿e te¿ podnieœæ wydajnoœæ uk³adów w kluczowych dziedzinach, na przyk³ad w przypadku zintegrowanej karty graficznej. Zagl¹daj czasem na witrynê WWW producenta p³yty g³ównej lub chipsetu i sprawdzaj, czy nie mo¿na pobraæ aktualizacji. pełnowymiarowej, chyba że chcemy zbudować naprawdę mały komputer. Odchudzone, tańsze standardy są popularne wśród producentów komputerów, chcących w ten sposób obniżyć cenę końcowego zestawu o kilka złotych. Jednak dopiero klient ponosi prawdziwy koszt, w postaci mniejszych możliwości rozbudowy. Nie ograniczajmy się niepotrzebnie. Najnowszym dodatkiem do zestawu standardów jest BTX (ang. Balanced Technology eXtended). Komputery zbudowane zgodnie z tym standardem są węższe i bardziej płaskie w porównaniu z ATX. BTX został zaprojektowany szczególnie po to, aby ułatwić odpowiednie chłodzenie mniejszych systemów. Płyty główne BTX występują w trzech rodzajach: BTX MicroBTX PicoBTX 267 mm 267 mm 267 mm x x x 325mm 264mm 203mm Niektóre płyty główne BTX wymagają też innych obudów i zasilaczy. Na chwilę obecną standard ten należy potraktować raczej jako ciekawostkę, na którą można popatrzeć, a nie jako potencjalny zakup. Blok gniazd wejścia-wyjścia podwójnej wysokości Port MIDI/gier Port LAN (sieć) Porty PS/2 22 Port Port Port szeregowy równoległy szeregowy Gniazda audio Porty USB ZLOKOM_R02_p8.qxd 10-12-04 20:01 Page 23 Chipset Prawdziwe serce płyty głównej to chipset. Jest to zbiór mikroukładów kontrolujących wspólnie wszystkie najważniejsze funkcje. Bez chipsetu płyta główna byłaby martwa; z kiepskim chipsetem może nie sprostać postawionym wymaganiom. Jeden z producentów płyt głównych wytłumaczył nam to wręcz w ten sposób, że płyta główna to właśnie chipset: „Nie pytajcie, co potrafi ta czy tamta płyta. Aby się tego dowiedzieć, zapytajcie lepiej, na jakim chipsecie bazuje”. Ale co dokładnie robi chipset? Jednym z jego zadań jest kontrola przepływu danych między elementami płyty głównej, a odbywa się to za pomocą szeregu interfejsów. Każdy interfejs czy też kanał zwany jest magistralą lub szyną — oba pojęcia oznaczają to samo. Wśród ważnych magistral wyróżnić możemy następujące: Magistrala PCI — (ang. PCI bus — Peripheral Components Interconnect) Interfejs między chipsetem i gniazdami rozszerzeń PCI. Jak przed chwilą wspomnieliśmy, już wkrótce szeroko dostępny powinien być nowszy interfejs zwany PCI Express. Jego przepustowość będzie znacznie większa, niż jest w przypadku nawet przyspieszonego interfejsu AGP. Prawdopodobnie w momencie, gdy ta książka znajdzie się na półkach księgarń, będą już dostępne pierwsze płyty główne z portami PCI Express. Od chwili ich pojawienia się będzie można zauważyć szybką popularyzację tego rozwiązania w miarę, jak producenci kart rozszerzeń będą stopniowo zaczynali korzystać z potencjału tkwiącego w lepszej wydajności. Tak samo jak w przypadku AGP, dostępne będą różne wersje, włączając w to szybkości 1×, 4×, 8× i 16×. Interfejs między chipsetem i procesorem. FSB — (ang. Front-side Bus) Magistrala pamięci — Interfejs pomiędzy chipsetem (ang. memory bus) Magistrala AGP — (ang. AGP bus i pamięcią RAM. — Accelerated graphics Port) Interfejs między chipsetem i kartą graficzną. W najbliższym czasie planuje się jego wycofanie na rzecz ultraszybkiego interfejsu PCI Express, niemniej jednak AGP jakiś czas jeszcze utrzyma się na rynku, szczególnie jej wersja o szybkości 8×. Magistrala ISA — (ang. ISA bus — Industry Standard Architecture) Interfejs pomiędzy chipsetem i gniazdami kart rozszerzeń ISA. W chwili obecnej jest już przestarzały. Magistrala IDE/ATA — Interfejs między chipsetem i dyskiem twardym (ang. IDE/ATA bus — Integrated Drive Electronics/Advanced Technology Attachment) oraz napędami optycznymi. Na stronie 45. omówimy dostępny już nowy, udoskonalony interfejs zwany Serial ATA. Wybór nowszej technologii może być dobrym sposobem zabezpieczenia się na przyszłość, ale prawda jest taka, że niemożliwe będzie dostrzeżenie przewagi nowego interfejsu, jeśli chodzi o wydajność dysku twardego. Są jeszcze magistrale obsługujące napęd dyskietek, porty równoległe, szeregowe i USB, urządzenia SCSI, zintegrowane funkcje sieciowe i dowolną ilość funkcji dodatkowych. Chipset kontroluje wszystkie interfejsy między elementami płyty głównej. Na rysunku widać chipset VIA ilustrujący typowy podział na układy zwane mostkiem północnym (North Bridge) i południowym (South Bridge). Dzielą się one między sobą zadaniami; mostek północny zajmuje się szybką pamięcią procesora i magistralami AGP, natomiast mostek południowy, za pomocą układu Super I/O, obsługuje całą resztę 23 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:46 Page 24 Przepustowości magistrali Nie wszystkie magistrale są jednakowe. W rzeczywistości jest wręcz odwrotnie: pracują z różnymi szybkościami i mają różne szerokości. Na przykład podstawowa magistrala AGP o pojedynczej szybkości (1×) charakteryzuje się zegarem 66 MHz. Oznacza to maksymalną liczbę 66 milionów jednostek danych, które mogą zostać przekazane między kartą graficzną a chipsetem w ciągu jednej sekundy. Niemniej jednak, magistrala AGP przesyła tak naprawdę 32 bity danych (32 osobne jedynki i zera) z każdym taktem zegara. Prawdziwą miarą magistrali jest więc nie jej szybkość, ale raczej całkowity poziom na jakim utrzymywany jest transfer danych. Miarę tę określa się mianem przepustowości magistrali. W naszym przypadku 32 bity przedostają się przez magistralę 66 milionów razy na sekundę. Daje to przepustowość wynoszącą 266 MB/s. Żeby nie było żadnych wątpliwości: 32 bity = 4 bajty, 66000000·4 = 264000000 bajtów na sekundę. Na kilobajt (KB) składają się 1024 bajty, więc otrzymujemy 257812 KB/s. Na megabajt (MB) składają się 1024 kilobajty, więc ostateczny wynik to 252 MB/s. Ale to wcale nie jest 266 MB/s! Dzieje się tak dlatego, że kilobajt jest czasami definiowany jako 1024 bajty, a czasami jako 1000 bajtów. Niepisana zasada mówi, że w przypadku magistral używa się zazwyczaj przelicznika 1000. Wstawmy tę wartość do powyższego równania, a przepustowość wyniesie: ((66000000·4)/1000)/1000 = 264 MB/s Już bliżej. Prawdziwa szybkość taktowania magistrali to jednak 66,67 MHz. Po wstawieniu również tej wartości otrzymamy wreszcie wartość 266 MB/s (w przybliżeniu). Przepustowość magistrali PCI wynosi 133 MB/s, a stara magistrala ISA osiągała maksymalnie nieco powyżej 8 MB/s. Na drugim końcu znajduje się magistrala FSB płyty zaprojektowanej dla procesora Pentium 4. Ma ona szerokość 64 bitów i taktowana jest zegarem o szybkości 400 lub 533,33 MHz. Daje to w efekcie przepustowość, czyli szybkość przesyłania danych, na poziomie odpowiednio 3200 MB/s i 4266 MB/s. Magistrala FSB procesora Athlon XP również ma szerokość 64 bitów, ale taktowana jest zegarem 266,66 MHz, co daje przepustowość wynoszącą 2133 MB/s. Żeby nie nabawić się bólu głowy, odłóżmy kalkulator i wspomóżmy się następującą tabelą. 24 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:46 Page 25 Przepustowości niektórych magistral Magistrala PCI AGP AGP 2x AGP 4x AGP 8x USB 1.1 USB 2.0 IEEE-1394 ATA-33 ATA-66 ATA-100 ATA-133 PC1600 DDR-RAM PC2100 DDR-RAM PC2700 DDR-RAM PC3200 DDR-RAM PC3700 DDR-RAM PC4000 DDR-RAM RIMM1600 RD-RAM (PC800) RIMM 2100 RD-RAM (PC1066) RIMM 3200 RD-RAM (PC800) RIMM 4200 RD-RAM (PC1066) RIMM 4800 RD-RAM (PC1200) RIMM 6400 RD-RAM (PC800) Pentium 4 FSB (400MHz) Pentium 4 FSB (533MHz) Pentium 4 FSB (800MHz) Athlon XP FSB (200MHz) Athlon XP FSB (266MHz) Athlon XP FSB (333MHz) Athlon XP FSB (400MHz) Szybkość taktowania (MHz) Szerokość magistrali (bity) Cykle przesyłania danych* Przepustowość (MB/s) 33 66 66 66 66 12 480 400 8.33 16.67 25 33 100 133 166 200 233 250 400 533 400 533 600 400 100 133 200 100 133 167 200 32 32 32 32 32 1 1 1 16 16 16 16 64 64 64 64 64 64 16 16 32 32 32 64 64 64 64 64 64 64 64 1 1 2 4 8 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 4 4 4 2 2 2 2 133 266 533 1066 2133 1.5 60 50 33 66 100 133 1600 2100 2666 3200 3700 4000 1600** 2132** 3200** 4266** 4800** 6400** 3200 4266 6400 1600 2133 2666 3200 * Niektóre magistrale przesyłają dane dwa, cztery i więcej razy podczas każdego cyklu zegara, co odpowiednio — dwukrotnie, czterokrotnie itd. — zwiększa całkowitą przepustowość. ** Moduły RD-RAM mogą być używane w konfiguracji dwukanałowej (ang. dual-channel), która dodatkowo podwaja przepustowość. 25 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:47 Page 26 Zintegrowana karta graficzna i dźwiękowa, taka jak na przedstawionej miniaturowej płycie głównej, pozwala obniżyć koszty. Płyta z gniazdem AGP, ze względu na swą elastyczność, jest jednak bardziej przyszłościowym zakupem Zintegrowane multimedia Kolejną ważną cechą płyty głównej, również zależną od chipsetu, jest obecność zintegrowanej karty dźwiękowej i (lub) graficznej. Zintegrowany układ dźwiękowy oznacza, że płyta główna pozwala na odtwarzanie i zapisywanie dźwięku bez potrzeby instalowania osobnej karty. Podłącza się po prostu głośniki i mikrofon do dostępnych na płycie wyjść i wejść. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku zintegrowanej karty graficznej, kiedy nie jest już potrzebna jako osobny podzespół. Atrakcyjność takiego rozwiązania polega przede wszystkim na redukcji kosztów; płyta główna ze zintegrowaną kartą dźwiękową i (lub) graficzną niweluje potrzebę wyłożenia dodatkowych pieniędzy na jedną lub dwie, drogie karty rozszerzeń. Płyta główna ze zintegrowanymi multimediami to w takim razie mądry wybór, prawda? Cóż… niekoniecznie. Nie możemy zapominać, że budujemy „idealny komputer”, a jednym ze stawianych mu wymagań jest możliwość rozbudowy wraz z naszymi zmieniającymi się potrzebami. Wadą zintegrowanych multimediów jest to, że potencjalnie ograniczają one tę możliwość. Dźwięk jest tu trochę mniejszym problemem niż grafika. Karty dźwiękowe projektowane są zawsze zgodnie ze standardem PCI, w razie potrzeby można więc za jakiś czas wyposażyć komputer w lepszą kartę, zakładając, że znajdziemy jeszcze jakieś wolne gniazdo. Niewielką niedogodnością jest konieczność wyłączenia zintegrowanego układu dźwiękowego, zanim nowo zainstalowana karta zacznie działać. Będziemy mówić o tym jeszcze na stronach 113 – 114. Wyłączenie zintegrowanej karty graficznej w celu zainstalowania nowej w formie karty rozszerzeń też jest możliwe. Tylko gdzie wtedy umieścić ten nowy podzespół? Niektóre płyty główne ze zintegrowanym układem graficznym właśnie na ten cel przeznaczają wolne gniazdo AGP, co likwiduje problem. Po prostu wyłączamy zintegrowany układ i instalujemy kartę AGP. Niemniej jednak, inne płyty — w szczególności te oparte na układach 810 firmy Intel — nie mają takiego gniazda. Można wtedy powiedzieć jedynie, że utknęliśmy na dobre. Bez wolnego gniazda AGP możemy pokusić się najwyżej o zainstalowanie mało wydajnej karty PCI, ale to prawie na pewno byłby krok wstecz. Nie mając całkowitej pewności, że nigdy nie będziemy chcieli rozbudować możliwości graficznych naszego komputera i biorąc pod uwagę płyty główne ze zintegrowaną kartą graficzną powinniśmy rozważać tylko te z wolnym gniazdem AGP. W przeciwnym razie musimy być pewni, że nigdy nie będziemy chcieli grać w gry komputerowe, zmienić monitora z analogowego na cyfrowy albo jednocześnie korzystać z dwóch monitorów. Mała oszczędność dziś może mieć przykre, poważne konsekwencje w przyszłości. 26 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:47 Page 27 Intel mówi obecnie raczej o węzłach niż o mostkach. Jednak praktycznie rzecz biorąc układ MCH jest mostkiem północnym, a ICH to przyspieszony mostek południowy, który nie potrzebuje osobnego układu Super I/O Architektura chipsetu Nie musimy zajmować się fizyczną budową chipsetów, ale przedstawmy pokrótce terminologię, z którą każdy się prawdopodobnie zetknie. Mostek północny — (ang. North Bridge) Główny układ chipsetu. Zazwyczaj kontroluje procesor, RAM, magistrale AGP i PCI. Mostek południowy — Drugi układ, który zajmuje się typowo (ang. South Bridge) magistralami ISA, IDE i USB. Super I/O — Trzeci, pomocniczy układ. Zazwyczaj obsługuje napęd dyskietek, porty szeregowe i port równoległy, czasem również porty myszy i klawiatury. Powyższe przypisanie magistral do układów nie jest jednak niezmienne. Co więcej, Intel przestawił się niedawno na architekturę węzłów, w której mostek północny nazywany jest węzłem kontroli pamięci (ang. MCH — Memory Controller Hub), a mostek południowy węzłem kontroli wejścia-wyjścia (ang. ICH — I/O Controller Hub). AMD, inny gigant produkujący procesory, określa mostki północny i południowy odpowiednio kontrolerem systemu (ang. System Controller) i dodatkowym kontrolerem magistrali (ang. Peripheral Bus Controller). Z punktu widzenia przyszłego użytkownika ważniejsze jest, co dany chipset oferuje, niż sposób w jaki to osiąga. ? Krótkie pytanie, krótka odpowiedź Jak rozpoznaæ chipset? Nie zawsze jest to proste zadanie, szczególnie je¿eli trafi³a siê stara p³yta g³ówna bez dokumentacji. Uk³ady powinny nosiæ na sobie oznaczenia producenta, ale mostek pó³nocny bêdzie z pewnoœci¹ ukryty pod radiatorem. Jeœli znamy producenta p³yty i jesteœmy w stanie odczytaæ, jaki to model, krótkie poszukiwania na stronach WWW powinny daæ odpowiedŸ. Producent p³yty g³ównej mo¿e nawet utrzymywaæ stronê WWW zawieraj¹c¹ sterowniki do chipsetu. W przeciwnym razie mo¿na skorzystaæ z u¿ytecznego narzêdzia Intela, identyfikuj¹cego chipsety tego producenta. Informacje na temat chipsetu poka¿e równie¿ narzêdzie diagnostyczne Sandra firmy SiSoft. W dodatku C zawarte zosta³y odpowiednie adresy. Poręczne narzędzie Intela wyłuska chipset z zakamarków płyty głównej, bez otwierania obudowy 27 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:47 Page 28 Obsługa procesora i pamięci Najważniejsze pytanie, które należy zadać w przypadku każdego chipsetu (a więc zarówno płyty głównej, jak i całego komputera), to: „Z którą rodziną procesorów współpracuje i z jakim rodzajem pamięci?”. Na przykład: Chipset VIA Apollo KT333 Intel 845 Intel 850 Obsługuje procesor Athlon XP (Socket A) Pentium 4 (Socket 478) Pentium 4 (Socket 478) Obsługuje pamięć DDR-RAM DDR-RAM RD-RAM Wybór jest więc nieco ułatwiony, jeżeli najpierw wybierzemy procesor. Do zestawu z Pentium 4 będziemy potrzebowali płyty głównej z gniazdem Socket 478. Jeśli zdecydujemy się na komputer z procesorem Athlon XP, potrzebujemy gniazda Socket A (zwanego również Socket 462). Interesuje nas Athlon 64 — szukamy gniazda Socket 754. Ponadto, gdy zdecydujemy się na Athlona XP, obsługa pamięci nie będzie już żadną zagadką, ponieważ wszystkie płyty główne z gniazdem Socket A obsługują jedynie pamięć DDR-RAM. Płyty główne przeznaczone do procesorów Pentium 4 mogą jednak obsługiwać DDR-RAM lub RD-RAM, musimy więc określić swoje preferencje, zanim wybierzemy się po płytę główną (tak, to wszystko jest trochę skomplikowane, ale omawiane elementy są w dość zawiły sposób ze sobą powiązane). Procesorami i pamięcią zajmiemy się już niedługo. Teraz zagadka. Załóżmy, że w sprzedaży są dwie płyty z tym samym chipsetem i obie kosztują tyle samo. Na czym oprzeć wtedy swój wybór? Diabeł, a zarazem odpowiedź na pytanie, tkwi w szczegółach; nie każdy producent implementuje we wszystkich modelach swoich płyt wszystkie możliwości użytego chipsetu. Przyglądając się pozornie identycznym płytom głównym można zauważyć, że jedna ma pięć, a druga sześć gniazd PCI. Ile mają portów USB? Dwa, cztery, a może sześć? Czy na płycie znajduje się wyjście cyfrowe pozwalające na przesył dźwięku do zewnętrznego urządzenia nagrywającego? Dostępne są dwa, trzy czy cztery gniazda pamięci? Jest dodatkowe złącze wentylatora, na wypadek gdybyśmy chcieli spróbować swych sił w przetaktowywaniu? Drugi BIOS na sytuacje awaryjne? Port LAN, aby bezproblemowo pracować w sieci? Tę listę można by jeszcze długo ciągnąć… Pełna lista znajduje się na stronach 65–67. Kącik techniczny Zworki Do kontroli parametrów, takich jak napiêcie rdzenia i szybkoœæ taktowania procesora, wiele starszych p³yt g³ównych wykorzystywa³o zworki. Zanim zacznie siê u¿ywaæ p³yty g³ównej trzeba je odpowiednio rozmieœciæ. Nie jest to problem, je¿eli mamy instrukcjê obs³ugi, i tylko wtedy. Je¿eli zamierzamy kupiæ u¿ywan¹ p³ytê na gie³dzie komputerowej, b¹dŸmy ostro¿ni. W przypadku dzisiejszych p³yt g³ównych zworki s¹ ju¿ na szczêœcie prze¿ytkiem. Obecnie wszystkie krytyczne parametry konfiguruje siê z poziomu BIOS-u. Napięcia i szybkości taktowania magistrali mogą być kontrolowane przez BIOS, a nawet za pomocą narzędzi programowych. Ten teren zarezerwowany jest jednak dla osób zajmujących się przetaktowywaniem (a więc dla „komputerowych maniaków” — wybacz, ale nimi właśnie są), które zaciekle walczą o każdą, najmniejszą nawet cząstkę dodatkowej wydajności, którą można jeszcze wycisnąć z procesorów Nie wyglądają na szczególnie potężne, ale to właśnie te układy wspólnie dają płycie głównej praktycznie wszystkie jej funkcje 28 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:47 Page 29 WYBÓR SPRZĘTU Procesor 2ROZDZIAŁ Procesor, określany również jako CPU (ang. Central Processing Unit), jest oczywiście „mózgiem” komputera. Z nadzwyczajną wręcz szybkością przetwarza dane i w dużej mierze, chociaż nie jako jedyny, decyduje o ogólnej wydajności systemu. Umieszczany jest też w nagłówkach większości ogłoszeń komputerowych, określany tam przesadnie jako: „Superwydajny!” „Niewiarygodnie szybki” „Najszybszy na świecie!!” Na pewno każdy spotkał się z opisami w podobnym stylu. Ale takie ogłoszenia dotykają sedna sprawy, nieprawdaż? Jeśli składamy nowy komputer, z pewnością potrzebujemy najszybszego procesora na osiedlu, zgadza się? Szybkości Odpowiadając jednym słowem — nie! A przynajmniej nie wtedy, gdy nie mamy naprawdę bardzo zasobnego portfela. W chwili obecnej dwoma wiodącymi graczami na rynku procesorów są Intel i AMD. Obydwie firmy narzucają sporą marżę na najnowsze modele układów. Kiedy jednak odwrócimy równanie, okaże się, że wcześniejsze modele oferowane są z dużymi zniżkami. Poniżej pokazano ceny procesorów Pentium 4 Intela obowiązujące w jakimś przypadkowym dniu. Należy wziąć pod uwagę, że są to ceny w handlu, w którym podstawą są wielokrotności 1000 sztuk przy jednorazowym zakupie. Są to więc ceny obowiązujące producentów OEM. Wersja procesora Pentium 4 (GHz) 3.06 2.80 2.66 2.6 2.53 2.5 2.4 2.26 2.20 Cena (USD) 637 401 305 305 243 243 193 193 193 Poniżej natomiast przedstawiono ceny procesorów AMD dla producentów OEM, obowiązujące tego samego dnia. Wersja procesora Athlon XP 3000+ 2800+ 2700+ 2600+ 2400+ 2200+ Cena (USD) 588 375 349 297 193 157 Konkretne wartości nie są tu istotne; spójrzmy tylko na różnice! Procesor Pentium 4 2,66 GHz kosztuje mniej niż połowę ceny wersji 3,06 GHz. Z kolei wersja 2,4 GHz to kolejne 112 USD mniej. Pytanie, które musimy sobie zadać, dotyczy tego, czy zauważymy różnicę między, dajmy na to, dwoma a trzema miliardami cykli zegara na sekundę. W większości przypadków, a więc jeżeli nie będziemy nagminnie korzystać ze szczególnie zajmujących procesor aplikacji, jak oprogramowanie do edycji wideo w czasie rzeczywistym, różnica będzie po prostu niezauważalna. Poza tym, czy 25 wzrost wydajności wart jest 330 wzrostu kosztów? Pamiętajmy też, że bez problemu można wymienić procesor na szybszy w późniejszym terminie, kiedy cena spadnie do bardziej realnego poziomu. Chociaż nie minęło wiele czasu, to w chwili, gdy niniejsza książka znalazła się na półkach księgarń, cena układu 3,06 GHz wynosi już w okolicy 200 USD. 29 Bez procesora pod maską daleko nie zajedziemy. Przyjrzymy się teraz ofercie Intela i AMD ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:47 Page 30 Ewolucja procesora Historia procesorów jest długa, skomplikowana i nieciekawa. Zamiast prowadzić na jej temat długi wywód, w poniższej tabeli prezentujemy wiodące na rynku układy. Pentium 4 Szybkość zegara (GHz)1 Pamięć podręczna L2 (KB)2 FSB (MHz) 3.06 2.80 2.66 2.60 2.53 2.50 2.40 2.26 2.20 2.00 1.90 1.80 1.70 1.60 1.50 1.40 512 512 512 512 512 512 512 512 512 256/512 256 256/512 256 256 256 256 533 533 533 400 533 400 400/533 533 400 400 400 400 400 400 400 400 Szybkość zegara (GHz)1 Pamięć podręczna L2 (KB)2 FSB (MHz) 2.17 2.08 2.17 2.08 1.83 2.00 1.80 1.73 1.67 1.60 1.53 1.47 1.40 1.33 512 512 256 256 512 256 256 256 256 256 256 256 256 256 333 333 333 333 333 266 266 266 266 266 266 266 266 266 3.06 2.8 2.66 2.6 2.53 2.5 2.4/2.4B3 2.26 2.2 2.0 / 2.0A4 1.9 1.8 / 1.8A 1.7 1.6/1.6A 1.5 1.4 Athlon XP 3000+ (Barton)5 2800+ (Barton) 2700+ 2600+ 2500+ (Barton) 2400+ 2200+ 2100+ 2000+ 1900+ 1800+ 1700+ 1600+ 1500+ 30 Gniazdo Socket 478 Socket 478 Socket 478 Socket 478 Socket 478 Socket 478 Socket 478 Socket 478 Socket 478 Socket 423/478 Socket 423/478 Socket 423/478 Socket 423/478 Socket 423/478 Socket 423/478 Socket 423/478 Gniazdo Socket A Socket A Socket A Socket A Socket A Socket A Socket A Socket A Socket A Socket A Socket A Socket A Socket A Socket A ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:47 Page 31 Objaśnienia 1. Szybkość zegara jest miarą wydajności procesora wyrażaną w milionach (MHz) lub miliardach (GHz) cykli na sekundę. Generalnie, im większa jest szybkość zegara, tym więcej instrukcji procesor może wykonać w ciągu jednej sekundy. Niemniej jednak, magistrala FSB i inne kluczowe komponenty zestawu komputerowego, głównie pamięć, w praktyce również wpływają na wydajność procesora. Szybkość zegara jest więc wskazówką na temat ogólnego potencjału, ale w żaden sposób nie jest to ostateczny wyznacznik. 2. Pamięć podręczna L2 to niewielka ilość bardzo szybkiej pamięci zintegrowanej z procesorem. Działa jak bufor między chipsetem a CPU, w nadzwyczaj szybkim tempie zaopatrując ten ostatni w dane. Im jest jej więcej, tym lepiej. 3. Pentium 4 w wersji 2,4 GHz dostępny jest z opcjonalnym przyrostkiem „B” w nazwie. Oznacza to, że układ przeznaczony jest do pracy z magistralą FSB 533 MHz, w przeciwieństwie do wolniejszej wersji układu o tej samej częstotliwości zegara, pracującego z magistralą FSB 400 MHz. 4. Trzy procesory Pentium 4 dostępne są z opcjonalnym przyrostkiem „A” w nazwie. Oznacza to, że do budowy układu użyto technologii 0,13 mikrona (nazwa kodowa Northwood), a więc wszystkie jego elementy są mniejsze, a sam układ bardziej wydajny niż jego większy odpowiednik zbudowany w technologii 0,18 mikrona (nazwa kodowa Willamette). Wybierając procesor 1,6, 1,8 lub 2,0 GHz zdecydujcie się na wersję A. Wszystkie procesory Pentium 4 od 2,2 GHz wzwyż to układy Northwood, w związku z czym zaprzestano używania przyrostka. Athlon XP firmy AMD jest trochę tańszy niż porównywalny Pentium 4, ale nie jest od niego gorszy. Wybór tego układu to nie żaden kompromis, jest to po prostu inny podzespół Czyż nie jest to egzemplarz niecodziennego i delikatnego piękna? No dobrze, nie jest, ale Pentium 4 to aktualnie lider wśród procesorów Intela 5. Oznaczenia AMD są dość zagmatwane. Fizyczna struktura procesora Athlon XP jest inna niż w przypadku Pentium 4. Firma AMD twierdzi, iż sama szybkość zegara nie jest prawdziwą miarą potencjału procesora. Z tego właśnie powodu opisuje swoje układy znakiem „+”, określając jednocześnie szybkość zegara procesora Pentium 4, do którego opisywany układ jest zbliżony pod względem wydajności. Innymi słowy, Athlon XP 2400+ jest powszechnie traktowany jako odpowiednik Pentium 4 2,4 GHz, pomimo iż pracuje z zegarem zaledwie 2 GHz. Niezależne testy potwierdzają zapewnienia AMD, nie będziemy się więc spierać. Athlon XP występuje w trzech wersjach różniących się architekturą rdzenia. Architektury znane są pod nazwami Palomino, Thoroughbred i, najnowsza, Barton. Najciekawsze jest to, że pierwsze wersje układów Barton — 2500+, 2800+ i 3000+ — są według AMD szybsze niż procesory Thoroughbred, które pracują przy wyższych częstotliwościach zegara. Przykładowo szybkość zegara procesora Athlon XP 2500+ opartego na rdzeniu Barton to 1,83 GHz, a układ Thoroughbred 2400+ działa przy częstotliwości 2 GHz. Różnica tkwi w pamięci podręcznej; procesory Barton mają jej dwa razy więcej niż układy Thoroughbred. Obliczenia 64-bitowe Zarówno Intel, jak i AMD produkują aktualnie procesory 64-bitowe pod postacią odpowiednio Itanium i układu Athlon 64. Jakie to ma jednak dla nas znaczenie? Cóż, procesor 32-bitowy może przetworzyć 232 pojedyncze bloki informacji na jeden cykl zegara. Każdy taki blok to w rzeczywistości bajt czy inaczej zbiór ośmiu bitów, co daje 4,3 miliardy bajtów albo 4 GB. To z kolei definiuje maksymalną ilość pamięci RAM, którą układ potrafi „zaadresować”. Większa ilość pamięci byłaby bezużyteczna. Jednocześnie procesor 64-bitowy może przetworzyć 264 bajty na jeden cykl zegara. W uproszczeniu oznacza to, że może wykonać dużo, dużo więcej instrukcji na sekundę i współpracować ze znacznie większą ilością pamięci, a co z tym związane potencjalnie może znacznie podnieść wydajność systemu. Byłoby to całkiem dobre rozwiązanie, gdyby to nasz komputer potrzebował drastycznego podniesienia wydajności. Dużym ograniczeniem jest obecnie brak obsługi procesorów 64-bitowych przez system operacyjny i aplikacje. Innymi słowy, póki Windows i nasze programy nie będą potrafiły skorzystać z tego nowo powstałego potencjału mocy obliczeniowej, zainstalowanie 64-bitowego procesora można porównać do jazdy Ferrari po parkingu. Krótka odpowiedź na zadane na wstępie pytanie brzmi więc — 64-bitowe procesory oznaczają dla nas bardzo niewiele, przynajmniej w chwili obecnej. Dobrze byłoby jednak śledzić związany z tą tematyką rozwój wydarzeń i trzeba być przygotowanym na to, że obsługa tych układów przez oprogramowanie będzie rozwijała się bardzo dynamicznie. Kącik techniczny Cykle zegara Szybkoœæ ka¿dego elementu na p³ycie g³ównej kontrolowana jest przez ma³y kryszta³ drgaj¹cy pod wp³ywem pr¹du kilka milionów razy na sekundê. Szybkoœci magistral s¹ wielokrotnoœci¹ czêstotliwoœci drgañ kryszta³u czy te¿ inaczej „szybkoœci zegara” lub powstaj¹ w wyniku podzia³u tej czêstotliwoœci. 31 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:47 Page 32 Procesor — zakupy z rozwagą W chwili obecnej dostępne są procesory Pentium 4 pracujące z magistralą o szybkości 400 MHz, 533 MHz i 800 MHz. Kupując podzespoły używane, spotkać możemy też wersje Willamette produkowane w technologii 0,18 mikrona, jak również modele pasujące do gniazda Socket 423. Podczas budowy komputera ważne jest, aby wybrać procesor zgodny z płytami głównymi o najnowszej architekturze i z najnowszymi chipsetami. W przypadku Pentium 4 oznacza to wersję pasującą do gniazda Socket 478, pracującą przy magistrali 533 lub 800 MHz. Najszybszy aktualnie układ to wersja 3,4 GHz, trzeba jednak na niego wydać niemal fortunę. Na potrzeby naszego projektu zadowolimy się tańszym układem Pentium 4 2,4B i odpowiednią płytą główną (patrz strony 65 – 67). Taki procesor wystarczy nam do wszystkich zadań, które będziemy chcieli wykonywać, a w razie potrzeby może być później wymieniony na szybszy model. Układ nie jest wyposażony w zachwalaną przez Intela technologię HT (patrz „Kącik Techniczny” na stronie 33), ale BIOS płyty głównej ma wbudowaną jej obsługę, więc po raz kolejny możliwości rozbudowy są w pełni zachowane. Niektóre potencjalne błędy przy zakupie: G Płyta główna obsługująca jedynie magistralę 400 MHz lub 533 MHz. Nowe procesory Intela pracują przy częstotliwości FSB równej 800 MHz. G Chipset obsługujący procesor 2,4 GHz, ale nie szybszy. G Płyta główna z gniazdem Socket 423. Ograniczyłoby to możliwości wyboru procesora do wersji od 2,0 GHz w dół, bez szans na rozbudowę. G Płyta główna, której BIOS nie obsługuje technologii HT. Chociaż można wtedy wyposażyć płytę w procesor 3,4 GHz, komputer nie będzie mógł wykorzystać wszystkich jego możliwości bez aktualizacji BIOS-u. To kłopot, którego bez problemu można uniknąć, i najlepiej tak właśnie zrobić. Zakupy dla bardziej oszczędnych Oczywiście, nie trzeba kupować Pentium 4 ani procesora Athlon XP. Znacznie mniejsze pieniądze można przeznaczyć na układ Celeron Intela lub Duron firmy AMD. Celeron to w zasadzie niskobudżetowy, mniej wydajny Pentium 4, a Duron to niskobudżetowa wersja układu Athlon. Główna różnica polega na tym, że Celerony i Durony mają mniejszą ilość pamięci podręcznej niż ich więksi bracia. Każdy z nich będzie dobrze służył swojemu właścicielowi, pod warunkiem, że jego wymagania dotyczące wydajności są stosunkowo ograniczone. Celerony z przedziału 566 MHz – 1,4 GHz korzystają z gniazda Socket 370, ale wersje 1,7 GHz – 2,8 GHz przystosowane są do gniazda Socket 478 (tego samego, co w przypadku nowych układów Pentium 4). Płyty główne z gniazdem Socket 370 nie są już popularne, a Celerona w wersji dla tego gniazda nie można wymienić na prawdziwy procesor P4. Większy sens ma więc zakup Celerona w wersji przystosowanej do gniazda Socket 478. Procesory Duron występują w wersjach 1 GHz do 1,3 GHz i wszystkie korzystają z tego samego gniazda, co Athlon XP, czyli Socket A. W tabeli zestawiono kilka cen dla producentów OEM. Porównajmy je z cenami Pentium 4/Athlon XP ze strony 29. Celeron (GHz) 2.2 2.1 2 1.8 1.7 Duron (GHz) 1.3 1.2 Cena (USD) 109 89 83 69 54 Cena (USD) 47 42 Czy ktoś widzi różnicę? Celeron wygląda dokładnie jak Pentium 4, ale ma mniejszą ilość pamięci podręcznej. Dzięki temu jest dobrym rozwiązaniem, kiedy cena liczy się bardziej niż sama wydajność Procesor Duron korzysta z tego samego gniazda, co Athlon i, tak jak Celeron, pomoże w zaoszczędzeniu paru złotych — jest jednak nieco słabszy 32 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:48 Page 33 Występują w wielu różnych kształtach i rozmiarach. Gustowny bądź nie, radiator jest niezbędnym dodatkiem do gorącego procesora Chłodzenie Podczas użytkowania procesory bardzo się nagrzewają i muszą być odpowiednio chłodzone. Zazwyczaj oznacza to konieczność zakupu radiatora z wbudowanym wentylatorem (taki zestaw za pomocą zacisków mocuje się bezpośrednio do układu). Radiator składa się z aluminiowych żeberek odprowadzających ciepło generowane przez rdzeń procesora, sam natomiast chłodzony jest przez wentylator zapewniający stały przepływ powietrza. Wiele płyt głównych wyposażonych jest również w drugi radiator, który chłodzi mostek północny. Bez radiatora procesor szybko uległby przegrzaniu i albo by się wyłączył, jeśli mielibyśmy szczęście, albo całkowicie spalił i uszkodził przy okazji płytę główną. Wszystkie pudełkowane procesory, a więc te przeznaczone dla klientów indywidualnych, sprzedawane są w jednym opakowaniu razem z odpowiednim radiatorem. Prawdę mówiąc, jest to bardzo dobry powód, by zapłacić trochę więcej za tę właśnie wersję produktu. Kupując procesor OEM (dostarczony producentowi komputerów, a następnie odsprzedany) będziemy musieli osobno zakupić pasujący do niego radiator z wentylatorem. Nie jest to szczególnie wielki problem, ale trzeba upewnić się, że kupowany model będzie wystarczający, biorąc pod uwagę szybkość zegara wspomnianego procesora. Zakupiony radiator musi też być zaprojektowany z myślą o odpowiednim gnieździe — ten przeznaczony dla gniazda Socket A nie będzie pasował do płyty głównej z gniazdem Socket 478. Szczegółowo instalacją radiatorów zajmiemy się później. Jeżeli jesteś zainteresowany wyciszaniem komputerów PC, zajrzyj do dodatku A. ? Krótkie pytanie, krótka odpowiedź Wydawa³o mi siê, ¿e niektóre procesory by³y przystosowane do pod³u¿nych gniazd typu Slot, a nie do gniazd Socket? Kiedyœ faktycznie tak, obecnie ju¿ nie. Zarówno Intel, jak i AMD zdecydowali siê na lepiej spe³niaj¹ce swoje zadanie gniazda typu Socket. Nie s¹ to oczywiœcie takie same gniazda w przypadku obydwóch producentów — to by³oby zbyt proste. Kącik techniczny Wielow¹tkowoœæ, okreœlana te¿ jako technologia HT (ang. Hyper-Threading), jest funkcj¹ dostêpn¹ w czêœci procesorów Pentium 4. Najbardziej istotn¹ cech¹ tych uk³adów jest mo¿liwoœæ równoczesnego wykonywania kilku zadañ, w miejsce dotychczasowej metody sekwencyjnej. Jak twierdzi Intel, rezultatem jest znaczny wzrost wydajnoœci podczas intensywnej pracy wielozadaniowej, porównywalny niemal do pracy na komputerze dwuprocesorowym. Faktycznie, technologia HT usi³uje emulowaæ œrodowisko dwuprocesorowe obecne w najwy¿szej klasy systemach zaprojektowanych, by podo³aæ nieprzerwanym, ciê¿kim obliczeniom. Aby cieszyæ siê zaletami wielow¹tkowoœci, potrzebny jest procesor Pentium 4 i chipset z technologi¹ HT oraz obs³uguj¹cy j¹ BIOS. Niemniej jednak, praktyczne korzyœci wynikaj¹ce z tego udoskonalenia bêd¹ ró¿ni³y siê w zale¿noœci od rodzaju u¿ywanego oprogramowania, a nawet od konkretnych programów. Wielowątkowość to odpowiedź szarego człowieka na dwuprocesorową płytę główną Szukając procesorów przystosowanych do podłużnych gniazd typu Slot, trzeba się trochę cofnąć w czasie. Jeśli kupuje się podzespoły z drugiej ręki nic nie stoi na przeszkodzie, by właśnie takiego modelu szukać 33 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:48 Page 34 2ROZDZIAŁ WYBÓR SPRZĘTU Pamięć Pamięć systemowa, zwana również RAM, jest w naszym nowym komputerze komponentem tak krytycznym, jak procesor. Można nawet powiedzieć, że bardziej. Zbyt mała jej ilość spowoduje, iż nawet najszybszy procesor na świecie nie poradzi sobie z większą ilością zadań. Dużo pamięci oznacza natomiast możliwość uruchomienia kilku aplikacji w tym samym czasie, podczas gdy komputer będzie pracował płynnie, nie zawiesi się, a system nie ulegnie załamaniu. Pamięć systemowa oferowana jest w formie układów przylutowanych do długich, cienkich modułów umieszczanych następnie w gniazdach płyty głównej. Jak wspomnieliśmy już wcześniej, każda płyta główna czy też każdy chipset obsługuje jeden i tylko jeden rodzaj pamięci RAM. Nie oznacza to, że najpierw powinno się kupić płytę główną, a dopiero później szukać kompatybilnych modułów pamięci. Jest dokładnie odwrotnie; kiedy tylko wybierzemy między procesorami Intela a AMD, zastanawiamy się nad rodzajem pamięci. To właśnie ta decyzja powinna kierować wyborem chipsetu (a więc i płyty głównej). Moglibyśmy teraz zapełnić resztę podrozdziału o pamięciach technicznymi szczegółami dotyczącymi ich ewolucji, wykrywaniu błędów, napięciach, ilości tranzystorów i tak dalej, ale (a) spowodowałoby to wyraz paniki w oczach każdego i (b) praktycznie nigdzie by nas to nie doprowadziło. Skupmy się lepiej na tym, co niezbędne. W dzisiejszych czasach pamięci stają się coraz bardziej gorące. Czasem tak bardzo, że niektóre z najnowszych modułów DDR wyposażone są we własne radiatory RD, a DDR Pierwsze procesory Pentium 4, które pojawiły się na rynku, były „zoptymalizowane” pod kątem specjalnej, niestandardowej pamięci, na licencji firmy Rambus (która ich jednak nie produkowała). Moduły pamięci zwane RD-RAM (ang. Rambus Dynamic RAM) wykorzystywały standard wielkości znany jako RIMM i wymagały odpowiednich gniazd na płycie głównej. Istniały wersje 184-, 232- i 326-stykowe. Systemy oparte na procesorach Athlon XP używały zawsze zupełnie innego rodzaju pamięci, zwanego DDR SD-RAM (ang. Double Data Rate Synchronous Dynamic RAM) — skrócimy później tę nazwę do DDR-RAM. Moduły występowały w wersjach 184- i 200-stykowych. 34 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:48 Page 35 Jeżeli chodzi o szybkość, szczególnie ważna jest magistrala pomiędzy gniazdami pamięci a chipsetem. To właśnie ona decyduje o tym, jak szybko dane mogą być przesyłane między modułami RAM a procesorem. W idealnym przypadku magistrale pamięci i procesora (FSB) powinny być takie same. Spójrzmy jeszcze raz na tabelę przepustowości ze strony 25, gdzie można zauważyć, że pamięć RIMM 3200 RD-RAM charakteryzuje się przepustowością 3200 MB/s. Taką samą przepustowość ma Pentium 4 pracujący z szyną FSB 400 MHz. Widzimy więc, że procesor i moduły pamięci są idealnie dopasowane, by wymieniać dane z tą samą szybkością. Szybsze pamięci RIMM 4200 RD-RAM są z kolei dopasowane do szybszego Pentium 4 działającego na magistrali 533 MHz. Biorąc jednak pod uwagę to, iż standardowa pamięć DDR-RAM jest, ogólnie rzecz ujmując, tańsza niż RD-RAM, a także mając na uwadze słabnące poparcie Intela dla RD-RAM, można sądzić, że DDR-RAM będzie lepszym wyborem. Ponadto, jak wiemy z doświadczenia, różnica w wydajności DDR-RAM i RD-RAM jest w praktyce niezauważalna. ? Krótkie pytanie, krótka odpowiedź Jak du¿o pamiêci naprawdê potrzebujê? Có¿, Windows XP potrafi obs³u¿yæ do 4 GB, jest to wiêc teoretyczne maksimum. Niemniej jednak, p³yty g³ówne te¿ wprowadzaj¹ ograniczenia w instalacji pamiêci. Na przyk³ad 2 GB w postaci trzech modu³ów DIMM w praktyce prawdopodobnie uniemo¿liwi dojœcie do 4 GB. Generalnie 512 MB powinno wystarczyæ do naprawdê wymagaj¹cych zadañ, w³¹czaj¹c w to przetwarzanie dŸwiêku i wideo. 256 MB wystarcza przy codziennej pracy biurowej, przegl¹daniu stron WWW i tym podobnych zastosowaniach. Nale¿y wzi¹æ pod uwagê minimalne wymagania u¿ytkowanych aplikacji, ale nie zapominaæ, ¿e s¹ one czêsto zani¿one. Jeœli wed³ug producenta program wymaga 64 MB, lepiej umieœciæ na p³ycie dwukrotnie wiêcej. Wiele zale¿y równie¿ od tego, jak wiele zadañ wykonujemy na komputerze równoczeœnie, dobrze jest wiêc zamykaæ niepotrzebne programy podczas korzystania z bardziej „pamiêcioch³onnych” aplikacji. 184-stykowy (policzymy?) moduł RIMM na licencji Rambusa, wyprodukowany przez firmę Kingston. Podczas testów wydajności trudno znaleźć wady takiej pamięci, ale ta przyjemność sporo kosztuje Wybór modułów Pamięć produkowana jest w przyprawiającej o zawrót głowy ilości różnych specyfikacji, co zmienia w koszmar kupowanie odpowiednich modułów. Właśnie dlatego najlepszym rozwiązaniem jest dowiedzenie się najpierw czegoś o płycie głównej, kupienie jej i bardzo uważne sprawdzenie, jakie pamięci obsługuje. Następnie, aby ułatwić sobie trochę życie, dobrze jest skorzystać ze znakomitego narzędzia konfiguracji pamięci (patrz dodatek C). Wskaże ono, które dokładnie moduły będą odpowiednie. W tym module DIMM znajdują się 184 styki — tyle samo co w module Rambus przed chwilą. Na tym jednak kończą się podobieństwa. Pamięć DDR jest kompatybilna zarówno z procesorami Intela, jak i AMD, a za sprawą wprowadzenia modułów Dual DDR gotowa jest utrzymać swoją popularność 35 ZLOKOM_R02_p8.qxd 10-12-04 20:01 Page 36 Cztery proste zasady 1. Podczas projektowania najbardziej wydajnych systemów należy szukać chipsetu obsługującego najnowszą technologię pamięci i największą szybkość magistrali. Może to wiązać się z nieco większymi wydatkami, ale gwarantuje większe zabezpieczenie na przyszłość. Starsze typy pamięci szybko wychodzą z masowej produkcji. 2. Ceny pamięci bardzo się wahają. Jeżeli są szczególnie wysokie wtedy, kiedy decydujemy się na budowę komputera, dobrze jest rozważyć zakup ilości mniejszej, niż planowana. Resztę można dokupić nieco później, gdy ceny znów spadną (a na pewno tak się stanie). 3. Kupujemy najszybsze moduły pamięci (o największej szybkości magistrali), jakie tylko obsługuje nasza płyta główna. Można używać na przykład modułów 266 MHz wraz z płytą główną obsługującą 333-MHz magistralę pamięci, ale takie rozwiązanie nie ma większego sensu. 4. Nie żałujmy pamięci RAM. Kupmy jej wystarczająco dużo. Właściwie kupmy jej więcej, niż potrzebujemy. Korzyści z dodatkowej ilości pamięci są znacznie większe, niż te wynikające z szybszego procesora czy szybszego dysku twardego. Zakup modułów pamięci Płyta główna, którą ostatecznie wybraliśmy na potrzeby naszego projektu (strona 65), obsługuje pamięci DDR-RAM działające z szybkością 266 i 333 MHz. Instrukcja obsługi informuje wyraźnie, że potrzebujemy 184-stykowych modułów DIMM działających przy napięciu 2,5 V. W porządku, ale nie wybierajmy się raczej do supermarketu z przeświadczeniem, że coś odpowiedniego „wskoczy nam prosto z półki do koszyka”. Trzeba będzie trochę poszukać. Kącik techniczny SD-RAM Przed pamiêciami DDR-RAM i RD-RAM mieliœmy skromn¹ pamiêæ SD-RAM (ang. Synchronous Dynamic RAM). Pamiêæ ta zwana jest dynamiczn¹, poniewa¿ jej zawartoœæ jest bezustannie odœwie¿ana, a po wy³¹czeniu komputera jest ca³kowicie tracona. Jest te¿ okreœlana jako synchroniczna, gdy¿ ze wzglêdów wydajnoœciowych zsynchronizowana jest z szyn¹ pamiêci p³yty g³ównej. Pamiêæ DDR-RAM te¿ jest synchroniczna i dynamiczna, ale dysponuje dwukrotnie wiêksz¹ przepustowoœci¹. Poza tym, istnieje te¿ nowsza pamiêæ Dual DDR (ang. Dual Double Data Rate). Je¿eli cokolwiek z tego wiadomo, to tyle, ¿e rozwój technologii komputerowej nie zatrzymuje siê ani na chwilê. Gdyby ktoœ chcia³ poczekaæ z zakupem na pojawienie siê nowszej technologii, móg³by w ten sposób przeci¹gaæ czekanie do koñca œwiata. Wci¹¿ mo¿na znaleŸæ p³yty g³ówne obs³uguj¹ce SD-RAM, ale pasuj¹ce do nich modu³y nie s¹ ju¿ tak ³atwo dostêpne. Na rynku pamiêci popyt steruje poda¿¹, a na nowe pamiêci SD-RAM nie ma po prostu zapotrzebowania. Oszczêdny kupuj¹cy wci¹¿ jednak z powodzeniem wykorzysta porz¹dn¹ p³ytê g³ówn¹ dzia³aj¹c¹ z SD-RAM, pod warunkiem, ¿e jest gotów poœwiêciæ trochê czasu na zakupy. Jakby nie patrzeæ, ten typ pamiêci dobrze dzia³a³ w milionach komputerów miêdzy rokiem 1997 a 2001. 36 Wciąż można znaleźć pamięci SD-RAM przeznaczone do starszych płyt głównych, ale nie można powiedzieć, że kolejne partie bezustannie opuszczają tajwańskie fabryki ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:49 Page 37 1 Narzędzie online firmy Crucial, pomagające w doborze pamięci, poprosi najpierw o wybór producenta płyty głównej. W tym przypadku jest to Gigabyte. Wybieramy odpowiednią nazwę z listy i klikamy przycisk Go 2 Kolejny krok to wybór właściwej linii produktów i ponowne kliknięcie Go 3 W odpowiedzi zostanie wygenerowana nader długa, ale kompletna lista płyt głównych, która usatysfakcjonuje każdego. Z uwagą wybieramy nasz model 4 A oto efekt — zbiór kompatybilnych modułów pamięci. Na cele tego projektu zdecydowaliśmy się na pojedynczy moduł 512 MB 37 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:49 Page 38 2ROZDZIAŁ WYBÓR SPRZĘTU Obudowa Obudowy, tak jak i wszystkie płyty główne, zgodne są z odpowiednimi standardami branżowymi dotyczącymi wymiarów. Bez wątpienia najbardziej popularnym standardem wielkości znów jest ATX. Można być pewnym, że każda płyta główna ATX będzie pasowała do każdej obudowy zgodnej z tym standardem. Desktop czy wieża? Nie oznacza to jednak, że wszystkie obudowy są takie same. W rzeczywistości jest zupełnie inaczej. Na początek możemy wybrać między obudową typu desktop lub obudową w formie wieży. Ta pierwsza jest niska i szeroka, druga natomiast wysoka i wąska. Szczerze można polecić wybór obudowy typu wieża. Są one zdecydowanie bardziej popularne od obudów desktop, a z doświadczenia wiemy, że znacznie łatwiej się z nimi pracuje. Można też wybierać między miniwieżą a wieżą średniej wielkości, które są niższymi wersjami obudowy pełnowymiarowej. Jedyną zaletą niższych obudów jest ich bardziej elegancki wygląd. Istotną wadą jest, idąca w ślad za wymiarami, mniejsza możliwość rozbudowy komputera. Miniwieża ma zazwyczaj dwie lub trzy wnęki 5,25- calowych napędów dyskowych, wieża średnia to trzy do pięciu takich wnęk, natomiast obudowa pełnowymiarowa może ich mieć aż siedem. Biorąc pod uwagę fakt, że prawdopodobnie zainstalujecie napęd CD-RW i DVD-ROM, w obudowie z trzema wnękami wciąż jest miejsce na jedno dodatkowe urządzenie (napęd taśm, zewnętrzny panel karty dźwiękowej czy też rozgałęziacz USB przeznaczony do montażu w takiej wnęce). Powinno się wybierać obudowę w taki sposób, aby mieć przynajmniej jedną wnękę w zapasie. Trzeba też zwrócić uwagę na wnęki napędów 3,5-calowych. Jedna potrzebna jest na twardy dysk, jedna na napęd dyskietek. Tutaj również przydatna będzie jedna wnęka na zapas. Wysoka obudowa w formie wieży jest też nieodzowna, kiedy zechcemy zainstalować duży radiator, by zmniejszyć hałas generowany przez komputer (patrz strona 130). Pełnowymiarowa obudowa w formie wieży oznacza przestrzeń, elastyczność i niemal nieskończone możliwości rozbudowy. Z drugiej strony, z pewnością można określić ją jako olbrzymią. Wieża średniej wielkości stanowi często dobry kompromis 38 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:49 Page 39 Cechy obudowy Wnęki na napędy od przedniej strony obudowy osłonięte są przez zaślepki mocowane na specjalne zatrzaski bądź przykręcane. Zaślepki te można następnie zdemontować, by uzyskać pełny dostęp do wnęki i zainstalować w niej wewnętrzny napęd. Z tyłu obudowy również znajdziemy szereg zaślepek. Te z kolei odpowiadają swoim położeniem gniazdom PCI i AGP płyty głównej, a demontuje się je podczas dodawania kolejnych kart rozszerzeń. Przesuwając się w górę obudowy napotkamy na prostokątny panel wejścia-wyjścia. Właśnie tędy wysuną się gniazda myszy, klawiatury, równoległe, szeregowe i inne, kiedy tylko zainstalujemy płytę główną. Osłonę bloku gniazd znajdziemy w komplecie z obudową, ale może się zdarzyć, iż nie będzie pasowała do układu złącz na naszej płycie. Nie ma jednak powodu do zmartwień, ponieważ pasującą osłonę zawsze otrzymuje się w komplecie z płytą główną. Na przedzie obudowy znajdziemy dwa przyciski: główny przełącznik zasilania i mniejszy, umieszczony zazwyczaj nieco głębiej, przycisk resetowania. Ten drugi pozwoli na restart komputera, gdy system Windows zawiesi się. Przód obudowy wyposażony jest również w kilka świecących diod: jedna wskazuje, czy komputer jest włączony, druga natomiast migocze podczas momentów aktywności dysku twardego. Obudowa może też zawierać dodatkowy otwór, w którym instaluje się dodatkowy panel z gniazdami USB lub audio. Taki panel bywa dołączany do niektórych płyt głównych, więc po raz kolejny opłaci się kupić najpierw płytę główną i dopiero na jej podstawie dokonywać wyboru pozostałych komponentów. Wnęki napędów 5.25-calowych Wnęki napędów 3.5-calowych Przycisk włączania/wyłączania Przycisk resetowania Dioda zasilania Dioda aktywności napędu Osłona otworów wentylacyjnych Otwór na panel z gniazdami 39 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:49 Page 40 Obudowa może mieć poręczną, wyjmowaną tackę, do której Poza tym, projekty różnią się od standardowych, nudnych „dużych mocuje się płytę główną. Gdy takiej tacki nie ma, konieczne będzie przykręcenie płyty bezpośrednio do obudowy. Ze względu na prostotę montażu — nie dlatego, że wybraliśmy taką na potrzeby niniejszego projektu — zdecydowanie można polecić modele z tacką. Niestety, są one nieco droższe. Wewnątrz obudowy może znajdować się mocowanie dodatkowego wentylatora wciągającego świeże powietrze z zewnątrz, może też być miejsce na zainstalowanie dwóch takich wentylatorów. Zdecydowanie powinien też znajdować się tam jeden wentylator zainstalowany fabrycznie. Obudowa wyposażona będzie też w głośnik, za pomocą którego BIOS generuje sygnały dźwiękowe błędów (patrz strona 132). Na koniec, w komplecie możemy znaleźć również osobny, montowany wewnątrz obudowy stelaż, który pomieści dodatkowe dwa lub więcej 3,5-calowych napędów — jest to szczególnie ważne w przypadku korzystania z technologii RAID (patrz strona 47). beżowych skrzynek”, na rzecz niezaprzeczalnie ciekawszych. Obudowy tłoczone z blachy są generalnie tańsze, ale matowe aluminium wygląda estetyczniej. Niektóre obudowy są ciężkie, wzmacniane i szczególnie wytrzymałe, podczas gdy inne cechują się lekką wagą, nadmierną delikatnością i łatwo je pogiąć. Panele boczne mocowane są czasem za pomocą śrub skrzydełkowych, aby można je było bez trudu zdemontować, podczas gdy innym razem spotkamy się z mocowaniem wymagającym w obsłudze dużej cierpliwości i akrobatycznych wręcz umiejętności. Przede wszystkim należy skupić się na funkcjonalności, dopiero później zwracać uwagę na dodatki. Ogólnie rzecz biorąc, z pełnowymiarową obudową w formie wieży łatwiej się pracuje, łatwiej utrzymać w niej porządek i czystość, daje większe możliwości niestandardowych przeróbek oraz pozwala na lepszy przepływ powietrza między komponentami płyty głównej. Osłona bloku gniazd wejścia-wyjścia Zaślepki 40 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:50 Page 41 Po zdjęciu bocznych paneli obudowy widzimy od środka wnęki na napędy 5,25- i 3,5-calowe. Do spodniej ścianki obudowy przymocowany jest dodatkowy stelaż, pozwalający na instalację dwóch dodatkowych dysków twardych. Widać również wentylator pobierający z zewnątrz chłodniejsze powietrze, umieszczony za otworami wentylacyjnymi Patrząc w kierunku tylnej ścianki obudowy widzimy dające się usunąć zaślepki, pozwalające „wyjrzeć na świat” kartom rozszerzeń. Duży otwór przeznaczony jest na zasilacz, a powyżej — na ściance górnej — widać drugi wewnętrzny wentylator 41 ZLOKOM_R02_p7.qxd 23-11-04 15:50 Page 42 2ROZDZIAŁ WYBÓR SPRZĘTU Zasilacz Zasilacz dostarcza energię do płyty głównej i napędów komputera. To jest oczywiste. Mniej oczywista jest waga doboru prawidłowego zasilacza tym bardziej, że wiele obudów dostarczanych jest z zamontowanym fabrycznie, bezimiennym zasilaczem. Wystarczy, że zignorujemy jego specyfikację, i ryzykujemy pojawienie się różnego rodzaju problemów. Niezawodny zasilacz to konieczność. Ten, charakteryzujący się mocą 350 watów, model ATX wyposażony jest w wentylator o regulowanej prędkości obrotowej — nie jest to niezbędne, ale pomaga utrzymać na niskim poziomie wytwarzany hałas. Zgodny jest również z rygorystycznymi wymaganiami AMD, dotyczącymi budowy zasilaczy (patrz „Kącik techniczny” na sąsiedniej stronie) Standard wielkości Do obudowy i płyty głównej ATX potrzebny jest zasilacz ATX. Właściwie wszystkie nowe zasilacze zgodne są z tym standardem, ale trzeba uważać kupując egzemplarz z drugiej ręki. Jeśli oznaczenia są niewyraźne, trzeba sprawdzić, jakie złącze zasilania płyty głównej jest obecne. Stare zasilacze AT podłączało się za pomocą pary wtyczek, z których każda miała 6 przewodów (patrz strona 92). Zasilacze ATX wykorzystują pojedynczą, 20-stykową wtyczkę. Dostępne są przejściówki pozwalające na podłączenie zasilacza AT do płyty głównej ATX, ale nie jest to rozwiązanie, które chcielibyśmy polecić. Szczerze mówiąc, nie polecalibyśmy kupowania zasilacza z drugiej ręki. Model o zbyt małej mocy może być niewystarczający do zasilania „prądożernych” komponentów — szczególnie, jeśli w naszej obudowie znajdzie się duża ilość napędów i akcesoriów. Poza tym, starszy egzemplarz, który może pochwalić się długą historią ciężkiej pracy, jest oczywiście bardziej podatny na spalenie, co zwiększa prawdopodobieństwo, że odmówi współpracy. Moc 250-watowy zasilacz jest niewystarczający, 300-watowy będzie w sam raz, jednak 350 watów to jeszcze lepszy wybór. To wszystko. Złącze AUX Jest to 6-stykowe złącze wymagane przez niektóre płyty główne. Jeżeli wybrana przez nas płyta ma gniazdo AUX, musimy z niego korzystać. Oznacza to, że konieczne jest wybranie zasilacza mającego takie złącze. Złącze ATX 12 V Płyty główne przeznaczone do procesorów Pentium 4 wymagają od zasilacza jeszcze jednego złącza. Wtyczka ATX 12 V ma 4 przewody i zazwyczaj podłączana jest do gniazda znajdującego się w pobliżu procesora. Należy pamiętać, że każda płyta główna z gniazdem ATX 12 V musi być zasilana przez zasilacz wyposażony w takie właśnie złącze. 42 ZLOKOM_R02_p8.qxd 10-12-04 20:02 Page 43 Złącza napędów Zasilacz podłącza się bezpośrednio do każdego wewnętrznego napędu komputera. Istnieją trzy rodzaje wtyczek, każda z nich zawiera w sobie cztery przewody. Wtyczka „Molex” używana jest do zasilania napędów optycznych i dysków twardych. Takie samo zadanie spełnia wtyczka SATA, ale przeznaczona jest oczywiście do zasilania napędów Serial ATA. Najmniejsza wtyczka, określana mianem „Berg”, służy do zasilania napędu dyskietek. Zazwyczaj wystarczają trzy większe wtyczki — „Molex” lub SATA, w zależności od posiadanych napędów — oraz jedna wtyczka „Berg”. Pozwala to na podłączenie jednego dysku twardego, napędu dysków CD, napędu DVD oraz napędu dyskietek. Niemniej jednak, większość zasilaczy ma większą ilość złącz. Dobra wiadomość jest taka, że istnieją przejściówki pozwalające na zasilanie napędów SATA za pomocą złączy „Molex”. Dzięki nim można, dysponując napędami SATA, korzystać ze starszych zasilaczy, które nie mają odpowiednich złączy. Złącze zasilania ATX AUX ATX 12V Molex Berg Kącik techniczny Ch³odzenie AMD AMD bardzo drobiazgowo okreœla wymagania dotycz¹ce ch³odzenia i przep³ywu powietrza. W szczególnoœci zaleca korzystanie z zasilaczy pobieraj¹cych powietrze od spodu, czyli z otoczenia procesora. Listê certyfikowanych zasilaczy znaleŸæ mo¿na na stronie WWW firmy AMD (www.amd.pl). Kiedy korzysta się z procesora Athlon XP, nie można zakładać, że każdy stary zasilacz będzie odpowiedni. AMD określa szczegółowe wymagania i lepiej kupić model z nimi zgodny Chłodzenie Zasilacz wyposażony jest w zintegrowany wentylator kontrolujący przepływ powietrza przez obudowę komputera. Niektóre mają też drugi wentylator dmuchający chłodnym powietrzem na płyt
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Złóż własny komputer
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: