Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00264 004583 15180798 na godz. na dobę w sumie
Zmiana imienia i nazwiska. Geneza. Komentarz. Orzecznictwo. Wzory decyzji - ebook/pdf
Zmiana imienia i nazwiska. Geneza. Komentarz. Orzecznictwo. Wzory decyzji - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 396
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-535-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> komentarze prawnicze
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Nazwisko i imię spełniają dwie podstawowe funkcje: służą do oficjalnego, urzędowego oznaczenia człowieka oraz do wyróżnienia w kontaktach towarzyskich z innymi osobami. Zasady, zgodnie z którymi można dokonać zmiany imienia i nazwiska, tryb postępowania w tych sprawach oraz określenie organów właściwych do dokonania tej zmiany są uregulowane w ustawie z 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska, której przepisy omówiono w książce – ze szczególnym uwzględnieniem regulacji budzących wątpliwości w ich rozumieniu i stosowaniu. 
Publikacja ponadto zawiera: obszerne wprowadzenie obejmujące m.in. genezę imion i nazwisk, ich znaczenie, zagadnienia związane z nadaniem i zmianą wpisu imion i nazwisk do akt stanu cywilnego;
• opis postępowania administracyjnego dotyczącego samej procedury zmiany imion i wybrane przepisy związkowe;
• opinie Rady Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk dotyczące zmiany imienia i nazwiska;
• zalecenia dotyczące nadawania imion dzieciom osób obywatelstwa polskiego i narodowości polskiej;
• orzecznictwo sądowe dotyczące tej problematyki.
W obecnym wydaniu publikacji uzupełniono niektóre wzory decyzji, dodano opinie Rady Języka Polskiego, a także najnowsze orzecznictwo.

Książka jest adresowana do pracowników urzędów stanu cywilnego, pracowników organów administracji publicznej, sędziów, adwokatów i radców prawnych zajmujących się tematyką poruszaną w książce.

Alicja Czajkowska, radca prawny, specjalizuje się w zagadnieniach związanych z aktami stanu cywilnego, obywatelstwem polskim, zmianą imion i nazwisk; autorka opracowań o tej tematyce.

 

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Zmiana imienia i nazwiska Geneza • Komentarz • Orzecznictwo Wzory decyzji Alicja Czajkowska Wydanie 3 Stan prawny na 1 lipca 2012 roku Warszawa 2012 Opracowanie redakcyjne: Joanna Tchorek Redakcja techniczna: Małgorzata Duda Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorki i wydawcy. ISBN 978-83-7806-535-7 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Od Autorki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 ROZDZIAŁ I. Ogólna charakterystyka imion i nazwisk . . . . . . . . 15 15 1. Geneza imion i nazwisk oraz ich znaczenie . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Imiona . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 1.2. Nazwiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 2. Prawne źródła imion i nazwisk. Ich nadanie i zmiana oraz wpis 24 w aktach stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 2.2. Regulacja prawna imion . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 2.3. Regulacja prawna nazwisk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 3. Regulacja prawna administracyjnej zmiany imion i nazwisk w ujęciu historycznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 3.1. Prawne uregulowania zmiany imion i nazwisk okresu między- wojennego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 3.2. Prawne uregulowania zmiany imion i nazwisk okresu powojennego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 ROZDZIAŁ II. Komentarz do ustawy o zmianie imienia i nazwiska . . 43 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 2. Ustawa z 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz.U. Nr 220, poz. 1414 ze zm.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 ROZDZIAŁ III. Postępowanie administracyjne w sprawach zmiany 1. Procedura zmiany imienia i nazwiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . imienia i nazwiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 84 1.1. Właściwość organów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 . . . . . . . . . . . 84 1.2. Podania i dokumenty oraz osoby uprawnione 1.3. Postępowanie wyjaśniające i wydanie decyzji . . . . . . . . . . . 86 5 Spis treści 2. Wzory decyzji dotyczących zmiany imienia i nazwiska . . . . . . . . 89 Wzór nr 2.1. Decyzja w sprawie zmiany nazwiska . . . . . . . . . . . 89 Wzór nr 2.2. Decyzja o zmianie nazwiska (wraz z uzasadnieniem) . 90 Wzór nr 2.3. Decyzja w sprawie zmiany nazwiska osoby małoletniej . 92 Wzór nr 2.4. Decyzja w sprawie zmiany nazwiska nabytego przez zawarcie małżeństwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 Wzór nr 2.5. Decyzja w sprawie zmiany nazwiska wraz z rozciąg- nięciem tej zmiany na osobę małoletnią . . . . . . . . . 94 Wzór nr 2.6. Decyzja w sprawie zmiany nazwiska rodowego i nazwiska noszonego po zawarciu związku małżeńskiego na inne nazwisko (wraz z uzasadnieniem) . . . . . . . . . . . . . Wzór nr 2.7. Decyzja w sprawie zmiany imienia . . . . . . . . . . . . . Wzór nr 2.8. Decyzja w sprawie zmiany imienia osoby małoletniej . . Wzór nr 2.9. Decyzja w sprawie zmiany imienia osoby małoletniej 96 98 99 (wraz z uzasadnieniem) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 Wzór nr 2.10. Zawiadomienie o zmianie imienia . . . . . . . . . . . . 102 Wzór nr 2.11. Zawiadomienie o zmianie imienia dotyczące osób, które nigdy nie były zameldowane na pobyt stały i czasowy (art. 13 ust. 1 pkt 3) . . . . . . . . . . . . . . . 103 Wzór nr 2.12. Zawiadomienie o zmianie imienia dotyczące osoby pełnoletniej lub dziecka, które mają dowód osobisty . . 104 3. Przykładowe wzory aktów stanu cywilnego zawierające wpisy dotyczące wzmianek dodatkowych o zmianie imienia bądź nazwiska . . 105 3.1. Odpis zupełny oraz odpisy skrócone dotyczące aktu małżeństwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 Wzór nr 3.1.1. Wykonanie wzmianki dodatkowej o zmianie nazwiska noszonego kobiety „Kamińska” i dzieci „Kamiński (a)” na nazwisko męża „Bobiński” z rozciągnięciem na dzieci za zgodą ojca – art. 8 ust. 2 . . . . . . . . . . 105 Wzór nr 3.1.2. Wpis po wykonaniu wzmianki dodatkowej po zmianie nazwiska rodowego kobiety „Ziółko” na „Ziółkowska” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 Wzór nr 3.1.3. Zmiana nazwiska kobiety w trybie administracyj- nym po ustaniu małżeństwa przez rozwód (odpis skrócony) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 Wzór nr 3.1.4. Zmiana nazwiska kobiety w trybie administracyj- nym po ustaniu małżeństwa przez rozwód (odpis zupełny) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 Wzór nr 3.1.5. Wykonanie wzmianki dodatkowej o zmianie nazwiska rodziców „Bursztyn” na „Bursztynowicz”. Zmiana rozciąga się na dzieci (art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 u.z.i.n.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 6 www.lexisnexis.pl Spis treści 3.2. Odpis zupełny i odpis skrócony aktu urodzenia . . . . . . . . . . 115 Wzór nr 3.2.1. Odpis skrócony aktu urodzenia dotyczący wpisu po wykonaniu wzmianki dodatkowej o zmianie nazwiska rodowego osoby, której akt dotyczy . . . . . 115 Wzór nr 3.2.2. Odpis zupełny aktu urodzenia dotyczący zmiany nazwiska rodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 ROZDZIAŁ IV. Zalecenia dla urzędów stanu cywilnego dotyczące nadawania imion dzieciom osób obywatelstwa polskiego i narodowości polskiej . . . . . . . . . . . . 118 ROZDZIAŁ V. Opinie Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 1. Opinie dotyczące imion . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 2. Opinie dotyczące nazwisk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 2.1. Zmiana nazwiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 2.2. Nazwisk zakończone na -a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 2.3. Nazwiska kilkuelementowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 2.3.1. Nazwiska dwuczłonowe 2.3.2. Nazwisko dwuczłonowe kobiety składające się z nazwiska rodowego i odmężowskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 2.3.3. Nazwisko kilkuelementowe ze słowem „vel” . . . . . . . . 152 2.4. Nazwiska z przyrostkami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 2.5. Nazwiska obcojęzyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 2.5.1. Nazwiska słowiańskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 2.5.2. Nazwiska włoskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 3. Kolejność imienia i nazwiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 ROZDZIAŁ VI. Przepisy związkowe 1. Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 (Dz.U. z 2012 r., poz. 161) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 788) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . 167 3. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) . . . 179 4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 lutego 2009 r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich unieważniania, wymiany, zwrotu lub utraty (Dz.U. Nr 47, poz. 384) . . . . . . . . . . . . . . . . 212 5. Ustawa z dnia 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 7 Spis treści 6. Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . 7. Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz.U. Nr 17, poz. 141 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji 237 240 z dnia 30 maja 2005 r. w sprawie sposobu transliteracji imion i nazwisk należących do mniejszości narodowych i etnicznych zapisanych w alfabecie innym niż alfabet łaciński (Dz.U. Nr 102, poz. 855) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 9. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 maja 2005 r. w sprawie Urzędowego Rejestru Gmin, w których jest używany język pomocniczy (Dz.U. Nr 102, poz. 856) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 10. Ustawa z 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr 80, poz. 432) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 ROZDZIAŁ VII. Orzecznictwo sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272 1. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 marca 2007 r., II OSK 452/06 (LexPolonica nr 1282515) . . . . . . . . . . . 2. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku 272 z 1 lipca 2004 r., II SA/Bk 245/04 (niepubl.) . . . . . . . . . . . . . . 287 3. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 8 czerwca 2004 r., II SA/Kr 3199/00 (ONSAiWSA 2005, nr 3, poz. 56) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 10 maja 2004 r., II SA/Kr 1175/00 (LexPolonica nr 370938) . . . . 301 5. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 8 sierpnia 2003 r., V CK 6/02 (OSNC 2004, nr 7–8, poz. 131) . . . . . . . . . . 302 6. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z 26 czerwca 2003 r., SA/Bd 1412/03 (LexPolonica nr 364333) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 7. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z 9 maja 2003 r., II SA/Wr 1967/00 (LexPolonica nr 364332) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 8. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 kwietnia 2003 r., V SA 3647/02 (LexPolonica nr 360611) . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 9. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z 3 października 2002 r., II SA/Ka 2786/00 (LexPolonica nr 360612) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 10. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2002 r., V SA 2806/01 (LexPolonica nr 357213) . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 8 www.lexisnexis.pl Spis treści 11. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2001 r., V SA 1121/00 (LexPolonica nr 374150) . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 12. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2001 r., V SA 2083/00 (ONSA 2002, nr 2, poz. 73) . . . . . . . . . . . . . . . 325 13. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 1999 r., V SA 1857/98 (niepubl.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329 14. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 26 listopada 1998 r., I CKU 103/98 („Prokuratura i Prawo – dodatek” 1999, nr 4, poz. 30) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 15. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 4 lutego 1998 r., I CKU 204/97 (OSNC 1998, nr 10, poz. 158) . . . . . . . . . . . . . . 334 16. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z 3 listopada 1997 r., II SA/Wr 982/96 (OSP 1999, nr 4, poz. 78) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z 18 stycznia 1994 r., SA/Gd 1114/93 (OSP 1995, nr 7–8, poz. 156) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 341 18. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z 9 lipca 1993 r., SA/Wr 605/93 (OSP 1994, nr 9, poz. 164) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 19. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z 24 czerwca 1988 r., SA/Wr 115/88 (OSP 1990, nr 11–12, poz. 399) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 20. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z 16 grudnia 1987 r., SA/Gd 679/87 (ONSA 1987, nr 2, poz. 90) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 21. Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z 13 lipca 1987 r., III CZP 40/87 (OSNCP 1988, nr 11, poz. 154) . . . 358 22. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z 14 stycznia 1986 r., SA/Wr 880/85 (OSPiKA 1988, nr 1, poz. 22) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 1984 r., 363 III SA 182/84 (LexPolonica nr 299222) . . . . . . . . . . . . . . . . . 363 24. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 1984 r., II SA 1768/83 („Monitor Prawniczy” 1999, nr 11 – dodatek – Zestawienie Tez 1999, nr 9, s. 11) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 25. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 1983 r., II SA 1498/83 („Monitor Prawniczy” 1999, nr 11 – dodatek – Zestawienie Tez 1999, nr 9, s. 11) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 1983 r., II SA 1583/82 (LexPolonica nr 299226) . . . . . . . . . . . . . . . . . 27. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 1982 r., II SA 699/82 (ONSA 1982, nr 1, poz. 57) . . . . . . . . . . . . . . . . 366 9 365 365 Spis treści 28. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z 15 kwietnia 1982 r., SA/Po 699/81 (ONSA 1982, nr 1, poz. 34) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 marca 1982 r., 367 SA 1265/81 (niepubl.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 30. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 1981 r., II SA 346/81 (OSNPG 1983, nr 5, poz. 2, s. 30) . . . . . . . . . . . . 373 31. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 1981 r., SA 974/81 (ONSA 1981, nr 1, poz. 49) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 32. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z 5 grudnia 1980 r., III CRN 133/80 (OSNCP 1981, nr 6, poz. 115) . . 376 33. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 25 kwietnia 1967 r., III CR 9/67 (niepubl.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 380 34. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 27 listopada 1965 r., III CR 296/63 (OSNCP 1966, nr 6, poz. 101) . . . . . . . . . 381 35. Orzeczenie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 27 kwietnia 1959 r., 2 CR 158/59 (OSN 1960, nr IV, poz. 101) . . . . . . . . . . . 385 36. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 29 września 2010 r., III SA/Łd 435/10 (niepubl.) . . . . . . . . . . 386 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 www.lexisnexis.pl Biul. SN dekret z 1945 r. d.p.p.m. d.u.z.i.n. k.c. k.k. Wykaz skrótów – „Biuletyn Informacyjny Sądu Najwyższego” – dekret z 10 listopada 1945 r. o zmianie i ustalaniu imion i nazwisk (Dz.U. Nr 56, poz. 310 ze zm.) – ustawa z 12 listopada 1965 r. – Prawo prywatne międzyna- rodowe (Dz.U. Nr 46, poz. 290 ze zm.) – nieobowiązująca – ustawa z 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (tekst jedn. Dz.U. z  2005  r. Nr  233, poz.  1992 ze zm.) – nieobowiązująca – ustawa z 23 maja 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) Konstytucja – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z  2 kwietnia Konstytucja z 1952 r. k.p.a. k.p.c. k.r.o. Lex LexPolonica M.P. NSA ONSA ONSAiWSA OSN OSNCP 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z  22 lipca 1952  r. (tekst jedn. Dz.U. z 1976 r. Nr 7, poz. 36 ze zm.) – nieobo- wiązująca – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania ad- ministracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z  2000  r. Nr  98, poz. 1071 ze zm.) – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cy- wilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuń- czy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 788) – System informacji prawnej wydawnictwa Wolters Kluwer – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska Sp. z o.o. – Monitor Polski – Naczelny Sąd Administracyjny – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wo- jewódzkich sądów administracyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna oraz Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych 11 Wykaz skrótów OSNPG OSP OSPiKA OTK PAN p.a.s.c. p.p.m. p.p.s.a – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Wydawnictwo Proku- ratury Generalnej – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Polska Akademia Nauk – ustawa z 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cy- wilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264) – ustawa z 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynaro- dowe (Dz.U. Nr 80, poz. 432) – ustawa z  30 sierpnia 2002  r. – Prawo o  postępowaniu jedn. Dz.U. przed sądami administracyjnymi (tekst z 2012 r., poz. 270) – Rada Języka Polskiego RJP rozporządzenie z 1998 r. – rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Admini- stracji z  26 października 1998  r. w  sprawie szczegóło- wych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego, sposo- bu prowadzenia ksiąg stanu cywilnego, ich kontroli, przechowywania i  zabezpieczania oraz wzorów aktów stanu cywilnego, ich odpisów, zaświadczeń i protokołów (Dz.U. Nr 136, poz. 884 ze zm.) SN u.ob.pol. u.z.i.n. WSA – Sąd Najwyższy – ustawa z  2 kwietnia 2009  r. o  obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2012 r., poz. 161) – ustawa z 17 października 2008 r. o zmianie imienia i na- zwiska (Dz.U. Nr 220, poz. 1414 ze zm.) – wojewódzki sąd administracyjny www.lexisnexis.pl Od Autorki Dnia 13 czerwca 2009  r. weszła w  życie ustawa z  17 października 2008  r. o  zmianie imienia i  nazwiska (Dz.U. z  12 grudnia 2008  r. Nr 220, poz. 1414). W związku z tym powstała potrzeba opracowania komentarza do nowych unormowań prawnych. Część omówienia dotycząca genezy imion i  nazwisk, ich znaczenia oraz prawnych źródeł tej problematyki w ujęciu historycznym została wykorzystana z  opracowania wydanego w  2007  r. Natomiast zasad- nicza część opracowania, tj. komentarz do ustawy z  17 października 2008  r. o  zmianie imienia i  nazwiska oraz wzory decyzji i  doku- mentów, zostaje przedstawiona w zupełnie nowej wersji na podstawie przepisów tej ustawy. Komentarz oparto zatem na systematyce i konstrukcji ustawy, co ułatwi korzystanie z książki. Opracowanie zawiera też porównanie nowej re- gulacji prawnej zmiany imienia i nazwiska z poprzednimi uregulowa- niami oraz uwagi autorki co do niektórych rozwiązań prawnych. Przewodnią myślą było takie ujęcie tej problematyki, aby z wielu waż- nych informacji wyodrębnić poszczególne problemy jurydyczne. Publikacja zawiera ponadto niektóre przepisy związkowe, orzecz- nictwo sądowe oparte na dotychczasowych uregulowaniach prawnych tej tematyki, opinie Rady Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk do- tyczące zmiany imion i  nazwisk oraz liczne wzory decyzji i  doku- mentów. Wszystko to z pewnością ułatwi kierownikom urzędów stanu cywilnego – jako organom orzekającym o wyrażeniu zgody na zmianę imienia lub nazwiska – podejmowanie właściwych decyzji. 13 Od Autorki Po bez mała trzech latach obowiązywania nowej ustawy doświad- czenia wynikające z praktyki jej stosowania, orzecznictwa sądowego (co prawda jeszcze nieliczne są to orzeczenia) należało zwrócić w ko- mentarzu szczególną uwagę na niektóre uregulowania prawne. Co zo- stało w  kolejnym wydaniu książki uwzględnione przez rozszerzenie omówienia przepisów budzących wątpliwości w ich rozumieniu i sto- sowaniu. Skorygowano też niektóre wzory decyzji. Autorka dziękuje Pani Barbarze Romockiej-Tyfel – Zastępcy Kierow- nika Urzędu Stanu Cywilnego m.st. Warszawy za zgłoszone problemy wymagające szerszego omówienia. Autorka wyraża szczególne podziękowania Panu Prof. dr hab. Andrze- jowi Mączyńskiemu, Kierownikowi Katedry Prawa Prywatnego Mię- dzynarodowego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Ja- giellońskiego w  Krakowie oraz Panu Sędziemu Przemysławowi Wypychowi za udostępnienie publikacji dotyczących zmiany imion i nazwisk oraz konsultacje. Alicja Czajkowska www.lexisnexis.pl Rozdział I Ogólna charakterystyka imion i nazwisk 1. Geneza imion i nazwisk oraz ich znaczenie 1.1. Imiona Imię jest znakiem indywidualizującym osobę fizyczną i obok nazwiska służy do zidentyfikowania człowieka. Prawo cywilne określa każdego człowieka jako osobę fizyczną. Zgodnie z  prawem polskim każde dziecko otrzymuje imię. Wyboru imienia dziecka dokonują jego rodzice lub opiekunowie prawni (dla dziecka, którego rodzice nie są znani lub zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej). Wybór imienia dla dziecka jest atrybutem władzy ro- dzicielskiej. Zgodnie z tą zasadą organ rejestrujący urodzenie dziecka nie może ingerować w to niekwestionowane prawo rodziców. Wybrane przez rodziców imię dziecka zostaje zgodnie z postanowie- niami Prawa o  aktach stanu cywilnego wpisane do aktu urodzenia dziecka obok jego nazwiska i innych przewidzianych prawem danych (art. 40 p.a.s.c.). Jedyną przeszkodą w wyborze imienia dziecka, warunkującą jego wpi- sanie w akcie urodzenia, są przesłanki zawarte w art. 50 ust. 1 p.a.s.c.: „Kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia przyjęcia oświadczenia o  wyborze dla dziecka więcej niż dwóch imion, imienia ośmieszają- cego, nieprzyzwoitego, w formie zdrobniałej oraz imienia niepozwala- jącego odróżnić płci dziecka”. O  genezie imion można przeczytać w  najstarszych źródłach świato- wych cywilizacji. Na przykład u  Sumerów – najdawniejszych miesz- Alicja Czajkowska 15 Rozdział I. Ogólna charakterystyka imion i nazwisk kańców w Babilonii i Asyrii, ludu nieindoeuropejskiego – znajdujemy imiona proste, złożone, a  nawet będące pełnymi zdaniami, które miały określone znaczenia, np. Turtura – „mały”, Dugga – „dobry”, Su-a-zida – „Prawa ręka”, Emmu-dugga – „Mój pan jest dobry”. Podobnie u  semickich mieszkańców Mezopotamii. W  życiu co- dziennym imiona całozdaniowe skracano, odrzucając pewne ich człony, tak że niekiedy zostawał tylko jeden (J. Bubak, Księga naszych imion, Wrocław 1993). Współcześnie imiona wielozdaniowe obser- wuje się u niektórych szczepów arabskich. Imiona w momencie ich po- wstawania miały określone znaczenie. Z czasem traciły je, zwłaszcza gdy były przeniesione do innego języka. Podobnie imiennictwo praindoeuropejskie, z  którego wywodzi się imiennictwo prasłowiańskie oraz słowiańskie, w  tym polskie, skła- dało się z imion złożonych, obok których występowały imiona jedno- członowe jako proste wyrazy pospolite. Imiona złożone nadawano członkom potężnych rodów, imiona jednoczłonowe – jednostkom ni- skiego pochodzenia. Z epoki praindoeuropejskiej do współczesności przetrwało w różnym stopniu dziesięć systemów imiennych, m.in. staroindyjski, słowiański, bałtycki, staroniemiecki, celtycki, grecki i  inne. Najliczniejszy jest zasób imion greckich. Poszczególne zasoby imiennicze charakteryzo- wały się odrębnymi cechami zarówno co do budowy, jak i znaczenia (J. Bubak, Księga...). Imiona tworzą system, który wyodrębniając się z całości języka pew- nymi specyficznymi cechami, stanowi równocześnie część tradycji prawno-obyczajowej każdego społeczeństwa. Między kulturą danego społeczeństwa a  jego imiennictwem zachodzi niewątpliwie związek (T. Milewski, w: J. Bubak, Księga...). Każdy naród ma więc swój własny zasób imion, do którego sięga, gdy w  jego społeczności narodzi się nowy człowiek. Ale żaden prawie język nie ma czystego, wyłącznie własnego systemu nazewniczego; obok imion rodzimych z czasem przyjmuje pewną liczbę imion pocho- dzących z  innych języków, które po przystosowaniu fonetycznym, a  często także morfologicznym funkcjonują na równi z  imionami ro- 16 www.lexisnexis.pl 1. Geneza imion i nazwisk oraz ich znaczenie dzimymi w  systemie nazewniczym danego języka (por. S. Reczek, Z zagadnień polskiego nazewnictwa osobowego, „Onomastica” X, 1965). Także i  naród polski ma właściwe swemu językowi imiona osobowe wysnute z pojęć i ducha, ale i zapożyczone z innych języków i kultur. Ludziom dawnym – jak twierdzi uczony S. Łaguna (Z. Gloger, Encyklo- pedia staropolska, Warszawa 1972, s. 264) – chodziło przede wszystkim o pewnego rodzaju błogosławieństwo dla dziecka, o dobrą wróżbę na całe życie, co wiązało się z pierwotną wiarą w czarowną potęgę słowa, za pomocą której można sobie zapewnić opiekę i pomoc wyższych sił dobroczynnych, a zabezpieczyć od wrogiego działania sił nieprzyjaz- nych. Imię było więc początkowo amuletem dźwiękowym. Z  upływem czasu, zwłaszcza gdy dzieciom nadawano imiona ich rodziców, to mi- styczne znaczenie imion zatarło się, a stało się głównie środkiem wy- różniającym osobę. Jednak i dziś pewna intencja mistyczna bywa nie- obca przy wyborze imienia dla dziecka. Nomina sunt omina – imiona są wróżbami, mają treść wróżebną. Rodzice, nadając dzieciom określone imię, wyrażają tym również ży- czenie, aby dziecię żyło w szczęściu i miało pewne pozytywne cechy charakteru, co jednak nie zawsze zgodne jest z rzeczywistością, a ży- czenie pozostaje tylko pragnieniem. Odwrotnie, jak np. uważali Rzy- mianie, a co wyraził rzymski komediopisarz Plaut w komedii Pers, mó- wiąc nomen atque omen, to znaczy, że imię informuje o  charakterze człowieka. U  dawnych Polan imię miało zupełnie inne znaczenie aniżeli w  na- szych czasach. Przede wszystkim nie było wówczas w ogóle nazwisk. Pojawiły się one znacznie później. Imię pełniło więc funkcję zarówno imienia, jak i nazwiska. Imiona dwuczłonowe są typem imion najdaw- niejszych. W dalszym rozwoju, jak już wspomniano, zaczęły je zastę- pować imiona pojedyncze, przypominające nasze przezwiska np.: Broda, Gęba, Główka, Jęzor lub nazwy zwierząt: Byczek, Czyż, Jeż, Lis, Sokół itp., albo też przymiotniki, np. Goły. Jedne i drugie wystę- pują w tzw. Złotej Bulli Języka Polskiego. Złota Bulla zawiera materiał Alicja Czajkowska 17 Rozdział I. Ogólna charakterystyka imion i nazwisk językowy, z którego oprócz imion powstały nazwiska oraz nazwy miej- scowości (W.P. Cieszkowski, Kalejdoskop językowy, Warszawa 1967). Imiona rodzime, staropolskie panowały w  języku polskim do chwili przyjęcia chrześcijaństwa, tj. do 966 r., kiedy to pojawiają się imiona chrześcijańskie, pochodzące z  różnych kręgów kulturowych i  z  róż- nych języków. Był to jednak proces bardzo powolny. We wspomnianej bulli gnieźnieńskiej na kilkaset zapisanych imion tylko cztery są po- chodzenia chrześcijańskiego (J. Bubak, Księga...). Znaczna liczba imion występujących w średniowiecznej Polsce jest po- chodzenia germańskiego, np. Albert, Bertold, Eberhard, Gotfryd. W  okresie od XVI do XX w. występują imiona różnego pochodzenia i różnie uzasadniane przyjęciem do języka polskiego. Wśród nich naj- większą grupę stanowią imiona greckie i łacińskie, których przyjęcie było wynikiem określonej mody na starożytność. Są to przede wszystkim imiona bohaterów mitologicznych, a  także literackich. Imiona greckie to np. Arsen, Aniceta, Apolonia, Apollo, Dorian, Filon, Herakles, Heliodor, Leontyna, Leokadia, Miron, Monika, Narcyza, Platon. Do imion pochodzenia łacińskiego należą: Amadeusz, Amanda, Aureliusz, Balbina, Blandyna, Cezary, Gracja, Emil, Felicyta, Miranda, Saturnin i  inne. Pochodzenia francuskiego są imiona: Alicja, Arleta, Delfina, Michalina, Renata i  inne. Z  Anglii pochodzą m.in. Edgar, Edward, Edwin, Edyta, Ewelina, a z Hiszpanii Blanka. Z języka wło- skiego pochodzą: Bianka, Mirabela, Wioletta itp. Z języka arabskiego przeszły Eleonora i Elwira, natomiast z perskiego Roksana. Analizując fakty dotyczące kształtowania się i  nadawania imion oraz ich historię, należy zwrócić też uwagę na aspekt socjologiczny, na pewne zjawiska społeczne, które mają wpływ na wybór i  decydują nie tylko o powstawaniu imion, ale także o ich rozpowszechnianiu i zaniku. W historii imion i wpływie pewnych zjawisk społecznych związanych z  ich kształtowaniem można wyodrębnić kilka charakterystycznych kierunków. Należą do nich tradycje: rodzinne, klas społecznych oraz narodowe. W  mniejszym stopniu, szczególnie współcześnie, miały znaczenie przekonania i wierzenia religijne. Niemały wpływ na wybór i upowszechnienie imion ma po prostu moda, podyktowana literaturą 18 www.lexisnexis.pl 1. Geneza imion i nazwisk oraz ich znaczenie piękną i historyczną, a także moda na utożsamianie się z bohaterami filmu. Odgrywa tu też pewną rolę snobizm, wpływ środowisk arty- stycznych i dążenie do oryginalności. Wyborowi imienia, choć obecnie w niewielkim stopniu, nadal towarzyszy motywacja wynikająca z daty urodzenia, co oznacza, że dziecku nadaje się imię przypadające w ka- lendarzu na dzień urodzin. Współcześnie obserwuje się też przy wy- borze imion sięganie do imion obcojęzycznych, a  także do neologi- zmów. Zdarzają się jeszcze w  zasadzie pojedyncze przypadki nadawania imion utworzonych z  części składowych imion obojga rodziców lub dziadków, czasem w konfiguracji rodzice-dziadkowie. Moda ma też wpływ na liczbę imion. W feudalizmie, ale i w później- szych wiekach, także w Polsce, rangę człowieka poznawano po liczeb- ności imion. Wielość imion występowała w Polsce w rodach arystokra- tycznych do czasu prawnego ograniczenia tylko do dwóch imion. Imiona można podzielić, jak wskazują W. Janowowa, A. Skarbek, B.  Zbijowska i  J. Zbiniowska, autorki Słownika Imion (Ossolineum, Wrocław 1991), na następujące główne kategorie: 1) chrześcijańskie, czyli nowotestamentowe, np. Jan, Magdalena; 2) starotestamentowe, szczególnie używane w  krajach anglosaskich, np. Dawid, Rebeka; 3) starożytne, z kultury starożytnej Grecji i Rzymu, popularne szcze- gólnie w Rumunii, Grecji i we Włoszech; 4) mitologiczne różnego pochodzenia: starogreckie, germańskie i in., np. Apollo, Odyn; 5) narodowe, właściwe różnym narodom, a rozpowszechnione w in- nych kulturach i  językach, np. polskie Stanisław, franc. Stanislas, wł. Stanislao, ang. Botolf, w jęz. fińskim Urho; 6) literackie, tzn. występujące w dziełach literackich, librettach ope- rowych i  przez nie rozpowszechnionych w  różnych językach, np. Ofelia, Toska, Otello, Tristan, Izolda; 7) historyczne, np. Bolesław, Arpad, Hakon; 8) zakonne, rzadko używane jako imiona metrykalne, np. Anioł, Immakulata. Alicja Czajkowska 19 Rozdział I. Ogólna charakterystyka imion i nazwisk Niektórzy rodzice, siląc się na oryginalność i egzotykę oraz zakładając absolutną niezwykłość dziecka, wybierają dlań imiona wyszukane bądź tworzą je z neologizmów, co nie jest zakazane prawem. Zatracają często poczucie estetyki w  kompozycji takiego imienia z  pospolitym nazwiskiem, nierzadko narażając dziecko na złośliwości w środowisku rówieśników, np. „Oliwia Pypeć”. Rodzice przy wyborze imienia dziecka powinni brać pod uwagę, poza tradycjami rodzinnymi, oryginalnością, symboliką, także dobro dziecka, czyli to, jak będzie się ono czuło z wybranym imieniem. Jakkolwiek wybór imienia dla dziecka stanowi atrybut władzy rodzi- cielskiej, a ograniczenia w jego wyborze określa, jak już wspomniano, art.  50 ust.  1 p.a.s.c., to jednak nadmierna egzotyka może szkodzić dziecku i w jego życiu dorosłym prowadzi z reguły do zmiany takiego imienia w trybie ustawy o zmianie imienia i nazwiska. 1.2. Nazwiska „Nazwisko jest podstawowym wyznacznikiem służącym do oficjalnej (urzędowej) identyfikacji człowieka i  jego rodziny w  społeczeństwie oraz do wyróżnienia osoby przy wszelkich życiowych kontaktach z in- nymi ludźmi” (T. Kisała, Nasze nazwiska, Warszawa 1996). Współcześnie trudno sobie wyobrazić człowieka niemającego na- zwiska, które jest zresztą dobrem chronionym; jako dobro osobiste po- zostaje pod ochroną prawa cywilnego, niezależnie od ochrony przewi- dzianej w innych przepisach (art. 23 k.c.). Jednak proces kształtowania się nazwisk był długotrwały. Nazwiska dziedziczne, tj. przechodzące z  ojca na syna, w  Europie upowszech- niły się dopiero w XV w. W Polsce proces kształtowania się nazwisk przypada na XIII w., niemal zbiega się z  pojawieniem znaku Orła Białego na pieczęciach książąt dzielnicowych z dynastii Piastów (ok. 1230 r.), a zakończenie tego pro- cesu następuje wiele wieków później; obowiązek posiadania nazwiska wprowadziła dopiero Konstytucja Napoleona dla Księstwa Warszaw- skiego w 1807 r. (T. Kisała, Nasze nazwiska). 20 www.lexisnexis.pl 1. Geneza imion i nazwisk oraz ich znaczenie Przed okresem kształtowania się nazwisk wymieniano tylko swoje imię jako element określający danego człowieka. A zatem Giedymin miał syna Olgierda, Olgierd – Jagiełłę, bez łączności nazwiska rodo- wego. Szlachcic obok imienia wymieniał herb, swoją włość lub zamek. A. Naruszewicz powiada: „Starożytni Polacy nazywali się najprzód od herbów, np. Ciołek, Jastrzębiec, powtóre od wiosek, np. Piotr z Chodźca, z  Zakliczyna, po trzecie od imion ojcowskich (jak dotąd Rusini), np. Jan Janowic, Witek Bieniewic, tj. syn Bieniasza (Benedykta)” (cyt. za Z. Gloger, Encyklopedia...). Najwcześniejszymi nazwiskami są nazwiska pochodzące od miejsca urodzenia bądź zamieszkania, a w szczególności od nazw posiadłości ziemskich, np. właściciel Szydłowa stawał się Szydłowskim, Czyżewa – Czyżewskim, Potoka – Potockim, Służewa – Służewskim, Radzie- jowa – Radziejowskim. Potomni na ogół zatrzymywali to nazwisko, pomimo że wieś, od której je wzięli, przeszła na innego właściciela. Nie było to jednak regułą. Były to nazwiska z końcówką przymiotnikową -ski, -cki tworzone już w XIV w.; początkowo o tyle sukcesyjne, o ile syn dziedziczył po ojcu tę samą wioskę, z  której nazwy powstało nazwisko. Jeżeli osiadł w innej, to dawano mu nowe nazwisko. Zdarzało się więc, że zamiesz- kali w  różnych wioskach ojciec i  syn nosili różne nazwiska. Przy- kładem może być zapis w Encyklopedii Staropolskiej Zygmunta Glogera Kronikarza Marcina Bielskiego, pierwszego, który pisał dzieje po- wszechne w języku polskim. Po ojcu Marcin nazywał się Wolski od wsi Woli, ale gdy osiadł we wsi Biała, został Bielskim, a syn jego Joachim nosił już to nowe nazwisko ojcowskie. Niezależnie od nazwisk – powstałych od nazw miejscowości, a noszo- nych głównie przez szlachtę – kształtowały się nazwiska innych warstw społecznych, chłopów i mieszczan. Obok nazwisk dziedziczonych najważniejszym sposobem identyfikacji były: 1) charakterystyczne cechy zewnętrzne i wewnętrzne, Alicja Czajkowska 21
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zmiana imienia i nazwiska. Geneza. Komentarz. Orzecznictwo. Wzory decyzji
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: