Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00162 008788 13447558 na godz. na dobę w sumie
Zmiany klimatu. Krótkie Wprowadzenie 11 - ebook/pdf
Zmiany klimatu. Krótkie Wprowadzenie 11 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 220
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8088-770-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> geografia
Porównaj ceny (książka, ebook (-17%), audiobook).

> KRÓTKIE WPROWADZENIE

- książki, które zmieniają sposób myślenia!

Zmiany klimatu w przystępny sposób wyjaśniają, w jaki sposób człowiek wpływa na klimat planety. Teoria dotycząca zmian klimatu jest jedną z nielicznych naukowych idei, która każe nam myśleć o zmianie podstaw współczesnego społeczeństwa. Autor nie tylko relacjonuje debatę na ten temat, lecz także wyjaśnia, dlaczego temat budzi takie kontrowersje. Jakie są rozwiązania tego problemu? Jaka przyszłość czeka naszą planetę? Czy opisywane zjawiska przyniosą wkrótce koniec świata, jak uważało wielu ekologów w latach 80. i 90. XX w.?

*

Interdyscyplinarna seria KRÓTKIE WPROWADZENIE piórem uznanych ekspertów skupionych wokół Uniwersytetu Oksfordzkiego przybliża aktualną wiedzę na temat współczesnego świata i pomaga go zrozumieć. W atrakcyjny sposób prezentuje najważniejsze zagadnienia XXI w. - od kultury, religii, historii przez nauki przyrodnicze po technikę. To publikacje popularnonaukowe, które w formule przystępnej, dalekiej od akademickiego wykładu, prezentują wybrane kwestie.

Książki idealne zarówno jako wprowadzenie do nowych tematów, jak i uzupełnienie wiedzy o tym, co nas pasjonuje. Najnowsze fakty, analizy ekspertów, błyskotliwe interpretacje.

Opiekę merytoryczną nad polską edycją serii sprawują naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego: prof. Krystyna Kujawińska Courtney, prof. Ewa Gajewska, prof. Aneta Pawłowska, prof. Jerzy Gajdka, prof. Piotr Stalmaszczyk.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ZMIANY KLIMATU Mark Maslin ZMIANY KLIMATU Tłumaczenie Katarzyna Dośpiał-Borysiak Redakcja naukowa Piotr Piotrowski Tytuł oryginału: Climate Change: A Very Short Introduction Rada Naukowa serii Krótkie Wprowadzenie Jerzy Gajdka, Ewa Gajewska, Krystyna Kujawińska Courtney Aneta Pawłowska, Piotr Stalmaszczyk Redaktorzy inicjujący serii Krótkie Wprowadzenie Urszula Dzieciątkowska, Agnieszka Kałowska Tłumaczenie Katarzyna Dośpiał-Borysiak Redakcja naukowa Piotr Piotrowski Opracowanie redakcyjne Jowita Podwysocka-Modrzejewska Skład i łamanie Munda – Maciej Torz Projekt typograficzny serii Tomasz Przybył Projekt okładki Katarzyna Turkowska Climate Change: A Very Short Introduction was originally published in English in 2014. This translation is published by arrangement with Oxford University Press Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego is solely responsible for this translation from the original work and Oxford University Press shall have no liability for any errors, omissions or inaccuracies or ambiguities in such translation or for any losses caused by reliance thereon © Copyright Eco-Climate Limited 2014 The moral rights of the author have been asserted © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2018 © Copyright for Polish translation by Katarzyna Dośpiał-Borysiak, Łódź 2018 Publikacja sfinansowana ze środków Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07580.16.0.M Ark. wyd. 8,5; ark. druk. 13,75 Paperback ISBN Oxford University Press: 978-0-19-871904-5 ISBN 978-83-8088-769-5 e-ISBN 978-83-8088-770-1 Dla Chrisa Pace’a (1968–2006) i Nicka Shackleton’a (1937–2006), którzy nie widzieli problemów tylko rozwiązania Spis treści Podziękowania Wprowadzenie do trzeciego wydania Wykaz skrótów Wykaz rysunków Wykaz tabel Wykaz ramek 1. Czym są zmiany klimatu 2. Debata o zmianach klimatu 3. Dowody zmian klimatu 4. Modelowanie przyszłości klimatu 5. Konsekwencje zmian klimatu 6. Niespodzianki klimatyczne 7. Polityczne aspekty zmian klimatu 8. Rozwiązania 9. Przewidywanie przyszłości Dalsza lektura Indeks Spis treści 9 11 15 19 21 21 23 35 53 69 91 121 137 161 193 209 213 7 Podziękowania Autor chciałby podziękować następującym osobom: Annie, Chris, Johannie, Alexandrze i Abbie za bycie przy mnie, Em- mie Ma z Oxford University Press, całej kadrze z University Colledge London, Rezatec Ltd, TippingPoint i Eden; Milesowi Irvingowi za wspaniałe ilustracje; Richardowi Betts, Markowi Brandon i Ericowi Wolffowi za ich wnikliwe i niezwykle po- mocne recenzje, i wszystkim moim koleżankom i kolegom re- prezentującym klimatologię, paleoklimatologię, nauki społeczne, ekonomię, medycynę, inżynierię, sztukę i nauki humanistyczne, którzy ciągle walczą o zrozumienie, przewidzenie i zmniejszenie naszego wpływu na klimat. Podziękowania 9 Wprowadzenie do trzeciego wydania Zmiany klimatu są jedną z nielicznych naukowych teorii, któ- ra każe nam zmieniać podstawy współczesnego społeczeństwa. Jest to wyzwanie nie tylko budzące spory wśród polityków, ale również antagonizujące całe narody, modyfikujące indywidu- alne wybory i  ostatecznie prowokujące do pytania o  związek pomiędzy ludzkością a  planetą. Ostatni raport Międzyrządo- wego Zespołu ds. Zmian Klimatu (ang. Intergovernmental Pa- nel on Climate Change, IPCC) dowodzi, że zmiany klimatu są niezaprzeczalne – w ostatnich stu latach globalna temperatura wzrosła o 0,8°C, a poziom wód podniósł się o 22 centymetry. W zależności od tego, jak będziemy kontrolować emisje gazów cieplarnianych (ang. green house gases, GHG) przeciętna tempe- ratura powierzchni może wzrosnąć pomiędzy 2,8 a 5,4°C pod koniec XXI wieku. Dodatkowo poziom mórz może wzrosnąć od 52 do 98 cm. Zjawiskom tym towarzyszyć będą zasadnicze zmiany schematów pogodowych, w tym większa ilość ekstre- malnych zjawisk pogodowych. Nie przyniosą one końca świata, jak wieściło wielu ekologów w późnych latach 80. i wczesnych latach 90. XX wieku, jednak oznaczać będą problemy dla mi- liardów ludzi. Redukcja emisji GHG stanowi główne wyzwanie dla nasze- go globalnego społeczeństwa. Nie należy tego bagatelizować, ponieważ, pomimo trzydziestu lat negocjacji klimatycznych, nie udało się doprowadzić do rezygnacji z przyjmowanego dotąd sce- nariusza. Porażka międzynarodowych negocjacji klimatycznych, szczególnie widoczna w Kopenhadze w 2009 r., zatrzymała zna- Wprowadzenie do trzeciego wydania 11 czące ograniczenia w emisji GHG o co najmniej dekadę. Na- dzieje jednak rosną i pojawiają się oczekiwania co do przyszłych negocjacji klimatycznych. Chiny, obecnie największy emitent GHG, rozważały wprowadzenie narodowego systemu handlu uprawnieniami. Natomiast Stany Zjednoczone, odpowiedzialne za ⅓ obecnych w atmosferze zanieczyszczeń węglowych, prze- kazały uprawnienia w kwestii regulacji emisji dwutlenku węgla Agencji Ochrony Środowiska, bezpośrednio narażonej na poli- tyczne naciski z Waszyngtonu. Pomimo braku ogólnoświatowego politycznego porozumie- nia wiele argumentów ekonomicznych przemawia za podję- ciem działań. Szacuje się, że rozwiązanie problemu zmian kli- matu obecnie kosztowałoby 2–3 światowego PKB, natomiast w przypadku odłożenia działań do połowy wieku koszt mógł- by wzrosnąć nawet do ponad 20 . Poza tym, nawet jeżeli ana- liza kosztów i zysków nie jest klarowna, z moralnego punktu widzenia należy myśleć o milionach istnień ludzkich, których przetrwanie i dobrobyt będą zagrożone. Międzynarodowe roz- wiązanie polityczne powinno być imperatywem, gdyż bez reali- zacji porozumienia z 2015 r. musimy liczyć się ze zdecydowanym wzrostem emisji węglowych i  dotkliwymi zmianami klimatu. Każde porozumienie będzie musiało uwzględnić państwa rozwi- jające się, chroniąc zarazem ich prawa do rozwoju, zgodnie z mo- ralnym wskazaniem zakładającym, że ludzie z biednych państw powinni uzyskać podobny poziom opieki, edukacji, długości ży- cia jak w krajach Zachodu. Polityka dotycząca zmian klimatu oraz wszelkie regulacje wynikające z międzynarodowych nego- cjacji muszą być realizowane zarówno na poziomie narodowym jak i regionalnym, aby zapewnić wielopoziomowe zarządzanie i w konsekwencji skuteczność ich realizacji. Niezbędne są nowe sposoby redystrybucji bogactwa, glo- balnie jak i w ramach państwowych, umożliwiające wydostanie z ubóstwa miliardów ludzi bez ogromnego wzrostu konsumpcji, wyczerpywania zasobów i emisji gazów cieplarnianych. Wspar- cie i pieniądze potrzebne są, aby pomóc państwom rozwijającym w adaptacji do zmian klimatu, które nieuchronnie nastąpią. 12 Zmiany klimatu Zmiany klimatu podważają więc każdy aspekt dotychcza- sowej organizacji społeczeństwa. Kwestionują nie tylko pojęcie państwa narodowego w kontekście globalnej odpowiedzialności, ale również krótkowzroczność wizji naszych przywódców poli- tycznych. Zmiany klimatu należy również rozpatrywać w kon- tekście innych wielkich wyzwań XX w., jak globalne ubóstwo, wzrost liczby ludności, degradacja środowiska naturalnego i bez- pieczeństwo globalne. Aby sprostać tym wyzwaniom, musimy zmienić niektóre z podstawowych zasad naszego społeczeństwa, co pozwoli nam na przyjęcie podejścia bardziej globalnego i dłu- goterminowego, prowadząc do wypracowania rozwiązania typu win-win, które wszystkim przynosi korzyści. Wykaz skrótów AABW AO AOGCM AOSIS BASIC BINGO CCS CDM CFCs COP ECS ENGO ENSO ETS (ang. Antarctic bottom water), antarktyczne wody denne (ang. Arctic Oscillation), oscylacja arktyczna (ang. Atmosphere-Ocean Global Circulation Models), sprzężone atmosferyczno-oceaniczne modele ogólnej cyrkulacji (ang. Alliance of Small Island States), Sojusz Małych Państw Wyspiarskich  Brazylia, Republika Południowej Afryki, Indie, Chiny (ang. Business and Industry Non-Governmental Organi- zations), Pozarządowe Organizacje Biznesu i Przemysłu (ang. carbon capture and storage), wychwytywanie i składowanie CO2 (sekwestracja dwutlenku węgla) (ang. Clean Development Mechanism), Mechanizm Czystego Rozwoju (ang. Chlorofluorocarbons), chlorofluorowęglowodory (ang. Conference of the Parties), Konferencja Stron UNFCCC (ang. equlibrium climate sensivity), równowagowa czu- łość klimatu (ang. Enviromental Non-Governmental Organizations), pozarządowe organizacje ekologiczne (ang. El Niño Southern Oscillation), El Niño – oscylacja południowa (ang. Emissions Trading Scheme), system handlu upraw- nieniami do emisji gazów cieplarnianych Wykaz skrótów 15 (ang. General Circulation Model), model ogólnej cyr- kulacji (ang. galactic cosmic ray), galaktyczne promieniowanie kosmiczne (ang. Global Historical Climatology Network), Globalna Historyczna Sieć Klimatologiczna Grupa 77 (ang. greenhouse gases), gazy cieplarniane (ang. global mean temperature), średnia globalna tem- peratura (ang. gigatonnes of carbon), miliard ton węgla (ang. Intergovernmental Panel on Climate Change), Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu wegia i Nowa Zelandia (ang. marine air temperature), temperatura powietrza nad obszarami morskimi (ang. North Atlantic Deep Water), północnoatlantyckie wody głębinowe (ang. North Atlantic Oscillation), oscylacja północno- atlantycka (ang. non-governmental organisation), organizacja po- zarządowa (ang. National Aeronautics and Space Administration), Narodowa Agencja Aeronautyki i  Przestrzeni Ko- smicznej USA (ang. National Oceanic and Atmospheric Administra- tion), Amerykańska Narodowa Służba Oceaniczna i  Meteorologiczna lub Narodowa Administracja ds. Oceanów i Atmosfery USA (ang. Organization for Economic Co-operation and De- velopment), Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (ang. Organization of the Petroleum Exporting Countries), Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową JUSSCANNZ Japonia, USA, Szwajcaria, Kanada, Australia, Nor- GCM GCR GHCN G77 GHG GMT GtC IPCC MAT NADW NAO NGO NASA NOAA OECD OPEC 16 Zmiany klimatu PETM ppbv ppm ppmv RCP REDD+ SRES SST UNFCCC WTO (ang. Palaeocene-Eocene Thermal Maximum), pale- oceńsko-eoceńskie maksimum termiczne (ang. parts per billion by volume), liczba części na mil- liard w danej objętości (ang. parts per million), liczba części na milion (ang. parts per million by volume), liczba części na mi- lion w danej objętości (ang. representative concentration pathways), reprezen- tatywne ścieżki koncentracji (ang. Reduced Emissions from Deforestation and Forest Degradation), redukcja emisji spowodowanych wyle- sianiem i degradacją lasów (ang. Special Report on Emission Scenarios by the IPCC 2000), Specjalny Raport IPCC Scenariuszy Emisyj- nych (2000) (ang. sea surface temperature), temperatura powierzchni oceanu (ang. United Nations Framework Convention on Clima- te Change), Ramowa konwencja Narodów Zjednoczo- nych w sprawie zmian klimatu  (ang. World Trade Organization), Światowa Organiza- cja Handlu Wykaz rysunków 1. Efekt cieplarniany 2. Zmiany koncentracji gazów cieplarnianych i temperatury w ciągu ostatnich ośmiu cykli glacjalnych według zapisu  z rdzeni lodowych 3. Zmiany zawartości dwutlenku węgla w atmosferze  w Obserwatorium na Mauna Loa 4. Emisja dwutlenku węgla w ujęciu historycznym według  regionów 5. Zmiany temperatury powierzchni Ziemi w ciągu ostat- nich 150 lat 6. Poziom zainteresowania gazet problemem globalnego  ocieplenia w latach 1985–1997 7. Rekonstrukcja temperatury na półkuli północnej z ostat- nich 1300 lat 8. Globalne zmiany opadów atmosferycznych (1900–2013)   9. Wskaźniki zmian klimatu  10. Globalne zmiany temperatury i dwutlenku węgla w ciągu  24 27 28 30 40 44 57 58 59 ostatnich 20 tys. lat  64 66 11. Liczba plam na słońcu, a globalna temperatura  72 12. Ogólny model strukturalny klimatu globalnego   74 13. Obieg węgla w przyrodzie w GtC (w gigatonach węgla)   75 14. Wymuszenie radiacyjne w latach 1750–2011  78 15. Przyszłe scenariusze emisji węglowych  16. Kaskada niepewności modeli zmian klimatycznych i polityki   80 17. Globalna temperatura, pokrywa lodowa Arktyki i poziom mórz w XXI w. Wykaz rysunków 82 19 18. Równowagowa czułość klimatu  19. Globalna temperatura powierzchni Ziemi w latach 1950– 2300 20. Zagrożenia zmianami klimatycznymi będące konsekwen- cją wzrastającej temperatury globalnej 21. Zmiany klimatyczne, przystosowanie społeczne a ekstre- malne zjawiska  22. Obszary najbardziej narażone na wzrost poziomu morza 23. Porównanie fali upałów z 2003 r. do przeszłych i przy- szłych temperatur letnich  24. Ceny żywności w latach 2004–2013  25. Zmiany w plonach zbóż do 2050 r.  26. Zakwaszenie oceanów 27. Zmiany klimatu – punkty krytyczne 28. Scenariusze reakcji systemu klimatycznego na wymusze- nie wywołane przez gazy cieplarniane 29. Zmiany oceanicznej cyrkulacji głębinowej w zależności  od zmian gęstości wody  30. Przewidywany zakres wzrostu temperatury globalnej w zależności od ilości dwutlenku węgla w atmosferze  31. Historyczna i prognozowana emisja dwutlenku węgla per capita 32. Przewidywane emisje CO2 dla scenariusza „bez zmian”  i stabilizacji koncentracji na poziomie 550 ppm i 450 ppm    33. Modele strategii odpowiedzi na wzrost poziomu mórz  34. Czas realizacji planowanych strategii walki ze zmianami  klimatu 35. Kliny stabilizacyjne do osiągnięcia emisji koncentracji  CO2 w powietrzu na poziomie 450 ppm 36. Zakładana emisja dwutlenku węgla w Wielkiej Brytanii do roku 2050. 37. Zakres metod geoinżynieryjnych  38. Średnie roczne pochłanianie i uwalnianie CO2 przez lasy  39. Środowiskowe ograniczenia planetarne   40. Światowe zapotrzebowanie na energię, żywność i wodę  do 2030 r. 20 85 90 93 95 97 104 108 115 117 122 124 129 138 139 158 163 164 167 179 184 188 194 197 Zmiany klimatu 41. Przewidywany przez ONZ wzrost populacji na świecie    42. Rysunek USA Today – negocjacje klimatyczne w Kopen- hadze w 2009 r. Wykaz tabel 1. Główne gazy cieplarniane i ich wpływ na ocieplenie at- mosfery    2. Reprezentatywne ścieżki koncentracji (RCP) według ra- portu IPCC z 2013 r.  3. Projekcje temperatury i poziomu morza według repre- zentatywnych ścieżek koncentracji (RCP)  4. Konsekwencje zmian klimatu   5. Efekty zastosowania klinów stabilizacyjnych według Ste- ve’a Pacala i Roberta Socolow’a (Uniwersytet w Princeton)  6. Ograniczenia planetarne Wykaz ramek 1. Czym jest Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu?  2. El Niño – oscylacja południowa (ENSO)  3. Koalicje negocjacyjne w ramach Ramowej konwencji Na- 199 204 54 77 82 119 168 195 31 111 rodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu  (UNFCCC)  142 Rozdział 1 Czym są zmiany klimatu? Przyszłe zmiany klimatu stanowią jedno z podstawowych wy- zwań w XXI w., obok walki z ubóstwem, degradacji ekologicznej i bezpieczeństwa międzynarodowego. Problem polega na tym, że zmiany klimatu są już nie tylko problemem naukowym, gdyż ich konsekwencje mają wpływ na gospodarkę, rozwój społecz- ny, geopolitykę, politykę narodową i lokalną, prawo, czy ochronę zdrowia. Celem niniejszego rozdziału jest ukazanie roli gazów cieplarnianych (ang. green house gases, GHG) w  kształtowaniu klimatu w przeszłości, wyjaśnienie dlaczego ich stężenie rośnie począwszy od rewolucji przemysłowej, oraz określenie przyczyn postrzegania jako niebezpiecznych zanieczyszczeń. Zostaną również wskazane państwa odpowiedzialne za największe emi- sje GHG oraz sposób w jaki się zmieniały emisje wraz z szyb- kim rozwojem ekonomicznym. Rozdział podejmie także kwestię Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu i jego regularnej oceny najnowszych danych świadczących o zmianach klimatu. Naturalne gazy cieplarniane występujące na Ziemi Temperatura Ziemi determinowana jest przez równowa- gę pomiędzy energią słoneczną i jej stratami do przestrzeni kosmicznej. Większość słonecznego promieniowania krótkofalo- wego (głównie ultrafiolet i światło widzialne) przechodzi przez atmosferę bez zakłóceń (rysunek 1). Jedynym wyjątkiem jest Czym są zmiany klimatu? 23 ozon, który z pożytkiem dla nas, absorbuje wysokoenergetycz- ne promieniowanie UV, szkodliwe dla komórek i DNA organi- zmów żywych. Około jednej trzeciej energii słonecznej jest odbi- jane bezpośrednio do przestrzeni kosmicznej. Pozostała energia absorbowana jest zarówno przez lądy jak i oceany. To powoduje ich ogrzanie, a następnie oddanie uzyskanego ciepła w formie promieniowania długofalowego, inaczej promieniowania ciepl- nego. Gazy atmosferyczne jak para wodna, dwutlenek węgla (CO2), metan (CH4) i podtlenek azotu (N2O) znane są jako gazy cieplarniane, gdyż mogą absorbować część wspomnianego pro- mieniowania długofalowego, ocieplając tym samym atmosferę. Zjawisko to zostało przebadane w atmosferze i może być odtwo- rzone w laboratorium. Jest ono niezbędne, ponieważ gdyby nie istniało, Ziemia byłaby co najmniej o 35°C chłodniejsza, czyli średnia temperatura w tropikach wynosiłaby –10°C. Od początku rewolucji przemysłowej wykorzystujemy paliwa kopalne (ropę, węgiel, gaz naturalny) zgromadzone miliony lat temu, uwalniając ponownie do atmosfery węgiel jako CO2 i CH4, zwiększając tym samym „efekt cieplarniany” i podnosząc tem- peraturę Ziemi. W efekcie palimy zwęglone światło słoneczne. Energia słoneczna  dostarczana do systemu klimatycznego Część promieniowania słonecznego jest odbijana  przez Ziemię i atmosferę Efekt cieplarniany. Część promieniowania podczerwonego przechodzi przez atmosferę, ale większość  jest absorbowana i oddawana we wszystkich  kierunkach poprzez cząsteczki gazów cieplar- nianych i chmury. Efektem jest ogrzewanie  się powierzchni Ziemi i dolnej atmosfery ATMOSFERA ZIEMIA Około połowy promieniowania sło- necznego jest absorbowane przez  powierzchnię Ziemi i ją ogrzewa. Promieniowanie pod- czerwone jest emitowane  . przez powierzchnię Ziemi  1. Efekt cieplarniany 24 Zmiany klimatu
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zmiany klimatu. Krótkie Wprowadzenie 11
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: