Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00605 011540 11058585 na godz. na dobę w sumie
Znaczenie przejrzystości w polityce fiskalnej - ebook/pdf
Znaczenie przejrzystości w polityce fiskalnej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 192
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9919-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> finanse
Porównaj ceny (książka, ebook (-17%), audiobook).
Przejrzystość polityki fiskalnej wymusza racjonalne ekonomicznie zachowania na politykach, przez co umożliwia efektywniejsze funkcjonowanie instytucji sektora finansów publicznych. Sprzyja też podejmowaniu trudnych decyzji gospodarczych. Dlatego potrzebne są prace, których przedmiotem jest poprawa zdrowia finansów publicznych. Konieczne jest zrozumienie racjonalnie i długofalowo prowadzonej polityki fiskalnej nie tylko przez profesjonalistów, ale także przez polityków, którzy podejmują decyzje ją kształtujące. Upowszechnianie wiedzy o narzędziach służących poprawie stanu finansów publicznych i o doświadczeniach ich stosowania w innych krajach powinno temu sprzyjać. Istotna jest również szeroka edukacja ekonomiczna społeczeństwa, która pozwala obywatelom dokonywać trafnych wyborów politycznych. Wszystkim tym aspektom poświęcona jest w mniejszym lub większym stopniu niniejsza książka. Osią pracy jest przejrzystość polityki fiskalnej, która z jednej strony warunkuje prowadzenie efektywnej i racjonalnej polityki, a z drugiej pozwala też na trafniejszą jej ocenę. 
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Radosław Piwowarski ZNACZENIE PRZEJRZYSTOŚCI W POLITYCE FISKALNEJ W y d a W n i c t W o U n i W e r s y t e t U Ł ó d z k i e g o • Ł ó d ź 2 0 1 1 RECENZENT Barbara Błaszczyk REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Ewa Siwińska ŁAMANIE Agnieszka Buszewska KOREKTOR Bogusława Kwiatkowska PROJEKT OKŁADKI Barbara Grzejszczak © Copyright by Uniwersytet Łódzki – Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2011 ISBN 978-83-7525-656-7 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 Wydanie I. Nakład 120 egz. Ark. druk. 12,0 Zam. 4985/2012. Cena zł 28,– + VAT Druk: ESUS Tomasz Przybylak 62-064 Plewiska, ul. Południowa 54 spis treści Wstęp������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 7 rozdział i – Przejrzysta polityka fiskalna ���������������������������������������������������������������������������������� 13 Wprowadzenie�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 13 1�Definicjeorazcharakterystykiprzejrzystejpolitykifiskalnej����������������������������������������������������� 13 2�Standardyorganizacjimiędzynarodowych��������������������������������������������������������������������������������� 18 2�1�OECD–Najlepsze praktyki przejrzystości budżetu������������������������������������������������������������ 20 2�2�MFW–Kodeks przejrzystości polityki fiskalnej�������������������������������������������������������������������21 2�3�Zakrespojęciaprzejrzystości���������������������������������������������������������������������������������������������� 24 3�Definicjaprzejrzystościpolitykifiskalnej����������������������������������������������������������������������������������� 26 4�Obszaryoddziaływaniaideterminantyprzejrzystościpolitykifiskalnej������������������������������������ 27 4�1�Długpubliczny,deficytbudżetowyorazwydatkisektorapublicznego������������������������������� 27 4�2�Podatki����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������31 4�3�Informacja����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 32 4�4�Czynnikispołeczneipolityczne������������������������������������������������������������������������������������������ 35 5�Podsumowanie���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 37 rozdział ii – Modelowanie wpływu przejrzystości w polityce fiskalnej����������������������������������� 39 Wprowadzenie�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 39 1�Podstawowetwierdzeniastosowanewmodelachteoriiekonomiipolityki�������������������������������� 40 1�1�Rodzajegłosowania:reguławiększościowegogłosowaniaiteoriamedianowego wyborcy�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 42 1�2�Instytucje–modelagencji,głosowanieprobabilistyczne���������������������������������������������������� 46 2�Dwuokresowymodeluwzględniającyumiejętnościikarierępolityka��������������������������������������� 47 3�Modelewpływuprzejrzystościnapoziomakumulacjideficytubudżetowegoidługu publicznego�����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������51 3�1�Wpływprzejrzystościnawielkośćdeficytubudżetowego–modelM�Shi iJ�Svenssona����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 52 3�2�Wpływprzejrzystościnawielkośćdługupublicznego–modelJ�E�Alta iD�D�Lassena���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 57 4�Podsumowanie����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 64 rozdział iii – narzędzia przejrzystej polityki fiskalnej������������������������������������������������������������� 65 Wprowadzenie�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 65 1�Teoretyczneźródłapolitykiopartejnaregułach������������������������������������������������������������������������� 66 1�1�Regułyfiskalne�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 67 4 1�2�Kryteriawyboru������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 70 2�Nowezarządzaniepubliczne������������������������������������������������������������������������������������������������������� 73 2�1�Charakterystyczneidee,obszaryisposobyanalizy������������������������������������������������������������ 74 2�2�Politycyaadministracjapubliczna�������������������������������������������������������������������������������������� 75 2�3�Odpowiedzialnośćwsektorzepublicznym������������������������������������������������������������������������� 78 2�4�Zlecaniezadańfirmomzewnętrznym���������������������������������������������������������������������������������� 82 2�5�Krytykanowegozarządzaniapublicznego�������������������������������������������������������������������������� 83 3�Budżetowanieiksięgowość�������������������������������������������������������������������������������������������������������� 84 3�1�Budżetzadaniowy���������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 88 3�2�Memoriałoweikasowestandardyrachunkowości��������������������������������������������������������������� 89 4�Podsumowanie�����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������91 rozdział iV – Międzynarodowe przykłady przejrzystej polityki fiskalnej – rozwiązania praktyczne������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 93 Wprowadzenie�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 93 1�NowaZelandia���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 93 1�1�Zarządzaniesektorempublicznym–podstawyprawne������������������������������������������������������ 97 1�2�Ustawaoodpowiedzialnościfiskalnej��������������������������������������������������������������������������������� 98 1�3�Strukturaadministracyjnapaństwa–celeizadania���������������������������������������������������������� 100 1�3�1�Ustrójpolityczny–najważniejszepodmioty����������������������������������������������������������� 100 1�3�2�Ministrowie–zadania,cele,narzędzia�������������������������������������������������������������������� 102 1�3�3�Sposóbfunkcjonowaniasystemu–ustaleniecelówizadańposzczególnych podmiotów������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 103 1�3�4�Procesbudżetowy���������������������������������������������������������������������������������������������������� 104 1�4�Odpowiedzialnośćpodmiotów������������������������������������������������������������������������������������������ 106 2�WielkaBrytania������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 108 2�1�Ramyinstytucjonalneprowadzonejpolitykifiskalnej������������������������������������������������������ 108 2�2�Regułyfiskalne������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 110 2�2�1�Złotareguła����������������������������������������������������������������������������������������������������������������111 2�2�2�Regułazrównoważonychinwestycji������������������������������������������������������������������������ 112 2�3�Kodeksstabilnościfiskalnej����������������������������������������������������������������������������������������������� 114 2�3�1�Rachunkowośćibudżetowanie�������������������������������������������������������������������������������� 115 2�3�2�Raportowanie������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 116 3�Australia������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 116 3�1�Ramyprowadzonejpolitykifiskalnej����������������������������������������������������������������������������������117 3�2�Funkcjonowanieautomatycznychstabilizatorówkoniunktury������������������������������������������ 119 4�Podsumowanie��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 120 rozdział V – Przejrzystość polityki fiskalnej w Polsce������������������������������������������������������������� 123 Wprowadzenie������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 123 1�Ramyinstytucjonalneiprawnefinansówpublicznych������������������������������������������������������������� 123 2�PrzejrzystośćpolitykifiskalnejwświetleraportówMFW������������������������������������������������������� 127 2�1�RaportROSCsz2001roku����������������������������������������������������������������������������������������������� 127 2�2�Załącznikizlat2003i2004������������������������������������������������������������������������������������������������131 3�Przejrzystośćbudżetupaństwa�������������������������������������������������������������������������������������������������� 133 5 3�1�Ustawabudżetowa������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 134 3�2�Procesbudżetowy�������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 138 4�Przejrzystośćstronydochodowejpolitykifiskalnej������������������������������������������������������������������ 142 5�Przejrzystośćstronywydatkowejpolitykifiskalnej������������������������������������������������������������������ 148 6�Indeksprzejrzystościfiskalnej���������������������������������������������������������������������������������������������������151 6�1�Metodologiaindeksuprzejrzystościfiskalnej��������������������������������������������������������������������151 6�2�Wartośćindeksuprzejrzystościfiskalnej��������������������������������������������������������������������������� 153 7�Podsumowanie�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 159 zakończenie ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������161 załączniki ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 167 Bibliografia ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 183 spis tabel i rysunków �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������191 Wstęp Niniejsza praca poświęcona jest problematyce znaczenia przejrzystości wpolitycefiskalnej�Większośćdemokratycznychpaństwdążydofunkcjonowa- niainstytucjipublicznychwsposóbprzejrzysty,choćsamaprzejrzystośćmoże byćróżnierozumiana,definiowanaczyinterpretowana�Rezultatemjestwypra- cowywanie różnorakich rozwiązań w obszarze prowadzonej polityki fiskalnej� Znalezieniewspólnych cech, standardów czy sposobu oddziaływaniaprzejrzy- stościwydajesiępotrzebne,abysystematyzowaćbadanąproblematykęizdobyte wtymobszarzedoświadczenia� Realizując powyższe założenie, w pracy starano się określić najważniej- sze cechy przejrzystości w polityce fiskalnej, zaznaczyć podstawowe obszary isposobyjejoddziaływaniaorazwyróżnićstosowanewjejramachnarzędzia� Dodatkowo,abyuniknąćformułowaniawyłączniesądównormatywnych,zapre- zentowanomodeleprobabilistyczneanalizująceznaczenieprzejrzystościwpoli- tycefiskalnej�Dlapotwierdzeniaznaczeniawyróżnionychzależnościprzedsta- wionoprzykładypaństwstosującychprzejrzystąpolitykęfiskalnąwpraktyce� Takiepodejściewynikałorównieżzpróbysyntezydorobkuliteraturydoty- czącejbadanejproblematyki�Zazwyczajanalizazagadnieniaprzejrzystościsku- piasięnajegomodelowaniualbonaprzedstawianiuempirycznychdoświadczeń różnychpaństw�Ztegowzględuwydajesiębyćpotrzebneusystematyzowanie orazpołączeniewjednejpublikacjipojawiającychsięwróżnychopracowaniach podejść� OdniesienieprzeprowadzonychrozważańdosytuacjiwPolscestanowifinal- nycelopracowania�Sprowadzasięondoanalizyiokreśleniastopniaprzejrzysto- ścipolskiejpolitykifiskalnej� Potrzeba przejrzystości w polityce fiskalnej jest szczególnie akcentowa- naipropagowanaprzezmiędzynarodoweorganizacje,takiejakMFWiOECD� Zastosowaniesiędoopracowanychprzezniestandardówmapomagaćwzwięk- szaniuefektywnościfunkcjonowaniasektorapublicznegoorazskłaniaćdoutrzy- mywaniazdrowychfinansówpublicznychpaństwa�Podejmowanieprogramów stworzonychprzezMFWjestdobrowolne,copowoduje,żesamemuuczestnikowi mazależećnaosiągnięciuodpowiednichstandardów�Dlaocenystosowaniaopra- cowanychstandardów,MFWprzygotowujeraportyopisującepoziomzaawanso- waniabadanegopaństwawdanychobszarach,tzw�ROSCs(ang�Reports on the 8 Observance of Standards and Codes)�Raportyobejmują12obszarów,wliczając wtoprzejrzystośćpolitykifiskalnej�Polskajestuczestnikiemprogramuipodlega takiemubadaniuod2001roku� Problemprzejrzystościposiadajednakwielewymiarówiwydajesię,żenie powinienbyćanalizowanywyłączniewkontekścieopracowanychstandardów� Istniejąmodelematematyczneopartenamodeluagencji,gdzienagruncieteo- retycznym uzasadnia się potrzebę wprowadzania przejrzystości w polityce fi- skalnej�Wśróddostępnejliteraturynajczęściejwymieniasięprace:A�Gavazzy iA�Lizzeriego,J�E�AltaiD�D�Lassena,M�ShiiJ�SvenssonaorazT�Perssona iG�Tabelliniego(Gavazza,Lizzeri,2005,2006;Alt,Lassen,2003,2006;Shi, Svennson,2006;Persson,Tabellini,2000)�Napodstawieteoretycznychmode- liorazstandardóworganizacjimiędzynarodowychbudujesięempirycznetesty, oparte na odpowiednio zbudowanych indeksach przejrzystości� W tym wzglę- dzienajbardziejznanesąopracowaniaM�ShiiJ�SvenssonaorazJ�EAltaiD�D� Lassena�Stosowanemetodybadawczezarównoumożliwiająporównaniamiędzy- narodowe,jakipozwalająnaocenęprzejrzystościpolitykifiskalnejdanegokra- ju�WPolscetakiebadaniazostałyprzeprowadzoneprzezM�Mackiewiczaoraz M�Jarmużka,E�KatalinPolgar,R�MatouskaiJ�Hölschera(Mackiewicz,2006; Jarmużek,KatalinPolgar,Matousek,Hölscher,2006)�Wpierwszymprzypad- kubyłoonoprzeprowadzoneprzyokazjianalizyproblematykiregułfiskalnych, awdrugimPolskabyłabadanajakojedenzkrajówregionuEuropyŚrodkowo- -Wschodniej�Gruntownepoznanieidoskonaleniedotychczasopracowanychme- todbadawczychstanowizatemnadaldużewyzwanie�Stosunkowokrótkiokres badańnadomawianąproblematyką(trwającyoddwóchdotrzechdekad)wydaje sięsprzyjaćprowadzeniudalszychanaliz� Nazasadnośćanalizyproblematykiprzejrzystościwpolitycefiskalnejwska- zujątakżedoświadczeniatakichkrajów,jak:WielkaBrytania,NowaZelandiaczy Australia�Sątopaństwa,którepowszechnieuważasięzawzorcewewprowa- dzaniustandardówprzejrzystości�Wskazanewydajesięzatemzbadaniewdrożo- nychprzeznierozwiązańsystemowychorazzastosowanychnarzędzi�Pozatym studiumprzypadkówpowinnobyćdobrymuzupełnieniemanalizyteoretycznej� Znaczenieczynnikaprzejrzystościoraztowarzyszącejjejjawnościniejest jednak przypisane wyłącznie reformowaniu systemów gospodarek rynkowych� Niezależnieodustrojuistniejepotrzebaspołecznejkontrolipoczynańdecyden- tów politycznych� Interesującą opinię wyraził w tym względzie W� Jaruzelski wwywiadzieudzielonymJ�Żakowskiemu�Odpowiadającnapytaniadotyczą- ce czynników i osób wpływających na przemiany w państwach byłego bloku socjalistycznego,przyokazjirozmowyzGorbaczowem,stwierdził:„Polatach go[Gorbaczowa–przyp�aut�]zapytałem,jakoceniawagętychtrzechswoich haseł: ‘uskorienje-pierestrojka-głasnost’ (przyspieszenie-przebudowa-jawność)� Powiedział,żenajważniejszaokazałasię‘głasnost’�Boonanadwyrężyłapozycję aparatu, który po raz pierwszy zobaczył, że można go publicznie krytykować� 9 Dlategoteżniczemuaparattaksięniesprzeciwiałjakwłaśniegłasnosti�Boona obdzieraławładzęzmituwszechmocyinieomylności”1�Mimowprowadzonych wPolsceprzemian,wydajesię,żenadalistniejepotrzebaakcentowaniaprzejrzy- stościwsektorzepublicznym�Politykafiskalnajakojednozpodstawowychna- rzędzioddziaływanianagospodarkę,abybyłaefektywna,musispełniaćwysokie standardy� W polityce fiskalnej de facto wychodzimy z rynku, co będzie ograniczać występowaniezjawiskocharakterzeobiektywnym�Odwrotnieniżwprzypadku występowaniadóbrpublicznychjakowyjątkuwsystemierynkowym,wsektorze publicznymwyjątkiembędzieobserwowaniedziałańocharakterzerynkowym� ArgumentujetoM�Blaug,piszącodobrachpublicznych:„Ztegorodzajurozu- mowaniawynikajasno,żeżadentestrynkowyniemożeokreślić»właściwej« ilościdóbrpublicznych�JakdobrzewiedziałWicksell,jedyniedecyzjapolityczna zapośrednictwemmechanizmugłosowaniamożewyznaczyćpotrzebnąwielkość produkcjidóbrpublicznych”(Blaug,2000,s�615)�Wtakimprzypadkuistnienie wysokiejjakościinformacjidotyczącejprowadzonychdziałańwobrębiesektora publicznegopowinnosprzyjaćwypracowywaniuefektywnychrozwiązańpoprzez mechanizmgłosowania�Prawdopodobieństwotegozwiększasięwrazzewzro- stemprzejrzystościpolitykifiskalnej� Wkontekściepowyższychargumentównależystwierdzić,żePolskapotrze- buje przejrzystej polityki fiskalnej, aby zbliżać się do grupy demokratycznych państw prawa, z efektywnie funkcjonującym sektorem publicznym� Ze wzglę- dunawielkośćudziałupaństwawgospodarce,oznaczatorównieżdynamicz- nierozwijającąsięgospodarkę�Przeprowadzonepo1989rokureformyzasad- niczozmieniłyfunkcjonowaniezarównogospodarki,jakisektorapublicznego� Mijającedwiedekadyodrozpoczęciazmianwydająsiędobrymmomentemna określenie jakości prowadzonej polityki fiskalnej� Odpowiedź na pytanie, czy obecnieprowadzonapolitykafiskalnajestprzejrzysta,będziekluczoweipozwoli naukierunkowaniedalszychdziałańwobrębiesektora� Celempracyjestocenaznaczeniaprzejrzystościwpolitycefiskalnej�Napod- stawieprzeprowadzonejanalizyzostanieomówionaobecnieprowadzonapolity- kafiskalnawPolsceorazocenionystopieńjejprzejrzystości�Precyzyjnescharak- teryzowanieprzejrzystejpolitykifiskalnejorazidentyfikacjaobszarówinarzędzi jejoddziaływaniabędąstanowićpodstawęrealizacjitegocelu� W efekcie zostaną wskazane obszary, w których potrzebna jest poprawa przejrzystościdziałaniasektorapublicznegowPolsce�Wzrostspołecznejkon- troliwtychobszarachorazwprowadzenienarzędziprzejrzystejpolitykifiskal- nej powinny przyczynić się do wzrostu efektywności funkcjonowania sektora finansówpublicznych,np�doograniczaniazbędnychinadmiernychwydatków, 1 J�Żakowski,Mnie się ta Polska podoba–wywiadzgen�WojciechemJaruzelskim,„Polityka” nr7,14lutego2009� 10 • • potezy: • precyzyjnegoszacunkukosztów,rynkowejwycenyposiadanychzasobów�Wilo- ściowymaspekciezmniejszeniubędąulegaćwydatkipaństwa,deficytbudżetowy idługpubliczny� Abyzrealizowaćpowyższycel,weryfikacjipoddanezostanąnastępującehi- prowadzonawPolscepolitykafiskalna(mierzonazapomocąindeksuprzej- rzystości)jestwświetleprzykładówistandardówmiędzynarodowychmało przejrzysta; poziomprzejrzystościjestistotnymczynnikiemokreślającymjakośćpolityki fiskalnejwPolsce; zwiększeniestopniaprzejrzystościprowadzonejpolitykiwpływanapoprawę efektywnościfunkcjonowaniasektorapublicznego; • większaprzejrzystośćpolitykifiskalnej,poprzezusuwanieasymetriiinfor- macyjnejmiędzyrządzącymiawyborcami,wpływanapoprawękontrolispo- łecznejwsektorzepublicznym� Praca rozpoczyna się od charakterystyki przejrzystej polityki fiskalnej, co doprowadzidoprzyjęciajejdefinicji�Stosowanewliteraturzedefinicjeukazu- jąwielowymiarowośćbadanejproblematyki�Potwierdzatorównieżstworzenie kodeksówprzezOECDiMFW,któremajągwarantowaćujęcienajważniejszych obszarówprzejrzystości�Wprzyjętejwpracydefinicjistaranosiępogodzićsze- rokiepodejściezprecyzyjnymokreśleniempojęciaprzejrzystości�Uzupełnienie przeprowadzonejcharakterystykistanowiopiszakresuoddziaływaniaidetermi- nantprzejrzystości�Maonnaceluwskazaniepodstawowychobszarówpolityki fiskalnej,którepodlegająoddziaływaniutegoczynnika�Tęczęśćkończyanaliza czynnikówwpływającychnazwiększanieprzejrzystościpolitykifiskalnej� Rozdziałdrugiopisujemodele,napodstawiektórychmożliwajestweryfika- cjaznaczeniaprzejrzystościpolitykifiskalnej�Modelowyświatpodzielonyzostał narządzącychiobywateli,gdziekażdymaksymalizujeswojąfunkcjęużytecz- ności� Jedni i drudzy napotykają stosowne ograniczenia, zawężające możliwo- ściichdziałania�Międzypodmiotamiwystępujezależnośćagentimocodawca� Weryfikacjarządzącychodbywasiępoprzezwybory�Wygrywajeten,ktodostar- czywiększąliczbędóbrpublicznychprzynoszącychużytecznośćichkonsumen- tom�Przejrzystośćpolitykifiskalnej,poprzezzwiększanieefektywnościdziałań wobrębiesektora(większekompetencjerządzących),wpływanailośćdostarcza- nychdóbrpublicznych�Pomimolicznychzałożeńwprezentowanychmodelach, któreupraszczająrzeczywistość,niemaobecniebardziejobiektywnychmetod weryfikacjiznaczeniaprzejrzystościpolitykifiskalnej� Kolejnaczęśćpracydotyczynarzędzistosowanychprzyprowadzeniuprzej- rzystejpolitykifiskalnej�Wedlewiedzyautoraniepodjętojeszczepróbyprzypi- saniastosownychnarzędzidopolitykifiskalnejcharakteryzującejsięprzejrzysto- ścią�Istniejąceopracowaniadotyczącebadanejproblematykiwskazująnapewne instrumenty,jednaknieidentyfikująichściślewjejramach�Usystematyzowanie 11 tejwiedzywydajesiępotrzebne,zwłaszczawświetlewymagań,jakienarzuca prowadzona w sposób jawny polityka� Każde z wybranych narzędzi musi być zgodnezcharakterystykąprzejrzystościomówionąwrozdzialepierwszym� RozdziałczwartystanowiopissystemówfiskalnychNowejZelandii,Wielkiej BrytaniiiAustralii�Wybórtychpaństwniejestprzypadkowy,gdyżprowadzone przezniepolitykifiskalnestawianesąjakowzorceprzejrzystości�Przedstawione systemystanowią,zjednejstrony,empiryczneprzykładyprowadzonychwcze- śniejteoretycznychrozważań,azdrugiej,punktodniesieniadlaprzeprowadzanej wkolejnejczęściewaluacjiprzejrzystościpolitykifiskalnejwPolsce� Ostatnirozdziałpracypoświęconyjestocenieprzejrzystościpolitykifiskal- nej w Polsce� Na podstawie przeprowadzonej wcześniej analizy oraz w opar- ciuoliteraturędotyczącąproblematykiprzejrzystościzostałzbudowanyindeks przejrzystościpolitykifiskalnejwPolsce�Doocenyuwzględnionychwindeksie elementówposłużonosięrównieżraportamiROCSsopracowanymiprzezMFW� Wpewnychobszarachsąonejednakkonfrontowanezwynikamiwłasnychba- dań,któreniezawszepokrywająsięzocenamiwystawionymiprzezinstytucje zewnętrze� Łódź,wrzesień2009 RozdziałI PrzeJrzysta PoLityka FiskaLna Wprowadzenie Celem rozdziału jest scharakteryzowanie przejrzystej polityki fiskalnej i określenie zakresu jej oddziaływania� Przyjęcie definicji oraz wyodrębnienie kluczowychdlabadanejproblematykiczęścisektorafinansówpublicznychbę- dziestanowićpodstawędoanalizprowadzonychwdalszychczęściachpracy� Zakresgospodarkifinansowejpaństwa,nazywanejpolitykąfiskalną,składa sięznastępującychobszarów(Misiąg,Malinowska,2002,s�9): • • • • zasadgromadzeniaśrodkówpublicznych, zasaddokonywaniawydatkówpublicznych, rachunkowościisprawozdawczościbudżetowej, sprawowaniaparlamentarnejkontrolinadgospodarką,środkamipublicznymi imieniempublicznym� Przedstawione obszary, choć nie wypełniają całości instytucji sektora pu- blicznego(tzw�zawężonadefinicja),stanowiągłównyjegotrzon�Analizabędzie obejmować zatem gospodarkę finansową państwa na poziomie centralnym (tj� parlament, rząd, ministerstwa, polityka budżetowa rządu, funkcjonowanie jed- nostekwładzycentralnejitd�)�Wszelkierozszerzeniabędąprowadzonewprzy- padkuistotnychpowiązańprowadzonejpolitykizpozostałymiobszaramisekto- rapublicznegobądźparapublicznego�Wszczególnościdotyczytosamorządów isystemuubezpieczeńspołecznych�Obecnieznaczeniesamorządówwfinanso- waniu zadań publicznych rośnie� Niezbędne jest zatem stosowanie również tu zasadprzejrzystości�Wprzypadkuubezpieczeńspołecznychnajważniejszewy- daje się usystematyzowanie oraz dokładne zdefiniowanie powiązań pomiędzy poszczególnymielementamijegosystemuafinansamipaństwa�Zewzględuna silnepowiązaniaubezpieczeńspołecznychzbudżetempaństwa,niezbędnajest rzetelnaiwszechstronnainformacjadotyczącastanufinansówiichprognozdla wszystkichinstytucjiipodmiotówfunkcjonującychwtymsystemie� 1. definicje oraz charakterystyki przejrzystej polityki fiskalnej Polityka fiskalna współczesnego demokratycznego państwa prawa spełnia szeregcelów,oddziałujerównieżnagospodarkęwwieluobszarachiwróżny 14 sposób�Charakteryzującprzejrzystąpolitykęfiskalną(ang�fiscal transparency), podjętostarania,abyobjąćjaknajszerszyjejzakres,czegonienależyodbierać jakoliteralnejpróbyzdefiniowaniaproblemu�Takiepodejściewynikawyłącznie zchęciodzwierciedleniajejwielowymiarowegocharakteru�Przytaczaneponiżej charakterystykiodwołująsiędoteoretycznychrozważańprowadzonychwlitera- turzezwiązanejzomawianąproblematyką�Celowowtejczęścipominiętostwo- rzonestandardyorganizacjimiędzynarodowych,któreomawianesąpóźniej� Wpolskiejliteraturzeprzedmiotu(Malinowska,Misiąg,2002,s�39–43)wy- odrębniasiępojęciajawnościiprzejrzystościfinansówpublicznych(wprzeciwień- stwiedoopracowańanglojęzycznych,wktórychtermintransparencymaszersze znaczenie niż jego polskie tłumaczenie „przejrzystość”, gdyż oznacza również „jawność”)�WedługE�MalinowskiejiW�Misiąga,jawnośćtoswobodnydostęp wszystkichzainteresowanychobywateliiinstytucjidodanychsektorapublicznego2� Przejrzystośćjestnatomiastrozumianajako:„sytuacja,wktórejobowiązującezasa- dyfunkcjonowaniagospodarkifinansowejisprawozdawczościsektorapublicznego umożliwiająfaktycznezapoznaniesięzcałościągospodarkisektorapublicznego� Przejrzystośćfinansówpublicznychuzupełniajawnośćwtymsensie,żeoilejaw- nośćfinansówpublicznychoznaczapełnydostępdoinformacji,toprzejrzystośćma gwarantować,żeinformacjatajestzrozumiałaikompletna”(Tamże,s�43)�Można w tym miejscu zapytać, czy możliwe jest istnienie przejrzystości bez jawności� Wydajesię,żeodpowiedźjestprzecząca,coimplikuje,żemówiącoprzejrzystości implicitezakładamyjawność�Ścisłepowiązanietychdwóchpojęćpodkreślająrów- nieżE�Denek,J�SobiechiJ�Wolniak(Denek,Sobiech,Wolniak,2001,s�62),oma- wiajączasadybudżetowe�Przejrzystośćmatujednakjeszczedosłowneznaczenie jakoczytelnyukładbudżetu,dziękiczemuzapoznaniesięzdokumentemmabyć łatwiejsze�Łatwiejszeoznacza,żepowinnobyćbardziejzrozumiałe�Podobnepo- dejścieznajdziemywopracowaniuS�Owsiaka(Owsiak,1997,s�99),gdzieprzej- rzystyukładbudżetumapozwolićnarozpoznanieprocesówzachodzącychwjego obszarze�Wdalszejczęścipracypojęcieprzejrzystościbędzierozumianeszeroko, bezwyodrębnianiapojęciajawności� Interesującypunktwyjściadlacharakterystykiprzejrzystejpolitykifiskalnej wliteraturzeobcojęzycznejstanowiopracowanieG�KoptisaiJ�Craiga(Koptis, Craig,1998,s�1)�Autorzypodkreślają,żeprzejrzystąpolitykęcharakteryzujeduża otwartość(jawność)wobszarach:strukturyifunkcjirządu,zamiarówiprognoz prowadzonejpolitykiorazrachunkówsektorapublicznego�Wszystkieinformacje przekazywaneprzezorganyrządowepowinnycechowaćsiędostępnością,budzić zaufanie, być wyczerpujące, zrozumiałe, publikowane w odpowiednim czasie iporównywalnewskalimiędzynarodowej�Dziękitemuobywateleiuczestnicy rynku(np�rynkifinansowe)mogąpoznaćsytuacjęfinansowąpaństwa,azatem szacowaćnegatywneipozytywneskutkidziałańrządu� 2 Zawyjątkiemtajnychdanychczyinformacjiistotnychdlabezpieczeństwapaństwa� 15 Autorzywspominająrównieżotrzechwymiarachprowadzeniaprzejrzystej politykifiskalnej�Pierwszy,najbardziejzagregowany,toetapprojektowania,czy- liokreślenie,jakmawyglądaćdanapolityka�Wymagaprzedstawieniaodpowied- nichprojektów,zamiarówczyprognoz�Drugiobejmujeszczegółoweinformacje dotycząceprowadzonychdziałań�Informacjetepowinnysiępojawić,abymóc ocenić,czyprzyjętezamierzeniasąrealizowane�Towszelkiegotypudokumenty budżetowe,doktórychdostęppowinienbyćpowszechnyiktórecechujewysokiej jakościinformacja�Trzeciwymiarstanowizbiórnarządzizwiększającychprzej- rzystośćdziałaniasektora�Będątogłówniezasady,regułyorazinnesystemowe rozwiązania,wprowadzanewceluokreśleniaramfunkcjonowaniapolitykifiskal- nejczyograniczeniadyskrecjonalnychdecyzjiwjejobszarze�Mająonecharakter czystobehawioralny�ProponowanegoprzezG�KoptisaiJ�Craigapodziałunie możnajednaktraktowaćjakouniwersalnego,araczejjakoprzykładusystematy- zowanegoschematuprzejrzystejpolityki� Inne podejście do problemu prezentuje N�D� Finkelstein (red� Finkelstein, 2000,s�1–3),którywpracyanalizujekonkretnedziałaniasektorapublicznego, np�funkcjonowaniepublicznejsłużbyzdrowia,edukacjiczyprocesprojektowa- niabudżetu�Sformułowanie„przejrzystośćpolityki”oznacza,żepowinnabyćona łatwozrozumiała,informacjenajejtematsądostępne,cechujesięjasnookreśloną odpowiedzialnością,aobywatelewiedzą,jakąrolęodgrywająwjejwprowadza- niu3�Ostatnipostulatkładzienacisknaaspektyzwiązanezfunkcjonowaniemmi- kropodmiotówwramachprowadzonejpolityki�Problemtendotyczyzwłaszcza państwdemokratycznych�Niebezznaczeniadlajakościpolitykifiskalnejpozo- stajezatemstopieńrozwojupaństwaobywatelskiego� Elementy łączące powyżej zaprezentowane podejścia oraz potwierdzające znaczenieświadomościobywatelskiejznajdująsięrównieżuD�A�Rondinellego i G� Shabbira Cheemy (red� Rondinelli, Shabbir Cheema, 2003, s� 99–100)� Mówiąc o przejrzystości, podkreślają jej znaczenie dla demokratycznych pro- cesów�Podobniejakinniautorzyzwracająuwagęnawymógzapewnieniaspo- łeczeństwu odpowiedniej informacji, ale piszą również o tym, jak ważną rolę ogrywaproceszwrotnejinformacjidlarządzących�Tworzenieklarownychpro- cesówiprocedursprzyjautrzymywaniuodpowiednichstandardówinformacyj- nych�Problemodpowiedniejinformacjijestzatemwielowymiarowyiniedoty- czy wyłącznie jej publicznego ujawniania przez odpowiednie organa rządowe� Prowadzącprzejrzystąpolitykęfiskalną,należyuwzględnićprzepływinformacji wsamejadministracjirządowejczyinformacjidocierającejdoniejzzewnątrz� Zewzględunahierarchicznyukładfunkcjonującychstrukturbiurokratycznych 3 Ostatniazwymienionychcechmożebudzićpewnewątpliwości�Trudnoprecyzyjnieokre- ślić,jakrozumieć„znajomośćpełnionejroliwewprowadzanejpolityce”,czegodokładnieniewy- jaśniaN�D�Finkelstein�Zakładającracjonalnośćzachowaniasiępodmiotów,dostosująsięonedo danejpolitykiwsposóbnajlepszyzmożliwych�Trudnojednakzcałąpewnościąwnioskować,czy oznaczatorównieżznajomośćroli,jakąwniejodgrywają� 16 możnaspodziewaćsięwieluobszarów,wktórychzakłóconabędziezasadaprzej- rzystegodziałania� C�Reichard(Reichard,2002,s�501–505),opisującproblemoddziaływa- niaprzejrzystościwprocesiezarządzania,kładzienacisknadoświadczeniaem- piryczne,któremimoprzewagiprawno-formalnychprocedurtakżepowinnybyć uwzględnianewsektorzepublicznym�Ponowniepodkreślanyjestwymógwielo- wymiarowejanalizy�Interesującyjestjednakzaproponowanypodziałprzejrzy- stościnajejpopytowąipodażowąstronę� Rysunek1�Popytowaipodażowastronaprzejrzystości *Performance culture–tłum�wł� Źródło: C� Reichard, The Impact of Performance Management on Transparency and Accountability in The Public Sector, s�503� 17 Strona podażowa reprezentuje techniczne problemy przejrzystości� Przede wszystkimdotyczyjakościinformacji,którąnależypostrzegaćszeroko�Oprócz publikowanychdanychbudżetowychczystatystyksektorapublicznego,obejmu- jerównieżceleipozostałestosowaneinstrumenty�Stronapopytowaodzwiercie- dladziałanieczynnikaczystoludzkiegoirelacjipomiędzyróżnymipodmiotami prowadzonej polityki� Nietrudno zauważyć, że obie strony mogą wchodzić ze sobąwrelacjeioddziaływaćnasiebiewzajemnie�Wprowadzeniedużegostopnia przejrzystościpostroniepopytowejipodażowejniezagwarantujejednakauto- matycznegozwiększeniaprzejrzystościcałegosystemu�Wydajesię,żepotrzeba czasunawypracowaniewłaściwychstandardówzachowańikontrolitworzonych systemów�Dziejesiętakzróżnychpowodów�Przykładowo,występującawsek- torzepublicznymhierarchicznaiwieloetapowastrukturapodejmowaniadecyzji powoduje,żektoinnywyznaczacele(formułujenarzędzia),aktoinnyjerealizu- je�Posługującsięprzykładempolskiejustawybudżetowej,którąrealizujerząd, aojejostatecznymkształciedecydujeparlament,możnastwierdzić:jeżelitedwie instytucjeniebędądziałaćwpodobnymśrodowisku(np�kulturafunkcjonowania –por�rysunek1�),możliwejestzakłóceniemechanizmuprzejrzystości� Pozatymprzytworzeniuinstytucjiistniejąinneniebezpieczeństwazwiązane zczynnikiemludzkim�Przedewszystkimjesttochęćautonomicznegodziałania podmiotówwramachdanejstrukturyidziałaniewyłączniedlaosiągnięciawy- znaczonychwskaźników�Wpierwszymprzypadkumamydoczynieniazniechę- ciądoujawnianiainformacji,którewpływająnazmniejszenieautonomiczności danejjednostki4�Większośćhierarchicznychorganizacjibędzieborykaćsięztym problemem,któryminimalizujesiępoprzezadaptowanienowoczesnychformza- rządzaniaczywłaściwychnarzędziopracowanychnapodstawiemodelowejana- lizy�Wytworzenieodpowiedniejkulturypracyniejestuzależnionejednaktylko iwyłącznieodstosowanychnarzędzi,alerównieżodczynnikówspołecznych5� Drugiprzypadekjestzwiązanyzpodporządkowaniemwszelkichdziałań,nieza- leżnieodichzasadności,wymogomspełnieniaokreślonychnormczyosiągnięcia założonychwskaźników�Koniecznośćosiągnięciastawianychwfazieprojektu celów,którymprzypisanesązazwyczajjakieśwskaźniki,rodziniebezpieczeń- stwo„kreatywnych”działańwewnątrzorganizacji�Przykłademsąliczneprzy- padkikreatywnejksięgowości,którejjedynymcelemjestspełnienieistniejących formalnych norm6� Powinno się o tym pamiętać podczas tworzenia instytucji sektorafinansówpublicznych�Minimalizowanietakichdziałańbędziezwiększać przejrzystośćpolitykifiskalnej� 4 Przykładowo,„ambitniszefowie”ograniczająprzejrzystedziałaniatylkopoto,abynieutra- cićwładzyczywpływównadaneprocesy� 5 Wprzypadkusektorapublicznegomożnarównieżmówićoczynnikachpolitycznych� 6 Polskaniestanowituwyjątku,oczymmogąświadczyćzabiegiMinisterstwaFinansówdo- tycząceniewliczaniawydatkównaOFEdobudżetupaństwa,abynieprzekroczyćlimitówdługu publicznego� 18 Zprzytoczonychpowyżejprzykładówwynika,żezagadnienieprzejrzystości politykifiskalnejjestbardzorozległeiodnosisiędoróżnychaspektówfunkcjono- waniasektora�Wąskacharakterystykaprzejrzystościmożeokazaćsięnieprecy- zyjna�Przejrzystedziałaniałączysięzwielomajakościowymiczynnikami–m�in� efektywnością, odpowiedzialnością – co dodatkowo wymaga szczegółowego określenia występujących między nimi zależności� Dezagregacjaproblemu bę- dziepomijaćwieleistotnychaspektówfunkcjonowaniapolitykifiskalnej,apróba całościowego jej ujęcia spowoduje nieścisłości� Swoistym wyjściem z sytuacji jestsformułowaniestandardówczykodeksówprzejrzystegodziałania�Takieroz- wiązaniezastosowałyOECDiMFW� 2. standardy organizacji międzynarodowych Opracowane zasady przejrzystości polityki fiskalnej w standardach MFW i OECD (MFW 2001; OECD 2001) są wynikiemdoświadczeń gospodarczych wysokorozwiniętychpaństwczłonkowskich�Zastosowaniezasadprzejrzystości wpolitycefiskalnejmaoddziaływaćnasposóbfunkcjonowaniasektoraiprze- ciwdziałaćnadmiernejekspansjifiskalnej�Mimotoobydwaopracowaniatraktuje się jako narzędzia referencyjne, a ich wdrażanie jest dobrowolne� Ze względu na skomplikowane struktury systemów fiskalnych, zazwyczaj specyficzne dla danegopaństwa,możliwejesttakżemodyfikowaniedanychzaleceń�Istniejeza- tempolemanewrudlawprowadzanychrozwiązań�Dotyczytozwłaszczapaństw oniższympoziomierozwojugospodarczego,gdzieosiągnięciepewnychnorm możebyćniemożliwe�Ważnejestjednak,abypodążaćwpożądanymkierunku, czylitworzyćzmodyfikowanesystemydostosowanedopotrzebdanegopaństwa� Celemimplementacjizasadprzejrzystościjestpoprawajakościzarządzaniasek- torempublicznym,cowefekciemapozwolićnauzyskaniejegowiększejefektyw- nościorazzapewnićzdrowefinansepubliczne�WopracowaniuMFWpodkreślasię jednak,żechoćwspomnianepojęciasązesobąściślepowiązane,przedstawianeroz- wiązaniadotycząprzedewszystkimprzejrzystości�Niemazatembezpośrednichza- leceń,wjakisposóbzwiększyćefektywnośćfunkcjonującychinstytucjiczyosiągnąć zdrowefinansepubliczne(MFW2001,s�2–3)�Przejrzystezasadymająpowstrzy- mywaćodstosowaniapraktykodbiegającychodtradycyjnegopodejściadozarzą- dzaniafiskalnego7orazumożliwićkompleksowąocenęstosowanychrozwiązań� 7 Przede wszystkim chodzi tu o takie praktyki, jak: stosowanie funduszy pozabudżeto- wychczywydatkówpodatkowych(ang�tax expenditures)�Przezwydatkipodatkowerozumie się:„specjalnepozycjewpodatkudochodowym,któresącelowymodstępstwemodprzyjętej koncepcji dochodu netto i obowiązujących stawek, dokonanym w celu wsparcia sektora pry- watnego�Sątoczęstoukrytepreferencje,októrychdecydujeadministracjapodatkowa(m�in� zmniejszeniepewnychzobowiązań)�Preferencjetesprzyjająuprzywilejowaniuniektórychga- łęziprzemysłu,rodzajówdziałalnościlubklaspodatników�Mogąoneprzybieraćróżneformy, 19 Głównym narzędziem oceny prowadzonej polityki są publikowane dane, które powinny charakteryzować się wysoką jakością� W tym celu MFW dąży dostandaryzacjistatystykpublikowanychwpaństwachczłonkowskich8�Warto wtymmiejscuzauważyć,żetworzącstandardypublikowanychdanych,pośred- niooddziałujesięnaprocesyzachodzącewinstytucjach� Początkowowgłównympoluzainteresowańpozostawałyinformacjemające powiązaniazsektoremfinansowymibankowym9�Opróczhistorycznegouzasad- nienia10, to właśnie te gałęzie gospodarki są najbardziej wrażliwe na działania sektora publicznego11� Uczestnicy rynków finansowych potrzebują informacji, któremogąporównywaćwaspekciemiędzynarodowym�MFWwprowadziłodwa standardy:SDDS(ang�Special Data Dissemination Standards)orazGDDS(ang� General Data Dissemination System)�Pierwszyznichzostałstworzonywceluza- pewnieniaodpowiedniejinformacjidlarynkukapitałowego�Drugiobejmujeca- łościowy(makroekonomiczny)wymiargospodarki,wktórymMFWstarasiępo- prawiaćjakośćpublikowanej(wtymobszarze)informacjipublicznej�Wdrażanie standardówrealizowanejestwformieprogramów�Napoczątkuprzeprowadzasię szeregszkoleńmającychnacelupoprawęfunkcjonowaniainstytucjipaństwaoraz stanowiącychpodstawędodalszychdziałań�Stosowaniesiędostworzonychwy- tycznychczykonkretnychstandardówjestdobrowolne,jednakprzystępującdo danegoprogramu,państwozobowiązujesiędoprzestrzeganiazawartychwnim treściorazzapewnieniaodpowiednichinformacjidlaMFW(MFW1996,s�4)� Celemprogramówjestzachęceniepaństwczłonkowskichdopoprawyjako- ścipublikowanychdanych�Stworzonewzorcepozwalająnaokreślenie,jakda- lekokrajznajdujesięodpożądanychrozwiązań�Stanowiąteżodpowiedniprze- wodnik,wjakisposób–naczas,kompleksowo,bezwątpliwościdotyczących poprawności odzwierciedlenia rzeczywistości oraz powszechnie – publikować dane ekonomiczne, finansowe oraz socjologiczno-demograficzne (MFW 2003, s�1,18)� Działaniamiopodobnymcharakterzeobjętoszeregobszarówfunkcjonowa- niasektorapublicznego,np�zasadyrachunkowości(ang�Public Sector Committee of the International Federation of Accountants IFAC-PSC) oraz audytu (ang� International Organization of Supreme Audit InstitutionsINTOSAI)�Wprzypadku takiejak:zwolnienia,odliczenia,odroczeniapodatków,kredytypodatkowelubspecjalnestawki” (Lyons,1997,s�472)� 8 Standardymająobejmowaćprzynajmniejtrzyinstytucje:bankcentralny,ministerstwofinan- sówinarodowyurządstatystyczny� 9 StandardSDDSzostałwprowadzonyjakowzorzecdlapaństwczłonkowskich,któremiały dostępdorynkukapitałowegolubgoposzukiwały(MFW1996,s�4)� 10 Dużeznaczeniemiałtuzwłaszczakryzysazjatycki� 11 Działaniesektorabankowegozależyodbankucentralnegokierującegopolitykąmonetar- ną,którarazemzpolitykąfiskalnątworzytzw�policy mix�Sektorfinansowyjestściślezwiązany zbankowym� 20 rachunkowościsektorapublicznegoMFWstarasięwypracowaćwłaściwestandar- dyfunkcjonowania,któremająsprzyjaćprzejrzystościpolitykifiskalnej�Wtym celuprowadziszeregwarsztatówiszkoleńpromocyjnych�Dlawzmocnieniazna- czeniaaudytuproponujepowołaniespecjalnejinstytucji,którabędziewyjętaspod kontrolirządu,ajejumocowaniazostanązapisanewkonstytucji� Doocenystosowaniasiędoopracowanychstandardów,MFWprzygotowu- jeraportyopisującepoziomzaawansowaniadanegopaństwawokreślonychob- szarach,tzw�ROSCs(ang�Reports on the Observance of Standards and Codes)� Raportyobejmują12obszarów,wliczającwtoprzejrzystośćwpolitycefiskalnej12� Wkontekścieomówionychpowyżejstandardów(praktyk)przygotowanych przezMFW,opracowanieOECD(OECD2001,s�1–9)stanowipunktwyjściado implementacjiprzejrzystychzasadwpolitycefiskalnej�Zakrestegoopracowa- niadotyczyprzedewszystkimrząducentralnegoibudżetupaństwa,który–jako podstawowy dokument odzwierciedlający prowadzoną politykę – ma spełniać odpowiedniestandardy�Ichopissprowadzasięjednakwyłączniedohasełnatury ogólnej,wytyczającychkierunkidziałańczyokreślającychobszary,naktórena- leżyzwracaćuwagę� 2.1. oecd – Najlepsze praktyki przejrzystości budżetu WopracowaniuOECD Best Practices for Budget Transparency (Najlepsze praktyki przejrzystości budżetu)przejrzystośćrozumiesięjakootwartośćdoty- czącąintencji,opracowywaniaiimplementacjidanejpolityki,któramabyćklu- czowymelementemdobregozarządzania�Przejrzystośćbudżetupaństwaokreśla sięnatomiastjakopełneujawnieniewszystkichistotnychinformacjifiskalnych wodpowiednimczasieiwsystematycznysposób(OECD2001,s�3)�Brakprecy- zyjnegookreślenia,corozumiesięprzezpojęcieistotnychinformacji,jestuzupeł- nionyprzezopisjakościowychwymagańdotyczącychdziałańpodejmowanych przytworzeniudokumentówbudżetu� Opracowanie podzielone jest na trzy działy� Pierwszy opisuje, jak powin- nywyglądaćicozawieraćdokumentysprawozdaniabudżetowego(ang�Budget Reports)� Drugi odnosi się do wymogu sporządzania specjalnych załączników (ang� Specific Disclosures)� Trzeci natomiast opisuje zasady dotyczące  opra- cowywania, implementacji i oceny sprawozdań (ang� Integrity, Control and Accountability)� Wdokumentachsprawozdaniabudżetowegodoprecyzowano,wjakisposób powinien być opracowywany budżet oraz jakie dokumenty należy do niego do- łączyć�Wymienionoszeregraportówiopisanozasadyichsporządzania:wstępny budżet,miesięczne,półroczneiroczneraporty,przedelekcyjnybudżetczywkońcu 12 Polskapodlegatakiemubadaniu�
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Znaczenie przejrzystości w polityce fiskalnej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: