Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00354 011027 16900665 na godz. na dobę w sumie
Znaki towarowe i ich ochrona - ebook/pdf
Znaki towarowe i ich ochrona - ebook/pdf
Autor: , , , , , , , , , , , , , , , , , , Liczba stron: 432
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8158-896-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Szczególne znaczenie w obrocie gospodarczym mają znaki towarowe, ponieważ przekazując informacje o komercyjnym pochodzeniu towarów i usług, umożliwiają nabywcom wyszukanie na rynku określonego produktu (usługi). W monografii przedstawiono najbardziej sporne oraz niewystarczająco wyjaśnione zagadnienia, o istotnym znaczeniu praktycznym, dotyczące znaków towarowych w prawie polskim i unijnym.

Autorzy poszczególnych tekstów, stanowiących rozwinięcie wypowiedzi przedstawionych na konferencji w Lublinie „Znaki towarowe i ich ochrona' (Lublin 2018), poruszają kwestie związane m.in.:

Książka adresowana jest przede wszystkim do praktyków prawa: adwokatów, radców prawnych, rzeczników patentowych, notariuszy oraz sędziów, jak również teoretyków prawa, a także aplikantów zawodów prawniczych i rzecznikowskich oraz studentów zainteresowanych tematyką ochrony prawnej znaków towarowych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział II. Funkcjonalność techniczna i estetyczna jako przeszkoda rejestracji Lavinia Brancusi1 § 1. Uwagi o celu i przedmiocie regulacji w świetle nowelizacji prawa znaków towarowych Znaki towarowe stanowią istotny element obrotu gospodarczego, który stymuluje sprzedaż towarów, przekładając się na zwiększone zyski przedsię- biorców. Znak towarowy jest zatem ważnym narzędziem komunikacji przed- siębiorcy z potencjalnym klientem. Należyte spełnienie przez znaki towarowe ich wyznaczonej roli gospodarczej zakłada wystąpienie pewnych warunków rynkowych świadczących o istnieniu konkurencji i jej prawidłowym funkcjo- nowaniu. Jak słusznie zauważono już 30 lat temu w doktrynie polskiej, tylko w sytuacji, gdy występuje większa liczba podmiotów konkurujących o względy konsumentów i nie ma przewagi popytu nad podażą, pojedynczy przedsię- biorca jest zainteresowany posiadaniem i używaniem swoich znaków towa- rowych w funkcji oznaczenia pochodzenia w celu odróżniania swojej oferty towarów lub usług od oferty konkurenta2. Z tego powodu reżim znaków to- warowych od początku przeprowadzenia jego harmonizacji na szczeblu euro- pejskim postrzegano jako instrument mający bezpośredni wpływ na funkcjo- nowanie rynku wewnętrznego (jednolitego), a w szczególności na zapewnienie swobody przepływu towarów i swobody świadczenia usług3. Ważny aspekt sta- 1 Dr Lavinia Brancusi – Centrum Prawa Nowych Technologii, Instytut Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk. 2 R. Skubisz, Prawo z rejestracji, s. 29–30. 3 Zob. pierwszy akapit preambuły dyrektywy 89/104/EWG czy pkt 2 preambuły dyrektywy 2015/2436, mających na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych. 15 Rozdział II. Funkcjonalność techniczna i estetyczna jako... nowiło również zapewnienie niezakłóconej konkurencji na wspólnym (unij- nym) rynku4. W tym celu w reżim prawa znaków towarowych wkompono- wano pewne instytucje prawne pełniące rolę mechanizmów zabezpieczają- cych przed negatywnymi skutkami dla stanu konkurencji na rynku, płynącymi z udzielania i wykonywania wyłączności prawa. Pośród różnorodnych instytucji prawnych, które mają status przeszkód dla udzielenia prawa ochronnego czy też ograniczają prawo wyłączne, niniejsze rozważania poruszają problematykę przeszkód funkcjonalnych w prawie zna- ków towarowych. W istocie chodzi o zespół trzech przepisów uniemożliwia- jących udzielenie prawa ochronnego na oznaczenia, które są uwarunkowane wyłącznie naturą towaru, są niezbędne do uzyskania efektu technicznego lub znacznie zwiększają wartość towaru. Pierwsze dwa przypadki bywają kwalifi- kowane jako „funkcjonalność techniczna”, a ostatni jako „funkcjonalność es- tetyczna”, co uzasadnia tytuł niniejszego opracowania. Te przepisy spełniają rolę bezwzględnych przeszkód rejestracji5, lecz na późniejszym etapie procedu- ralnym mogą również stanowić podstawę sprzeciwu lub unieważnienia prawa wyłącznego udzielonego z naruszeniem przepisów. Na etapie harmonizacji prawa znaków towarowych przeszkody funkcjo- nalne umieszczono od samego początku w treści dyrektywy 89/104/EWG (art. 3 ust. 1 lit. e tiret 1–3) oraz rozporządzenia Nr 40/94 (art. 7 ust. 1 lit. e pkt i−iii), a także powtórzono z zachowaniem tej samej nomenklatury w ujednoliconych wersjach dyrektywy 2008/95/WE (art. 3 ust. 1 lit. e pkt i−iii) i rozporządzenia Nr 207/2009. W polskim stanie prawnym wskazane prze- pisy pojawiły się wraz z uchwaleniem ustawy – Prawo własności przemy- słowej (dalej: PrWłPrzem) w art. 131 ust. 2 pkt 66, a w wyniku kolejnych nowelizacji są zawarte obecnie w art. 1291 ust. 1 pkt 5 PrWłPrzem7. Nato- miast uchwalona 16.12.2015 r. dyrektywa 2015/2436, która zajęła miejsce dy- rektywy 2008/95/WE, zmodyfikowała brzmienie oraz numerację tych prze- szkód, obecnie widniejących jako art. 4 ust. 1 lit. e pkt i–iii8. Identyczna zmiana 4 Szerzej C. Seville, EU Intellectual Property Law, s. 398 i n. 5 K. Szczepanowska-Kozłowska, w: System PrPryw, t. 14B, s. 683–691. 6 Ustawa z 30.6.2000 r. – Prawo własności przemysłowej, Dz.U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508, weszła w życie 22.8.2001 r.; t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 776 ze zm. 7 Ustawa z 11.9.2015 r. o zmianie ustawy – Prawo własności przemysłowej, Dz.U. z 2015 r. poz. 1615; ustawa z 20.2.2019 r. o zmianie ustawy – Prawo własności przemysłowej, Dz.U. z 2019 r. poz. 501. 8 Dyrektywa 2015/2436 wymagała pełnej implementacji do 14.1.2019 r., co uzasadniało m.in. podjęcie prac nowelizacyjnych również nad polską ustawą. 16 § 2. Interes publiczny w ustanowieniu przeszkód... w brzmieniu tych przepisów – pozostawionych jednak pod tą samą numeracją art. 7 ust. 1 lit. e pkt i–iii – została dokonana w treści nowej wersji rozporzą- dzenia Nr 2015/2424, która weszła w życie 23.3.2016 r. Rozporządzenie to uzy- skało następnie ujednoliconą wersję w postaci rozporządzenia Nr 2017/1001, która zastąpiła poprzednie akty prawne i obowiązuje na poziomie unijnym już od 1.10.2017 r. W świetle powyższego schematu legislacyjnego niniejsze rozważania poru- szają aspekty związane z rolą i zakresem stosowania przeszkód funkcjonalnych w świetle zmian przepisów prawnych dokonanych w prawie unijnym. Waż- nym elementem tła poruszonych wątków jest wydany ostatnio wyrok TSUE w sprawie C-163/16, Christian Louboutin v. Van Haren9 wraz z dwiema opi- niami Rzecznika Generalnego Macieja Szpunara10. Rzucają one ciekawe świa- tło na problematykę zdolności rejestrowej znaków pozycyjnych jako szczegól- nej kategorii nietradycyjnych znaków towarowych. § 2. Interes publiczny w ustanowieniu przeszkód funkcjonalnych w świetle orzecznictwa unijnego Stosowanie przepisów dotyczących funkcjonalności znaków towarowych jest nierozerwalnie związane z rozumieniem znaczenia i roli interesu publicz- nego, który leży u podstaw istnienia tej regulacji11. Ta myśl była konsekwent- nie wdrażana i podkreślana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dawny Europejski Trybunał Sprawiedliwości) od początku kształtowania się linii orzeczniczej w tym zakresie, dlatego należałoby ją przybliżyć w pierwszej kolejności. Już w pierwszej głośnej sprawie dotyczącej kształtu trójgłowicowej golarki Philips TSUE wskazał, że celem zakazów zawartych w art. 3 ust. 1 lit. e dyrek- tywy 89/104/EWG jest unikanie sytuacji, w której ochrona ze znaku towaro- wego „rozciągała się ponad oznaczenia umożliwiające odróżnienie towarów lub usług od towarów lub usług oferowanych przez konkurencję” w sposób utrudniający konkurentom swobodne oferowanie towarów zawierających te 9 Wyr. TSUE z 12.6.2018 r., C-163/16, Christian Louboutin v. Van Haren Schoenen, 10 Opinia z 22.6.2017 r., C-163/16, EU:C:2017:495 oraz opinia z 6.2.2018 r., C-163/16, EU:C:2018:423. EU:C:2018:64. 11 R. Skubisz, Funkcjonalność techniczna, s. 477 i n.; M. Szpunar, Kilka uwag, s. 692 i n. 17 Rozdział II. Funkcjonalność techniczna i estetyczna jako... same rozwiązania techniczne czy właściwości użytkowe12. Warto zauważyć, że sąd odniósł się w sposób szeroki do wszystkich przeszkód funkcjonalnych, zarówno w wymiarze technicznym, jak i estetycznym, oraz powiązał zakaz z oznaczeniami, które nie pełnią funkcji odróżniającej. Można tę wypowiedź rozumieć także w taki sposób, że oznaczenia pełnią, obok funkcji odróżniają- cej, inne funkcje, zaś te dodatkowe aspekty (funkcjonalne) zawarte w oznacze- niu utrudniają konkurentom wytwarzanie towarów substytucyjnych13. Można zinterpretować to przeciwstawienie przez TSUE właściwości użytkowych roz- wiązaniom technicznym jako wskazówkę co do rozciągania się sfery użytko- wości również na funkcjonalność estetyczną rozumianą jako obejmującą ce- chy produktu istotne z punktu widzenia rynku, odpowiadające oczekiwaniom i potrzebom konsumenta. Jest to rozumowanie zbliżone także do amerykań- skiej doktryny funkcjonalności14, której echa można zauważyć w późniejszej praktyce europejskiej. Interpretując przeszkodę kształtu zwiększającego znacznie wartość towaru w odniesieniu do krzesełka dziecięcego TrippTrapp, TSUE uznał, w ślad za opi- nią Rzecznika Generalnego M. Szpunara, że „stosuje się do kształtu towaru mającego kilka istotnych cech mogących nadać mu różne istotne wartości”15. Również w odniesieniu do oznaczenia stanowiącego odcień koloru czerwo- nego umiejscowiony na podeszwie damskiego buta marki Louboutin Rzecznik Generalny przyjął szerokie rozumienie interesu publicznego leżącego u pod- staw funkcjonalności estetycznej, jako polegające na „utrzymani[u] w do- menie publicznej istotnych cech danego towaru, odzwierciedlonych w jego kształcie”16. W przypadku funkcjonalności technicznej rozpatrywanej wnikli- wie w sprawach klocka Lego oraz kostki Rubika utrwaliła się już zasada, że celem zakazu jest zapobieganie sytuacji, w której prawo znaków towarowych przyznaje jednemu podmiotowi monopol na rozwiązania techniczne lub na ce- 12 Wyr. TSWE z 18.6.2002 r., C-299/99, Koninklijke Philips Electronics NV v. Remington Con- sumer Products Ltd., EU:C:2002:377, pkt 78. 13 Por. U. Suthersanen, The European Court of Justice in Philips v. Remington, s. 264–268. 14 G. Dinwoodie, M. Janis, Trade Dress, s. 107–185. 15 Wyr. TSUE z 18.9.2014 r., C-205/13, Hauck GmbH Co. KC v. Stokke A/S, EU:C:2014:2233, pkt 36, w zw. z ustaleniami zawartymi w pkt 29 wyroku, gdzie obok wartości estetycznej podkre- ślano względy bezpieczeństwa, wygody i solidności. Zob. także pkt 85 opinii Rzecznika General- nego z 14.5.2014 r. do tej sprawy: EU:C:2014:322. 16 Opinia Rzecznika Generalnego z 22.6.2017 r., C-163/16, pkt 53. 18 § 2. Interes publiczny w ustanowieniu przeszkód... chy użytkowe danego towaru17, których użytkownik mógłby poszukiwać w to- warach konkurencyjnych18. Należy nadmienić, że interes publiczny w kontekście przeszkód funkcjo- nalnych interpretuje się również z perspektywy konfliktu między beztermi- nowością płynącą z rejestracji znaku towarowego a czasowością innych form ochrony, tak jak patentów, wzorów, utworów. W literaturze sformułowano wielokrotnie tezę, a orzecznictwo unijne również to potwierdziło, że funkcjo- nalność w prawie znaków towarowych może pełnić rolę zaworu uniemożli- wiającego kumulację, szczególnie w aspekcie sekwencyjnym, ochrony ze znaku towarowego z innymi formami ochrony19. Z uwagi na problem hamowania rozwoju innowacji ta kwestia odnosi się przede wszystkim do sztucznego prze- dłużania wyłączności prawnej nad rozwiązaniami technicznymi objętymi wy- gasłymi już patentami (czy wzorami użytkowymi). O wiele trudniejsze na tej podstawie jest rozgraniczenie między reżimem znaków towarowych a wzorami przemysłowymi lub utworami. W przypadku tych pierwszych szeroka definicja wzoru przemysłowego, obejmująca również elementy dwuwymiarowe, oraz to, że dystynktywność oznaczeń przestrzen- nych zakłada pewną nietypową ciekawą formę, sprawia, że sfera przedmio- towa wzorów i znaków może się w praktyce często zazębiać20. Tylko względy konkurencji mogą się zatem stać miarodajnym kryterium dla oceny in casu, czy rejestracja znaku towarowego może wywołać negatywne skutki na rynku. W przypadku kolizji z utworami ważne argumenty uzasadniające zakaz reje- stracji wygasłego utworu jako znak towarowy mogą przynieść względy kul- turowe i społeczne przemawiające za utrzymaniem utworu w domenie pu- blicznej – jako dzieło o utrwalonej treści i statusie artystycznym, usytuowane zatem poza obrotem gospodarczym. Obowiązek używania takiego znaku to- warowego w działalności zawodowej i zarobkowej mógłby spowodować znie- 17 Wyr. TSUE z 10.11.2016 r., C-30/15, Simba Toys v. EUIPO Seven Towns, EU:C:2016:849, pkt 39, z odesłaniem także do wyr. TSUE z 14.9.2010 r., C-48/09, Lego Juris A/S v. European Union Intellectual Property Office, EU:C:2010:516, pkt 43. 18 Opinia Rzecznika Generalnego z 25.05.2016 r., C-30/15, Simba Toys. EUIPO Seven Towns, EU:C:2016:350, pkt 32. 19 Zob. R. Skubisz, Funkcjonalność techniczna, s. 489–490. Por. także opinię Rzecznika Gene- ralnego R.-J. Colomera w sprawie C-299/99, Koninklijke Philips Electronics NV v. Remington Con- sumer Products Ltd., EU:C:2001:52, pkt 30–32; wyr. TSUE z 14.9.2010 r., C-48/09, pkt 45; opinię Rzecznika Generalnego M. Szpunara w sprawie C-30/15, pkt 34–35. 20 A. Tischner, Kumulatywna ochrona wzornictwa przemysłowego, s. 277–298. 19 Rozdział II. Funkcjonalność techniczna i estetyczna jako... kształcenie, deprecjację lub wręcz utratę przez dzieło swojej pierwotnej war- tości artystycznej21. Podsumowując poruszone powyżej różne spojrzenia na znaczenie prze- słanki interesu publicznego dla funkcjonalności znaków towarowych, wy- pada zaznaczyć, że przeplatają się one w praktyce unijnej, aczkolwiek wio- dącą rolę ma kwestia zapewnienia i utrzymania właściwego poziomu swobody konkurencji na rynku. Ponieważ takie podejście cechuje się podporządkowa- niem, w pewnym sensie, funkcjonowania systemu prawnego (tu przyznawa- nia ochrony prawnej ze znaków towarowych) wyższym wartościom wyzna- czonym przez cele konkurencji, warto ten obraz uzupełnić z kolei pewnymi aspektami ekonomicznymi, które za pomocą pewnych schematów lub modeli opisują działania rynkowe i ryzyka związane z rejestracją znaków towarowych funkcjonalnych. § 3. Funkcjonalność znaków towarowych w perspektywie łączącej prawo i ekonomię – instrument równoważenia wyłączności uprawnionego z interesami konsumentów i konkurentów Ocena prawna funkcjonalnych znaków towarowych powiązana jest także z analizą implikacji gospodarczych wynikających z udzielenia wyłączności prawnej w sytuacji, gdy może to spowodować istotne ograniczenie konkuren- cji na rynku. Poniższa część rozważań ukazuje, że przeszkody funkcjonalne w prawie znaków towarowych zostały pomyślane jako mechanizm równowa- żenia interesów wyłącznych uprawnionego z interesami konsumentów i kon- kurentów co do swobodnego dostępu do pewnych właściwości produktu. Podejście oceniające wpływ systemu prawa nad zjawiskami gospodarczymi można zauważyć w literaturze common law, które jest szczególnie wyrażane 21 Ten problem ujawnił się na tle próby rejestracji jako znaków towarowych wyga- słych utworów norweskiego rzeźbiarza Gustava Viegelanda, zob. wyrok sądu EFTA w spra- wie E-05/16, http://www.eftacourt.int/cases/detail/?tx_nvcases_pi1 5Bcase_id 5D=282 cHa- sh=021acef76df4aa69330b6898bff1b02c (dostęp: 22.7.2019 r.). Zob. szerzej S. Stanisławska-Kloc, Rejestrowanie utworów, s. 897 i n.; M. Senftleben, Viegeland and the Status of Cultural Concerns, s. 683 i n. 20 § 3. Funkcjonalność znaków towarowych... w nurcie wykładni law and economics (pl. „ekonomiczna analiza prawa”), przyjmującym zasadę, że system prawny powinien przyczyniać się do popra- wienia efektywności gospodarczej (ang. economic efficiency) na rynku oraz zwiększenia konkurencji, m.in. z perspektywy alokacyjnej (tj. optymalnego po- działu dóbr między konsumentów zgodnie z ich preferencjami)22. W doktry- nie występują różne szkoły myślenia analizujące zjawisko konkurencji oraz oceniające, czy i kiedy dane prawo własności intelektualnej może wytwarzać czy wzmacniać stan monopolu gospodarczego23, ale nawet tak liberalna szkoła, jak law and economics podkreślała negatywne skutki wynikające z udzielenia wyłączności prawnej na funkcjonalne znaki towarowe. Pewne założenia zwią- zane z analizą kosztów, które społeczeństwo musi ponieść na skutek istnie- nia stanu monopolu prawnego (oceniając reżim znaków towarowych), zyskały powszechną aprobatę, i dlatego warto je przedstawić w zarysie. Powszechnie przyjmuje się, że znaki towarowe mają za zadanie sprzyjać przejrzystości rynkowej, ułatwiając konsumentowi orientację w ofercie ryn- kowej24. Konsument kieruje się znakiem towarowym, a dokładnie informa- cjami w nim zawartymi (m.in. zapewnieniami o stałym poziomie jakości towa- rów lub usług sygnowanych danym znakiem), i na tej podstawie decyduje się dokonać (ponownego) wyboru tego lub podobnego produktu25. Tym samym znak towarowy motywuje przedsiębiorcę, aby odpowiednio wybrał oznaczenie o zdolności odróżniającej, a zatem z mocą łatwego „dotarcia” do konsumenta i przekazania właściwych informacji, oraz aby dbał o utrzymanie stałego po- ziomu jakości dla danych towarów lub usług, aby na tej podstawie budować re- 22 Znanymi przedstawicielami tego nurtu, pochodzący z tzw. szkoły chicagowskiej, są W.M. Landes i R.A. Posner. Ich najczęściej cytowane pozycje dotyczące relacji między prawami własności intelektualnej a funkcjonowaniem rynku to: Trademark Law, s. 265–309 oraz The Eco- nomic Structure. Ogólnie o tej szkole myślenia, zob. J.L. Harrison, Law and Economics in a nut- shell, West Academic Publishing 2016. 23 O pojęciu konkurencji zob. zamiast wielu D. Miąsik, Stosunek prawa ochrony konkuren- cji, s. 79–103. O antykonkurencyjnych skutkach prawami własności intelektualnej, zob. obszernie H. Hovenkamp, M.D. Janis, M.A. Lemley, IP and Antitrust. 24 Szerzej R. Skubisz, w: System PrPryw, t. 14A, s. 131–135. 25 Konsument nie jest w stanie zweryfikować przed zakupem wszystkich właściwości pro- duktów, którymi byłyby potencjalnie zainteresowany, tym bardziej, że część z nich ujawnia się dopiero w trakcie używania. Jego wybór uwarunkowany jest poprzednimi własnymi doświadcze- niami pozytywnymi w korzystaniu z towarów lub usług sygnowanych znakiem towarowym albo też polega on na wiedzy przekazanej przez zaufane osoby lub nabytej w wyniku reklamy czy roz- maitych działań promocyjnych pochodzących od samych przedsiębiorców. Szerzej N. Economides, The Economics of Trademarks, s. 523–531; W.M. Landes, R.A. Posner, The Economic Structure, s. 167–168. 21 Rozdział II. Funkcjonalność techniczna i estetyczna jako... putację26. Rozwój znaku towarowego stanowi inwestycję dla przedsiębiorcy, co przekłada się na zwiększone koszty nabycia przez konsumenta towaru sygno- wanym znakiem w porównaniu z towarami „nie-markowymi”. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że istnieją spory w doktrynie odnośnie do optymalnej liczby znaków i ich znaczenia dla zakresu i poziomu różnicowania produktów na rynku, biorąc pod uwagę ryzyko, że strategie brandingowe, w tym dzia- łalność marketingowa podtrzymująca rozwój znaków w świadomości konsu- mentów, może kreować sztuczne potrzeby, pochłaniając wydatki społeczeń- stwa, które mogłyby być przeznaczone na lepsze cele (np. produkty zawierające rozwiązania innowacyjne)27. Koszty ochrony znaków towarowych wydają się warte poniesienia z punktu widzenia pewnych korzyści społeczeństwa, ponie- waż są to koszty wliczone w schemat (czy równoważone przez) oszczędności zyskanych przez konsumenta, który uniknął kosztów wyboru niewłaściwych produktów występujących w sytuacji, gdyby nie kierował się znakiem towaro- wym – w terminologii angielskiej określa się to pojęciem search costs, tj. kosz- tów poszukiwań28. W tym punkcie funkcjonalność znaków towarowych obja- wia się jako zjawisko zakłócające tę równowagę. Podobnie jak w przypadku oznaczeń niedystynktywnych, generycznych, rodzajowych, oznaczenia funkcjonalne niezdolne należycie pełnić podsta- wową funkcję identyfikacyjną – tj. niemogące odróżniać towarów lub usług jednego przedsiębiorcy od towarów lub usług innego przedsiębiorcy – będą automatycznie zwiększać koszty poszukiwań konsumentów29. Wychodzi się z założenia, że takie oznaczenie bez zdolności odróżniającej nie uchroni konsu- menta od ryzyka konfuzji, co zwiększa ryzyko dokonania przez niego niewła- ściwego wyboru towaru lub usługi i poniesienia „niepotrzebnych” nakładów finansowych. Można się posługiwać tu przykładem zielonej butelki używanej do wód mineralnych „Ostromecko” oraz „Kinga Pienińska”. Każda pocho- dzi od niezależnego podmiotu, lecz wygląd obu pojemników jest wysoce po- dobny. Gdyby zabrakło oznaczenia słownego lub graficznego, a przedmiotem znaku towarowego byłby sam kształt (ewentualnie wraz z kolorem) butelki, konsumenci mieliby trudność w rozróżnianiu na tej podstawie tych dwóch wód mineralnych. Z tego względu w praktyce europejskiej zauważa się obecnie 26 R. Skubisz, Prawo z rejestracji, s. 26–28. 27 J. Aldred, The economic rationale of trade marks, s. 267–281. 28 A. Griffiths, An Economic Perspective, s. 126–138; R.A. Posner, Intellectual Property, s. 66– 29 W.M. Landes, R.A. Posner, Trademark Law, s. 291–297, rozpatrując wspólne problemy oznaczeń generycznych i funkcjonalnych; A. Griffiths, An Economic Perspective, s. 242–243. 67. 22 § 3. Funkcjonalność znaków towarowych... zaostrzenie wymagań odnośnie do wykazania wtórnej dystynktywności przez oznaczenia przestrzenne używane w kombinacji z innymi elementami30. Nie wystarczy, aby kształt produktu był rozpoznawany, kojarzył się czy przypomi- nał (brand) producenta – konsument musi kierować się tym znakiem w mo- mencie dokonania wyboru produktu i na tej podstawie odróżniać ten produkt od produktów pochodzących z innych źródeł. Odnosząc się do wywodów sądu brytyjskiego, który w instancji apelacyjnej podtrzymał odmowę rejestracji bry- tyjskiego znaku kształtu „cztero-palcowego” wafelka KitKat31, należy sformu- łować pytanie, czy mając, przykładowo, kosz pełen nieopisanych, zielonych butelek różnych producentów lub czekoladowych batoników odartych z opa- kowań, konsument jest w stanie odróżnić wodę mineralną jako Kingę Pieniń- ską lub sporne batoniki jako KitKat – a zatem, czy dany kształt funkcjonuje jako wskaźnik wyłącznego pochodzenia w obrocie? Warto również uwzględnić fakt, że posługiwanie się oznaczeniami, które potencjalnie rodzą konflikty prawne, oznacza docelowo pewne ryzyko finan- sowe po stronie uprawionego, który będzie skłonny przenosić je na konsu- mentów w postaci wyższej ceny produktu. Odrębne zjawisko, które wiąże się również z obciążeniem finansowym po stronie nabywców, wynika z przedłużenia wyłączności prawnej za pomocą in- nego prawa własności intelektualnej dla przedmiotów objętych ochroną pa- tentową. Ta kwestia jest relewantna przy funkcjonalności znaków towarowych, albowiem, jak praktyka wielokroć pokazała, oznaczenia objęte tymi zakazami stanowiły właściwości produktu wchodzące w zakres patentów. Jest powszech- nie znane, że opatentowane wynalazki stanowią znaczący koszt dla społeczeń- stwa, ale jest to akceptowane w ramach równowagi („umowy”) uwzględniają- cej – z jednej strony – konieczność odzyskiwania przez twórcę lub producenta wydatków na badania i produkcję oraz nabycie środków do dalszych inwesty- cji, a z drugiej – korzyści społeczeństwa w postaci dostępu do wynalazków i ujawnionej wiedzy technicznej. Kwestia optymalnego czasu ochrony paten- 30 Wyr. TSUE z 16.9.2015 r., C-215/14, Société des Produits Nestlé SA v. Cadbury UK, EU:C:2015:604, wydany w trybie pytań prejudycjalnych skierowanych przez sąd brytyjski. 31 Wyr. Court of Appeal (Civil Division) z 17.5.2017 r., [2017] EWCA Civ 358, pkt 105, z ko- mentarzami J. Jones, Can’t get a break, s. 783–786. Odrębna sprawa dotyczyła unijnej rejestracji znaku o identycznym wyglądzie, którego unieważnienie zależało od kwestii dowodów dotyczą- cych obszaru różnych państw UE, gdzie wykazano wtórną zdolność odróżniającą, zob. wyr. TSUE z 15.12.2016 r., T-112/13, Mondelez UK Holdings Services Ltd, dawniej Cadbury Holdings Ltd, v. Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej, EU:T:2016:735 podtrzymany przez wyr. TSUE z 25.7.2018 r., C–84/17 P, C–85/17 P i C–95/17 P, Société des produits Nestlé v. Mondelez UK Holdings Services, EU:C:2018:596. 23 Rozdział II. Funkcjonalność techniczna i estetyczna jako... towej postrzeganej jako zachęta dla rozwoju inwestycji i dobrobytu jest wciąż dyskutowana w doktrynie32, natomiast jedna rzecz wydaje się pewna. Po upły- wie czasu ochrony koszty wygasłych patentów powinny spaść, a uzyskanie ko- lejnego prawa wyłącznego i zarabianie na tym – teraz w postaci znaku towa- rowego – stanowiłoby tylko rodzaj „renty” dla uprawnionego. Innymi słowy, te nowe zyski są mało uzasadnione ekonomicznie: producent wcale nie musi przeznaczyć tych środków na dalsze badania i rozwój (ang. R D) i na wytwo- rzenie innowacyjnych lub potrzebnych społeczeństwu produktów33, lecz może je zachować dla siebie, a konsument miał już okazję zapoznać się z danym roz- wiązaniem podczas jego ochrony patentowej, więc korzyści z funkcji identyfi- kacyjnej znaku towarowego (tj. zaoszczędzonych kosztów poszukiwań) będą niewielkie. Negatywny wpływ ochrony prawnej oznaczeń funkcjonalnych na stan kon- kurencji ocenia się nie tylko z perspektywy popytu (nabywców), ale również podaży, a zatem produkcji, biorąc pod uwagę, że jeden z aspektów modelowej efektywności gospodarczej stanowi możliwość świadczenia towarów lub usług po najniższych kosztach. Wyłączność prawna w postaci znaku towarowego udzielona jednemu podmiotowi na oznaczenie, który składa się z właściwo- ści produktu, może ograniczyć lub wyłączyć zdolność konkurentów do efek- tywnego konkurowania, jeżeli nie mają oni możliwości wytwarzania i ofero- wania substytutów34. Przez substytut rozumie się produkt, który klienci byliby skłonni nabyć zamiast produktu uprawnionego, ponieważ spełnia ich oczeki- wania nie tylko ze względu na posiadane walory (funkcjonalność i przeznacze- nie), ale dlatego, że ma porównywalną cenę. Istota problemu funkcjonalności leży nie w tym, że względy techniczne lub użytkowe nie pozwalają praktycz- nie na stosowanie formy alternatywnej (np. przysłowiowy okrągły kontur koła samochodowego). Chodzi raczej o to, że rynek (m.in. oczekiwania klientów) uczynił pewne cechy produktu atrakcyjnymi lub nadał im charakter standardu, a konkurencyjny producent – nie mogąc ich kopiować z powodu wyłączności prawnej – musi zwiększyć koszty produkcji, ale niekoniecznie cenę zbytu – aby wytwarzać alternatywne produkty, które byłyby akceptowalne przez konsu- menta jako substytut. Takie utrudnienie może być pokonane przez podmioty z dużą płynnością finansową, które mogą sobie pozwolić na wdrożenie takiej 32 S. Sołtysiński, O niektórych aspektach ochrony intelektualnej, s. 160 i n. 33 J. Drexl, Real knowledge, s. 19–20; M. Maggiolino, Intellectual Property and Antitrust, s. 7. 34 Szerzej w kontekście kwestii, czy ochrona ze znaku towarowego może być źródłem mono- polu ekonomicznego, zob. G.S. Lunney Jr, Trademark Monopolies, s. 421–427; 480–481. Zob. także M. Szpunar, Kilka uwag, s. 693 i 696. 24 § 3. Funkcjonalność znaków towarowych... produkcji i udźwignięcie ryzyka pewnych strat w początkowym okresie do- tarcia z produktem do konsumenta, nie jest to jednak zjawisko korzystne dla stanu konkurencji jako całości. Powyższe zastrzeżenia skierowano w doktrynie amerykańskiej również w stosunku do funkcjonalności estetycznej produktu; W.M. Landes i R.A. Posner podają przykład koloru złotego stosowanego do książki kucharskiej czy koloru jasnożółtego dla margaryny lub masła35. Pomi- jając kwestię zdolności odróżniającej tych odcieni kolorów dla wybranych sub- stratów, istotnym argumentem na rzecz odmowy ochrony jako znak towarowy były utrudnienia (koszty) producentów w oferowaniu alternatywnych towa- rów z pominięciem tej cechy, które byłyby również atrakcyjne dla odbiorcy końcowego36. Powyższe aspekty ekonomiczne podniesione w doktrynie w odniesieniu do funkcjonalności znaków towarowych znajdowały swoje odzwierciedlenie rów- nież w wypowiedziach Rzeczników Generalnych. Jako podsumowanie warto przytoczyć założenie P. Mengozziego wyrażone w sprawie Lego w kontekście funkcjonalności technicznej, że prawo własności przemysłowej „nie może wy- rządzać konkurentom istotnej szkody niezwiązanej z reputacją ich własnych oznaczeń”, w związku z tym ewentualna „analiza kształtów zastępczych mu- siałaby zostać dokonana z uwzględnieniem współdziałania i nakazu dostępno- ści jako wyrażenia interesu ogólnego”37. Ta myśl została dalej rozwinięta przez M. Szpunara tym razem w kontekście funkcjonalności estetycznej rozważa- nej w sprawie Hauck, który stwierdził, że omawiana regulacja „służy temu, by ochrona znaku towarowego nie została wykorzystana w innym celu niż ten, dla którego została ona ustanowiona, a w szczególności by nie została użyta w celu uzyskania nieuczciwej przewagi rynkowej niewynikającej z rywalizacji na pod- stawie cen i jakości”38. Wydaje się zatem, że względy ochrony konkurencji będą w przyszłości dominować przy interpretacji przeszkód funkcjonalnych. 35 W. Landes, R. Posner, The Economic Structure, s. 200. 36 Kwestię uwzględnienia kryterium zwiększonych kosztów produkcji przy ocenie funkcjo- nalności oznaczenia w świetle orzecznictwa szwajcarskiego zauważa R. Skubisz, Funkcjonalność techniczna, s. 486. 37 Opinia Rzecznika Generalnego z 26.1.2010 r. do sprawy C-48/09, Lego Juris v. OHIM, 38 Opinia Rzecznika Generalnego z 14.5.2014 r. do sprawy C-205/13, Hauck GmbH Co. KC EU:C:2010:41, pkt 74. v. Stokke A/S, EU:C:2014:322, pkt 79. 25 Rozdział II. Funkcjonalność techniczna i estetyczna jako... § 4. Zakres przedmiotowy bezwzględnych przeszkód funkcjonalnych Zagadnienie funkcjonalności ma szanse stać się bardziej widoczne w prak- tyce wraz z nowelizacją unijnego prawa znaków towarowych, o której wspomi- nano na wstępie. Przyjęto nową definicję znaku towarowego, która ma sprzyjać możliwości rejestracji znaków określanych mianem nietradycyjnych lub nie- konwencjonalnych39. Ta kategoria obejmuje nie tylko znane już wcześniej ko- lory, dźwięki, znaki pozycyjne, ale również znaki o bardziej złożonej struktu- rze, takie jak polegające na ruchu, hologramach czy efektach multimedialnych. Rozwój technologii wydaje się pomagać w znalezieniu środków technicznych, które mogą precyzyjnie przedstawiać przedmiot znaku. Wychodząc naprze- ciw praktyce, regulacja wykonawcza zawarta w rozporządzeniu Nr 2018/62640 wprowadza pewną kategoryzację oznaczeń, precyzując właściwe im zasady do- konania zgłoszeń, w tym sposobu ich przedstawienia41. Zawarte tam reguły świadczące o dopuszczalności zgłoszenia tego rodzaju oznaczeń nie mają jednak na celu zapewniać im automatycznej rejestracji. Przykładowo, to, że znak pozycyjny jest wymieniony jako taki w art. 3 lit. d rozporządzenia Nr 2018/626 wraz ze specyficznym sposobem określenia jego przedmiotu, nie oznacza, że nie podlega on kontroli merytorycznej pod ką- tem wystąpienia przeszkód bezwzględnych, w tym dotyczących funkcjonal- ności. Ta kwestia pojawiła się w uwagach stron w postępowaniu w sprawie Louboutin, natomiast opinia Rzecznika Generalnego brzmiała w tej kwestii ja- sno. Przepisy rozporządzenia Nr 2018/626 nie zmieniają prawa materialnego w tym zakresie42. Również nowa definicja znaku nie zwalnia tego rodzaju nie- typowych oznaczeń z obowiązku wykazania się zdolnością odróżniającą, a naj- 39 Rezygnowano z wymogu graficznej przedstawialności na rzecz warunku, aby przedsta- wienie oznaczenia w rejestrze pozwalało „właściwym organom i odbiorcom na ustalenie jedno- znacznego i dokładnego przedmiotu ochrony udzielonej właścicielowi tego znaku towarowego”, zob. art. 3 dyrektywy 2015/2436 i art. 4 rozporządzenia Nr 2017/1001. 40 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/626 z 5.3.2018 r. określające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1001 w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej oraz uchylające rozporządzenie wyko- nawcze (UE) 2017/1431 (Dz.Urz. UE L Nr 104, s. 37). 41 Zob. art. 3 rozporządzenia Nr 2018/626. 42 Zob. opinię z 6.2.2018 r., C-163/16, pkt 27–34 i 41–42. 26 § 4. Zakres przedmiotowy bezwzględnych przeszkód... częściej z trudnego dowodu wtórnej dystynktywności43. Ułatwienia techniczne wcale nie ustanawiają drogi na skróty dla spełnienia podstawowych warunków ochrony. Nowe przepisy dyrektywy 2015/2436 i rozporządzenia Nr 2017/1001 okre- ślają oznaczenia badane pod kątem przeszkód funkcjonalnych jako takie, które składają się wyłącznie z kształtu lub innej właściwości towaru i które muszą wynikać z charakteru samych towarów lub być niezbędne do uzyskania efektu technicznego, lub zwiększyć znacznie wartość towaru. Zauważalna zmiana tej regulacji polega na rozszerzeniu kategorii oznaczenia przez wskazanie obok kształtu – lub wraz z kształtem – także innej właściwości produktu. Na tle pierwotnych przepisów, które łączyły przeszkody funkcjonalne z kształtem produktu, interpretacja obejmowała formy przestrzenne nadane przez same kontury produktu, ale również dwuwymiarowe reprezentacje gra- ficzne produktów trójwymiarowych44. Kolejnego znaczącego kroku dokonano przy rozpatrywaniu oznaczeń stanowiących kombinację kilku cech, przykła- dowo kształtu i związanego z nim koloru czy kształtu i związanej z nim gra- fiki. W tym przypadku kluczowy aspekt interpretacji polegał na ustaleniu, czy dane oznaczenie składa się „wyłącznie” z kształtu funkcjonalnego. Oznaczało to dokonanie pewnej oceny całościowej oznaczenia i wartościowania poszcze- gólnych elementów w celu wyłowienia tych dominujących. Jeżeli te dodatkowe elementy, obok samego kształtu, nie były na tyle istotne (wizualnie) i na doda- tek nie miały charakteru funkcjonalnego – ocenianego według jednego z kry- teriów normatywnych, tj. czy jest zdeterminowany naturą towaru, czy służy w osiąganiu efektu technicznego, czy znacznie zwiększa wartość towaru – to były one pochłonięte przez „kształt”, a całe oznaczenie podlegało zakazowi re- jestracji. Taka ocena zapadła w odniesieniu do czerwonego klocka Lego45. Ważne dopełnienie przyniosła sprawa czerwonej podeszwy do butów Louboutin, które miało charakter oznaczenia pozycyjnego nadanego przez określony odcień koloru i jego miejsce na określonym fragmencie (elemencie) przestrzennym buta o możliwym różnym kształcie. Oznaczenie było zareje- strowane w prawie państwa Beneluksu w świetle przepisów krajowych imple- mentujących wcześniejszą dyrektywę 2008/95/WE. Trybunał Sprawiedliwości w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne dotyczące kwalifikacji spornego ozna- 43 Szerzej R. Skubisz, Uzyskanie charakteru odróżniającego, s. 203–226; szczególnie w odnie- sieniu do kształtów s. 208–209. 44 Tę kwestię rozstrzygnięto w wyr. TSWE z 18.6.2002 r., C-299/99. 45 Wyr. TSUE z 14.9.2010 r., C-48/09, pkt 52, 73 jako odwołanie od wyroku Sądu w sprawie T-270/06. 27 Rozdział II. Funkcjonalność techniczna i estetyczna jako... czenia uznał, że kolor naniesiony w szczególnym miejscu towaru (tu podeszwy buta) nie może być uznany za oznaczenie utworzone „wyłącznie” przez kształt produktu w świetle dotychczasowych przepisów. Wyrok prezentuje inną argu- mentację niż sugerowaną w Opinii Rzecznika Generalnego M. Szpunara, zgod- nie z którą uznanie oznaczenia przedstawiającego kolor „scalony” z kształtem podlega analizie funkcjonalności również w świetle art. 3 ust. 1 lit. e dyrektywy 2008/95/WE46. W świetle nowych przepisów ocena znaku towarowego Louboutin może wypaść zupełnie inaczej, na niekorzyść uprawnionego, o czym jeszcze poniżej. Wymagająca zasygnalizowania w tym miejscu jest także istotna wątpliwość, czy nowe przepisy o funkcjonalności mogą być stosowane również do zna- ków towarowych zarejestrowanych pod rządami starych przepisów47. Możli- wość taka nie wynika wprost z tekstu dyrektywy 2015/2436 czy rozporządzenia Nr 2017/1001. Wydana przez EUIPO w 19.5.2017 r. nota wyjaśniająca pt. Tem- poral scope of the application of the new grounds for refusal of EUTMR (Zasady stosowania w czasie nowych przeszkód bezwzględnych zawartych w rozpo- rządzeniu unijnym o znakach towarowych – tłum. L.B.) przyjmuje odmienne rozwiązania. Mianowicie, w pkt 3.1 dokumentu wskazano, że badania przez Urząd wniosku o rejestrację na podstawie art. 7 ust. 1 lit. e rozporządzenia Nr 2017/1001 pod kątem funkcjonalności innych właściwości produktu aniżeli kształtu nie stosuje się do zgłoszeń dokonanych przed 23.3.2016 r.48. W ostat- nim czasie zapadł wyrok TSUE w sprawie Textilis w związku z zapytaniem, czy oznaczenie dwuwymiarowe (tj. grafika stosowana do wyrobów tekstylnych) i zarejestrowane pod rządami rozporządzenia Nr 207/2009 może być uznane za kształt zwiększający znacznie wartość towaru na podstawie nowej defini- cji przeszkody funkcjonalności estetycznej49. Trybunał podkreślił przywiąza- nie ustawodawcy unijnego do zasady pewności prawa i w tym świetle przy- jął, że nowe brzmienie przepisu nie ma zastosowania do znaków towarowych zarejestrowanych przed wejściem w życie tego zmienionego rozporządzenia50. Nie wydaje się jednak, aby w ten sposób zupełnie zamknięta została kwestia 46 Zob. pkt 49–58 opinii z 22.6.2017 r., C-163/16. 47 L. Brancusi, Trade marks functionality, s. 99–100. 48 Zob. https://euipo.europa.eu/tunnel-web/secure/webdav/guest/document_library/con- tentPdfs/law_and_practice/trade_marks_practice_manual/Temporal_scope_of_application_e- n.pdf (dostęp: 22.7.2019 r.). 49 Wyr. TSUE z 14.3.2019 r., C-21/18, Textilis Ltd i Ozgur Keskin v. Svenskt Tenn Aktiebolag, EU:C:2019:199. 50 Wyr. TSUE z 14.3.2019 r., C-21/18, pkt 31–33. 28 § 4. Zakres przedmiotowy bezwzględnych przeszkód... przyjęcia rozszerzającej interpretacji starych przepisów o przeszkodach funk- cjonalnych tak, aby osiągnąć pewne cele założone przez nową regulację, które zakładają wzmocnienie ochrony konkurencji na rynku. Rzecznik Generalny M. Szpunar skłonny był przyjąć taką interpretację rozszerzającą w odniesieniu do znaku pozycyjnego Louboutin, formułując następujący pogląd: „Tymcza- sem, w odniesieniu do oznaczeń składających się z kształtu i koloru towaru, które mogą być rejestrowane zarówno w starym, jak i w nowym systemie, dodanie odesłania do «innej właściwości towaru» może być interpretowane na dwa sposoby: to dodanie może być rozumiane jako zmieniające system prawny mający zastosowanie do tych oznaczeń lub jako stanowiące jedynie uściślenie (pkt 63) (...). Okoliczność, że prawodawca nie uznał za niezbędne wprowadzenia takich przepisów przejściowych, może wskazywać, iż uważał on, że system prawny tych oznaczeń jest ten sam w ramach obu tych kolejnych dyrektyw” (pkt 64). Niewątpliwie te zagadnienia mają szanse stać się przed- miotem dalszych wyjaśnień ze strony TSUE. Dla znaków towarowych zgłoszonych na podstawie nowych przepisów klu- czowym aspektem przy stosowaniu funkcjonalności stanowi interpretacja po- jęcia właściwości towaru oraz jej relacja ze znanym już wcześniej pojęciem kształtu. Przepis używa łącznika „lub”, co bywa najczęściej rozumiane jako wskaźnik alternatywy łącznej, a nie rozłącznej. Można zatem wyobrazić sobie szerokie spektrum oznaczeń, które mogą być badane na gruncie przeszkód funkcjonalnych. Za pojedynczą właściwość produktu można, przykładowo, uznać kolor, dźwięk, smak, zapach, fakturę materiału. Łączenie kilku właści- wości również może wchodzić w zakres ww. przeszkód. To samo dotyczy łą- czenia jednej z tych nowych właściwości z kształtem rozumianym zarówno jako forma zdeterminowana konkretną geometrią (np. pojedyncza kolorowa pigułka), jak i taka, która może przybierać różnorodne kontury i proporcje (np. czerwona podeszwa damskich butów na wysokich obcasach). Niewątpli- wie to rozszerzenie zakresu przeszkód funkcjonalnych w prawie unijnym spo- woduje pewne zbliżenie do praktyki amerykańskiej, która szczególnie w wy- miarze funkcjonalności estetycznej zawiera liczne przypadki znaków składają- cych się z koloru lub kształtu produktu lub opakowania. Część tych orzeczeń znana była doktrynie rodzimej w kontekście oceny zdolności rejestrowej ko- lorów per se. Warto jednak zaznaczyć, że w prawie amerykańskim kolor ana- lizowany był wielokrotnie również w kontekście funkcjonalnym, pod kątem znaczenia dla użytkowości produktu lub podniesienia atrakcyjności w oczach klienta. Można tu przytoczyć sprawy koloru czarnego dla silników (ułatwia- jący dopasowanie do pozostałych części i optycznie zmniejszający rozmiar, co 29 Rozdział II. Funkcjonalność techniczna i estetyczna jako... poprawiało wygląd ogólny) lub zielonego dla traktorów (z uwagi na prefe- rencje klientów odnośnie do możliwości dopasowania różnego sprzętu rolni- czego)51, niebieskiego i pomarańczowego dla leków (ze względu na wdrożenie jasnego schematu stosowania leków, tj. różne kolory dla różnych dawek sub- stancji czynnej, oraz zwiększenie psychicznej przychylności pacjentów wobec zażywania lekarstwa)52. Pojęcie właściwości produktu do celów badania przeszkód funkcjonalnych nie powinno jednak obejmować słów, grafiki, logo, rysunków, a zatem wszel- kich efektów, które mogą mieć samoistny byt w stosunku do towaru53. Nie wydaje się prima facie zamierzone przez ustawodawcę ani pożyteczne prak- tycznie, aby zakres tych przeszkód rozszerzyć na wszelkie oznaczenia stano- wiące kombinację dowolnych elementów, w tym słowno-graficznych. Prawdą jest, że w sprawie Louboutin Rzecznik Generalny określił właściwość produktu jako „część lub element danego towaru”54. Pojęcie „część” może wskazywać na element budowy czy związany ze strukturą (istotą) towaru jako taki. Nato- miast pojęcie „element” wydaje się brzmieć zbyt ogólne i przez to implikować zbyt szerokie zastosowanie, co mogłoby znacznie obciążyć praktykę, gdyby rozszerzono stosowanie tej przeszkody na każdy znak złożony. Niewątpliwie powyższe wątpliwości interpretacyjne stanowią kolejną pożywkę dla później- szej praktyki orzeczniczej. 51 Zob. orzeczenia Brunswick Corp v. British Seagull Ltd., 35 F.3d 1527, 1532 (Fed. Cir. 1994) oraz Deere Co. v. Farmhand, Inc, 560 F.Supp. 85, 98 (S.D. Iowa 1982) 721 F.2d 253 (8th Cir. 1983), analizowane m.in. przez E. Wojcieszko-Głuszko, Kolorowy znak towarowy, s. 536–540. 52 Zob. orzeczenia Shire US Inc. v. Barr Laboratories, Inc, 325 F.3d 348 (3rd Cir. 2003), doty- czące naruszenia wyglądu tabletek leku Adderall przez producenta leku generycznego. 53 Pewien kierunek wykładni może nadać wyrok z 15.6.2010 r., T-547/08, X Technology Swiss GmbH v. OHIM, EU:T:2010:235, dotyczący znaku pozycyjnego zdefiniowanego przez pomarań- czowy kolor stosowany w przedniej części skarpetki, gdzie Sąd rozważał te elementy kolorystyczne jako mające niesamodzielny charakter wobec towaru, na co także wskazuję w artykule Trade marks’ functionality, s. 101. 54 Zob. pkt 23 opinii z 6.2.2018 r., C-163/16. 30
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: