Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00352 011268 15683011 na godz. na dobę w sumie
Zrób to teraz. Stop odkładaniu spraw na jutro - książka
Zrób to teraz. Stop odkładaniu spraw na jutro - książka
Autor: Liczba stron: 176
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-4324-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> kompetencje osobiste
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Nim zabrałem się do napisania tego tekstu, zrobiłem porządek na biurku. Poukładałem płyty alfabetycznie. Wyprowadziłem psa. Hmm... nie mam psa. No to wyprowadziłem psa sąsiadów. Zatemperowałem wszystkie ołówki, chociaż tekst piszę na komputerze. Postanowiłem zadbać wreszcie o pedicure. Oraz pomóc córce narysować godło kraju. Tak. Zrobiłem wszystko - tylko nie to, co powinienem!

Załamanie pilności z powodu lenistwa

Odkładasz wszystko na jutro? Nie wiesz, jak zacząć, boisz się porażki, a do tego masz bałagan - w pokoju, na biurku, w głowie? Być może wpadłeś w wir prokrastynacji? Prokrastynacja polega na odsuwaniu od siebie czynności, na których powinieneś skupić się w danej chwili, w celu wykonania zajęć przyjemniejszych lub mniej kłopotliwych. STOP! Nie odkładaj tej książki na półkę, a swojego życia na później - przeczytaj wskazówki i porady kogoś, kto sam był prokrastynatorem, a teraz pomoże Ci wreszcie ruszyć z miejsca i wybrnąć z zalegających projektów.



Jeffery Combs - założyciel i prezes Golden Mastermind Seminars Inc. Combs. Człowiek, który postanowił wspierać innych za pomocą sesji treningowych i seminariów. Jego książki, ebooki, płyty CD i wykłady poświęcone rozwojowi osobistemu oraz motywacji pomogły tysiącom ludzi uwolnić się od ograniczeń i odnieść sukces, na jaki zasługiwali.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: The Procrastination Cure: 7 Steps To Stop Putting Life Off Tłumaczenie: Olga Kwiecień-Maniewska Projekt okładki: ULABUKA ISBN: 978-83-246-4324-0 THE PROCRASTINATION CURE © 2012 Jeffery Combs. Original English language edition published by Career Press, 220 West Parkway, Unit 12, Pompton Plains, NJ 07444 USA. All rights reserved. Translation copyright © 2013 by Helion S.A. All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage retrieval system, without permission from the Publisher. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Wydawnictwo HELION dołożyło wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie bierze jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Wydawnictwo HELION nie ponosi również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock Images LLC. Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://onepress.pl/user/opinie/zrotot Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: onepress@onepress.pl WWW: http://onepress.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność SPIS TRE¥CI Przedmowa WstÚp CzÚĂÊ I Czym jest prokrastynacja? Rozdziaï 1. PrzeglÈd typów prokrastynacji SzeĂÊ typów prokrastynatorów CzÚĂÊ II Rozdziaï 2. Neurotyczny perfekcjonista Rozdziaï 3. ’owca wielkich okazji Rozdziaï 4. Chronicznie zmartwiony Rozdziaï 5. Buntownik Rozdziaï 6. Dramatoholik Rozdziaï 7. Gniewny dawca Jak zmieniÊ swoje ĝycie? CzÚĂÊ III Rozdziaï 8. Proces zdrowienia Rozdziaï 9. 7 nawyków zdrowiejÈcego prokrastynatora Dodatek Quiz O autorze 5 7 11 13 35 37 51 67 81 95 109 125 127 145 159 173 12 ZRÓB TO TERAZ. STOP ODKâADANIU SPRAW NA JUTRO PRZEGLčD TYPÓW PROKRASTYNACJI 13 ROZDZIA’ 1. PrzeglĎd typów prokrastynacji Na poczÈtku swojej kariery przedsiÚbiorcy uĂwiadomiïem sobie dominujÈcÈ tendencjÚ do odkïadania wszystkiego na póěniej, która wydawaïa siÚ wbudowana w zespoïy handlowe w caïym kraju. Lu- dzie przychodzili na prowadzone przeze mnie seminaria, wykïady, szkolenia i spotkania, wychodzili z nich peïni zapaïu i nowych inspi- racji, a potem wracali do domu, do znanego otoczenia i zaczynali wszystko odkïadaÊ na potem, zamiast efektywnie pracowaÊ. JednoczeĂnie angaĝowali siÚ w coĂ, co nazywam „programem ochrony Ăwiadków” — nie odpowiadali na moje telefony czy e-maile i nigdy wiÚcej nie dawali znaku ĝycia. PoczÈtkowo mnie to dziwiïo. Byïem w szoku, ĝe tak niewielu ludzi rzeczywiĂcie wprowadza w ĝycie to, co sobie zamierzyïo. WiÚkszoĂÊ miaïa zamiar podjÈÊ konieczne dziaïania, jednak nie angaĝowaïa siÚ w to w peïni. W koñcu zrozumiaïem, ĝe to normalne zachowanie sporej czÚĂci spoïeczeñstwa. Duĝy odsetek ludzi pragnie zmian, ale nic nie robiÈ oni w tym kierunku, poniewaĝ problemy i niedogodnoĂci staïy siÚ czÚĂciÈ ich osobowoĂci, tak wiÚc sukces i zmiana stanowiïyby za- groĝenie dla ich toĝsamoĂci. Do 2011 roku osobiĂcie trenowaïem i szkoliïem ponad 6000 indywidualnych klientów. Skïada siÚ to na 14 ZRÓB TO TERAZ. STOP ODKâADANIU SPRAW NA JUTRO okoïo 60 000 godzin, które poĂwiÚciïem na uczenie ich, jak mogÈ zrozumieÊ to, jak siÚ czujÈ, by zmieniÊ swój sposób dziaïania. Zgod- nie z przewidywaniami 80 – 90 moich klientów ma problemy z pro- krastynacjÈ. Dzisiaj mojÈ pasjÈ jest pomaganie innym, by nie tylko zrozumieli, dlaczego czujÈ siÚ tak, a nie inaczej, ale teĝ by odkryli, jakie zdarze- nia sÈ przyczynÈ tych uczuÊ. JeĂli zajmujesz siÚ tylko skutkami, to nie znajdziesz rozwiÈzania, poniewaĝ tylko dotarcie do przyczyny to umoĝ- liwia. Jeĝeli ĝyjesz tylko skutkami, to wciÈĝ bÚdziesz miaï problemy. Weěmy na przykïad dietÚ i Êwiczenia. JeĂli to jedzenie jest przy- czynÈ problemów, to przejĂcie na dietÚ i rozpoczÚcie programu Êwi- czeñ bÚdÈ stanowiïy skïadniki konieczne do utraty wagi. Jednak tak naprawdÚ to tylko powierzchowne czynniki, mogÈce wywoïaÊ pewien efekt. JeĂli zaczniesz od znalezienia powodów, dla których jesz zbyt duĝo, to moĝesz dotrzeÊ do przyczyn swojego opierania siÚ przed odchudzaniem i odkïadania go na póěniej. Wielu z nas rozpo- czyna dietÚ pod koniec grudnia lub w styczniu, ale gdzieĂ w okoli- cach marca czy kwietnia przestaje nas to bawiÊ. Zapisujemy siÚ na siïowniÚ w styczniu i w lutym, jednak w marcu i kwietniu liczba osób, które ÊwiczÈ, spada. Pogoda robi siÚ ïadniejsza, wychodzi sïoñce, a my tracimy z oczu nasz cel. Krótka historia prokrastynacji Zjawisko to istnieje od zarania ludzkich dziejów, mimo ĝe w daw- nych spoïeczeñstwach opóěnienie zbiorów mogïo prowadziÊ do gïo- dowania. Grecki poeta Hezjod 800 lat p.n.e. porównaï prokrastynacjÚ do grzechu i lenistwa. Gdy nastaïa era przemysïowa, zwlekanie staïo siÚ ïatwiejsze, poniewaĝ maszyny sprawiïy, ĝe mamy mniej pracy. Dzisiaj, w erze technologii, prokrastynacja kwitnie. Nieuwaga, przygotowania do przygotowañ, surfowanie po internecie, granie w gry komputerowe, oglÈdanie elektronicznego zmniejszacza docho- PRZEGLčD TYPÓW PROKRASTYNACJI 15 dów (czyli telewizji) — to tylko niektóre ze sposobów pozwalajÈcych wiÚkszoĂci ludzi uniknÈÊ realizacji marzeñ, wypeïniania obowiÈzków i w ogóle robienia tego, co mieli zamiar zrobiÊ, jednak w co nie za- angaĝowali siÚ w peïni. Facebook, Twitter i inne media spoïeczno- Ăciowe daïy nam zupeïnie nowe moĝliwoĂci tworzenia i utrzymywa- nia wiÚzi, a zarazem odkïadania wszystkiego na póěniej. „Facebook pomoĝe mi w pracy”, mówisz sobie. Jednak zamiast wykorzystaÊ go w ten sposób, czytasz zalegïe posty, ale nie nawiÈ- zujesz ĝadnych kontaktów, poniewaĝ obawiasz siÚ bólu zwiÈzanego z odrzuceniem, jakiego mógïbyĂ doĂwiadczyÊ. To doskonaïy przykïad tego, jak moĝna byÊ zajÚtym, lecz bezproduktywnym. Uwodzicielski czar mediów spoïecznoĂciowych pozwala Ci odwlekaÊ zrobienie te- go, co powinieneĂ, umoĝliwiajÈc Ci robienie tego, na co masz ochotÚ. Poddanie siÚ tej pokusie moĝe byÊ bardzo kosztowne. Poĝera Twój czas, czÚsto takĝe Twoje pieniÈdze. Co waĝniejsze, moĝe sprawiÊ, ĝe doĂwiadczysz poczucia winy i wstydu, a to najgorsze emocje, jakie moĝemy przekazaÊ innym telepatycznie poprzez nasze wibracje emo- cjonalne. SÈdzÚ, iĝ wiÚkszoĂÊ z Was przyzna, ĝe gdy odkïadamy coĂ na póěniej, trudno nam doĂwiadczyÊ takich stanów duchowych, jak miïoĂÊ, radoĂÊ, spokój i zadowolenie, nie jesteĂmy teĝ wtedy zdolni do dzielenia siÚ nimi z innymi. Finansowe koszty prokrastynacji Eksperci finansowi oceniajÈ, ĝe 40 populacji doĂwiadczyïo strat finansowych z powodu prokrastynacji, a w wielu przypadkach te straty byïy powaĝne. W 2002 roku Amerykanie zapïacili o 473 mi- liony dolarów podatku za duĝo, co byïo rezultatem poĂpiechu i po- peïniania kosztownych bïÚdów. Kaĝdego roku spora czÚĂÊ spoïeczeñ- stwa czeka do ostatniej chwili ze zïoĝeniem zeznañ podatkowych. Coraz wiÚksza liczba ludzi skïada wnioski o przedïuĝenie terminu zïoĝenia zeznania podatkowego, a nastÚpnie dziaïa w panice, by zdÈĝyÊ 16 ZRÓB TO TERAZ. STOP ODKâADANIU SPRAW NA JUTRO w ostatniej chwili przed upïywem przedïuĝonego terminu. PamiÚtaj, ĝe dodatkowo czÚĂÊ ludzi w ogóle odkïada to przez dïugi czas i ma wieloletnie zalegïoĂci podatkowe. Prowadziïem swego czasu klientkÚ, która nie pïaciïa podatków od 15 lat. Byïa tak przeraĝona konsekwen- cjami swojego postÚpowania, ĝe ze strachu nie byïa w stanie zïoĝyÊ ze- znania podatkowego i nie mogïa spaÊ po nocach. Nie naleĝaïa do osób, które buntujÈ siÚ przeciwko podatkom jako takim, i nie cho- dziïo o to, ĝe nie chce ich pïaciÊ. Nie byïa nieuczciwa czy nielojalna wobec pañstwa. Po prostu chronicznie odkïadaïa wszystko na póěniej. Okazjonalne zwlekanie Istnieje ogromna róĝnica pomiÚdzy kimĂ, komu prokrastynacja zda- rza siÚ od czasu do czasu, a kimĂ, u kogo jest to stan przewlekïy. O tym drugim przypadku napiszÚ nieco póěniej. Na razie zakïadam, ĝe wiÚkszoĂÊ czytelników to osoby, którym od czasu do czasu zdarza siÚ coĂ odkïadaÊ na póěniej i które sÈ pod wzglÚdem tej cechy prze- ciÚtne. Nie jest to u nich uzaleĝnienie, jednak w pewnych dziedzi- nach ĝycia ten nawyk ich hamuje. RzuÊ okiem na swój rachunek bankowy. Czy odkïadanie wszyst- kiego na póěniej ogranicza CiÚ w obszarze finansów? Przyjrzyj siÚ swojemu biurku. Czy piÚtrzÈ siÚ na nim papiery, z którymi nie mo- ĝesz siÚ uporaÊ? Czy w Twoim domu panuje wieczny baïagan? Otwórz szafÚ. Czy jak tylko uchylisz drzwi, jej zawartoĂÊ na Ciebie wypada? A moĝe jesteĂ jednÈ z tych osób, której garaĝ jest tak zapchany róĝ- nymi gratami, ĝe nie ma tam juĝ miejsca na samochód? To wïaĂnie jest prokrastynacja! Kluczowe pytania, które powinieneĂ sobie zadaÊ: x Jakie sÈ skutki uboczne tego, ĝe zwlekam? x Czy prokrastynacja powoduje u mnie poczucie winy i wstydu? PRZEGLčD TYPÓW PROKRASTYNACJI 17 x Czy czujÚ siÚ przytïoczony, gdy myĂlÚ o zmianie? x Czy moje problemy z odrzuceniem i porzuceniem sprawiajÈ, ĝe nie chcÚ uĝywaÊ elektronicznego generatora zysków (tzn. telefonu)? x Czy prokrastynacja pozwala mi uniknÈÊ bycia produktywnym? x Czy obawa przed bólem zwiÈzanym z pracÈ i produktywnoĂciÈ mnie hamuje? x Czy bycie produktywnym by mnie wyzwoliïo? Perfekcja czy mistrzostwo? Niezaleĝnie od tego, co robisz, nigdy nie bÚdziesz tego robiï na 100 i naprawdÚ nie w tym rzecz, byĂ próbowaï te 100 osiÈgnÈÊ. Nie cho- dzi tu o bycie „najlepszym”. Chodzi o to, byĂ osiÈgnÈï swoje mak- simum. Zawsze bÚdziesz siÚ spotykaï z wyzwaniami. BÚdziesz do- Ăwiadczaï upadków i wzlotów. Niemniej jednak Twoja umiejÚtnoĂÊ podnoszenia siÚ po upadkach przesÈdzi o tym, czy bÚdziesz tylko zwykïym graczem, czy teĝ staniesz siÚ mistrzem. JesteĂ Ăwietny. JesteĂ juĝ doskonaïy. Twoja dusza przeĝywa ludzkie doĂwiadczenia. JesteĂ wyjÈtkowy. Masz to, co trzeba. Masz odwagÚ. Masz ïeb na karku. RzÈdzisz. WiÚkszoĂÊ z Was jeszcze nie próbowaïa tego w peïni wykorzystaÊ. Nie zaangaĝowaliĂcie siÚ maksymalnie i nie podjÚliĂcie ĝadnej decyzji. Dobra wiadomoĂÊ jest taka, ĝe kaĝ- dego dnia dostajecie prezent w postaci czasu — 86 400 sekund lub 1440 minut. JeĂli chodzi o produktywnoĂÊ i prokrastynacjÚ, to jedna z nich CiÚ wyzwala, a druga zatruwa. Wyzwolenie pïynie z produktywno- Ăci: z dobrze wypeïnionego zadania, otrzymania nagrody, zapïaty, czeku, premii, z osiÈgniÚcia czegoĂ, przejĂcia przez scenÚ, odebrania trofeum, uĂcisku czïonka rodziny lub zespoïu — to wspaniaïe uczu- cie. Z drugiej strony, prokrastynacja nas zatruwa — wsÈcza w nas 18 ZRÓB TO TERAZ. STOP ODKâADANIU SPRAW NA JUTRO poczucie winy, wstyd, przekonanie o braku wïasnej wartoĂci („Nie jestem doĂÊ dobry”, „Nie wierzÚ, ĝe znowu to robiÚ”, „To zadanie mnie przytïacza, nie wiem nawet, od czego zaczÈÊ”), a uporanie siÚ z tymi uczuciami stanowi jedno z najwiÚkszych wyzwañ. Prokrastynacja zwiĎzana jest z lewĎ póãkulĎ FascynujÈcym zagadnieniem zwiÈzanym z odwlekaniem wszystkiego jest to, ĝe ma to zwiÈzek z lewÈ póïkulÈ mózgu. Lewa póïkula to sie- dziba ego i centrum kontroli. Waĝne, by zrozumieÊ, ĝe prokrasty- nacja nie jest zjawiskiem czysto fizycznym. Jej rezultaty mogÈ siÚ takie wydawaÊ, jednak tak naprawdÚ jest ona zwiÈzana z emocjami. Tu wïaĂnie do gry wïÈcza siÚ lewa póïkula. Kontroluje ona to, co mówisz sam do siebie, podpowiadajÈc Ci, czego nie moĝesz zrobiÊ. Mówi Ci o bólu, którego moĝesz doĂwiadczyÊ. „Prawdopodobnie mi siÚ nie uda”, „Nie ma mowy, ĝeby to siÚ zdarzyïo”, „JeĂli to zrobiÚ, to moĝliwe, ĝe to siÚ wydarzy”, „Na pewno tego nie zrobiÚ”, „Chyba le- piej tam nie pójdÚ”, „BÚdzie padaÊ” — to wszystko podszepty ego- istycznego mózgu. Ciaïo, które doĂwiadcza przyjemnoĂci, wydziela substancjÚ bio- chemicznÈ zwanÈ serotoninÈ. Wywoïuje ona dobre samopoczucie. Gdybym mógï Ci daÊ jednÈ podpowiedě, co moĝesz zrobiÊ, by Twój organizm zaczÈï wydzielaÊ serotoninÚ, to brzmiaïaby ona: zacznij od uĂmiechu — szczerego. Ta prosta czynnoĂÊ sprawi, ĝe po Twoim ciele rozejdzie siÚ ciepïo, które pozwoli Ci powiedzieÊ: „Jestem do- statecznie dobry, zasïugujÚ na miïoĂÊ, jestem zdolny”. Afirmacje majÈ wielkÈ moc, ale muszÈ im towarzyszyÊ dziaïania, poniewaĝ in- aczej bÚdÈ to jedynie puste stwierdzenia. Bez odpowiedniego dziaïania afirmacje bÚdÈ prowadziÊ do rozczarowania. Jednak osiÈ- ganie celów zaczyna siÚ od powtarzania sobie pozytywnych sïów, po PRZEGLčD TYPÓW PROKRASTYNACJI 19 których nastÚpujÈ konkretne dziaïania. Ten wzorzec, jeĂli bÚdziesz go konsekwentnie stosowaï, zawsze doprowadzi do postÚpów w kaĝdej dziedzinie Twojego ĝycia. Poza motywacjĎ Co pozwoli Ci siÚ uporaÊ z odkïadaniem wszystkiego na póěniej? Dwie rzeczy: 1. Zrozumienie, dlaczego wszystko odwlekasz i dlaczego robisz to, co robisz. 2. Znalezienie powodów do dziaïania i celów, które sÈ wiÚksze niĝ Twoje problemy z prokrastynacjÈ. Musisz rozwinÈÊ w sobie duchowy wzrok, coĂ, co pozwoli Ci jasno widzieÊ i bÚdzie CiÚ motywowaÊ. Jednak poza motywacjÈ istnieje teĝ inspiracja. Inspiracja to we- wnÚtrzny ogieñ. To pasja, która przenika Twoje ciaïo, wnika w jego najgïÚbsze zakamarki. Inspiracja mieszka w dolnej czÚĂci Twojego ciaïa, tam, gdzie siÚ mieĂci Twoja emocjonalna, eteryczna energia. To biaïe Ăwiatïo, charyzma, którÈ mogÈ wyczuÊ ludzie wokóï Ciebie. Oni jÈ czujÈ i chcÈ siÚ staÊ jej czÚĂciÈ. Inspiracja to cicha moc, która pozwoli Ci przejĂÊ przez wszystkie trudnoĂci. Pozwoli Ci wsiÈĂÊ z powrotem na konia po tym, jak CiÚ on zrzuci. Pomoĝe Ci wróciÊ na wïaĂciwy szlak po tym, jak ukïad siat- kowaty aktywujÈcy, czÚĂÊ mózgu stanowiÈca coĂ w rodzaju emocjo- nalnej wyszukiwarki Google, zwiedzie CiÚ na manowce. Niezaleĝ- nie od tego, jak dobry siÚ staniesz, wciÈĝ moĝe Ci siÚ zdarzyÊ odkïadanie czegoĂ na póěniej w pojedynczych obszarach ĝycia. Jest to jednak skutek, z którym moĝesz sobie poradziÊ, tak by dotrzeÊ do jego przyczyn. 20 ZRÓB TO TERAZ. STOP ODKâADANIU SPRAW NA JUTRO Prokrastynacja nie jest czēħciĎ Twojej toijsamoħci Oto klucz do zrozumienia, jak dziaïa zasada skutku i przyczyny: to, co myĂlisz, staje siÚ Twoim uczuciem, uczucia stajÈ siÚ nastrojem, nastroje skïadajÈ siÚ na TwojÈ toĝsamoĂÊ. Od tego zaczyna siÚ zro- zumienie, ĝe prokrastynacja nie jest integralnÈ czÚĂciÈ Twojej toĝsamoĂci. Tak wielu ludzi mówi: „O, jako pierwszy kupiÚ tÚ ksiÈĝ- kÚ! Nie mogÚ siÚ juĝ doczekaÊ nowego CD Jeffa Confessions of a Re- covering Procrastinator („Wyznania zdrowiejÈcego kunktatora”), bo sam wiecznie odkïadam wszystko na póěniej”. W takim przypadku zwlekanie staïo siÚ toĝsamoĂciÈ danej osoby. Zamiast przylepiaÊ sobie etykietkÚ prokrastynatora, mów sobie: „Zwlekam tylko w niektórych obszarach, na przykïad: (1) tych, któ- rych nie rozumiem, (2) tych, z których uczÚ siÚ rezygnowaÊ, lub (3) tych, w których doĂwiadczam bólu”. Zamiast przyklejaÊ sobie takÈ negatywnÈ etykietkÚ, powiedz sobie, ĝe jesteĂ w trakcie leczenia. Przechodzisz program 12 kroków do wyzwolenia, bogactwa i radoĂci. NajcenniejszÈ rzeczÈ, którÈ masz w ĝyciu, jest czas. SÚk w tym, by zmieniÊ ten czas w wartoĂÊ, usïugi, rezultaty, radoĂÊ, odprÚĝenie, produktywnoĂÊ, poczucie wiÚzi. Wypeïniamy nasz czas jednÈ z dwóch rzeczy: produkcjÈ lub odpoczynkiem. Gdy doĂwiadczasz jednego z tych stanów, moĝesz wiele zyskaÊ, jeĂli jesteĂ wolny od winy. Prokrastynacja ma ogromny wpïyw zarówno na nasze zdrowie, jak i na stan posiadania. Czy zdarzyïo Ci siÚ przekïadaÊ wizytÚ u dentysty lub lekarza? WiÚkszoĂÊ z nas tego doĂwiadczyïa z uwagi na niepokój zwiÈzany ze spodziewanym wynikiem takiej wizyty. MuszÚ przyznaÊ, ĝe sam zwlekam z pójĂciem do dentysty. Mimo ĝe mój dentysta jest naprawdÚ Ăwietny, nie wystarcza to, by skïoniÊ mnie do umówienia siÚ na wizytÚ. Pewnego razu czekaïem 12 lat, nim wreszcie to zrobi- ïem. OczywiĂcie skoñczyïo siÚ na tym, ĝe musiaïem przejĂÊ leczenie kanaïowe i zrobiÊ koronkÚ: odkïadanie wizyty na póěniej koszto- waïo mnie jakieĂ 5000 dolarów. PRZEGLčD TYPÓW PROKRASTYNACJI 21 Uporaj siē ze swoim uzaleijnieniem emocjonalnym Badania Uniwersytetu Windsor w Ontario wskazujÈ, ĝe dorosïe osoby, które przyznajÈ siÚ do odkïadania wszystkiego na póěniej, majÈ wyĝszy poziom stresu i powaĝniejsze problemy zdrowotne niĝ osoby, które terminowo wywiÈzujÈ siÚ ze swoich zadañ. Wykazujemy wiÚkszÈ skïonnoĂÊ do prokrastynacji, jeĂli czekajÈce nas zadanie wy- daje siÚ nudne, trudne lub bolesne. Spójrzmy prawdzie w oczy: kto myĂli z przyjemnoĂciÈ o porzÈdkach w garaĝu, który jest tak zagra- cony, ĝe od dawna nie moĝna tam zaparkowaÊ samochodu? Kto chce poĂwiÚciÊ sobotÚ na odwracanie szkód, jakie sam poczyniï w swoim domu, gromadzÈc stosy starych czasopism, pamiÈtek i gratów? Kunktator ma skïonnoĂÊ do odkïadania waĝnych projektów na ostatniÈ chwilÚ. Czy pamiÚtasz, jak siÚ uczyïeĂ do matury? Ja cho- dziïem do szkoïy Ăredniej w latach 70. i przypominam sobie, ĝe za- równo ja, jak i moi koledzy braliĂmy tabletki z kofeinÈ, piliĂmy litry kawy i wykorzystywaliĂmy róĝne zakazane substancje, co pomagaïo nam, gdy odkïadaliĂmy wszystko na ostatniÈ chwilÚ. Czy zdarzyïo Ci siÚ pÚdziÊ na lotnisko na zïamanie karku i przy- bywaÊ tam tuĝ przed zakoñczeniem odprawy? Czy spóěniasz siÚ na spotkania i czerpiesz przyjemnoĂÊ z przypïywu adrenaliny zwiÈzanego z tym, ĝe jednak udaje Ci siÚ zdÈĝyÊ? Wielu ludzi dziaïa wïaĂnie w ten sposób. LubiÈ przyciÈgaÊ uwagÚ przez to, ĝe siÚ spóěniajÈ. CzujÈ pod- niecenie na myĂl o tym, ĝe ledwo zdÈĝyli. CzekajÈ, aĝ uczucie dys- komfortu stanie siÚ dostatecznie dotkliwe. Wiem to, bo doĂwiad- czyïem tego na wïasnej skórze. UĂwiadomiïem sobie, ĝe mam problem z alkoholem, gdy byïem jeszcze przed trzydziestkÈ. Piïem sporo i nie radziïem sobie z tym do tego stopnia, ĝe zdarzyïo mi siÚ prowadziÊ po pijanemu czy pokazy- waÊ publicznie w stanie upojenia alkoholowego. Moja kreatywna prawa póïkula zdawaïa sobie sprawÚ z tego, ĝe mam problem, jednak 22 ZRÓB TO TERAZ. STOP ODKâADANIU SPRAW NA JUTRO lewa wszystkiemu zaprzeczaïa. Mój logiczny, egoistyczny mózg nie pozwalaï mi siÚ przyznaÊ do mojego problemu i szukaÊ rozwiÈzania. W miÚdzyczasie obiecywaïem sobie, ĝe nie bÚdÚ piï, jednak minÚïo szeĂÊ lat, nim udaïo mi siÚ przeĝyÊ caïy dzieñ na trzeěwo. Na szczÚ- Ăcie dla mnie od tego czasu nie wypiïem juĝ ani kropli alkoholu. Musiaïem siÚ otrzeÊ o ĂmierÊ, by wreszcie siÚ zmieniÊ. To przykïad pokazujÈcy, co moĝe siÚ staÊ, gdy pozwoli siÚ prokrastynacji aĝ tak siÚ rozhulaÊ. Nie jest to idealny sposób na radzenie sobie z emocjo- nalnym uzaleĝnieniem. Ryzyko i nagroda IloĂÊ czasu, jaka pozostaje do ostatecznego terminu ukoñczenia pro- jektu, równieĝ wpïywa na prawdopodobieñstwo wystÈpienia prokra- stynacji. JesteĂmy bardziej skïonni odkïadaÊ dziaïanie na póěniej, jeĂli termin ten jest odlegïy. Dzieje siÚ tak z uwagi na zjawisko odro- czenia czasowego, co oznacza, ĝe im bardziej jesteĂmy oddaleni od nagrody czy poczucia osiÈgniÚcia czegoĂ lub teĝ im mniej pewne jest osiÈgniÚcie koñcowego rezultatu, tym wiÚkszÈ mamy tendencjÚ do opierania siÚ przed wykonaniem koniecznych dziaïañ. Innymi sïowy, natychmiastowa gratyfikacja jest bardziej motywujÈca niĝ nagroda lub wyrazy uznania otrzymane za ukoñczenie zadania w przyszïoĂci. Ryzyko czy teĝ czynnik nagrody majÈ wiÚksze znaczenie, gdy nagroda jest blisko, tuĝ przed naszym nosem. NajczÚĂciej z odwlekaniem wszystkiego wiÈĝe siÚ brak sumien- noĂci. Osoba, która jest rzetelna i dobrze zorganizowana, jest teĝ zwykle pracowita i produktywna. Ten opis dobrze do mnie pasuje. Jestem Ăwietnie zorganizowany. Jestem bardzo produktywny. Mam metodÚ i ustalony sposób dziaïania. Jednak nie kaĝdy w mojej rodzi- nie jest dobrze zorganizowanym perfekcjonistÈ, takim jak ja. Osoby niesumienne sÈ bardziej naraĝone na prokrastynacjÚ. PRZEGLčD TYPÓW PROKRASTYNACJI 23 JeĂli w Twoim ĝyciu panuje chaos i wiecznie dzieje siÚ coĂ dra- matycznego, to pierwszym krokiem, który powinieneĂ uczyniÊ, jest wybaczenie sobie. Nie osÈdzaj siÚ. Jeĝeli masz caïÈ górÚ gratów do wyrzucenia, to nie musisz, patrzÈc na nie, dusiÊ siÚ z przeraĝenia. JeĂli reagujesz w ten sposób, Twoje ciaïo wchodzi w tryb walki lub ucieczki. Ludzie, którzy sÈ bardzo impulsywni, teĝ majÈ skïonnoĂÊ do od- kïadania wszystkiego na potem. Jakakolwiek pokusa w ïatwy sposób moĝe sprowadziÊ takie osoby na manowce. Prokrastynatorzy nie- ustannie stawiajÈ siÚ w trudnej sytuacji, po czym w ostatniej chwili muszÈ siÚ z niej ratowaÊ. ¿yjÈ dla przypïywu adrenaliny, po którym nastÚpuje uczucie gïÚbokiego zawodu. SÈ emocjonalnie i chemicznie uzaleĝnieni od doĂwiadczania wielkich wzlotów i upadków. Chemia mózgu, czyli adrenalina, kortyzol, dopamina, serotonina, i emocjo- nalny zwiÈzek pomiÚdzy umysïem a ciaïem pozwalajÈ to wyjaĂniÊ. Mózg uzaleĝnia siÚ od substancji chemicznych uwalnianych przez nasze ciaïo w chwilach wielkich emocji, jak równieĝ od substancji, które sÈ wytwarzane bezpoĂrednio po zakoñczeniu wydarzeñ, które wywoïaïy dany stan emocjonalny. Prokrastynacja i niepokój Prokrastynacja jest teĝ bezpoĂrednio zwiÈzana z niepokojem, który stanowi odgaïÚzienie neurotyzmu. RozpoczÚcie dziaïania jest odra- czane z ïatwoĂciÈ z uwagi na niepokój zwiÈzany z ryzykiem poraĝki. PodĂwiadomy wewnÚtrzny dialog brzmi mniej wiÚcej tak: „BojÚ siÚ, ĝe nie zrobiÚ tego idealnie. PopeïniÚ bïÈd. StracÚ swojÈ szansÚ lub przyjaciela. Nie bÚdÚ w stanie sprostaÊ narzuconym sobie standar- dom. Nie jestem przygotowany dostatecznie dobrze”. Istnieje wiele innych powodów, usprawiedliwieñ i wymówek. Wymówka to nic innego jak dobrze zaplanowane kïamstwo. 24 ZRÓB TO TERAZ. STOP ODKâADANIU SPRAW NA JUTRO Sïowa (a czasem tylko děwiÚki), których uĝywamy, teĝ mogÈ sprzyjaÊ odwlekaniu czegoĂ. Czy kiedykolwiek zadawaïeĂ komuĂ pytanie i w odpowiedzi najpierw usïyszaïeĂ „noo”, a potem „cóĝ”? Osoba, która tak siÚ zachowuje, odwleka udzielenie odpowiedzi. Gdy zadajesz jej pytanie, natychmiast uruchamia siÚ jej lewa póï- kula — zamiast wyraĝaÊ, co czuje, zaczyna myĂleÊ, zamiast odczuwaÊ, staje siÚ logiczna. Gdy wreszcie siÚ odezwie, zwykle siÚ usprawiedliwia i tïumaczy, zamiast mówiÊ to, co dyktuje jej intuicja. Neurotyczny perfekcjonizm IstniejÈ dwie formy perfekcji: praktyczna i neurotyczna. Moĝesz byÊ neurotyczny w swoim dÈĝeniu do doskonaïoĂci. Moĝesz byÊ wy- soce zorganizowanym, dokïadnym, neurotycznym perfekcjonistÈ. Szczegóïowo omówiÚ ten typ prokrastynacji w rozdziale 2., teraz wystarczy powiedzieÊ, ĝe jeĂli dÈĝenie do perfekcji uniemoĝliwia produktywnoĂÊ, to jest bardzo prawdopodobne, ĝe mamy do czynie- nia z neurozÈ. Moĝesz zmieniÊ swój neurotyczny perfekcjonizm w perfekcjonizm praktyczny, z którego bÚdziesz czerpaï satysfakcjÚ (zwiÈzanÈ z poczu- ciem dobrze wykonanego zadania, dobrym samopoczuciem w danej sytuacji, starannoĂciÈ ograniczonÈ do niektórych obszarów), co jest zdrowe. Skrajnie nasilona neuroza moĝe Ci uniemoĝliwiÊ rozpoczÚcie dziaïania, a nawet wyjĂcie z domu. Zapewne sïyszaïeĂ o ludziach, którzy bojÈ siÚ latania lub jazdy samochodem czy nawet opuszczenia mieszkania — takie fobie równieĝ mogÈ siÚ staÊ objawem prokra- stynacji. Osoby, które doĂwiadczajÈ tych fobii, czujÈ siÚ pozbawione kon- troli nad sytuacjami budzÈcymi lÚk, podczas gdy pozostanie w domu to coĂ, co mogÈ kontrolowaÊ. JeĂli nie bÚdÈ lataÊ, nie zginÈ w kata- strofie lotniczej. JeĂli nie wsiÈdÈ do pociÈgu, nie bÚdÈ uczestnikami wypadku kolejowego. JeĂli nie potrafiÈ prowadziÊ, nie bÚdÈ mieli PRZEGLčD TYPÓW PROKRASTYNACJI 25 wypadku samochodowego. Zamiast korzystaÊ z tych Ărodków trans- portu, praktykujÈ prokrastynacjÚ. MogÈ kontrolowaÊ rezultat, pozo- stajÈc w domu, jednak potem mówiÈ: „Nie mogÚ pojechaÊ na wy- cieczkÚ, jaka szkoda” albo „MuszÚ znaleěÊ jakÈĂ piguïkÚ, która mnie z tego wyleczy”. PamiÚtasz fragment piosenki Huey Lewis and the News: „I want a new drug, one that don’t make me nervous” („ChcÚ nowego leku, takiego, który nie bÚdzie sprawiaï, ĝe stajÚ siÚ nerwowy”)? To siÚ zdarza wielu z nas. JesteĂmy skïonni wziÈÊ dowolnÈ liczbÚ leków, dostÚpnych bez recepty czy na receptÚ, byle poradziÊ sobie z niepo- kojem i ukryÊ swoje uczucia. Niektórzy z nas sïyszÈ, ĝe sÈ zbyt kre- atywni. Mamy ADHD. DoĂwiadczamy lÚku, cierpimy na zaburzenia snu. Dostajemy garĂÊ piguïek, które majÈ nam pomóc poradziÊ sobie z emocjami, a w rezultacie tïumimy naszÈ produktywnoĂÊ. Dojħcie do ıródãa problemu Aby naprawdÚ uwolniÊ siÚ od problemu, musimy wziÈÊ odpowie- dzialnoĂÊ za zrozumienie, dlaczego robimy to, co robimy. Czy wyrosïeĂ w otoczeniu peïnym kunktatorów? Czy wychowywaïeĂ siÚ wĂród neu- rotycznych perfekcjonistów? Czy dorastaïeĂ w towarzystwie praktycz- nego perfekcjonisty? Czy zawsze mówiono Ci, co masz robiÊ? Czy spotykaïa CiÚ re- prymenda, gdy tego nie zrobiïeĂ? Czy buntowaïeĂ siÚ przeciwko na- rzuconemu porzÈdkowi? Czy gdy poszedïeĂ na studia lub wypro- wadziïeĂ siÚ z domu, przestaïeĂ na znak protestu ĂcieliÊ ïóĝko? To niektóre z zagadnieñ, którymi musisz siÚ zajÈÊ. JeĂli tego nie zrobisz, dalej bÚdziesz odkïadaÊ wszystko na ostatniÈ chwilÚ, uspra- wiedliwiajÈc siÚ, ĝe jeĝeli zrobisz coĂ kiepsko, to nastÚpnym razem oczekiwania bÚdÈ mniejsze, co pozwoli Ci zmniejszyÊ odczuwanÈ presjÚ na wygrywanie. 26 ZRÓB TO TERAZ. STOP ODKâADANIU SPRAW NA JUTRO Dwa elementy odgrywajÈ kluczowÈ rolÚ w pragnieniu opóěnia- nia projektów: niepewnoĂÊ uczuÊ w odniesieniu do danego dziaïa- nia i chÚÊ unikniÚcia dyskomfortu. Osoba, która zwykle mówi sobie: „Nie wiem, czy to dobry moment”, unika dziÚki temu ryzyka poraĝki. Niezdecydowanie równieĝ jest bardzo istotne w dialogu Ăwiado- moĂci i podĂwiadomoĂci prokrastynatora. Taka osoba nie potrafi podjÈÊ decyzji. Tak naprawdÚ oczywiĂcie byïaby w stanie to zrobiÊ, jednak wmawia sobie, ĝe jest odwrotnie. ¥wiadomie wybiera niede- cydowanie. Nie chodzi o to, ĝe nie moĝe tego zrobiÊ — ona po pro- stu tego nie robi. KtoĂ, kto zwleka, wymyĂla sobie jakiĂ pretekst: potrzebuje dodat- kowego szkolenia, nowej strony internetowej, seminarium w week- end, trenera, mentora lub wzorca osobowoĂciowego. Wszystkie te rzeczy mogÈ byÊ naprawdÚ wyzwalajÈce, jeĂli sÈ zastosowane prak- tycznie, jednak samo mechaniczne wykonywanie instrukcji krok po kroku bez konkretnego uĝycia zdobytej wiedzy daje nam jedynie osobÚ uzaleĝnionÈ od seminariów, która wciÈĝ siÚ ociÈga z dziaïaniem. Dla duĝego odsetka osób, które odkïadajÈ wszystko na póěniej, nic nie jest nigdy dostatecznie dobre, co pozwala im usprawiedliwiaÊ ich wieczny brak zaangaĝowania. Wielu kunktatorów sÈdzi, ĝe po- trzebujÈ presji pïynÈcej z faktu, iĝ termin wisi im nad gïowÈ, by usprawiedliwiÊ swoje ociÈganie siÚ. TïumaczÈ siÚ: „Gdybym zaczÈï wczeĂniej, to zrobiïbym to idealnie”. Taka wymówka maskuje niskÈ samoocenÚ bÚdÈcÈ kluczowym elementem ich niepokoju zwiÈzanego z dziaïaniem, który z kolei jest pierwotnÈ przyczynÈ prokrastynacji. Rozbicie toijsamoħci prokrastynatora WiÚkszoĂÊ osób z nawykiem prokrastynacji chce siÚ od niego uwol- niÊ, jednak przyzwyczajenie jest tak zakorzenione, ĝe staje siÚ auto- matyczne. Aby pozbyÊ siÚ tej toĝsamoĂci, natychmiast zacznij sobie powtarzaÊ: „Zwlekam jedynie w tych obszarach, w których doĂwiad- PRZEGLčD TYPÓW PROKRASTYNACJI 27 czam bólu lub przeciwko którym siÚ buntujÚ. Nie jestem prokra- stynatorem. RozpoczÈïem proces leczenia z tego naïogu”. JeĂli mówisz sobie: „Zawsze tak siÚ dzieje”, to staje siÚ to czymĂ pewnym. PewnoĂÊ to wiara, która zmienia siÚ w oczekiwanie. Jeĝeli pozwolisz, by Twoje oczekiwania CiÚ definiowaïy, to mogÈ CiÚ albo wyzwoliÊ, albo zatruÊ. Przykïad: jeĂli dobrze Ci idzie zdobywanie pie- niÚdzy i spodziewasz siÚ, ĝe je zdobÚdziesz, to istnieje duĝe prawdo- podobieñstwo, ĝe tak siÚ stanie, zwïaszcza gdy w przeszïoĂci miaïeĂ juĝ podobne sukcesy. JeĂli stwierdzisz, ĝe staïeĂ siÚ magnesem przy- ciÈgajÈcym pieniÈdze, to ludzie z Twojego otoczenia ciÈgle bÚdÈ wzmacniaÊ w Tobie to przekonanie. PrzyciÈgasz do siebie sytuacje i ludzi, którzy odpowiadajÈ na bio- chemiczny gïód, od którego jesteĂ uzaleĝniony. Telepatycznie i emo- cjonalnie wysyïasz sygnaïy, które zaleĝÈ od tego, co myĂlisz i co czujesz. JeĂli uczucia, które wysyïasz, wyrastajÈ z bardzo niskiego po- czucia wïasnej wartoĂci spowodowanego tym, co CiÚ kiedyĂ spotkaïo: zostaïeĂ porzucony i zaniedbany, doĂwiadczyïeĂ przemocy lub innej traumy, bÚdziesz przyciÈgaÊ ludzi skïonnych traktowaÊ CiÚ podob- nie, i typy, których wcale nie chcesz widzieÊ w swoim ĝyciu. BÚdziesz przyciÈgaÊ ludzi, którzy wniosÈ do Twojego ĝycia konflikt zamiast wspóïpracy. JeĂli chcesz siÚ uwolniÊ od uczuÊ prowadzÈcych do prokrastyna- cji, musisz zaczÈÊ od przyjÚcia zupeïnie nowej filozofii. Jeĝeli jedynie spróbujesz zachowaÊ pozytywne nastawienie, to jakbyĂ wziÈï moty- wacjÚ w sprayu i popsikaï niÈ zardzewiaïÈ powierzchniÚ swojej pro- krastynacji. Aby naprawdÚ siÚ zmieniÊ, potrzebna jest dogïÚbna transformacja. Na poziomie emocjonalnym musisz siÚ nauczyÊ zmie- niaÊ te uczucia, które tworzÈ sytuacje hamujÈce CiÚ i blokujÈce. Gdy odkïadanie wszystkiego na póěniej staje siÚ stanem przewle- kïym, to kieruje TobÈ autosugestia. Aby zerwaÊ z tym nawykiem, musisz zaczÈÊ od przyczyn, nie od skutków. 28 ZRÓB TO TERAZ. STOP ODKâADANIU SPRAW NA JUTRO Podniesienie poziomu swojej ħwiadomoħci Jakie wydarzenia zapoczÈtkowaïy Twój nawyk zwlekania ze wszyst- kim? Im lepiej bÚdziesz rozumieÊ przyczyny swojego zachowania, tym wiÚksza bÚdzie Twoja ĂwiadomoĂÊ. Sïowo „ĂwiadomoĂÊ” jest równoznaczne ze sïowami „przytomnoĂÊ”, „uwaga”. Im bardziej je- steĂ Ăwiadomy, tym bardziej wzrasta teĝ Twój poziom energii i samo- poznania i coraz lepiej czujesz siÚ sam ze sobÈ. To, czego potrzebu- jesz, to miïoĂÊ — miïoĂÊ do siebie. Tylko Ty moĝesz daÊ sobie na niÈ przyzwolenie, nie moĝe Ci go daÊ nikt inny. Potrzebujesz szacunku do samego siebie, nie tylko pewnoĂci sie- bie. PewnoĂÊ ma zwiÈzek z tym, co sÈdzisz na dany temat. Szacunek odnosi siÚ do tego, co o sobie myĂlisz. Prawdziwe pytania to: „Co ro- bisz w ĝyciu? Kim jesteĂ? Kim siÚ stajesz?”. PowinieneĂ byÊ w stanie przeĝyÊ swoje ĝycie zgodnie ze swoim powoïaniem. Dla wiÚkszoĂci ludzi ostatecznym pragnieniem jest ĝycie, w któ- rym mogÈ stanowiÊ o sobie. Najcenniejszym, co masz, jest czas, a jeĂli prokrastynacja CiÚ z niego okrada, to prowadzi to do: braku przyja- cióï, braku funduszy i ĂwiadomoĂci, ĝe nic nie moĝe w Twoim ĝyciu trwaÊ dïugo. To przydarza siÚ sporej czÚĂci populacji. Ludzie majÈ jakieĂ intencje, jednak nie jest to to samo, co prawdziwe zaangaĝowa- nie czy decyzja. Gdy pojawia siÚ prawdziwe zaangaĝowanie, moĝliwe jest osiÈgniÚcie tego, czego siÚ najbardziej pragnie. Jednak dla wielu osób puïapkÈ staje siÚ to, ĝe biorÈ na siebie coraz wiÚcej zobowiÈzañ i przedsiÚwziÚÊ i wikïajÈ siÚ w sytuacje, z którymi muszÈ siÚ póěniej uporaÊ. SÈ przeciÈĝeni i zaczynajÈ odkïadaÊ wszystko na póěniej. Zejdımy na ziemiē RozwiÈzanie polega na stworzeniu jasno zdefiniowanych celów, ta- kich, które nie bÚdÈ przytïaczajÈce do tego stopnia, ĝe nie bÚdziesz mógï nawet zaczÈÊ dziaïañ. Zapytaïem ostatnio jednego ze swoich PRZEGLčD TYPÓW PROKRASTYNACJI 29 klientów: „Jakie dochody chciaïbyĂ osiÈgnÈÊ, siedzÈc w zaciszu do- mowym, w ciÈgu tego roku kalendarzowego?”. Odpowiedziaï: „Strzelam, ĝe 200 000 dolarów”. Ja na to: „Lepiej nie”. Mówiïem dalej: „Zejděmy na ziemiÚ. Czy masz nawyk zarabiania 200 000 dolarów rocznie?”. Odparï: „Czy mam nawyk zarabiania 200 000 dolarów rocznie?”. Powiedziaïem: „Powtarzasz moje pytanie”. On na to: „A jakie byïo twoje pytanie?”. To idealny przykïad kogoĂ, kto kompletnie nie ma pojÚcia, o czym mówi. NaprawdÚ zaleĝy mi na tym kliencie i pragnÚ mu pomóc, jednak w tym przypadku stworzyï sobie cel tak ambitny, ĝe nie byï w stanie nawet zaczÈÊ próbowaÊ go realizowaÊ. Nie miaï pojÚcia, o co mi chodzi, gdy zapytaïem, czy ma nawyk zarabiania 200 000 dolarów rocznie. W 2008 roku psycholog Shane Owens i jego wspóïpracownicy z Uniwersytetu Hofstra wykazali, ĝe prokrastynatorzy, którzy zdoïali wykonaÊ czÈstkowe zobowiÈzania, mieli 8-krotnie wiÚksze szanse na ukoñczenie projektu niĝ osoby, które tego nie zrobiïy. JeĂli Twoje wypowiedzi sÈ jasne i zwiÚzïe, zaczynasz emanowaÊ delikatnÈ siïÈ. Jest to emocjonalna, eteryczna energia, zwana teĝ charyzmÈ. Inni ludzie jÈ wyczuwajÈ. To Twoja pasja, coĂ, co CiÚ nakrÚca. To inspi- racja, która pozwoli Ci pokonaÊ przeszkody, wyzwania i stagnacjÚ w biznesie. Po prostu to zrób Ludziom, którzy odkïadajÈ wszystko na póěniej, chciaïbym daÊ radÚ wyraĝonÈ prostym sloganem reklamowym firmy Nike: „Just do it” — „Po prostu to zrób”. Sïowo „prokrastynacja” pochodzi od ïaciñ- skiego procrastinare, co oznacza „przekïadaÊ na jutro”. Dla osoby, która ma taki nawyk, unikanie dziaïania staje siÚ sposobem na ĝycie. 30 ZRÓB TO TERAZ. STOP ODKâADANIU SPRAW NA JUTRO Aby siÚ staÊ produktywnym, musimy zrozumieÊ prokrastynacjÚ i siÚ od niej uwolniÊ. Przetrwanie czÚsto zaleĝy od ukoñczenia prostych zadañ, jak na przykïad siew i zebranie plonów, w sposób skuteczny i terminowy. Na tym teĝ polega róĝnica pomiÚdzy przetrwaniem a roz- kwitem, pomiÚdzy radzeniem sobie a staniem siÚ kimĂ, komu siÚ Ăwietnie powodzi. Prokrastynacja znajduje swoje odzwierciedlenie w przysïowiach i mÈdroĂciach ludowych w wielu kulturach. Zapewne znasz nastÚ- pujÈce powiedzenia: „Zrób dziĂ, co masz zrobiÊ jutro”, „Lepiej zapobiegaÊ, niĝ leczyÊ”, „KiedyĂ to znaczy nigdy” (przysïowie angielskie), „PomiÚdzy powiedzeniem czegoĂ a zrobieniem tego znosi siÚ niejedna para butów” (przysïowie wïoskie), „Prokrastynacja jest zïodziejem czasu” (Edward Young, 1742). Prokrastynacja to coĂ wiÚcej niĝ problem z zarzÈdzaniem czasem. Wielu spoĂród czytelników zapewne odkryïo, ĝe jeĂli próbowali zwal- czyÊ swój nawyk, stosujÈc techniki zarzÈdzania czasem, to nie przy- nosiïo to oczekiwanych rezultatów. Dlaczego? Poniewaĝ czasem nie moĝna zarzÈdzaÊ. Chodzi raczej o zarzÈdzanie sobÈ, a nie zegarem. Prokrastynacja, niezdecydowanie i rozczarowania Prokrastynacja nie jest tym samym co niezdecydowanie. Podczas gdy niezdecydowanie sugeruje niemoĝnoĂÊ podjÚcia decyzji, prokra- stynacja polega na podjÚciu decyzji i niezrealizowaniu jej. Moĝliwe jest zwlekanie w trakcie podejmowania decyzji, jednak nie róĝni siÚ to zasadniczo od zwlekania z wykonaniem innych zadañ. Prokrasty- PRZEGLčD TYPÓW PROKRASTYNACJI 31 nacja jest zachowaniem zïoĝonym, w którym znaczenie majÈ czynniki logiczne, emocjonalne i behawioralne. Jest to skïonnoĂÊ do przekïa- dania na póěniej lub unikania osiÈgniÚcia zaïoĝonego celu z podĂwia- domym zamiarem doĂwiadczenia rozczarowania. OczywiĂcie jest to teĝ definicja szaleñstwa: robienie ciÈgle tego samego i oczekiwanie róĝnych rezultatów. Trudno siÚ pogodziÊ z tym, ĝe jest siÚ uzaleĝnionym od roz- czarowania. Masz dobre zamiary, ale brakuje Ci umiejÚtnoĂci podjÚ- cia decyzji, odpowiedniej dozy zaangaĝowania i wszystko koñczy siÚ rozczarowaniem. Cele sÈ czymĂ osobistym i, podobnie jak piÚkno, kryjÈ siÚ w oku patrzÈcego. To, co wydaje siÚ wartoĂciowym celem dla Ciebie, dla kogoĂ innego moĝe nie mieÊ znaczenia. JeĂli dane zadanie jest dla Ciebie istotne, jednak nie podejmujesz dziaïañ koniecznych do jego ukoñczenia, to mamy tu do czynienia z prokrastynacjÈ. WystÚpuje ona teĝ wtedy, gdy nie czyni siÚ maïych kroków, by osiÈgnÈÊ waĝne, dïugoterminowe cele. To pokazuje równieĝ, dlacze- go wiele osób stawia sobie gigantyczne, wzniosïe cele, które nie sÈ osiÈgalne, co daje wymówkÚ, by siÚ ociÈgaÊ, czuÊ siÚ z tym ěle i do- ĂwiadczaÊ rozczarowania. W ksiÈĝce Overcoming Procrastination psy- cholodzy Albert Ellis i William Kansu definiujÈ prokrastynacjÚ jako „opóěnianie wykonania zadania do momentu doĂwiadczenia dys- komfortu”. PokonaĄ prokrastynacjē — dzieĝ po dniu Prokrastynacja to tendencja do unikania zaangaĝowania, podejmo- wania decyzji, dyskomfortu, bólu, poraĝki i przede wszystkim sukcesu. Nie zdÈĝasz na czas. JesteĂ obciÈĝany karnymi odsetkami. Unikasz zaangaĝowania, wiÚc przyjaciele i rodzina zaczynajÈ siÚ zïoĂciÊ. Nara- stajÈ rozczarowania i pretensje, podobnie jak poczucie winy i wstydu. 32 ZRÓB TO TERAZ. STOP ODKâADANIU SPRAW NA JUTRO To, co narodziïo siÚ jako dobre intencje, staje siÚ ěródïem zawodu. Czy to brzmi znajomo? Zwlekanie zaczyna siÚ, gdy dziaïanie nie wywoïuje prawdziwej pasji. Trudno oceniÊ, dlaczego ktokolwiek z nas siÚ ociÈga, jeĂli weě- mie siÚ pod uwagÚ, ĝe ostateczny rezultat tego jest dla nas szkodliwy. To nieracjonalne, by nie pragnÈÊ zmian w tych obszarach naszego ĝycia, które nam nie sïuĝÈ. WĂród osób, które notorycznie odkïadajÈ wszystko na póěniej, typowy jest brak planowania. Ci, którym w ĝyciu brakuje planu, zwykle koñczÈ z poczuciem przeciÈĝenia z powodu zalegïych obo- wiÈzków i projektów. Z kolei osobowoĂci buntownicze szczycÈ siÚ swoim nonkonformizmem posuniÚtym do granic moĝliwoĂci — tak bardzo, ĝe osoby te buntujÈ siÚ przeciwko wïasnemu powodzeniu. Bunt posuniÚty do braku planu jest tak naprawdÚ planowaniem poraĝki. Dobre chÚci w poïÈczeniu ze zïymi przyzwyczajeniami tworzÈ nawyk zwlekania i odkïadania na póěniej. Pokonanie prokrastynacji przypomina wychodzenie z jakiegokolwiek innego naïogu — robi siÚ to dzieñ za dniem. Musisz siÚ zobowiÈzaÊ do tego, ĝe siÚ zmienisz w tym jednym dniu, ĝe sobie odpuĂcisz w tym jednym dniu. Uczysz siÚ uwalniania od uczuÊ, wydarzeñ, ludzi, naruszeñ, porzucenia, od- rzucenia i róĝnych innych sytuacji. Moĝe to zajÈÊ jeden dzieñ, jednÈ jednostkÚ czasu, jednÈ godzinÚ — tyle, ile trzeba, byĂ mógï siÚ uwol- niÊ od uczuÊ, które wywoïujÈ u Ciebie prokrastynacjÚ. PamiÚtaj, to okreĂlona przyczyna pociÈga za sobÈ skutek. Gdy zajmiesz siÚ przyczynÈ, uwolnienie siÚ od prokrastynacji otworzy Ci oczy. To, co jest pierwotnÈ przyczynÈ tego nawyku, zmusza CiÚ do robienia w kóïko tego samego i spodziewania siÚ innego rezultatu. Pokonanie prokrastynacji staje siÚ ïatwiejsze, gdy pozna siÚ jej ěró- dïo i wdroĝy system, który umoĝliwi wprowadzenie zmian dzieñ za dniem. Dziaïanie musi nastÚpowaÊ po planowaniu, w przeciwnym wypadku stworzysz jedynie kolejnÈ sytuacjÚ, która bÚdzie sprzyjaÊ odkïadaniu wszystkiego na póěniej. PRZEGLčD TYPÓW PROKRASTYNACJI 33 Codzienne rutynowe czynnoĂci mogÈ Ci siÚ nie wydawaÊ na tyle istotne, by okreĂlaÊ je mianem celów, jednak proste rzeczy, takie jak skoñczenie prania, wyniesienie Ămieci, zaïatwienie sprawunków, wyprowadzenie psa czy Êwiczenia fizyczne, to dobre cele poĂrednie sïuĝÈce celowi gïównemu, jakim jest zachowanie pewnego poziomu dziennego porzÈdku. Moĝesz byÊ pewny, ĝe ten porzÈdek znajdzie w koñcu swoje odzwierciedlenie w Twojej karierze lub w Twoim przedsiÚbiorstwie. ¿ycie naĂladuje biznes, a biznes naĂladuje ĝycie. Zïe nawyki z jed- nej sfery ĝycia bÚdÈ Ci teĝ towarzyszyïy w innych. Ale nie rozpaczaj. Kaĝdy z nas moĝe siÚ zmieniÊ, i to szybko. W jÚzyku ïaciñskim sïowo „powodzenie” oznacza „znajdowanie siÚ w nurcie”. Prokrastynacja ma miejsce, gdy unika siÚ drobnych kroków prowadzÈcych do reali- zacji gïównego celu, tak wiÚc moĝna z niÈ walczyÊ wïaĂnie poprzez konsekwentne wykonywanie maïych kroków, pamiÚtajÈc przy tym o gïównym celu, który powinien byÊ jasny, osiÈgalny i precyzyjnie okreĂlony. Prokrastynacja to nawyk, jednak sprzyjajÈ jej pewne cechy oso- bowoĂci. To swoista interakcja miÚdzy mózgiem a danÈ sytuacjÈ. W kolejnych rozdziaïach omówiÚ szeĂÊ typów prokrastynatorów i dla kaĝdego z nich przedstawiÚ indywidualne strategie walki z pro- krastynacjÈ.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zrób to teraz. Stop odkładaniu spraw na jutro
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: