Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00461 007860 15700051 na godz. na dobę w sumie
Zrównoważona konkurencyjność obszarów wiejskich w województwie małopolskim - ujęcie wielokryterialne - ebook/pdf
Zrównoważona konkurencyjność obszarów wiejskich w województwie małopolskim - ujęcie wielokryterialne - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 197
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8128-207-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Budowa konkurencyjności obszarów wiejskich, zwłaszcza w świetle założeń zrównoważonego rozwoju, jest współczesnym wyzwaniem zarówno praktycznym dla władz samorządo¬wych regionalnych i krajowych, jak i teoretycznym dla przedstawicieli różnych nauk, w tym: społecznych, przyrodniczych czy rolniczych. Jednocześnie konkurencyjność jest rezultatem działań wielu czynników i interesariuszy zaangażowanych w rozwój obszarów wiejskich. Głównym celem opracowania jest zdefiniowanie i ocena zrównoważonej konkurencyjności obszarów wiejskich za pomocą wielokryterialnych narzędzi analizy. Uwzględniono znaczenie uwarunkowań gospodarczych i społecznych, dbałości o środowisko, innowacyjności, a także właściwego zarządzania wiedzą, które stanowią komplementarne zdolności i we wzajemnym powiązaniu ułatwiają zdobycie przewagi konkurencyjnej.

Monografia ma charakter zarówno teoretyczno-badawczy, jak i praktyczny (adaptacja i weryfikacja metodyki i metod badawczych), wiąże problemy zrównoważonego rozwoju, konkurencyjności gmin oraz obszarów wiejskich.

Praca stanowi interesujące studium na temat konkurencyjności obszarów wiejskich. Istotnym elementem badań jest kwestia określenia zrównoważonej konkurencyjności obszarów wiejskich. Z tej perspektywy podjęty temat jest ważny, zarówno z poznawczego, jak i metodologicznego punktu widzenia. Praca została starannie przemyślana, a zamierzony cel i postawione hipotezy zostały w większości zrealizowane i udokumentowane.

Dr hab. Jakub Hadyński
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Autorka wykazała się doświadczeniem badawczym, swobodnie analizując zagadnienia na tle teorii ekonomicznych, dobierając i wykorzystując w poszczególnych rozdziałach bardzo bogatą i wszechstronną literaturę oraz realizując badania własne. Na szczególne podkreślenie zasługuje różnorodność zastosowanych metod badawczych. Zaprezentowana w pracy umiejętność analizy i syntezy podjętych zagadnień, świadczy o dojrzałości naukowej Autorki.

Prof. dr hab. Barbra Kutkowska
Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział 2. Teoretyczne ujęcie konkurencyjności w kontekście lokalnym 2.1. Pojęcie i istota konkurencyjności Konkurencyjność jest pojęciem często podejmowanym w literaturze, ze wzglę- du jednak na swój wielowymiarowy charakter, jest również różnie definiowana. Pod koniec XX wieku liczba definicji konkurencyjności przekraczała 400 [Olczyk, 2008a, s. 32]. Dzieje się tak, ponieważ pod wpływem zmian mikro- i makroeko- nomicznych, jakie zachodziły w gospodarce światowej, teoria konkurencji stale ewoluowała. Począwszy od ekonomistów klasycznych i neoklasycznych, poprzez nurt heterodoksyjny (szkoła austriacka i ekonomia ewolucyjna) po teorie P. Krug- mana, M.E. Portera oraz zasobową teorię konkurencji (resource based theory, reso- urce-advantage competition theory) wciąż była od nowa redefiniowana [zob. Krug- man, 1996, s. 17–25; Porter, 1998, s. 32]. Konkurencja jest zjawiskiem ekonomicznym warunkującym rozwój gospodar- ki, przedsiębiorstw, a także jednostek samorządu terytorialnego. Z kolei pojęcie konkurencyjności wywodzi się od konkurencji i jest jedną z najczęściej używa- nych kategorii ekonomicznych. Jednocześnie nie ma jednoznacznej, powszechnie akceptowalnej definicji tego zjawiska [Woźniewska, 2010, s. 327]. W teoriach klasyków konkurencyjność gospodarki (kraju, regionu) uzależnio- na była przede wszystkim od nakładów pracy. Kolejne definicje poszerzają to po- jęcie o inne czynniki wytwórcze, takie jak kapitał czy wiedza techniczna, a także skala produkcji, otoczenie instytucjonalne, marketing, promocja itp. Niewątpli- wie konkurencyjność można rozumieć albo jako cechę (atrybut, wynik, rezultat), albo jako proces [Gorynia, Łaźniewska (red.), 2009, s. 48]. W literaturze pojawia się raczej problem nadmiaru definicji konkurencyjności niż jej braku [Olczyk 2008, s. 12–13; Woźniewska, 2010, s. 327]. Najprościej kon- kurencyjność można określić jako zdolność do konkurowania [Mantura, 2002, s. 87], skutecznego przeciwstawiania się konkurencji [Burnewicz (red.), 1993, s. 23] i wygrywania tej rywalizacji. Można też powiedzieć, że konkurencyjność to zdolność do budowania bogactwa i dobrobytu oraz długookresowego, harmo- nijnego i zrównoważonego rozwoju. 38 Rozdział 2. Teoretyczne ujęcie konkurencyjności w kontekście lokalnym W odniesieniu do konkurencji konkurencyjność pokazuje pozycję jednej orga- nizacji w stosunku do innych, porównując jakość jej działania i osiągane rezultaty w kategoriach wyższości (jest konkurencyjna) lub niższości (nie jest konkurencyj- na) [Żbikowski, 2005, s. 39]. Konkurencja ma zatem charakter procesowy, a kon- kurencyjność jest stanem (własnością) podmiotu działającego na rynku. Dodatkowym utrudnieniem definiowania pojęcia konkurencyjności jest fakt, że używane jest ono w odniesieniu do przedsiębiorstw, sektorów, miast, gmin, regionów, narodów (państw), a także organizacji ponadnarodowych. Nie są to jedyne kwestie różniące poszczególne podejścia do konkurencyj- ności. Przyczynia się do tego także wyprowadzanie pojęcia „konkurencyjność” z co najmniej trzech teorii ekonomicznych, tj. handlu międzynarodowego, wzro- stu gospodarczego oraz mikroekonomii (zob. rys. 2.1). Rysunek 2.1. Teoretyczne podstawy definiowana konkurencyjności gospodarki Konkurencyjność gospodarki Konkurencyjność wymiany międzynarodowej Teorie handlu międzynarodowego Teorie międzynarodowej wymiany usług Teorie wymiany międzynarodowej Teorie lokalizacji Teorie rozwoju i wzrostu gospodarczego Źródło: na podstawie pracy: Jagiełło, 2008, s. 31. Teorie kierowania i zarządzania W publikacjach ekonomicznych pojęcie konkurencyjności w szerokim ujęciu odnosi się do skłonności i umiejętności do konkurowania, wygrywania i utrzy- mania pozycji na rynku, do zwiększania udziału w rynku i zyskowności, a osta- tecznie do konsolidacji skutecznych rynkowo działań przynoszących sukces komercyjny [Altomonte i in., 2012, s. 112; Filó, 2007 s. 324; Gorynia, Jankowska 2.1. Pojęcie i istota konkurencyjności 39 (red.), 2011, s. 19; Huggins, Thompson (red.), 2017, s. 50; Porter, 2001, s. 198; Schwab (red.), 2017, s. 11]. Przez wielu autorów konkurencyjność jest rozumiana jako zdolność firmy lub kraju do oferowania po konkurencyjnych cenach produktów i usług spełniają- cych normy jakości lokalnych i światowych rynków i zapewniających odpowied- nie dochody z zasobów wykorzystanych lub zużytych do ich produkcji [Klamut (red.) 1999, s. 9; Sipa, 2007, s. 301; Porter, Rivkin, 2012, s. 57]. Ważnym aspektem w definiowaniu konkurencyjności jest uwzględnienie wy- dajności (pracy, jednostek organizacyjnych), ponieważ stanowi ona główny czyn- nik wpływający na wzrost i poziom dochodów, które są z kolei ściśle związane z dobrobytem ludności. Zasadniczo rosnąca konkurencyjność oznacza wzrost do- brobytu. Konkurencyjne gospodarki to te, które będą w stanie rozwijać się w spo- sób zrównoważony, co wiąże się z większym prawdopodobieństwem, że całe społeczeństwa skorzystają z efektów wzrostu gospodarczego. Mnogość definicji i teoretycznych ujęć koncepcji konkurencyjności pozwala na wyróżnienie kilku rodzajów konkurencyjności ze względu na wybrane kryte- rium. Szczegółowy podział przedstawiono w tabeli 2.1. Tabela 2.1. Rodzaje konkurencyjności wyodrębnione ze względu na wybrane kryterium Kryterium Efekt Rodzaje konkurencyjności Czynnikowa Wynikowa Zakres Operacyjna Systemowa Charakterystyka Wyróżnia czynniki, które zapewniają długookresową przewagę konkurencyjną przedsiębiorstwa, m.in.: zdolność eksploatowania zasobów firmy, szybkość reakcji na zmiany rynkowe, zwiększenie jakości oferowanych wyrobów, ulepszenie procesu produkcyjnego Koncentruje się na efektach konkurowania, m.in.: udział i pozycja przedsiębiorstwa na rynku, wyniki sprzedaży, wyniki finansowe firmy Dotyczy konkretnych, technicznych umiejętności, istotnych dla funkcjonowania na określonym rynku Wskazuje profesjonalizm i sprawność działania operacyjnego firmy w poszczególnych jej obszarach Obejmuje szeroki zakres działań przedsiębiorstwa, które prowadzą do ulepszenia i unowocześnienia procesów w firmie, które stanowią o przewadze konkurencyjnej 40 Rozdział 2. Teoretyczne ujęcie konkurencyjności w kontekście lokalnym Kryterium Moment oceny, czas Rodzaje konkurencyjności Ex post Relacji rynkowych Ex ante Konkurencyjność oparta na „wejściach” Konkurencyjność oparta na „wyjściach” Czas obserwacji Statyczna Dynamiczna Strona rynku Podażowa Popytowa Charakterystyka Określa poziom konkurencyjności, jaki podmiot zdążył już osiągnąć Określa poziom konkurencyjności, jaki podmiot planuje osiągnąć w przyszłości Wyraża zdolność podmiotu do sprawnego realizowania tych celów, które wiążą się z transakcjami pozyskiwania zasobów (konkurencyjność w opinii dostawców) To zdolność adaptacji oferowanego dobra na rynku zbytu, zdolność realizacji celów rynkowych (konkurencyjność w opinii klientów) Ujmuje stan i możliwości danego podmiotu względem jego konkurentów Wskazuje potencjał przedsiębiorstwa i jego zdolność do przystosowania się do przemian zachodzących na rynku Odnosi się do wszystkich dążeń producentów mających na celu pozyskanie konsumentów Dotyczy sytuacji przewagi popytu nad podażą na rynku, gdzie przedstawiciele popytu rywalizują o przedstawicieli podaży Źródło: na podstawie pracy: Gorynia, Łaźniewska (red.), 2009, s. 53–66. Dodatkowo trzeba rozgraniczyć pojęcia: konkurowanie, konkurencyjność, przewaga konkurencyjna, potencjał konkurencyjny oraz instrumenty konkuro- wania. Według M.J. Stankiewicza, konkurencyjność należy traktować jako agre- gat (system) złożony z czterech elementów. Elementami strukturalnymi tego sys- temu są [Stankiewicz, 2002, s. 89]: ¡ potencjał konkurencyjności, którym jest ogół zasobów materialnych i nie- materialnych organizacji (podmiotów gospodarczych), niezbędnych do funkcjo- nowania na konkurencyjnym rynku; ¡ przewaga konkurencyjna, która jest efektem takiego wykorzystywania po- tencjału konkurencyjności (uwzględniającego uwarunkowania otoczenia), jakie umożliwia efektywne generowanie atrakcyjnej oferty rynkowej i skutecznych in- strumentów konkurowania; ¡ instrumenty konkurowania, określone jako środki świadomie kreowane przez organizację w celu pozyskania kontrahentów dla swojej oferty; ¡ pozycja konkurencyjna, oznaczająca wynik konkurowania w danym sek- torze, rozpatrywany na tle wyników osiąganych przez konkurentów. 2.1. Pojęcie i istota konkurencyjności 41 Ważnym aspektem w analizie pojęcia konkurencyjności jest poziom, na któ- rym ta koncepcja jest rozpatrywana. W literaturze wskazuje się, że konkurencyj- ność może dotyczyć czterech poziomów, tj. mikro, mezo, makro i mega. Natomiast M. Gorynia wyróżnia sześć głównych poziomów hierarchii systemów gospodar- czych: mikro-mikro, mikro, mezo, makro, regionalny (w stosunku do grupy kra- jów) i globalny [Gorynia, Łaźniewska (red.), 2009, s. 51]. Koncentrując się na kon- kretnym wymiarze nie można pomijać innych, ponieważ między poszczególnymi wymiarami istnieją bezpośrednie i pośrednie powiązania i zależności. Na każdym z wyróżnionych poziomów konkurencyjność definiuje się w od- mienny sposób. Przedmiotem analizy w tym opracowaniu jest konkurencyjność obszarów wiejskich, stąd sprecyzowania wymagają również takie pojęcia, jak: konkurencyjność regionu, konkurencyjność na poziomie lokalnym oraz konku- rencyjność układów przestrzennych. Od lat 80. XX wieku analiza konkurencyjności terytorialnej stała się jednym z fundamentów koncepcji lokalnego rozwoju gospodarczego [Harvey, 1989, s. 3–18; Brenner, Wachsmuth, 2012, s. 179]. Konkurencyjność terytoriów stała się kwestią zasadniczą, aby zapewnić stabilność zatrudnienia, stały wzrost gospo- darczy i podnosić jakość życia mieszkańców [Camagni, 2002, s. 2]. Trudności i rozbieżności badawcze pojawiają się podczas oceny konkurencyj- ności takich terytoriów, jak państwo czy region. Wynika to z innych cech i celów przedsiębiorstw oraz państw, a także z odmiennej natury ich konkurowania. O ile głównym celem przedsiębiorstwa jest przetrwanie na rynku i maksymalizacja zysku w długim okresie, o tyle dla państwa (regionu, gminy) celem jest zwykle poprawa standardu życia społeczeństwa. Dodatkowo państwa i przedsiębiorstwa wyposażone są w odmienne strategie i instrumenty osiągania swych celów [Ra- dło, 2008, s. 3]. Konkurencyjność terytorialna jest definiowana jako: „zbiór instytucji, polityk i czynników w sferze społecznej, gospodarczej i środowiskowej, które łącznie dają produk- tywność długoterminową na określonym obszarze miejskim lub wiejskim, w prowincji, stanie lub regionie oraz w przedsiębiorstwach i sektorach, zapewniając jednocześnie rów- nowagę społeczną i środowiskową” [Haines-Young i in., 2016, s. 4]. Konkurencyjność układów terytorialnych można też określić jako najefektywniejsze wykorzystanie istniejących zasobów i innowacji w planowaniu i realizacji kierunków rozwoju [Kosiedowski, 2002, s. 17]. Zdaniem M.E. Portera [2001], pojęcie konkurencyjności narodów jest bardzo trudne do zdefiniowania. Przy założeniu, że głównym celem państwa jest podno- szenie poziomu życia mieszkańców, należy pamiętać, że jego realizacja i osiągnię- cie jest możliwe dzięki efektywności wykorzystania narodowych zasobów pra- cy i kapitału, nie zaś dzięki „amorficznej” konkurencyjności narodowej [Radło, 2008, s. 3]. Według definicji OECD [Hatzichronoglou, 1996, s. 20], konkurencyjność mię- dzynarodowa oznacza zdolność firm, przemysłów, regionów, krajów lub ponadna- rodowych ugrupowań do sprostania międzynarodowej konkurencyjności oraz 42 Rozdział 2. Teoretyczne ujęcie konkurencyjności w kontekście lokalnym do trwałego zapewnienia wysokiej stopy zwrotu z zastosowanych czynników produkcji i wysokiego poziomu zatrudnienia. Natomiast uwzględniając ewolucję koncepcji w czasie, zaproponowano definiowanie konkurencyjności w świetle no- wych wyzwań rozwojowych jako: „zdolność kraju (regionu, lokalizacji) do dostarczenia obywatelom efektów wykraczających poza PKB” [Aiginger i in., 2013, s. 1]. Jest to wyraz zmiany podejścia z konkurencyjności cenowej (price competitiveness) do konkuren- cyjności opartej na rezultatach (output competitiveness) (zob. rys. 2.2). Także w definicji przyjętej przez Komisję Europejską [Annoni i in., 2016, s. 2] podkreśla się, że konkurencyjność to zdolność gospodarki do zapewnienia spo- łeczeństwu wysokich i rosnących standardów życia oraz wysokich wskaźników zatrudnienia w sposób zrównoważony. Niewątpliwie konkurencyjność międzynarodowa jest to zdolność gospodarki do osiągania możliwie największych korzyści z uczestnictwa w międzynarodo- wym podziale pracy. Korzyści te związane są z kształtowaniem się międzynarodo- wej pozycji konkurencyjnej. Ogólnie można stwierdzić, że konkurencyjność mię- dzynarodowa to zdolność oraz motywacja danej gospodarki do długookresowego i zrównoważonego rozwoju gospodarczego w warunkach gospodarki otwartej. W opracowaniach World Economic Forum konkurencyjność definiowana jest, jako „zbiór instytucji, zasad i czynników determinujących poziom produktywności gospodarki, która z kolei wyznacza poziom dobrobytu, jaki może osiągnąć gospodarka” [Schwab (red.), 2017, s. 11]. Państwa mogą być „konkurencyjne”, a zatem podążać za polityką wspierania krajowej konkurencyjności na poziomie mezo (regional- nym) i makro (krajowym) [Berger, 2008, s. 92; Lis, 2000, s. 359–372; Budd, Hirmis, 2004; Bristow, 2005; Camagni, 2002; Cellini, Soci, 2002; Kitson, Martin, Tyler, 2004; Thompson, 2004]. Szerszą definicję przedstawia Centrum Światowej Konkurencyjności IMD w Lozannie, odnosząc konkurencyjność do sposobu, w jakim państwo „zarzą- dza ogółem swoich zasobów i kompetencji, zwiększa dobrobyt jego mieszkań- ców” [The World Competitiveness Yearbook…, 2014, s. 494]. Ta koncepcja podkreśla, że podstawowym wynikiem konkurencyjności jest dobrobyt. Jest on silnie uza- leżniony od krajowych systemów wartości, dlatego jest różnie interpretowany w różnych krajach. Ogólnie można wyróżnić trzy podstawowe typy definicji konkurencyjności narodowej państw [Radło, 2008, s. 4; Gorynia, Jankowska, 2008, s. 54; Borowski, 2015, s. 36]: ¡ definicje wynikowe, odnoszące się do rezultatów osiąganych przez daną gospodarkę, w tym poziomu dochodu narodowego, osiągniętego udziału w han- dlu światowym – zarówno w wymiarze jakościowym, jak i ilościowym; skupiają się one na ocenie osiągniętej przez dane państwo pozycji konkurencyjnej; ¡ definicje czynnikowe, skupiające się na ocenie źródeł konkurencyjności gospodarki, które wpływają na przyszłą pozycję konkurencyjną, w tym m.in. na wielkość i strukturę zasobów produkcji czy efektywność ich wykorzystania; definicje te oceniają zdolność konkurencyjną; 2.1. Pojęcie i istota konkurencyjności 43 . 2 . 2 k e n u s y R j i c ś o n y c n e r u k n o k i j c p e c n o k a j c u l o w E e i c a t l u z e r a n a t r a p o ć ś o n y c n e r u k n o K j i c ś o k a j a n a t r a p o ć ś o n y c n e r u k n o K j e i n e c a n a t r a p o ć ś o n y c n e r u k n o K j ” a r e i r a k - e i c y ż „ a g a w o n w ó R B K P a z o p e l e C w ó d o h c o d r a l i F y n z c e ł o p s r a l i F / y n z c i g o l o k e r a l i F y w o k s i w o d o r ś y w y t k e p s r e p e w o N a i c y ż ć ś o g u d ł a n a w i k e z c O e i n e l o w o d a Z a t i p a c r e p B K P e i n e i n d u r t a Z e n j y c y d a r T a i n e z c i n a r g O y t o r b o i t e ż d u b y n a w o s n a l a b Z e c ą ż e i b y n l a j c o s m e t s y S i c ś o w i l ż o M e j c a w o n n I a j c a k u d E e n z c i g o l o k e a i n a w z y W e j c u t y t s n I y r t s a l K a r u t k u r t S u t r o p s k E i c ś o t r a W j e n a d o d u t n e m g e S o g e w o n e c o k a j ć ś o k a J a t n a n m o d i ć ś o n j a d y W u ł a t i p a K y c a r P j ć ś o n a d y w w ó k i n n y z c i j c k u d o r p a n l ó g O y t z s o K y c a r P u ł a t i p a K w ó b o s a Z i k t a d o P y c a r p e w o k t s o n d e j y t z s o K ń e z d o r g a n y w ł a i z d U . 1 1 . s , 3 1 0 2 , . n i i r e g n i g i A : y c a r p e i w a t s d o p a n : o ł d ó r Ź W Ó T K E F E A N E C O W Ó D A Ł K A N A N E C O 44 Rozdział 2. Teoretyczne ujęcie konkurencyjności w kontekście lokalnym ¡ definicje mieszane czynnikowo-wynikowe, które łączą wymienione wyżej podejścia do oceny konkurencyjności, biorąc pod uwagę zarówno obecny potencjał gospodarczy i osiągniętą pozycję konkurencyjną, jak i czynniki decydujące o zdol- ności konkurencyjnej; definicje tego typu mają najpełniejszy charakter, uwzględ- niają bowiem interakcję, jaka zachodzi między osiągniętym poziomem rozwoju gospodarczego a zestawem czynników determinujących konkurencyjność. Należy również wspomnieć krytyczne opinie na temat konkurencyjności międzynarodowej czy terytorialnej. Koncepcja konkurencyjności, odwołująca się do poziomu krajowego, została mocno zakwestionowana przez P. Krugmana [1996], autorytet w dziedzinie ekonomii międzynarodowej. Wywołało to trwają- cą wciąż w publiczną debatę nad sposobem definiowania i rozumienia pojęcia konkurencyjności. P. Krugman neguje stosowanie analogii między konkurencyj- nością przedsiębiorstw i krajów. W swojej krytyce na temat koncepcji konkuren- cyjności gospodarki podkreślał, że zaprzecza ona wnioskom płynącym z teorii handlu zagranicznego, wskazując podstawowe zarzuty: ¡ niemożności określenia „dolnych granic konkurencyjności” krajów, które nie znikają z rynku w odróżnieniu od niekonkurencyjnych przedsiębiorstw, ¡ nierealności założenia, że konkurencyjność jest grą o sumie zerowej, w któ- rej zysk jednego gracza jest równy stracie drugiego (jego konkurenta). Zasadniczo P. Krugman przestrzegał przed nadużywaniem koncepcji konku- rencyjności w polityce gospodarczej. Trudno się z tym postulatem nie zgodzić. Natomiast zawężanie tej koncepcji tylko do rynku wewnętrznego, bez uwzględ- niania postępujących procesów globalizacji, integracji (rosnącej mobilności czyn- ników wytwórczych, nasilającej się konkurencji), a także perspektywy długo- okresowej, znacznie ogranicza możliwości poznawcze teorii konkurencyjności [Bronisz, 2013, s. 12]. Jak wskazano w tym rozdziale, konkurencyjność gospodar- ki jest związana z rozwojem gospodarczym, należy ją rozpatrywać jako kategorię dynamiczną, o cechach strukturalnych, co stanowi podstawowy element odróż- niający konkurencyjność gospodarki od konkurencyjności przedsiębiorstwa czy sektora, będących kategoriami efektywnościowymi [Jagiełło, 2008, s. 13; Żmuda, Molendowski, 2016, s. 325]. Ponadto, konkurencyjność może przecież oznaczać grę o sumie niezerowa- nej, w której (jednostki, przedsiębiorstwa, państwa) konkurują ze sobą, dążąc do maksymalizacji swoich korzyści (zysku, udziału w rynku itp.), jednocze- śnie nie generując konfliktu i niechęci do współpracy, ze względu na wyraź- ną sprzeczność swoich interesów. Przykładem mogą być inicjatywy klastrowe, których założeniem jest konkurencyjna współpraca przedsiębiorstw. Należy też podkreślić, że w teorii przewagi komparatywnej, stanowiącej argument w kry- tyce P. Krugmana, zakłada się brak mobilności czynników wytwórczych. Z ko- lei, w warunkach wolnego przepływu czynników wytwórczych, walka konku- rencyjna przejawia się w rywalizacji o te czynniki: kapitał, wiedzę, specjalistów. 2.2. Konkurencyjność regionalna i lokalna 45 Zasoby niematerialne, takie jak: innowacyjność, normy kulturowe czy zdolności organizacyjne i zarządcze, stają się podstawą dostosowań strukturalnych i pro- wadzą do zmian konkurencyjności sektorów gospodarki [Porter, 1990; Żmuda, Molendowski, 2016, s. 326]. W efekcie wzmożonego zainteresowania i postępu prac nad konkurencyjno- ścią narodową odstąpiono od wąskiego, „handlowego” nurtu badań w kierunku wielowymiarowych, strukturalnych studiów [Grynia, 2018, s. 17], potwierdzając zasadność zajmowania się tematyką konkurencyjności gospodarek narodowych. 2.2. Konkurencyjność regionalna i lokalna Współcześnie, intensywnym zjawiskom globalizacji paradoksalnie towarzy- szą procesy wzmacniania znaczenia lokalizmu i regionalizmu. To nowe zjawi- sko w świecie nauki jest określane mianem glokalizacji. Wzmacnianie procesów na najniższych szczeblach terytorialnych wymaga jednak budowania stałej prze- wagi konkurencyjnej lokalnych gospodarek. Istotnym problemem staje się ana- liza lokalnych procesów przeobrażeń społeczno-ekonomicznych, prowadząca do optymalnej realizacji wyzwań stojących przed terytoriami. Jak wspomniano, silna konkurencyjność międzynarodowa tworzy zasoby, które umożliwiają materialną poprawę standardów życia i pozyskanie zasobów na inwestycje, a te z kolei wspierają zarówno jakość życia jednostek (mieszkań- ców), jak i konkurencyjność całego kraju [Discussion Paper…, 2008, s. 3]. Kon- kurencyjne regiony to miejsca, w których zarówno firmy, jak i ludzie, chcą in- westować i się osiedlać (mieszkać) [Kitson i in. 2004, s. 997]. To regiony stają się podmiotami międzynarodowego współzawodnictwa, ubiegając się m.in. o środ- ki pomocowe, inwestycje krajowych i zagranicznych firm, kapitał innowacyjny, mieszkańców, turystów, itp. Konkurencyjność regionalna jest jedną z głównych determinant rozwoju re- gionalnego. Według A. Klasika [2006, s. 29] „jeżeli przedsiębiorczość regionu uznana została za warunek konieczny rozwoju regionalnego, to konkurencyjność regionu staje się jego warunkiem wystarczającym”, dlatego też te dwie kategorie należy traktować integralnie. Konkurencyjność regionu umożliwia jego wejście na ścieżkę trwałe- go rozwoju. Tworzenie potencjału konkurencyjnego regionu staje się niezwykle ważnym zadaniem, zwłaszcza w kontekście regionów czy obszarów wiejskich [Kisiel, Ko- szyk-Białobrzeska, 2008, s. 42]. Powszechnie stosuje się wiele podziałów i klasy- fikacji, zależnie od przyjętych czynników, ich wpływu i zasięgu. Konkurencyjność regionalna różni się od koncepcji na poziomie krajowym w dwóch głównych aspektach: po pierwsze, znaczenie przewag absolutnych i komparatywnych jest dużo większe niż na poziomie krajowym [Camagni, 2002, s. 14]. Po drugie, w konkurencyjności regionalnej szczególnie istotne są relacje przestrzenne [Aiginger, Firgo, 2015, s. 7–8] . 46 Rozdział 2. Teoretyczne ujęcie konkurencyjności w kontekście lokalnym W koncepcji konkurencyjności regionalnej coraz większą uwagę przypisu- je się aspektom społecznym i ekologicznym. Jest ona definiowana jako zdolność regionu do realizacji celów dotyczących nie tylko PKB. Dla regionów w krajach uprzemysłowionych zdolność ta zależy bowiem od innowacji, edukacji, instytucji, spójności społecznej i przedsięwzięć ekologicznych. W tym ujęciu inwestycje spo- łeczne i przedsięwzięcia prośrodowiskowe (ekologiczne) powinny być traktowa- ne nie jako koszty, lecz raczej jako siła napędowa konkurencyjności [ibidem, s. 1]. Tworzenie potencjału konkurencyjnego regionu staje się niezwykle ważnym zadaniem, zwłaszcza w kontekście rozwoju regionów czy obszarów wiejskich [Kisiel, Koszyk-Białobrzeska, 2008, s. 41]. Wskazuje się istotną rolę obszarów wiejskich w gospodarczych strukturach regionalnych, podkreślając jednocze- śnie, że obszary te dają nowe możliwości rozwoju i mogą determinować osiąga- nie wyższej pozycji konkurencyjnej przez jednostki terytorialne [Hadyński, 2014, s. 203]. Powszechnie stosuje się wiele podziałów i klasyfikacji konkurencyjności re- gionalnej, zależnie od branych pod uwagę czynników, ich wpływu i zasięgu. Region konkurencyjny charakteryzuje zbiór przewag absolutnych i kom- paratywnych nad innymi regionami w zakresie gospodarczym i społecznym. Przewagi te stwarzają całemu regionowi, w tym podmiotom publicznym i nie- publicznym, inwestorom i mieszkańcom, bezsporne korzyści. Wysoki poziom konkurencyjności regionu wyznaczają unikatowe cechy, warunki i czynniki, któ- rymi dysponuje dany region, a których brakuje w innych [Klasik, 1999, s. 15–18; Niezgoda i in., 2012, s. 139]. Czynniki te można podzielić na [Ziółkowski, 2005, s. 88; Niezgoda i in., 2012, s. 139]: ¡ zewnętrzne (wynikające z relacji z otoczeniem) i wewnętrzne (związane z posiadanymi zasobami oraz potencjałem społecznym, gospodarczym i instytu- cjonalnym); ¡ makro- i mikroekonomiczne (w większym stopniu zależne od władz samo- rządowych); ¡ przestrzenne (zależne od lokalizacji, zróżnicowane regionalnie); ¡ materialne i niematerialne; ¡ ¡ twarde i miękkie; ¡ tradycyjne i nowoczesne. ilościowe i jakościowe; Konkurencyjność układów terytorialnych można również rozpatrywać pod względem charakteru bezpośredniego i pośredniego. Konkurowanie pośrednie oznacza tworzenie warunków otoczenia regionalnego czy lokalnego dla przed- siębiorstw i mieszkańców, pozwalających na uzyskanie przewagi konkurencyj- nej w elementach pozostających poza kontrolą regionu. Natomiast konkurencja bezpośrednia dotyczy rywalizacji upodmiotowionych jednostek terytorialnych, których celem jest poprawa poziomu i jakości życia mieszkańców [Niezgoda i in., 2012, s. 138]. 2.2. Konkurencyjność regionalna i lokalna 47 W tym kontekście można mówić również o konkurencyjności przedmioto- wej i podmiotowej. Przedmiotowa konkurencyjność regionu dotyczy zdolności regionów do zaspokajania potrzeb i popytu na dobra i usługi i jest rozumiana jako złożony zbiór użytkowników z ich relacjami społecznymi, gospodarczymi, politycznymi i środowiskowymi [Markowski, 2005, s. 219]. Wynika ona z kon- kurencyjnej pozycji materialnych i niematerialnych zasobów regionu i jednostek użytkujących te zasoby. Natomiast konkurencja podmiotowa jest związana bez- pośrednio z istnieniem podmiotów publicznych, prywatnych i instytucjonalnych na danym obszarze i ich działaniami wspierającymi konkurencyjność tego obsza- ru, podnoszącymi jego potencjał konkurencyjny. Przedmiotowa konkurencyjność regionów (przewagi w otoczeniu) jest wykorzystywana w budowaniu konkuren- cji podmiotowej, dotyczącej przewagi konkurencyjnej jednostek gospodarczych i innych organizacji. Władza publiczna jest podmiotem w regionie dostarczającym usługi publicz- ne, wspierającym konkurencyjność przedmiotową regionu (horyzontalne wzmac- nianie zasobów) i jednocześnie jest podmiotem wspierającym bezpośrednio kon- kretne przedsiębiorstwa w regionie (podnosząc konkurencyjność podmiotową firm), oraz jako instytucja publiczna konkuruje z innymi władzami i instytucjami o różne cele i interesy [Markowski, 1996, s. 12]. Należy wspomnieć także o kon- kurencyjności przestrzeni, jako nieodłącznego wymiaru istnienia i funkcjonowa- nia regionu czy gminy. Do zdefiniowania konkurencyjności na poziomie lokalnym konieczna jest przestrzeń społeczno-ekonomiczna. Wyróżniają ją m.in.: położenie, granice, wiel- kość, podzielność oraz cechy jakościowe, obiektywny charakter i względna cią- głość. W analizie konkurencyjności na poziomie lokalnym istotne jest wyznacze- nie jej uwarunkowań wewnętrznych i zewnętrznych [Ziemiańczyk i in., 2013, s. 361]. Konkurencyjność lokalną można rozpatrywać i rozumieć jako konkuren- cyjność gminną (samorządu lokalnego). Decentralizacja władzy w Polsce, która nastąpiła głównie w wyniku reform administracyjnych wprowadzających trójstopniowy podział terytorialny [m.in.: art. 15–16 i 163–172 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 z późn. zm.; art. 1 Ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasad- niczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa, Dz.U. z 1998 r., Nr 96, poz. 603 z późn. zm.], ukształtowała nową rolę samorządu terytorialnego, który przejął odpowiedzialność za swój rozwój, samodzielnie nim kierując, w ramach obowiązującego prawa. Podstawą prowadzenia samodzielnej działalności go- spodarczej przez jednostki samorządu terytorialnego jest zasada subsydiarności, która zakłada racjonalny podział kompetencji i zadań między państwo a gmi- ny. Wprawdzie samorządy lokalne, pod wieloma względami stały się główny- mi podmiotami rozwoju obszarów wiejskich, w znacznej mierze są odbiorcami tej polityki – zakres ich działania jest w znacznym stopniu kształtowany przez zasady, regulacje i ramy fiskalne określane przez rząd. Gminny szczebel samo- rządu terytorialnego jest odpowiedzialny za lokalny rozwój gospodarczy oraz 48 Rozdział 2. Teoretyczne ujęcie konkurencyjności w kontekście lokalnym zapewnienie odpowiedniej jakości życia społeczności lokalnych (m.in. poprzez inwestycje w infrastrukturę i usługi dla mieszkańców). W Strategii na rzecz odpo- wiedzialnego rozwoju [2017, s. 53, s. 209] sygnalizuje się zamiar większej decentra- lizacji w celu wsparcia rozwoju endogenicznego. Konkurencyjność samorządu terytorialnego jest zagadnieniem istotnym nie tylko z punktu widzenia analiz ekonomicznych, lecz także z uwagi na jej zna- czenie dla polityki makroekonomicznej państwa. Istnieje bowiem silna korela- cja między efektywnością funkcjonowania na poziomie regionalnym i lokalnym a efektywnością w realizowaniu funkcji publicznych przez państwo, np. podział funkcji i zadań czy powiązania istniejące między budżetem centralnym a bu- dżetami lokalnymi [Żbikowski, 2015, s. 39]. Jest ona również postrzegana jako umiejętność adaptowania pozytywnych trendów pojawiających się w otoczeniu, stwarzających korzyści wewnętrzne i zewnętrzne, np. rozwój przedsiębiorczości, kreowanie rozwoju lokalnego [Marciniuk-Kluska, 2009, s. 173; Żbikowski, 2015, s. 39]. Według definicji W. Dziemianowicza [2000, s. 30–31] zagadnienie konkuro- wania jednostek samorządowych można analizować w kontekście ich zdolności do pozyskania sponsorów, maksymalizowania inwestycji oraz docelowo na wy- kreowaniu pozytywnego wizerunku w otoczeniu. Autor ten wskazuje, że kon- kurencja między regionami i gminami rozgrywa się o cztery zasadnicze czyn- niki rozwojowe, czyli o: mieszkańców, inwestorów (przedsiębiorców), turystów i środki publiczne [Dziemianowicz, 2008, s. 29]. Z kolei E.J. Malecki [2000, s. 334] definiuje konkurencyjność w skali lokalnej jako „zdolność lokalnej gospodarki i spo- łeczeństwa do zapewnienia wzrostu poziomu życia mieszkańców”. Wśród czynników, o które gminy wzajemnie ze sobą konkurują, można wy- mienić [Szaja, 2013, s. 275]: i społeczny; a) ludność, z którą wiąże się określony poziom dochodów oraz kapitał ludzki b) inwestorów oraz istniejące i nowe podmioty gospodarcze; c) środki publiczne z funduszy krajowych i międzynarodowych; d) inwestycje w produkcję dóbr i usług. Różnice w postrzeganiu konkurencyjności na różnych szczeblach jednostek samorządowych zamieszczono w tabeli 2.2. Do szczególnie ważnych czynników, kształtujących poziom konkurencyjno- ści danej jednostki samorządu terytorialnego, można zaliczyć [Marciniak-Kluska, 2009, s. 175]: ¡ ocenę polityki zarządzania majątkiem własnym i użytkowanym; ¡ politykę zarządzania finansami, a zwłaszcza monitoring źródeł finansowa- nia oraz kierunki rozdysponowania środków finansowych; ¡ metody aktywizacji działalności gospodarczej oraz poziom bezrobocia; ¡ stan infrastruktury komunalnej powiązany z oceną środowiska naturalnego; 2.2. Konkurencyjność regionalna i lokalna 49 ¡ strukturę wykształcenia mieszkańców oraz ich kwalifikacje oceniane pod kątem zapotrzebowania zgłaszanego przez rynek pracy; ¡ poziom opieki medycznej, bezpieczeństwo i porządek publiczny; ¡ oferowane możliwości kształcenia i doskonalenia zawodowego. Tabela 2.2. Aspekty konkurencyjności poszczególnych szczebli jednostek samorządu terytorialnego Jednostka samorządu terytorialnego Gmina Powiat Województwo Aspekty konkurencyjności Sfera regulacyjna ¡ Ład przestrzenny i związana z nim infrastruktura ¡ Komunalne budownictwo mieszkaniowe ¡ Ochrona środowiska ¡ Edukacja publiczna, podstawowa ¡ Polityka prorodzinna ¡ Lokalne podatki i opłaty Sfera realna ¡ Relatywnie mały zasięg terytorialny ¡ Krótki proces podejmowania decyzji ¡ Rynek pracy – powiatowe urzędy pracy, programy aktywizujące bezrobotnych oraz rozwijających ich kwalifikacje zawodowe, branżowa (zawodowa) i specjalistyczna publiczna edukacja ponadpodstawowa ¡ Transport regionalny ¡ Rynek pracy – wojewódzkie urzędy pracy ¡ Wieloletnie plany i strategie dla regionu Źródło: na podstawie pracy: Małachowski, 2015, s. 220. Natomiast uwarunkowania konkurencyjności jednostek terytorialnych rozpa- trywane w ramach podsystemu ekonomicznego obejmują m.in. [Niezgoda i in., 2012, s. 140]: ¡ zasoby czynników produkcji, ¡ stan infrastruktury społecznej, technicznej i ekonomicznej, ¡ dostępność komunikacyjną, ¡ sytuację na rynku pracy. Do uwarunkowań konkurencyjności o charakterze społecznym należy zaś za- liczyć: ¡ zasoby siły roboczej; ¡ predyspozycje społeczeństwa do przedsiębiorczości i innowacyjności; ¡ ¡ potencjał badawczo-rozwojowy. lokalnych liderów politycznych, gospodarczych czy kulturowych; 50 Rozdział 2. Teoretyczne ujęcie konkurencyjności w kontekście lokalnym Dodatkowo o konkurencyjności decydują także uwarunkowania środowiska przyrodniczego i antropogenicznego oraz otoczenie instytucjonalno-prawne (re- gulacje prawne, możliwości inwestycyjne, mechanizmy wparcia przedsiębiorczo- ści itp.). Coraz częściej działania lokalnych władz samorządowych skupiają się na wsparciu pozaekonomicznych czynników rozwojowych. Dotyczy to podno- szenia jakości usług edukacyjnych, kulturalnych, wsparcia we wprowadzaniu nowych technologii czy innowacyjnych rozwiązań. Najważniejsze jest jednak uznanie, że rozwój nie dotyczy jedynie zmian war- tości wskaźników gospodarczych, takich, jak poziom dochodu czy poziom in- westycji, ale również czynników związanych z jakością życia. Badania wskazują, że uczestniczenie raz w miesiącu w zebraniu organizacji społecznej lub podejmo- wana raz w miesiącu aktywność wolontariacka wpływają na poczucie podniesie- nia jakości życia w sposób porównywalny do podwojenia dochodu [Bok, 2010, s. 20; Łukomska, Szmigiel-Rawska, 2012, s. 110]. Reasumując, a jednocześnie podkreślając znaczenie poruszanej tu problematy- ki, można stwierdzić, że konkurencyjność lokalna jest jedną z ważniejszych dzie- dzin rozpatrywanych w ramach gospodarczego wymiaru rozwoju [Miszczuk, Żuk, 2007, s. 161–162]. Konkurencyjność lokalna to proces, w wyniku którego jednostka (gmina) uzyskuje przewagę konkurencyjną, czego następstwem jest rozwój lokalny [Stelmach, 2010, s. 331]. Można ją zatem traktować jako dziedzinę, źródło, przyczynę, siłę napędową, stymulator i czynnik rozwoju [ibidem, s. 331]. Ponadto, konkurencyjność układów terytorialnych ma co najmniej dwa wy- miary. Konkurencyjne są te obszary, które wygrywają globalną rywalizację o ka- pitał, zwłaszcza kapitał kreatywny (zarówno materialny, jak i ludzki), oraz te, które stwarzają warunki pozwalające firmom w nich zlokalizowanym uzyskać wysoką konkurencyjność. Te aspekty konkurencyjności terytorialnej są wzajem- nie powiązane – innowacyjny kapitał, ulokowany w atrakcyjnym dla niego miej- scu, poprawia z reguły warunki dla kolejnych firm, zagęszcza miejscową tkankę instytucjonalną, gospodarczą i społeczną, zwiększając tym samym możliwości kooperacji [Godecki i in., 2012, s. 11]. W tym opracowaniu konkurencyjność (również lokalna) rozumiana jest jako zdolność osiągania celów rozwojowych, wśród których najważniejsza jest zdolność do poprawy dobrobytu obywateli. 2.3. Konkurencyjność zrównoważona Tradycyjna definicja konkurencyjności w ujęciu makroekonomicznym dotyczy głównie zmian w wydajności, z jaką kraj wykorzystuje swoje zasoby. W tym kon- tekście konkurencyjność jest ściśle związana z poziomem rozwoju gospodarczego kraju i zdolnością do osiągania szybszego niż inne kraje wzrostu poziomu życia oraz zwiększenia atrakcyjności inwestycyjnej [Weresa, 2016, s. 294]. 2.3. Konkurencyjność zrównoważona 51 Jak już jednak wspomniano, w obliczu globalnego kryzysu ekonomiczno- -finansowego z początku XXI wieku oraz nowych wyzwań rozwojowych, po- jawiła się potrzeba włączenia do kategorii konkurencyjności aspektów społecz- nych oraz elementów zrównoważonego rozwoju. Wyzwania te dotyczą przede wszystkim rosnącej nierówności dochodów, nierównego dostępu do opieki zdrowotnej, problemu wykluczenia społecznego, zmian klimatu i konieczności ochrony środowiska naturalnego. Te współczesne wymagania, zwłaszcza dba- łość o środowisko, mogą zupełnie zmienić podejście i metody analiz konkuren- cyjności i wskaźników jej pomiaru, oparte dotychczas na badaniu czynników pozwalających na zwiększenie efektywności produkcji [Nosecka, Pawlak, Pocz- ta, 2011, s. 7]. Wspomniane zagadnienia uwzględniono w koncepcji zrównoważonej kon- kurencyjności, która odnosi się nie tylko do poprawy produktywności zasobów i efektywności funkcjonowania instytucji, lecz obejmuje także elementy dotyczące środowiska naturalnego oraz kwestie społeczne [Weresa, 2016, s. 294–295]. Pojęcie zrównoważonej konkurencyjności jest nową koncepcją, zaproponowa- ną przez przedstawicieli Światowego Forum Ekonomicznego [Schwab i in., 2014]. Jest ona wynikiem adaptacji idei zrównoważonego rozwoju na grunt ekonomicz- ny. Potrzeba i rozwój koncepcji trwałego, zrównoważonego rozwoju, pojawiły się pod koniec XX wieku jako reakcja na narastający problem zmniejszających się zasobów naturalnych w perspektywie postępującego wzrostu ekonomiczne- go i demograficznego oraz związanych z nimi zanieczyszczeń. Zrównoważony rozwój należy zatem rozumieć jako „przebieg nieuchronnego i pożądanego rozwoju gospodarczego, który nie narusza w sposób istotny i nieodwracalny środowiska życia czło- wieka, nie doprowadza do degradacji biosfery i godzi prawa przyrody, ekonomii i kultury” [Poskrobko, 1998, s. 75]. Ogólna idea zrównoważonego rozwoju została wypracowana przez Światową Komisję ds. Środowiska i Rozwoju (World Commission on Environment and Develop- ment), zwaną też „Komisją Brundtland”. W jej raporcie z 1987 r. pt. Our Common Future (Nasza wspólna przyszłość) stwierdzono, że „na obecnym poziomie cywiliza- cyjnym możliwy jest rozwój zrównoważony, w którym potrzeby obecnego pokolenia mogą być zaspokojone bez umniejszania szans przyszłych pokoleń na ich zaspokojenie” [Brund- tland, 1987, s. 16]. Ma on na celu zapewnienie rozwoju gospodarczego przy jed- noczesnej ochronie równowagi społecznej i środowiskowej. W 2001 r. UE przyjęła strategię na rzecz zrównoważonego rozwoju. Została ona zweryfikowana w 2006 r., umożliwiając realizację długofalowej wizji zrówno- ważonego rozwoju, który łączy w sobie wzajemnie się wspierające – wzrost go- spodarczy, spójność społeczną i ochronę środowiska. Zrównoważony rozwój stał się jednym z długookresowych celów Unii Europejskiej, zgodnie z art. 3, ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej. W Polsce zrównoważony rozwój jest zasadą konstytucyjną (art. 5 Konstytucji RP), a definicję zrównoważonego rozwoju zamieszczono m.in. w ustawie – Prawo ochrony środowiska: „rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces 52 Rozdział 2. Teoretyczne ujęcie konkurencyjności w kontekście lokalnym integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równo- wagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu za- gwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społecz- ności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń” [Dz.U. z 2001 r., Nr 62, poz. 627 z późn. zm, art. 3, ust. 50]. Początkowo koncepcja zrównoważonego rozwoju odnosiła się przede wszyst- kim do kwestii ochrony środowiska naturalnego, jednakże stopniowo następo- wała zmiana w postrzeganiu i interpretacji tego pojęcia i jego szerokiej adaptacji do potrzeb rozwoju społecznego i gospodarczego. Rozpatrując rozwój zrówno- ważony, należy wskazać jego znaczenie w naukach ekonomicznych, zwłaszcza w ekonomii środowiska, ekonomii ekologicznej i naukach społeczno-ekono- micznych. Powszechnie uznaje się, że wzrost gospodarczy i tworzenie dobroby- tu mogą wiązać się z negatywnymi konsekwencjami lub skutkami ubocznymi dla niefinansowych aktywów kraju czy regionu (np.: wyczerpywanie zasobów, zanieczyszczenie powietrza o transgranicznym znaczeniu i skutkach globalnych, takich, jak zmiana klimatu). Negatywne skutki działalności gospodarczej, w tym negatywny wpływ na strukturę społeczną, mogą podważyć, a nawet odwrócić przyszłe procesy rozwojowe. Zrównoważoną konkurencyjność definiuje się jako instytucje państwa, w tym narzędzia polityki gospodarczej oraz inne czynniki ekonomiczne i pozaekono- miczne, dzięki którym dany naród wykorzystuje swoje zasoby wydajniej niż inne kraje, jednocześnie zachowując stabilność społeczną i równowagę ekologiczną [Weresa, 2016, s. 295]. Rozumiane w ten sposób pojęcie konkurencyjności wykracza poza wymiar ekonomiczny, odnoszący się do zmian w wydajności czynników produkcji. Na- leży wyraźnie podkreślić, że zrównoważona konkurencyjność nie jest tożsama z pojęciem zrównoważonego rozwoju. Konkurencyjność w tym ujęciu odnosi się do zasobów i instytucji danego kraju. Jest jedynie powiązaniem pojęcia konku- rencyjności z koncepcją zrównoważonego rozwoju (zob. rys. 2.3). Rysunek 2.3. Koncepcja zrównoważonej konkurencyjności Zrównoważona konkurencyjność Zrównoważony rozwój Konkurencyjność Źródło: na podstawie pracy: Balkyte, Peleckis, 2010, s. 632.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zrównoważona konkurencyjność obszarów wiejskich w województwie małopolskim - ujęcie wielokryterialne
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: