Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00038 005537 14268782 na godz. na dobę w sumie
Zrozumieć BPMN. Modelowanie procesów biznesowych - książka
Zrozumieć BPMN. Modelowanie procesów biznesowych - książka
Autor: Liczba stron: 136
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-3403-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> start-up
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Poznaj BPMN. Zobacz na przykładach, jak modelować w procesach biznesowych:

Pełne zrozumienie w biznesie

BPMN to standard opracowany przez organizację Object Management Group (OMG). Jego pełna nazwa brzmi 'Business Process Model and Notation'. Podstawowym celem standardu jest dostarczenie takiej notacji do opisywania procesów biznesowych, która będzie czytelna i zrozumiała tak dla biznesowych 'użytkowników', którzy procesy monitorują i zarządzają nimi, jak i dla analityków przeprowadzających biznesową analizę oraz programistów odpowiedzialnych za techniczną implementację procesów.

BPMN powstał z bezsilności - z braku języka wspólnego dla analityków biznesowych, 'zwykłych' uczestników biznesu i programistów. O ile bowiem informatycy mieli swój standard opisywania procesów biznesowych, o tyle ludzie w firmie, którzy mieli korzystać z ich pracy, często nie byli w stanie użyć przygotowanych dla nich modeli analitycznych. Standard BPMN przyjęto w roku 2004. Od tego momentu przestało być istotne, za pomocą jakiego narzędzia tworzone są modele procesów. W centrum uwagi znalazło się tworzenie opisu zrozumiałego dla wszystkich uczestników. Ułatwia on pracę nad procesami zachodzącymi wewnątrz firmy, otwiera także szerzej możliwości współdziałania między podmiotami obecnymi na rynku.



Szymon Drejewicz. Starszy specjalista ds. jakości oprogramowania w polskim centrum Samsung Research & Development oraz asystent na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. Wcześniej jako starszy konsultant i trener w firmie Infovide-Matrix SA uczestniczył w projektach BPM dla największych firm w Polsce. Specjalista od projektowania systemów oprogramowania, analizy procesów biznesowych i modelowania. Przeprowadził ponad 70 szkoleń z zakresu zarządzania procesami biznesowymi (BPMN), modelowania systemów oprogramowania w języku UML i inżynierii oprogramowania.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Redaktor prowadzący: Barbara Gancarz-Wójcicka Projekt okładki: Jan Paluch Fotografia na okładce została wykorzystana za zgodą Shutterstock. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: onepress@onepress.pl WWW: http://onepress.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://onepress.pl/user/opinie/zrobpm Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. ISBN: 978-83-246-3403-3 Copyright © Helion 2012 Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis treĂci WstÚp 1. Wprowadzenie do BPMN 1.1. Proces i model procesu 1.2. Dlaczego notacja BPMN? 1.3. Poziomy modelowania 2. Szybki start — elementarz 2.1. Pierwszy krok 2.2. Pule i tory 3. Bramki — dzielenie i ïÈczenie procesów 3.1. Bramki w BPMN 3.2. Bramka wykluczajÈca 3.3. Bramka niewykluczajÈca 3.4. Bramka równolegïa 3.5. Bramka zïoĝona 3.6. Bramka oparta na zdarzeniach 4. Dzielenie i ïÈczenie bez bramek 4.1. RozgaïÚzienia bez bramek 4.2. ZïÈczenia bez bramek 4.3. Kiedy pomijaÊ bramki? 5. Przepïywy 5.1. Przepïyw sekwencji 5.2. Przepïyw komunikatu 5.3. Asocjacje 6. Obiekty danych 6.1. Modelowanie obiektów i magazynów danych 6.2. Przepïyw obiektów w procesach 6.3. WejĂcia i wyjĂcia danych 6.4. Kolekcje danych 5 9 10 12 15 15 16 19 20 23 24 27 29 32 35 35 37 38 41 43 50 51 55 56 57 59 61 4 ZrozumieÊ BPMN. Modelowanie procesów biznesowych 7. Kolaboracje i konwersacje 7.1. Modelowanie kolaboracji 7.2. Procesy prywatne i publiczne 7.3. Wieloinstancyjni uczestnicy procesów biznesowych 7.4. Konwersacje 8. Zdarzenia 8.1. Typy zdarzeñ 8.2. Jak to wszystko opanowaÊ? 9. CzynnoĂci i podprocesy 9.1. Zadania 9.2. Podprocesy 9.3. PÚtle, czynnoĂci wieloinstancyjne i kompensacje 9.4. CzynnoĂÊ wywoïania (call activity) 10. Choreografie 10.1. Zadanie choreografii 10.2. Choreografia zïoĝona 10.3. Kolaboracje, procesy i choreografie 10.4. Kiedy uĝywaÊ diagramów choreografii? Inne ěródïa 65 65 68 71 73 77 78 96 99 101 110 119 121 123 124 127 131 131 133 Wprowadzenie do BPMN 1 BPMN to standard opracowany przez organizacjÚ Object Management Group (OMG). Jego peïna nazwa to Business Process Model and Notation. Podstawowym celem tego standardu jest dostarczenie notacji do opisywania procesów bizneso- wych, która jest czytelna i zrozumiaïa zarówno dla biznesowych „uĝytkowników”, monitorujÈcych procesy i zarzÈdzajÈcych nimi, dla analityków, którzy przepro- wadzajÈ biznesowÈ analizÚ procesów, jak i programistów, odpowiedzialnych za ich technicznÈ implementacjÚ. Finalna i stabilna (nie „beta”) specyfikacja stan- dardu BPMN 2.0 zostaïa opublikowana przez OMG w styczniu 2011 na stronie www.omg.org. Specyfikacja ta jest otwarta i dostÚpna nieodpïatnie dla wszystkich zainteresowanych. Obecnie jest to powszechnie stosowany miÚdzynarodowy stan- dard opisywania procesów biznesowych, uznany przez wiele komercyjnych i nie- komercyjnych organizacji na caïym Ăwiecie, takĝe w Polsce. 1.1. Proces i model procesu Jest kilka powodów, dla których warto i trzeba modelowaÊ procesy. Po pierwsze, chcemy je rozumieÊ. CzÚsto jest tak, ĝe dopóki we wspólnym gronie nie ustali siÚ dokïadnie, jak „wyglÈda” dany proces biznesowy, trudno np. dojĂÊ do porozumie- nia, kto i co powinien zmieniÊ, ĝeby wdroĝyÊ jakÈĂ zmianÚ biznesowÈ. Po drugie, procesy biznesowe wspóïczeĂnie definiuje siÚ w wielu przypadkach po to, aby je zautomatyzowaÊ, a dokïadniej: wdroĝyÊ na silniku procesów biznesowych. Jednak techniczne wdraĝanie i uruchamianie procesu biznesowego nie jest czynnoĂciÈ ïatwÈ i czÚsto pochïania wiele dni pracy caïych zespoïów analityków i programistów. Moĝna wiÚc powiedzieÊ, ĝe wdraĝanie procesów biznesowych jest kosztowne. Jed- noczeĂnie trudno jest akceptowaÊ te koszty bez jakiejkolwiek metody ich szaco- wania a priori. A wiÚc trzecim powodem, dla którego warto modelowaÊ procesy, jest moĝliwoĂÊ estymacji pracochïonnoĂci zwiÈzanej czy to ze zmianami w nich, czy teĝ z ich automatyzacjÈ. 10 ZrozumieÊ BPMN. Modelowanie procesów biznesowych Warto teĝ wyjaĂniÊ, czym jest model procesu oraz czym jest sam proces biz- nesowy. Powszechnie mówi siÚ, ĝe proces biznesowy to sekwencja uporzÈdkowa- nych czynnoĂci, których celem jest wytworzenie jakiegoĂ dobra (informacji, towaru, usïugi itd.). Zgodnie z definicjÈ specyfikacji OMG BPMN 2.0 w wersji ze stycz- nia 2011 proces biznesowy to sekwencja lub przepïyw czynnoĂci w jakiejĂ organi- zacji, których celem jest wykonanie jakiejĂ pracy. Tak wiÚc definicja OMG jest nieco szersza, bo procesem jest nie tylko sekwencja czynnoĂci, ale takĝe przepïyw czynnoĂci. O co chodzi? Bez zbÚdnego rozwlekania tematu — chodzi o to, ĝe pro- cesem biznesowym moĝe byÊ kilka czynnoĂci, które sÈ wykonywane, ale ich porzÈ- dek wykonania nie musi byÊ zawsze taki sam. Dla wielu osób moĝe byÊ doĂÊ zaska- kujÈce, ĝe nie tylko uporzÈdkowana sekwencja czynnoĂci jest procesem biznesowym, jednak po chwili zastanowienia moĝna siÚ przekonaÊ, ĝe to dobra definicja. JeĂli ktoĂ nie czuje siÚ przekonany, moĝe na chwilÚ przeskoczyÊ do fragmentu o podproce- sach w rozdziale 9.2.3 i zobaczyÊ, ĝe faktycznie takie nieuporzÈdkowane procesy takĝe istniejÈ i wcale nie sÈ rzadkoĂciÈ. Dodatkowo definicja OMG nie odnosi siÚ do „produktu” procesu, a jedynie stwierdza, ĝe jest to jakaĂ „praca”. Nie ma wiÚc ograniczenia, ĝe proces musi coĂ wytwarzaÊ. W tym przypadku wystarczy zauwa- ĝyÊ, ĝe we wszystkich znanych organizacjach realizuje siÚ szereg prac, które nie zawsze przynoszÈ jakiekolwiek efekty. A wiÚc czy tego chcemy, czy nie, nie wszyst- kie zadania, które realizujemy, majÈ racjonalne czy teĝ biznesowe uzasadnienie, co nie zmienia faktu, ĝe wykonujemy te prace. 1.2. Dlaczego notacja BPMN? Notacji do modelowania procesów biznesowych jest kilka. Najwaĝniejsze i najpo- pularniejsze z nich to: BPMN, EPC i BPEL. PorównujÈc te notacje, moĝna zauwa- ĝyÊ kilka istotnych faktów, które mogÈ pomóc w podjÚciu decyzji, jakÈ notacjÚ naj- lepiej zastosowaÊ w danym kontekĂcie. EPC (ang. Event-driven Process Chain) jest notacjÈ duĝo starszÈ od BPMN i stanowi czÚĂÊ tzw. metody ARIS (dzisiaj wïasnoĂÊ Software AG). W gruncie rzeczy porównanie BPMN i EPC moĝna sprowadziÊ do stwierdzenia, ĝe wszystko, co moĝna opisaÊ w notacji EPC, moĝna takĝe opisaÊ w notacji BPMN. To, co odróĝnia BPMN od EPC, to fakt, ĝe BPMN posiada zde- finiowany formalnie metamodel. PosiadajÈc wiÚc narzÚdzia do transformacji modeli, takie jak np. MOLA1, moĝna próbowaÊ transformowaÊ modele BPMN na inne modele (notacje) lub np. na gotowe fragmenty oprogramowania. W przypadku nota- cji EPC konieczne byïoby, poza opracowaniem samej transformacji, uprzednie zde- finiowanie jej metamodelu. Nie jest to niemoĝliwe (istniejÈ juĝ takie nieoficjalne metamodele), ale, jak widaÊ, akurat twórcy EPC do dziĂ nie zdecydowali siÚ opisaÊ 1 MOLA — http://mola.mii.lu.lv Wprowadzenie do BPMN 11 tej notacji w formie metamodelu. Drugim wyróĝnikiem BPMN w stosunku do EPC jest fakt, ĝe BPMN 2.0 z zaïoĝenia jest notacjÈ, która ma sïuĝyÊ do specyfikowa- nia procesów wykonywalnych. Innymi sïowy, prawidïowo zdefiniowany model procesu biznesowego w standardzie BPMN 2.0 jest jak kod w jÚzyku programo- wania. Moĝna go uruchomiÊ — przynajmniej w teorii. Cel ten takĝe przyĂwiecaï od zawsze notacji BPEL (ang. Business Process Execution Language), która w zasa- dzie zostaïa stworzona tylko i wyïÈcznie do opisywania wykonywalnych procesów biznesowych. Problem BPEL jest jednak taki, ĝe jest to notacja maïo wygodna dla ludzi. Standard BPMN teoretycznie ma byÊ w tym kontekĂcie lepszy. W praktyce kaĝdy z dostawców narzÚdzi klasy BPMS wymusza uzupeïnianie modeli BPMN o szczegóïy specyficzne dla ich platformy procesowej. Praktycznie wiÚc ĝaden obecny system BPMS nie obsïuguje „czystej” postaci notacji BPMN 2.0. SprawÚ porównania EPC i BPMN dodatkowo komplikuje jeden fakt. ChoÊ notacja EPC z zaïoĝenia nie jest tworzona do specyfikowania procesów wykonywalnych, to na podobnej zasadzie jak twórcy systemów BPMS bazujÈcych na modelach BPMN wymuszajÈ uzupeïnianie modeli o szczegóïy specyficzne dla ich platformy, tak samo robi gïówny zwolennik EPC i dostawca systemu BPMS wykorzystujÈcego modele w tej notacji, czyli firma Software AG. Innymi sïowy, choÊ w zaïoĝeniach BPMN 2.0 jest moĝliwoĂÊ definiowania procesów wykonywalnych, a nie tylko analitycznych czy poglÈdowych, to w praktyce nie jest to takie ïatwe. Idea ta okazaïa siÚ wrÚcz nie do koñca sensowna. Czym innym jest bowiem modelowanie analityczne, a czym innym specyfikowanie procesów wykonywalnych. StÈd miÚdzy innymi doskonale przyjÚta na rynku ksiÈĝka Bruce’a Silvera BPMN. Method and Style, która niejako „naprawia” bïÚdne zaïoĝenie BPMN 2.0, ĝe jedna wspólna notacja moĝe byÊ wygodna i dla analityków, i dla programistów. To trochÚ tak, jakby drwal i stolarz mogli uĝywaÊ tego samego narzÚdzia do obróbki drewna… BPMN ma wiÚc dobre zaïoĝenia, ale ewidentnie bÚdzie to standard, który jeszcze nieraz zmieni siÚ w naj- bliĝszych latach. Jak zatem widaÊ, porównanie EPC i BPMN nie jest trywialne. W obu przypadkach moĝna z powodzeniem analizowaÊ i wdraĝaÊ procesy. Dodat- kowo zarówno notacja EPC, jak i BPMN nie powinny byÊ rozpatrywane w próĝni. EPC jest bowiem czÚĂciÈ kompleksowej metody analizy ARIS2, która pozwala na duĝo szerszÈ analizÚ biznesowÈ wielu zagadnieñ istotnych w kontekĂcie procesów biznesowych. Z drugiej strony, BPMN wraz z UML-em doskonale siÚ uzupeïniajÈ, jeĂli chodzi o specyfikowanie systemów informatycznych i procesów biznesowych, a poniewaĝ dziĂ systemy i procesy biznesowe sÈ praktycznie nierozerwalne, trudno sobie wyobraziÊ, ĝe powaĝny dostawca oprogramowania moĝe nie uĝywaÊ co naj- mniej jednej z tych notacji. BiorÈc pod uwagÚ fakt, ĝe dziĂ oprogramowanie dziaïa 2 ARIS method — http://www.softwareag.com 12 ZrozumieÊ BPMN. Modelowanie procesów biznesowych wszÚdzie, wszÚdzie teĝ pojawiajÈ siÚ specyfikacje oprogramowania i specyfikacje procesów biznesowych. Moĝna wiÚc powiedzieÊ, ĝe EPC jest trochÚ bardziej „dla biznesu”, a BPMN trochÚ bardziej „dla IT”. JednÈ szczególnie istotnÈ cechÈ wyróĝniajÈcÈ BPMN jest jej powszechnoĂÊ. Ze wzglÚdu na dobrze opisany metamodel BPMN notacja ta jest dostÚpna w wiÚk- szoĂci narzÚdzi do modelowania i praktycznie we wszystkich systemach BPMS na rynku. Warto teĝ wziÈÊ pod uwagÚ fakt, ĝe notacja w pewnym sensie jest wtórna. Ostatecznie bÚdziemy musieli stosowaÊ takÈ, która jest obsïugiwana w narzÚdziach, jakie kupimy. SiïÈ rzeczy z BPMN bÚdzie nam wygodniej: wiÚksza popularnoĂÊ, wiÚksza dostÚpnoĂÊ, mniejsze ryzyko problemów. Dokïadnie taki sam kïopot moĝna mieÊ z jÚzykiem, którego zdecydujemy siÚ uĝywaÊ do komunikacji biznesowej. Powszechnie wybrano angielski, choÊ nie do wszystkiego jest równie dobry. 1.3. Poziomy modelowania ChoÊ sam standard OMG BPMN 2.0 nie definiuje czegoĂ takiego jak poziom modelowania, praktyka pokazuje, ĝe nie wszystkie skïadniki tego standardu sÈ równie przydatne na kaĝdym etapie projektu. Do podstawowych zastosowañ wystar- czy tylko pewien ograniczony zbiór elementów BPMN. Z drugiej strony, do opra- cowania wykonywalnej wersji procesu konieczne jest Ăwiadome stosowanie caïej gamy dostÚpnych elementów tej notacji. PomiÚdzy tym ogólnym (poglÈdowym) i szczegóïowym modelowaniem moĝe wystÚpowaÊ stan poĂredni. Tak siÚ bowiem skïada, ĝe analitycy biznesowi na poglÈdowych modelach poprzestaÊ nie mogÈ, ale takĝe nie mogÈ zejĂÊ do najniĝszego poziomu modelowania, czyli poziomu modeli wykonywalnych. Wynika to z tego, ĝe zanim podejmie siÚ decyzjÚ o urucho- mieniu prac projektowo-programistycznych nad procesami, trzeba najpierw prze- prowadziÊ analizÚ biznesowÈ tych procesów. Moĝemy wiÚc wyróĝniÊ co najmniej trzy poziomy3 szczegóïowoĂci modelu w notacji BPMN 2.0: x Model poglÈdowy — sïuĝy jedynie przedstawieniu ogólnego przebiegu procesu biznesowego, bez wnikania w jakiekolwiek zagadnienia techniczne, takie jak typy zadañ, parametry bramek i przepïywów warunkowych, typy zdarzeñ, nierozwiniÚte podprocesy, nieprezentowane obiekty danych. x Model analityczny — sïuĝy do oceny rozmiaru prac niezbÚdnych do opra- cowania i wdroĝenia procesu w postaci wykonywalnej; okreĂlone sÈ typy zadañ i zdarzeñ, podprocesy sÈ rozwiniÚte, obiekty danych sÈ prezentowane na modelach, ale nie majÈ definicji. 3 Bruce Silver, BPMN. Method and Style, Cody-Cassidy Press 2009. Wprowadzenie do BPMN 13 x Model wykonywalny — sïuĝy do precyzyjnego opisania procesu wykony- walnego, a wiÚc zdefiniowane sÈ wszystkie jego czynnoĂci skïadowe, typy zadañ i zdarzeñ, parametry bramek w procesie, obiekty wraz z ich defini- cjami itd. Poziomy te dotyczÈ modeli procesów biznesowych. W rzeczywistoĂci jednak tym, co znajduje siÚ w centrum naszego zainteresowania, sÈ procesy biznesowe, a nie tylko ich modele. W zwiÈzku z tym warto zauwaĝyÊ, ĝe poziomy przedstawione powyĝej nie do koñca odzwierciedlajÈ realny cykl pracy z procesami biznesowymi w projektach BPM. W rzeczywistoĂci bowiem wystÚpujÈ jeszcze co najmniej dwa poziomy. Poziom wstÚpny, w którym nie istniejÈ ĝadne graficzne modele, a jedy- nie zdawkowe, lepsze lub gorsze opisy tekstowe procesów — moĝemy nazwaÊ go poziomem „bez BPMN”. Z drugiej strony, sam model wykonywalny procesu biz- nesowego takĝe nie wyczerpuje tematu wdroĝenia tego procesu, czÚsto bowiem poza modelem wykonywalnym w notacji BPMN 2.0 konieczne jest uzupeïnienie specyfikacji tego modelu o szczegóïy specyficzne dla dostawcy systemu BPMS, w którym te procesy majÈ dziaïaÊ. Czasem polega to po prostu na konfiguracji szeregu parametrów, czasem sÈ to dodatkowe modele graficzne w jakiejĂ innej („uzupeïniajÈcej”) notacji. Szczegóïowe omawianie poziomów modeli BPMN 2.0 w tym miejscu ksiÈĝki nie ma sensu. Bez znajomoĂci caïego standardu trudno mówiÊ o tym, co dokïadnie powinno siÚ stosowaÊ i na którym poziomie. Dodatkowo standard OMG BPMN 2.0 nie definiuje takiego pojÚcia jak „poziom modelu” ani tym bardziej nie okreĂla, jakie elementy moĝna stosowaÊ na poszczególnych poziomach. Trudno teĝ narzucaÊ jakieĂ uniwersalne poziomy, jeĂli do pewnego stopnia sposób pracy z modelami procesów biznesowych zaleĝy takĝe od tego, jak prace te sÈ zorganizowane w kon- kretnym zespole. W niektórych organizacjach prace sÈ bardziej sformalizowane i konieczne jest dostarczanie produktów (specyfikacji) poĂrednich, w innych nie ma takiego obowiÈzku. Warto wiÚc poznaÊ kompletny standard BPMN 2.0 przedsta- wiony w niniejszej ksiÈĝce, a nastÚpnie wraz ze swoim zespoïem wypracowaÊ metodÈ kilku prób optymalny sposób modelowania procesów. Szybki start — elementarz 2 W tym rozdziale zaprezentowane zostaïy podstawowe elementy notacji BPMN 2.0, których zrozumienie jest niezbÚdne do lektury dalszych rozdziaïów. Poszczególne elementy sÈ przedstawione bardzo ogólnie i skrótowo. Dokïadne i wyczerpujÈce wyjaĂnienie znajduje siÚ w kolejnych rozdziaïach. 2.1. Pierwszy krok Rysunek 2.1 przedstawia prosty model procesu w notacji BPMN 2.0. Jest to frag- ment procesu rejestracji studenta na kolejny semestr studiów, przy czym jest to student, który musi zïoĝyÊ podanie o rejestracjÚ warunkowÈ, poniewaĝ nie zaliczyï jakiegoĂ przedmiotu. Proces ten skïada siÚ z kilku kroków (zaokrÈglone prostokÈty na rysunku): przyjÚcie podania, rozpatrzenie podania i rejestracja warunkowa na kolejny semestr lub powtórna rejestracja na ten sam semestr. Kroki te odzwiercie- dlajÈ jakaĂ pracÚ realizowanÈ w procesie biznesowym. WystÚpuje tu takĝe jedna bramka (romb na rysunku), która oznacza, ĝe w procesie nastÚpuje rozwidlenie, czyli moĝliwe sÈ róĝne Ăcieĝki. Dodatkowo w procesie tym wystÚpujÈ zdarzenia (kóïka na rysunku): jedno poczÈtkowe (krawÚdě niepogrubiona) i dwa koñcowe (krawÚdě pogrubiona). Zda- rzenia w procesach symbolizujÈ istotne sytuacje, które z róĝnych powodów warto lub trzeba zaznaczyÊ w modelu procesu. Ostatnim elementem, który wystÚpuje najbardziej licznie, sÈ przepïywy sekwencji (linie z grotami na rysunku), ïÈczÈce zdarzenia, zadania i bramki. DziÚki nim wiemy, jaka jest kolejnoĂÊ (sekwencja) dziaïañ w procesie. W jednym przypadku przy bramce wystÚpuje takĝe tzw. domyĂlny przepïyw sekwencji (linia z grotem na koñcu i ukoĂnikiem na poczÈtku, przy bramce). SÈ to podstawowe elementy notacji BPMN 2.0, których znajomoĂÊ jest konieczna do rozumienia wszystkich modeli w tej notacji. Problem polega na tym, ĝe w BPMN 2.0 poza przepïywami sekwencji wszystkie te elementy majÈ od kilku do kilkudziesiÚciu (!) odmian. W zwiÈzku z tym zapamiÚtanie caïego standardu jest poczÈtkowo bardzo trudne, szczególnie ĝe wielu elementów BPMN 2.0 moĝna 16 ZrozumieÊ BPMN. Modelowanie procesów biznesowych Rysunek 2.1. Model prostego procesu w notacji BPMN 2.0 poprawnie uĝyÊ tylko w ĂciĂle okreĂlonym kontekĂcie. Jest to wiÚc notacja, która jest bardzo rozbudowana zarówno pod wzglÚdem semantyki (liczby symboli), jak i syntaktyki (liczby reguï „gramatycznych”). Sytuacja na szczÚĂcie nie jest aĝ tak dramatyczna. Przede wszystkim dlatego, ĝe modele w notacji BPMN z zaïoĝenia tworzy siÚ przy uĝyciu narzÚdzi do modelowania. Obecnie w internecie moĝna zna- leěÊ bardzo wiele darmowych narzÚdzi do modelowania w notacji BPMN 2.0. Do opracowania diagramów w tej ksiÈĝce uĝyto dodatku BPMN 2.0 Modeler for Visio firmy Trisotech, który wymaga wczeĂniejszego zainstalowania aplikacji Microsoft Visio 2007/2010. Ale dostÚpne sÈ takĝe samodzielne aplikacje, które nie wymagajÈ niczego poza systemem operacyjnym. RozwiÈzanie firmy Trisotech zostaïo wybrane z dwóch powodów. Po pierwsze, jest wrÚcz perfekcyjnie zgodne ze specyfikacjÈ OMG BPMN 2.0. Po drugie, tworzenie diagramów BPMN 2.0 w tym narzÚdziu jest bardzo wygodne. No i oczywiĂcie trzeci powód: firma Trisotech wyraziïa zgodÚ na nieodpïatne wykorzystanie jej oprogramowania do przygotowania diagramów do niniejszej ksiÈĝki. Czytelnik powinien jednak samodzielnie przetestowaÊ i wybraÊ najwïaĂciwsze dla siebie rozwiÈzanie, które umoĝliwi ïatwe tworzenie modeli w notacji BPMN 2.0. 2.2. Pule i tory Przedstawiony poprzednio model prezentowaï fragment procesu rejestracji stu- denta z uwzglÚdnieniem tylko tych czynnoĂci, które wykonuje uczelnia. KtoĂ jed- nak mógïby siÚ zastanawiaÊ, jak ów proces wyglÈda w szerszej perspektywie, jaka jest np. rola studenta? ¿eby rozwinÈÊ ten model, trzeba wprowadziÊ uczestników procesu (rysunek 2.2). Szybki start — elementarz 17 Rysunek 2.2. Model procesu z dwoma uczestnikami W BPMN 2.0 uczestnicy procesu sÈ prezentowani za pomocÈ pul (duĝe pro- stokÈty otaczajÈce pozostaïe elementy na rysunku). W tej rozwiniÚtej formie poza czynnoĂciami realizowanymi przez uczelniÚ widzimy takĝe czynnoĂÊ realizowanÈ przez studenta. Warto zauwaĝyÊ, ĝe miÚdzy uczestnikami nigdy nie ma przepïywów sekwencji — mogÈ wystÚpowaÊ przepïywy komunikatów (na rysunku: przerywana linia z kóïkiem na poczÈtku i niewypeïnionym grotem na koñcu). JeĂli chcielibyĂmy dodatkowo jednoznacznie okreĂliÊ, kto na uczelni realizuje poszczególne zadania w tym procesie, moĝemy podzieliÊ pulÚ uczelni na tory, czyli dodatkowe podziaïy wewnÈtrz puli (rysunek 2.3). Przy okazji, skoro juĝ uszcze- góïawiamy nasz model, okreĂlmy takĝe typy czynnoĂci (ikony w naroĝnikach czyn- noĂci), które sÈ realizowane w ramach tego procesu. JeĂli tego nie zrobimy, pozosta- wimy tzw. zadania abstrakcyjne. Nie jest to bïÈd, a raczej niepeïna informacja. Warto zwróciÊ uwagÚ na czynnoĂÊ Rozpatrzenie podania, która w tej wersji modelu ma dodatkowy znaczek plusa (+) pod nazwÈ. Oznacza on, ĝe jest to czyn- noĂÊ zïoĝona — podproces. W tym przypadku jest to podproces zwiniÚty. Rów- nie dobrze moglibyĂmy rozwinÈÊ tÚ czynnoĂÊ i w jej wnÚtrzu umieĂciÊ czynnoĂci skïadowe, ale nie bÚdziemy tego teraz robiÊ. Waĝne, ĝeby mieÊ ĂwiadomoĂÊ, ĝe taki zapis oznacza, iĝ dana czynnoĂÊ jest zïoĝona. OstatniÈ rzeczÈ, na którÈ warto zwróciÊ uwagÚ, jest bramka. Tym razem w jej wnÚtrzu pojawiï siÚ symbol, który oznacza jej typ. Z bramkami jest nieco inaczej 18 ZrozumieÊ BPMN. Modelowanie procesów biznesowych Rysunek 2.3. Szczegóïowy model procesu niĝ z zadaniami. W zadaniach niepokazanie symbolu wewnÈtrz oznacza „zadanie abstrakcyjne”, natomiast to samo w przypadku bramek oznacza bramkÚ wyklu- czajÈcÈ (XOR), którÈ oznacza siÚ takĝe znakiem „X”. Tak wiÚc o ile wszystkie pozo- staïe dodatkowe ikony i elementy sÈ faktycznie dodatkowymi informacjami, o tyle znaczek „X” wewnÈtrz bramki w nowej wersji modelu nic nie dodaje. Ewentualnie bramka ta jest bardziej zauwaĝalna — nic wiÚcej. Wszystkie trzy przedstawione wersje modelu procesu rejestracji studenta sÈ poprawne, jednak kaĝda z nich prezentuje inny poziom szczegóïowoĂci. Warto mieÊ ĂwiadomoĂÊ, ĝe jest to jak najbardziej poprawne, choÊ nie zawsze mamy dowolnoĂÊ w tym, jak szczegóïowo rozpiszemy dany proces.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zrozumieć BPMN. Modelowanie procesów biznesowych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: