Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00358 008075 11063682 na godz. na dobę w sumie
Zrozumieć terytorium. Idea i praktyka - ebook/pdf
Zrozumieć terytorium. Idea i praktyka - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 434
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9604-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> polityka społeczna
Porównaj ceny (książka, ebook (-22%), audiobook).
 Książka zawiera rozważania na temat terytorium i terytorialnego wymiaru rozwoju. Opisano czynniki, które decydują o dynamice tego rozwoju oraz warunków włączania się lokalnych gospodarek w szybki i skomplikowany proces globalizacji. Myślą przewodnią jest analiza relacji społeczeństwo – gospodarka, co w praktyce przekłada się na relacje terytorium lokalne – przedsiębiorstwo. Pokazano, w jaki sposób przestrzeń określa własną autonomię i logikę procesów rozwoju. Następuje odejście od interpretacji przestrzeni pojmowanej w kategoriach statycznego miejsca lokalizacji zasobów i podmiotów gospodarczych w stronę ujęcia dynamicznego, w którym terytorium definiowane jest przez pryzmat relacji i aktywność lokalnych aktorów oraz kapitał społeczny i instytucjonalny. Terytorium tworzy przestrzeń instytucjonalną – oferuje bliskość instytucjonalną wyrosłą ze zbioru wspólnych procedur, ustalonych zasad i interakcji zachodzących między podmiotami. Wspólne reguły gry tworzone przez wspólne zwyczaje i zasady (instytucje nieformalne) tworzą ramy funkcjonowania gospodarki, są bazą dla koordynacji działań gospodarczych, sprzyjają wymianie informacji, procesom kooperacji, interaktywnego i kolektywnego działania. Instytucje nieformalne są zlokalizowane i powiązane z terytorium (np. normy kulturowe, przyzwyczajenia), a poziom bliskości instytucjonalnej warunkuje zakres i sposób, w jaki podmioty czy organizacje koordynują swoje zachowania rynkowe.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Aleksandra Nowakowska – Katedra Gospodarki Regionalnej i Środowiska Uniwersytet Łódzki, 91-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 39 RECENZENCI Janusz Kot, Andrzej Suliborski SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Barbara Grzejszczak © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2013 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06319.13.0.K ISBN (wersja papierowa) 978-83-7525-954-4 ISBN (ebook) 978-83-7969-604-8 SpiS treści Działalność naukowa i dydaktyczna Profesor Aleksandry Jewtuchowicz .... 9 Wykaz prac Profesor Aleksandry Jewtuchowicz ............................................... 21 I. Terytorium i jego rozwój Nowakowska Aleksandra, Terytorium – źródło procesów innowacji ................... 39 Sokołowicz Mariusz, Zagadnienie bliskości w badaniach nad rozwojem tery- torialnym. Podejście instytucjonalne .............................................................. 59 Słupińska Monika, Terytorium jako środowisko dla rozwoju przedsiębiorstw ...... 93 Przygodzki Zbigniew, Innowacyjne środowiska przedsiębiorczości w kontek- ście procesów organizacji i regulacji w regionie .......................................... 105 Chądzyński Jacek, Innowacje, sieci i środowisko innowacyjne a rozwój tery- torium ............................................................................................................ 129 II. Miasto i region – problemy rozwoju Pietrzyk Irena, Reforma europejskiej polityki spójności na lata 2014–2020 ...... 149 Klasik Andrzej, Kuźnik Florian, Szczupak Bogumił, Polityka miejska w re- gionie ............................................................................................................. 169 Korenik Stanisław, Rogowska Małgorzata, Gospodarka oparta na wiedzy i jej znaczenie dla kształtowania się nowego wymiaru przestrzeni spo- łeczno-ekonomicznej ...................................................................................... 189 Stawasz Edward, Terytorialne aspekty kształtowania zdolności innowacyj- nej małych i średnich przedsiębiorstw ......................................................... 201 Heffner Krystian, Gibas Piotr, Obszary funkcjonalne ośrodków regional- nych w Polsce ................................................................................................. 217 Pancer-Cybulska Ewa, Europejskie ugrupowania współpracy terytorialnej w Polsce i w Unii Europejskiej ..................................................................... 241 III. Samorząd i zarządzanie terytorium Stawasz Danuta, Sprawność zarządzania rozwojem terytorium w polskich uwarunkowaniach ........................................................................................ 259 Wojciechowski Eugeniusz, Refleksje na temat samorządu terytorialnego ......... 275 Kucharska-Stasiak Ewa, Ocena kierunków i skali przekształceń własnościo- wych w zasobie komunalnym ....................................................................... 285 Slonimska Maryna, Slonimsky Anton, Enterprises Cross-border Cooperation from the Participants’ Point of View ............................................................ 303 6 Spis treści Peyroux Catherine, Bories-Azeau Isabelle, Fort Fatiha, Noguera Florence, Le dilemme de la gouvernance territoriale des structures d’accompagne- ment à la création d’entreprises°: contribution à l’émergence d’un milieu entrepreneurial .............................................................................................. 313 Rogut Anna, Piasecki Bogdan, Mapowanie technologii jako instrument za- rządzania zmianą technologiczną regionu .................................................. 333 IV. Ekonomiczny wymiar polityki przestrzennej Kudłacz Tadeusz, Finansowe aspekty polityki przestrzennej samorządów terytorialnych ................................................................................................ 355 Brzeziński Cezary, Ekonomiczne skutki polityki przestrzennej w gminach ...... 373 Feltynowski Marcin, Terytorialny wymiar systemów informacji przestrzennej .... 385 Wieteska-Rosiak Beata, Koncepcje rozwoju miast w świetle zrównoważonego rozwoju .......................................................................................................... 399 Rzeńca Agnieszka, Środowisko przyrodnicze i jego ochrona a rozwój lokalny. Istota i współzależności .................................................................................. 415 Działalność naukowa i DyDaktyczna profeSor alekSanDry Jewtuchowicz czterDzieści lat pracy na uniwerSytecie łóDzkim W 2013 r. mija 40 lat pracy prof. Aleksandry Jewtuchowicz w Uni- wersytecie Łódzkim. Jest to dobra okazja, aby przedstawić ścieżkę Jej kariery zawodowej i podsumować dorobek naukowy, dydaktyczny i organizacyjny. Ukończenie studiów i pierwsza praca Prof. Aleksandra Jewtuchowicz ukończyła studia w 1969 r. na Wy- dziale Ekonomiczno-Socjologicznym Uniwersytetu Łódzkiego ze spe- cjalnością Ekonomiki Przemysłu. Jej praca magisterska pt. Problemy fluktuacji siły roboczej w przedsiębiorstwach województwa łódzkiego zo- stała napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Władysława Piotrowskie- go. Po studiach podjęła swoją pierwszą pracę w Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego w Łodzi. Zajmując się tam zagadnieniami koordynacji i lokalizacji inwestycji, zainteresowała się problematyką gospodarki regionalnej. Zdobyte podczas tych prac doświadczenia wpły- nęły na Jej decyzję pogłębienia wiedzy teoretycznej. W efekcie, w latach 1972–1975 rozpoczęła Podyplomowe Studia Urbanistyki i Inwestycji Miejskich. Studia te miały dwie specjalizacje: urbanistykę i inwestycje miejskie. Pierwsza była prowadzona przez prof. dr hab. Jerzego Regul- skiego, druga przez prof. Zdzisława Prochowskiego. Wybór urbanistyki i kontakt z prof. dr hab. J. Regulskim zadecydowały o Jej przyszłej ka- rierze zawodowej. W 1973 r. podjęła decyzje o powrocie na Uniwersytet Łódzki. Zo- staje, zgodnie z ukończoną specjalnością, asystentem w Zakładzie Eko- nomiki Przemysłu Instytutu Ekonomiki Produkcji, kierowanym przez 10 Działalność naukowa i dydaktyczna Profesor Aleksandry Jewtuchowicz Jej pierwszego promotora prof. dr hab. Władysława Piotrowskiego. Od pierwszego dnia Jej opiekunem staje się dr Jadwiga Niedomagała, która wprowadzała Ją w tajniki pracy dydaktycznej i naukowej. Praca na Uniwersytecie Łódzkim i udział w powstawaniu łódzkiej szkoły ekonomiki miast i regionów W 1974 r. prof. dr hab. J. Regulski otwiera na Uniwersytecie Łódz- kim w ramach Instytutu Ekonomiki Produkcji, Zakład Rozwoju Miast. Na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym jest to zupełnie nowa spe- cjalizacja. W tym czasie mgr Aleksandra Jewtuchowicz kończy rozpo- częte w 1972 r. studia podyplomowe, pisząc pracę zaliczeniową pod Jego kierunkiem. Szukając pracowników do swojej jednostki, Profesor propo- nuje Jej zatrudnienie w nowo utworzonym Zakładzie. Zmiana Zakładu staje się decyzją przełomową w Jej karierze. Od tego czasu problematy- ka rozwoju miast i regionów towarzyszy przez całe Jej życie zawodowe. Prof. dr hab. J. Regulskiego należy uznać za twórcę łódzkiej szko- ły ekonomiki miast i regionów, a szerzej szkoły badań przestrzennych. W 1976 r. Zakład Rozwoju Miast zmienia nazwę na Zakład Ekonomiki Rozwoju Miast, natomiast w 1978 r. Profesor J. Regulski powołuje In- stytut Polityki Regionalnej, który zbiera w jednej jednostce badania przestrzenne, rozproszone do tej pory w różnych zakładach i katedrach Wydziału. Pozycja w świecie naukowym prof. dr hab. Jerzego Regulskiego, Jego bogata wiedza, nowatorski styl pracy i osobowość zadecydowały o profilu badawczym pracowników Zakładu, w tym, także prof. Aleksan- dry Jewtuchowicz. W pierwszym okresie Jej zainteresowania naukowe skupiały się głównie na zagadnieniach związanych z miastami i orga- nizacją systemów osadniczych. W badaniach tych wyraźnie zarysowują się dwa nurty badawcze. Pierwszy dotyczy teorii rozwoju i funkcjonowa- nia miast i ewolucji ich struktury wewnętrznej, drugim są studia nad przemianami systemów osadniczych i zmianami w hierarchii miast. Zwieńczeniem Jej badań nad tymi tematami stała się napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Jerzego Regulskiego i obroniona w 1978 r. roz- prawa doktorska pt. Wpływ przedsiębiorstw przemysłowych na poprawę warunków życia ludności miejskiej wybranych województw. Rozprawa ta otrzymała w 1979 r. nagrodę Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższe- go i Techniki oraz nagrodę Wojewody Piotrkowskiego. Kontynuacją Jej zainteresowań w tej dziedzinie były późniejsze analizy procesów urba- nizacji, mechanizmów rządzących tymi procesami i czynników decydu- jących o hierarchii miast i procesach współczesnej metropolizacji, jak Działalność naukowa i dydaktyczna Profesor Aleksandry Jewtuchowicz 11 również prace dotyczące dostosowania polskiego systemu osadniczego do procesów urbanizacyjnych obserwowanych w Europie. Koniec lat 70. i początek 80. XX w. były szczególne dla Polski. Nieefektywność systemu politycznego i gospodarki centralnie planowa- nej zaczęła wywoływać coraz większe niezadowolenie społeczne. Prote- sty i związane z tym represje przyczyniły się do konsolidacji opozycji, dla której coraz wyraźniejsza stawała się konieczność reformowania systemu. Do dyskusji na ten temat włączają się różne środowiska i nie- formalne grupy. Jedną z nich było, powstałe 1978 r. Konwersatorium „Doświadczenie i Przyszłość”. W jego działalność zaangażowany był prof. J. Regulski, którego prace nad reaktywowaniem samorządów te- rytorialnych wniosły nowe impulsy i wyznaczyły nowe kierunki badaw- cze w Zakładzie Ekonomiki Rozwoju Miast. W 1981 r. powstał pierwszy raport Samorządne władze terenowe w zreformowanym ustroju gospo- darczym PRL (autorstwa J. Regulskiego, P. Burego, A. Jewtuchowicz, T. Markowskiego), który zawierał tezy odbudowy samorządu terytorial- nego w Polsce. Wprowadzenie stanu wojennego zablokowało dyskusje o samorząd- ności lokalnej w Polsce i wstrzymało prace nad jej odbudowaniem. Lata 80. XX w. to dla prof. Aleksandry Jewtuchowicz okres poszerzania wie- dzy o funkcjonowaniu miast i osadnictwa oraz kontynuowanie (w miarę ówczesnych możliwości) badań na temat samorządów lokalnych. W cią- gu tych lat, z inicjatywy prof. Jerzego Regulskiego i pod jego kierownic- twem, realizowane były też różne programy międzynarodowych badań porównawczych. Nawiązana m.in. współpraca z uniwersytetem w Nij- megen (Holandia) umożliwiła prof. Aleksandrze Jewtuchowicz odbycie w 1980 r. pierwszego zagranicznego stażu naukowego, jak i uczestnic- two w pracach grupy badawczej PONECOS (Poland–Netherlands Com- parative Study). Przełomowym pod tym względem okazał się rok 1983, w którym otrzy- mała Ona stypendium Rządu Francuskiego i wyjechała na 5 miesięcz- ny staż do Uniwersytetu Paris X-Nantèrre. Będąc pod opieką wybitnego francuskiego znawcy problematyki regionalnej i miejskiej P.H. Derycke’a, miała okazję zapoznać się z literaturą światową w tym zakresie. Szcze- gólnie zainteresowała Ją problematyka efektów zewnętrznych. W Paryżu zredagowała na ten temat swój pierwszy artykuł w języku francuskim pt. L’industrie et l’organisation spatiale en presence d’effets externes d’agglo- meration dans l’économie planifiée. Został on opublikowany w Zeszytach Naukowych CERVE Uniwersytetu Paris X-Nantèrre (1983). Owocem tych studiów stał się cykl prac dotyczących istoty efektów zewnętrznych oraz ich wpływu na funkcjonowanie systemów społecznych, za który otrzymała w 1987 r. nagrodę indywidualną trzeciego stopnia Rektora Uniwersytetu 12 Działalność naukowa i dydaktyczna Profesor Aleksandry Jewtuchowicz Łódzkiego. Tematyka ta stanowiła również kluczowe zagadnienie Jej rozprawy habilitacyjnej pt. Efekty zewnętrzne w procesach urbanizacji i industrializacji obronionej w 1988 r. Stanowiła ona w Polsce jedno z nie- licznych opracowań na temat teorii efektów zewnętrznych i została nagro- dzona przez Rektora Uniwersytetu Łódzkiego. Odbyte staże w krajowych i zagranicznych ośrodkach umożliwiły prof. Aleksandrze Jewtuchowicz zdobycie doświadczeń w prowadzeniu samodzielnych badań naukowych. W latach 1986–1990 kierowała dwo- ma tematami realizowanymi w ramach Centralnych Programów Badań Podstawowych: Bariery w gospodarczym i przestrzennym rozwoju miast i regionów oraz Rozwój regionalny – rozwój lokalny – samorząd teryto- rialny. Wyniki tych prac stały się podstawą do napisania szeregu arty- kułów naukowych i posłużyły jako materiał dla opracowania ekspertyz na potrzeby administracji wojewódzkiej i rządowej. Transformacja ustrojowa – nowe problemy, nowe szanse i wyzwania Zmiany polityczne, jakie nastąpiły w Polsce po 1990 r. zaowocowały reorganizacją Uniwersytetu Łódzkiego i w tym Wydziału Ekonomiczno- Socjologicznego. W 1992 powstają nowe jednostki organizacyjne i jedno- cześnie przestaje funkcjonować szereg instytutów, w tym Instytut Polityki Regionalnej. Na jego likwidację wpłynęła m.in. rezygnacja z pracy na Uniwersytecie Łódzkim prof. dr hab. J. Regulskiego, który przyjmuje funkcję pełnomocnika ds. samorządu terytorialnego w rządzie Premiera Tadeusza Mazowieckiego. Powstaje nowa jednostka: Zakład Ekonomiki Regionalnej i Ochrony Środowiska, utworzony na bazie pracowników Za- kładu Gospodarki Przestrzennej i Pracowni Dydaktycznej. Kierownikiem Zakładu zostaje dr hab. Aleksandra Jewtuchowicz. Zakład ten w 2006 r. przekształcił się w Katedrę Gospodarki Regionalnej i Środowiska. Zmiana sytuacji politycznej wymusiła inne spojrzenie na teryto- rialny rozwój gospodarczy i społeczny oraz skłoniła do poszukiwania mechanizmów właściwych gospodarce rynkowej. Zagadnienia gospo- darki lokalnej, regionalizacji i szeroko pojętej polityki transformacji regionów w skali kraju i skali globalnej są przedmiotem znakomitej większości prac prof. Aleksandry Jewtuchowicz z lat 90. XX wieku. Podstawą intelektualną tego wątku Jej prac jest, ogólnie rzecz biorąc, stwierdzenie, że przemiany we współczesnej gospodarce charakteryzują takie zjawiska jak: globalizacja i związana z tym decentralizacja wła- dzy wiążąca się z nową logiką gospodarowania, znaczenie i silny wpływ nowych technologii prowadzący do budowania społeczeństwa opartego Działalność naukowa i dydaktyczna Profesor Aleksandry Jewtuchowicz 13 na wiedzy, powstanie nowych mechanizmów rozwoju terytorialnego i pojawienie się koncepcji regionów „uczących się”. Wszystkie te zagad- nienia znajdują swoje odzwierciedlenie w publikowanych artykułach i pracach eksperckich. Była, i jest, wielokrotnie powoływana w charak- terze konsultanta naukowego i eksperta (w tym eksperta dla programu PHARE) w zakresie rozwoju terytorialnego. Kierowała również zespo- łami badawczymi bądź uczestniczyła w opracowywaniu licznych planów strategii rozwoju oraz studium uwarunkowań i kierunków zagospoda- rowania przestrzennego. Współpraca z praktykami stwarzała Jej dobre warunki do weryfikacji swoich przemyśleń teoretycznych oraz do po- szukiwania zarówno metod jak i mechanizmów rządzących gospodar- ką gmin i regionów. Swoje przemyślenia publikowała w czasopismach polskich i zagranicznych oraz prezentowała na licznych konferencjach krajowych i międzynarodowych. Z tego okresu za istotny należy uznać cykl artykułów opublikowanych w języku francuskim w Cahiers d’Eco- nomie Appliquée aux Sciences Humaines (CEASH) wydawanych przez Uniwersytet Montpellier 3. Ogólnie, Jej dorobek w tym okresie można zakwalifikować do następujących grup problemowych: – wpływ procesu globalizacji, metropolizacji i integracji europej- skiej na rozwój regionów; – decentralizacja władzy, wiążąca się ze studiami i badaniami nt. rozwoju lokalnego, jego specyfiki, genezy, wymiarów i skali; – regionalne procesy restrukturyzacyjne, obejmujące prace uka- zujące nową logikę gospodarowania, tworzenie się nowych przestrzeni produkcyjnych, przechodzenie do nowych koncepcji rozwoju związanych z nowymi technologiami; – uwarunkowania powstawania innowacyjnych środowisk przed- siębiorczości; przedmiotem badań są tu mechanizmy, które uru- chamiają proces tworzenia się takiego środowiska, prowadzący w konsekwencji do powstawania różnych form terytorialnej or- ganizacji produkcji, – procesy rekonwersji regionalnej i ich charakterystyka; celem tych prac jest m. in. porównanie przebiegu polskich procesów do- stosowawczych i przyjętej polityki rozwoju z rozwiązaniami sto- sowanymi w krajach Europy Zachodniej. Lata 90. to również okres tworzenia nowego Zakładu i budowanie jego spójności. Podejmowane badania krajowe i międzynarodowe oraz zaanga- żowanie we współpracę z samorządami terytorialnymi kształtowały jego profil naukowy. Realizowane studia w ramach licznych grantów badaw- czych (zlecanych przez ministerstwa, jednostki samorządu terytorialnego różnego szczebla, jak również finansowanych przez środki Unii Euro- pejskiej), pozwoliły stworzyć prof. Aleksandrze Jewtuchowicz sprawny 14 Działalność naukowa i dydaktyczna Profesor Aleksandry Jewtuchowicz i kreatywny zespół naukowców składający się z pracowników początkowo Zakładu, a później Katedry Gospodarki Regionalnej i Środowiska. Prowadzone w Katedrze wspólne badania empiryczne i studia teo- retyczne, obok Jej własnych autorskich artykułów, zaowocowały publi- kowanymi, pod Jej kierownictwem naukowym monografiami, z których do najistotniejszych można zaliczyć: Terytorialne i ekologiczne aspek- ty rozwoju gospodarcsprawzego (1997), Środowisko przedsiębiorczości, innowacje a rozwój terytorialny (1997), Strategiczne problemy rozwoju regionów w procesie integracji europejskiej (2000), Struktury i procesy kształtujące łódzki region społeczno-gospodarczy (2002, współredakcja z A. Suliborskim). Nie do przecenienia była także możliwość przepro- wadzania badań na potrzeby prac związanych ze zdobywaniem tytułów i stopni naukowych. Badania nad procesami globalizacji i związanej z tym decentrali- zacją władzy w sposób naturalny kieruje zainteresowania Pani Profe- sor na regionalne i lokalne warunki rozwoju. Przyjmując, jako punkt wyjścia stwierdzenie, że konkurencja jest globalna a konkurencyjność buduje się lokalnie, podejmuje studia teoretyczne i badania empiryczne na temat przestrzennej organizacji lokalnych systemów produkcyjnych. Pojęciem centralnym i osią, wokół której koncentrują się Jej rozważania jest terytorium i terytorialny wymiar rozwoju. Efektem tego nurtu ba- dawczego jest wydana w 2004 r. pod Jej redakcją naukową praca zbio- rowa Wiedza, innowacyjność, przedsiębiorczość a rozwój regionów oraz własna książka wydana w 2005 r. pt. Terytorium i współczesne dyle- maty jego rozwoju. Ta ostatnia pozycja (wraz z pozostałym dorobkiem) stała się podstawą do nadania prof. Aleksandrze Jewtuchowicz w 2006 r., przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polski Lecha Kaczyńskiego, tytułu profesora nauk ekonomicznych. Książka ta stanowi, w dużym stopniu, syntezę Jej dotychczasowych prac tak teoretycznych jak i empirycznych. Podejmuje w niej próbę upo- rządkowania współczesnych koncepcji rozwoju terytorialnego, pokazanie czynników, które decydują o dynamice tego rozwoju oraz warunków włą- czania się lokalnych gospodarek w szybki i skomplikowany proces globa- lizacji. Myślą przewodnią jest analiza relacji społeczeństwo – gospodarka, co w praktyce przekłada się na relacje terytorium lokalne – przedsiębior- stwo. Zagadnieniem centralnym jest terytorium i sposób, w jaki wpły- wa ono na zachowania i organizację produkcji będąc jednocześnie samo przez tę produkcję przekształcane. Za tę książkę Pani Profesor otrzymała w 2006 indywidualną nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Istotną część aktywności naukowej prof. Aleksandry Jewtuchowicz stanowi uczestnictwo w konferencjach naukowych, krajowych i zagra- nicznych, na których – po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego Działalność naukowa i dydaktyczna Profesor Aleksandry Jewtuchowicz 15 – wystąpiła z ponad 70 referatami (w tym wielu w języku francuskim). Większość z nich została opublikowana w recenzowanych monografiach. W dyskusjach i referatach wygłaszanych na konferencjach Pani Profe- sor konsekwentnie prezentuje nowe (przynajmniej w Polsce) podejścia i koncepcje rozwoju terytorialnego. Współpraca z uniwersytetami francuskimi Od początku swojej działalności naukowej prof. Aleksandra Jewtu- chowicz rozwijała kontakty naukowe z uczelniami zagranicznymi, ale szczególne miejsce w Jej karierze zawodowej zajmuje współpraca z na- ukowcami francuskimi. Datuje się ona od początków lat osiemdziesią- tych, kiedy podjęła współpracę z Instytutem Geografii Uniwersytetu Warszawskiego, której efektem było aktywne uczestnictwo w polsko- -francuskiej grupie badawczej. Umowa zawarta między Uniwersytetem Warszawskim i Uniwersytetem Paul Valéry Montpellier III nazwana „Languedoc-Mazowsze” zakładała badania porównawcze na temat roz- woju lokalnego i regionalnego. Rezultatem tych badań, przeprowadza- nych w latach 1982–1992 równolegle w Polsce i we Francji, były m.in. studia przypadków gmin polskich i francuskich. Stanowiły one cykl publikacji w języku francuskim, wydawany w latach 1984–1992 przez Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Montpellier III pod wspólnym tytułem Valeur de l’espace et développement local. Udział w tych badaniach i staż na Uniwersytecie Paris X-Nantèr- re, zapoczątkowały ścisłe kontakty naukowe Pani Profesor ze środowi- skiem regionalistów frankofońskich. W 1992 r. zostaje Ona członkiem międzynarodowego frankofońskiego stowarzyszenia nauk regionalnych (Association de Science Régionale de Langue Française [ASRDLF]), w którego pracach uczestniczy do dzisiaj. Z Jej inicjatywy, ASRDLF organizuje w 1993 r. w Łodzi (wspólnie z kierowanym przez Nią Zakła- dem Ekonomiki Regionalnej i Ochrony Środowiska) konferencję, będą- cą częścią corocznego kongresu pt. Développement local i régional dans la période de transformation de l’économie polonaise, na którą przyje- chali wybitni regionaliści z Polski i Europy. Rezultatem uczestnictwa prof. Aleksandry Jewtuchowicz w grupie „Languedoc-Mazowsze” było zainicjowanie bezpośredniej współpracy między Uniwersytetem Paul Valéry Montpellier III i Uniwersytetem Łódzkim. Początkowo współpraca ta nie była sformalizowana, spotkania i kontakty odbywały się przy okazji konferencji i udziału w badaniach prowadzonych przez inne ośrodki naukowe. Punktem zwrotnym tych kontaktów stały się pierwsze częściowo wolne wybory z 1989 r., powołanie 16 Działalność naukowa i dydaktyczna Profesor Aleksandry Jewtuchowicz nowego rządu i przystąpienie do zmian ustrojowych. Współpracujący z prof. Aleksandrą Jewtuchowicz naukowcy z Francji z ciekawością i du- żym zainteresowaniem przyglądali się wysiłkom przestawienia polskiej ekonomii i polskiego społeczeństwa na tory gospodarki rynkowej. Nie tylko z politycznego, ale także z naukowego punktu widzenia był to bo- wiem przypadek szczególny. Polakom zaś brakowało dobrych przykła- dów i podstaw teoretycznych wyjaśniających nowe zjawiska i procesy. W 1990 roku powstała więc idea prowadzenia wspólnych studiów i ba- dań na temat przebiegu polskiej transformacji, podczas których kole- dzy z Francji zapoznawali się z polską specyfiką i jednocześnie służyli wiedzą na temat mechanizmów funkcjonowania gospodarki rynkowej. Inicjatywa ta zaowocowała podpisaniem pierwszej pięcioletniej umowy o bezpośredniej współpracy między Uniwersytetem Łódzkim, reprezen- towanym przez Katedrę Gospodarki Regionalnej i Środowiska (ówcze- śnie Zakład Ekonomiki Regionalnej i Ochrony Środowiska) Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego a Uniwersytetem Paul Valéry Montpellier III. Kierownikami zespołów badawczych i odpowiedzialnymi za przebieg umowy zostały: ze strony francuskiej prof. Geneviève Duché a ze strony polskiej prof. Aleksandra Jewtuchowicz. Umowa ta, obok wymiany wykładowców oraz staży dla studentów i młodych badaczy, zakładała wspólne prowadzenie badań. Dorobek tej polsko-francuskiej grupy badawczej stanowią liczne książki, artykuły (w języku polskim i francuskim), prace niepublikowane oraz różnego rodzaju ekspertyzy wykonywane dla samorządów terytorialnych, in- stytucji regionalnych, itp. (bilans 20 letniej współpracy pokazuje pu- blikacja: Terytorialny wymiar procesów innowacji i przedsiębiorczości. Studia polsko-francuskie (lnnovation et entrepreneuriat: quels enjeux territoriaux? Analyses croisées franco-polonaises), pod red. (sous la direction de) A. Jewtuchowicz, G. Duché, A. Nowakowska, C. Peyroux, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2012). Doliczyć do tego trzeba sys- tematycznie organizowane wspólne seminaria i konferencje. Sukces tej współpracy jest niewątpliwy. Nie do przecenienia jest jej rola w rozwoju naukowym wszystkich uczestniczących w niej osób. Dała ona szansę uczestnictwa w europejskich organizacjach naukowych i konferencjach oraz umożliwiła wchodzenie w międzynarodowe sieci badawcze. W koń- cu, co jest równie ważne, zaowocowała ona wieloma przyjaźniami i osobistymi kontaktami oraz pozwoliła lepiej poznać i zrozumieć inne środowiska i społeczności. Od blisko 20 lat prof. Aleksandra Jewtuchowicz jest członkiem Ko- mitetu Pilotażowego (rady zarządzającej) międzynarodowej sieci ba- dawczej PGV (Un reseau de Laboratoires Europeens associant des Pays d’Europe Occidentale et des Pays du Groupe de Vysegrad), powstałej Działalność naukowa i dydaktyczna Profesor Aleksandry Jewtuchowicz 17 z inicjatywy Claude’a Martina z Uniwersytetu Pierre Mendes-France w Grenoble. Sieć ta łączy badaczy z kilkunastu krajów europejskich spotykających się corocznie na konferencjach naukowych w różnych krajach członkowskich Unii Europejskiej. Od 2010 r. sieć PGV ma sta- tus formalnego stowarzyszenia. Kształcenie studentów i wychowanie kadry naukowej Zajęcia dydaktyczne Pani Profesor prowadzi nieprzerwanie od mo- mentu swojego zatrudnienia na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicz- nym UŁ. Stosownie do własnego rozwoju naukowego i zapotrzebowania Uczelni stopniowo rozszerzała swą ofertę zajęć. Od ćwiczeń (prowadzo- nych jako asystent), poprzez wykłady, seminaria dyplomowe i magi- sterskie, do seminariów doktorskich podjętych po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego. Opiekuje się też studentami z indywidualnym tokiem studiów. W Jej ofercie znajdują się również wykłady i seminaria w języku francuskim dla studentów polskich i zagranicznych. Praca dydaktyczna Prof. Aleksandry Jewtuchowicz nie ogranicza się tylko do działalności w Uniwersytecie Łódzkim. Wykładała również na innych uczelniach w kraju, m.in. na Podyplomowym Studium Pla- nowania Przestrzennego Wydziału Architektury Politechniki Warszaw- skiej (1993–1995), na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu (1998–2006), Wyższej Szkole Humanistyczno-Ekonomicznej w Pabiani- cach (2002–2010) i innych. Istotnymi w Jej działalności dydaktycznej są wykłady prowadzone na uczelniach zagranicznych. Pierwsze doświad- czenia pod tym względem uzyskała w latach 1991–1993 we współpra- cy z Międzynarodową Szkołą Konsultantów (L’Ecole des Consultants) w Angers we Francji. Znaczące miejsce w Jej działalności dydaktycznej zajmuje współ- praca z Uniwersytetem w Montpellier III, w którym od 1993 r. sys- tematycznie prowadzi wykłady i seminaria ze studentami tej uczelni. Uniwersytet ten systematycznie zaprasza Ją w charakterze profeso- ra wizytującego (professeur invité) oraz w ramach programu Socrates i bezpośredniej współpracy. Tematyka wykładów pokrywa się z Jej spe- cjalizacją naukową i dotyczy ekonomiki miast i regionów, terytorium i rozwoju terytorialnego, funkcjonowania samorządów terytorialnych, polityki regionalnej, w tym polityki Unii Europejskiej, itp. Działalność dydaktyczna i naukowa na innych uczelniach nie zmniejsza w żaden sposób Jej zaangażowania w pracę w macierzystej jednostce. Zawsze była i jest do dyspozycji pracowników i studentów. W 1998 z Jej inicjatywy i przy znaczącym zaangażowaniu uruchomiony 18 Działalność naukowa i dydaktyczna Profesor Aleksandry Jewtuchowicz został kierunek „Gospodarka przestrzenna”, który w tym czasie, na stu- diach ekonomicznych był zupełnie nowatorskim, interdyscyplinarnym kierunkiem kształcenia i od początku cieszył się dużą popularnością. Ponadto, w ramach tego kierunku prowadzi specjalność „Zarządzanie miastem i regionem”. Będąc koordynatorem i opiekunem kierunku i specjalności (a także z tytułu pełnienia funkcji dyrektora Instytutu Gospodarki Przestrzennej) odpowiada za cały proces dydaktyczny, tzn. plany i programy nauczania ze wszystkich przedmiotów na wszystkich typach studiów. Dobrze układająca się współpraca zakładów i katedr zorientowa- nych na badania przestrzenne i rosnąca liczba studentów kierunku spowodowała, że w 2003 r. podjęto decyzję o utworzenie jednostki or- ganizacyjnej mogącej koordynować proces dydaktyczny. W ten sposób w grudniu 2004 r. powołany został Instytut Gospodarki Przestrzennej składający się z 5 Katedr: Gospodarki Regionalnej i Środowiska kie- rowanej przez prof. dr hab. Aleksandrę Jewtuchowicz, Gospodarki Sa- morządu Terytorialnego kierowanej przez prof. dr hab. Eugeniusza Wojciechowskiego, Polityki Ekonomicznej kierowanej przez prof. dr hab. Elżbietę Kryńską, Inwestycji i Nieruchomości kierowanej przez prof. dr hab. Ewę Kucharską-Stasiak oraz Ekonometrii Przestrzennej kierowanej przez prof. dr hab. Bogdana Sucheckiego (aktualnie przez prof. dr hab. Jadwigę Suchecką). Dyrektorem Instytutu zostaje prof. Aleksandra Jewtuchowicz i funkcję tę pełni do dzisiaj. Doświadczenia dydaktyczne i wiedza Pani Profesor powodują, że zarówno studenci jak i doktoranci wybierają Ją na promotora swoich prac i dysertacji. Ogółem była opiekunem naukowym ponad 250 ab- solwentów (na wszystkich typach studiów). Wypromowała 11 doktorów nauk ekonomicznych, aktualnie pod jej kierunkiem otwarte są 4 kolej- ne przewody. Warte podkreślenia jest, że trzon kierowanej przez nią Katedry Gospodarki Regionalnej i Środowiska stanowią osoby, które napisały swoje dysertacje pod jej kierunkiem a w ubiegłym roku, jed- na z Jej pierwszych doktorantek, Aleksandra Nowakowska, obroniła z sukcesem rozprawę habilitacyjną. Pani Profesor jest ponadto autorką trzydziestu recenzji dyserta- cji doktorskich, sześciu recenzji w przewodach habilitacyjnych (w tym cztery wydawnicze), dwóch recenzji tzw. „książek profesorskich”, licz- nych recenzji projektów badawczych i wykonanych na ich podstawie opracowań, wielu recenzji wydawniczych książek i artykułów oraz kil- kudziesięciu recenzji referatów w obcych językach (francuskim i angiel- skim) kwalifikowanych na konferencje zagraniczne, licznych recenzji prac magisterskich i licencjackich. Od 1990 r. była stałym recenzentem KBN (aktualnie NCN), dla którego systematycznie wykonuje opinie Działalność naukowa i dydaktyczna Profesor Aleksandry Jewtuchowicz 19 naukowe projektów przygotowywanych przez różne grupy badawcze. Za działalność naukową i dydaktyczną uzyskiwała nagrody rektorskie oraz odznaczenia, a przede wszystkim Srebrny Krzyż Zasługi, Medal Złoty za Długoletnią Służbę oraz Medal Komisji Edukacji Narodowej. Działalność i zaangażowanie w pracy naukowej i dydaktycznej Pani Profesor Aleksandry Jewtuchowicz zaowocowały zbudowaniem dużego, młodego i interdyscyplinarnego zespołu, złożonego głównie z Jej byłych doktorantów. Dorobek naukowy oraz doświadczenie Profesor Aleksan- dry Jewtuchowicz były dla wielu z nas inspiracją do podejmowania nowych tematów badawczych, a Jej życzliwość dużym wsparciem w po- głębianiu zainteresowań naukowych. Dla nas – osób mających zaszczyt i przywilej pracy i codziennego kontaktu z Panią Profesor – naturalnym wydaje się odwołanie do Jej cech charakteru, które sprawiają, że Pani Profesor jest dla nas nie tylko wybitnym akademikiem i przewodnikiem w drodze rozwoju naukowe- go, ale przede wszystkim – wspaniałym Człowiekiem. Jej życzliwość, otwartość i serdeczność w kontaktach z drugim człowiekiem, właściwy dystans do świata i wyjątkowe poczucie humoru powodują, że Pani Pro- fesor jest dla nas osobą wyjątkową – mądrym Nauczycielem, i wreszcie – nieocenioną Koleżanką i Przyjaciółką. Aleksandra Nowakowska z Zespołem Pracowników Katedry Gospodarki Regionalnej i Środowiska wykaz prac profeSor alekSanDry Jewtuchowicz Monografie 1. Efekty zewnętrzne w procesach urbanizacji i uprzemysłowienia, Acta Universitatis Lodziensis, Łódź 1987, ss. 215. 2. Terytorium i współczesne dylematy jego rozwoju, Wyd. Uniwersyte- tu Łódzkiego, Łódź 2005, ss. 216. Redakcja naukowa prac zbiorowych 1. Développement local i régional dans la période de transformation de l’économie polonaise (Rozwój lokalny i regionalny w okresie transformacji gospodarki polskiej), Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1993, wersja francuska i polska. 2. Terytorialne i ekologiczne aspekty rozwoju gospodarczego, Folia Oeconomica z. 143, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1997. 3. Środowisko przedsiębiorczości, innowacje a rozwój terytorialny, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1997, s. 126. 4. Strategiczne problemy rozwoju miast i regionów, Wyd. Uniwersytet Łódzki, Zakład Ekonomiki Regionalnej i Ochrony Środowiska, Łódź 2000. 5. Strategiczne problemy rozwoju regionów w procesie integracji euro- pejskiej, Wyd. Uniwersytet Łódzki, Zakład Ekonomiki Regionalnej i Ochrony Środowiska, Łódź 2001, s. 249. 6. Zewnętrzne determinanty rozwoju innowacyjnych firm, Wyd. Ka- tedra Ekonomii Uniwersytetu Łódzkiego, Monografie, Rozprawy, Raporty, Opracowania, Łódź 2001, s. 339 (współredakcja z K. Ma- tusiakiem i E. Stawaszem). 7. Struktury i procesy kształtujące łódzki region społeczno-gospodarczy, Wyd. Uniwersytet Łódzki, Zakład Ekonomiki Regionalnej i Ochrony Środowiska, Łódź 2002, s. 361 (współredakcja z A. Suliborskim). 8. Wiedza, innowacyjność, przedsiębiorczość a rozwój regionów, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2004, s. 504. Aleksandra Nowakowska* terytorium – źróDło proceSów innowacJi Wprowadzenie Przestrzenny kontekst procesów gospodarczych był przedmiotem badań i analiz ekonomicznych od początków XIX wieku1. Liczne ujęcia teoretyczne, klasyczne i typowe dla ekonomii fordowskiej, wyjaśniały przestrzenne relacje i mechanizmy alokacji zasobów i dominowały w geo- grafii i ekonomii aż do końca lat siedemdziesiątych. Kryzys fordowskiego systemu organizacji gospodarki stał się podstawą do reorientacji podej- ścia do procesów rozwoju i szerszego uwzględnienia czynników lokalnych w analizach dynamiki przemysłowej. Ewolucja tych teoretycznych ujęć, dokonująca się przez dwie ostatnie dekady XX wieku, przyniosła eksplo- zję koncepcji opisujących terytorialne formy organizacji produkcji. Od początku lat dziewięćdziesiątych, obserwujemy silne zaintere- sowanie problematyką sieci, systemów i środowisk innowacyjnych oraz „regionów uczących się”. Jest to konsekwencją zmiany czynników rozwo- ju i przesunięcia akcentu z badań relacji input-output, powiązań mate- rialnych i statycznych w kierunku zagadnień poświęconych społecznym i instytucjonalnym aspektom rozwoju. Ta orientacja badań eksponuje pozaekonomiczny charakter relacji i procesów gospodarczych. Podkre- śla istotne znaczenie czynników niematerialnych. Mocno uwypuklone zostało tu znaczenie terytorialnych uwarunkowań budowania rozwoju gospodarczego, prowadząc do powstania nowego – terytorialnego para- dygmatu rozwoju. Koncepcja terytorium i jego roli w rozwoju społeczno-gospodar- czym radykalnie odróżnia się od tradycyjnych interpretacji przestrzeni * Dr hab., profesor Uniwersytetu Łódzkiego, Katedra Gospodarki Regionalnej i Środo- wiska. 1 W artykule wykorzystane zostały fragmenty pracy autorki: Regionalny wymiar proce- sów innowacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2011. 40 Aleksandra Nowakowska i rozwoju lokalnego w teoriach ekonomii. Podejście to pokazuje, w jaki sposób przestrzeń określa własną autonomię i logikę procesów rozwo- ju. W tym ujęciu przestrzeń „wytwarza” dynamikę gospodarczą i na- daje jej sobie tylko właściwe cechy. Następuje odejście od interpretacji przestrzeni pojmowanej w kategoriach statycznego miejsca lokalizacji zasobów i podmiotów gospodarczych w stronę ujęcia dynamicznego, w którym terytorium określane jest przez pryzmat relacji i aktywność lokalnych aktorów oraz kapitał społeczny i instytucjonalny. Tak interpretowane terytorium staje się źródłem procesów innowa- cji. Między terytorium a innowacjami zachodzą ścisłe współzależności i relacje, których interpretacja jest celem analizy prowadzonej w ar- tykule. Przedmiotem prezentowanego opracowania jest identyfikacja terytorialnych mechanizmów tworzenia procesów innowacji wraz ze wskazaniem podobieństw i różnic występujących w głównych nurtach teoretycznych. 1. Terytorium – miejsce tworzone przez podmioty W nowym paradygmacie, terytorium nie jest przestrzenią wyodręb- nioną według kryterium geograficzno-administracyjnego, ale przestrze- nią ukształtowaną historycznie, w której powstał specyficzny układ instytucjonalno-organizacyjny. I. Pietrzyk wskazuje, że „kategoria te- rytorium wykracza poza pojęcie przestrzeni fizycznej i rozumiana jest jako przestrzeń „stworzona” (fr. construit) przez określoną społeczność, mająca swoją historię i kulturę, nagromadzoną wiedzę i umiejętności, wraz z funkcjonującymi w jej łonie instytucjami oraz sieciami relacji między wszystkimi aktorami życia społecznego-gospodarczego”2. Terytorium jest „produktem-wytworem” zlokalizowanych aktorów połączonych wspólnym relacjami i celem działania3. Nie jest to prze- strzeń określana wielkością czy granicami, lecz sposobem relacji i or- ganizacji działających w nim podmiotów. Innymi słowy, terytorium definiowane jest przez pryzmat utożsamiających się z nim aktorów, zo- rientowanych na działanie i realizację wspólnych celów. W konsekwencji można przyjąć, za A. Jewtuchowicz, że terytorium staje się samo w so- bie aktywnym podmiotem, posiadającym własną logikę organizacyjną, 2 I. Pietrzyk, Globalizacja, integracja europejska a rozwój regionalny, [w:] A. Jewtucho- wicz (red.), Wiedza, innowacyjność, przedsiębiorczość a rozwój regionów, Wydawnic- two Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2004, s. 12–13. 3 B. Pecqueur, Le developpement local pour une economie des territoires, Syros, Paris, p. 132.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Zrozumieć terytorium. Idea i praktyka
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: