Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00449 009401 11060715 na godz. na dobę w sumie
Życie umowy konsumenckiej po uznaniu jej postanowienia za nieuczciwe na tle orzecznictwa TSUE - ebook/pdf
Życie umowy konsumenckiej po uznaniu jej postanowienia za nieuczciwe na tle orzecznictwa TSUE - ebook/pdf
Autor: , , , , , , Liczba stron: 319
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-9456-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

>Prezentowana publikacja to pogłębiona analiza naukowa artykułów zaprezentowanych na konferencji naukowej zorganizowanej przez Katedrę Prawa Cywilnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego pt. Skutki kontraktowe uznania postanowienia umowy za niedozwolone w relacjach między konsumentem a przedsiębiorcą w świetle europejskiego prawa konsumentów, która odbyła się 9.12.2016 r.

W publikacji przedstawiono m.in. artykuły dotyczące:

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

MONOGRAFIE PRAWNICZE ŻYCIE UMOWY KONSUMENCKIEJ PO UZNANIU JEJ POSTANOWIENIA ZA NIEUCZCIWE NA TLE ORZECZNICTWA TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UE MICHAŁ ROMANOWSKI (red.) Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE MICHAŁ ROMANOWSKI (red.) • ŻYCIE UMOWY KONSUMENCKIEJ PO UZNANIU JEJ POSTANOWIENIA ZA NIEUCZCIWE NA TLE ORZECZNICTWA TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UE Polecamy nasze najnowsze publikacje z tej serii: Karol Kulig TEORIA PRACOWNICZEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI PORZĄDKOWEJ Dominik Gajewski (red.) MIĘDZYNARODOWE UNIKANIE OPODATKOWANIA. WYBRANE ZAGADNIENIA Małgorzata Sieradzka OPŁATY PÓŁKOWE JAKO CZYN NIEUCZCIWEJ KONKURENCJI Jarosław Grykiel UPRAWNIENIA WIERZYCIELA Z UMOWY PRZEDWSTĘPNEJ W RAZIE JEJ NIEWYKONANIA LUB NIENALEŻYTEGO WYKONANIA PRZEZ DŁUŻNIKA Katarzyna Samulska ZASADA SZYBKOŚCI POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO W PRAWIE POLSKIM Kinga Michałowska NIEMAJĄTKOWE WARTOŚCI ŻYCIA RODZINNEGO W POLSKIM PRAWIE CYWILNYM Mikołaj Hermann, Sebastian Sykuna (red.) WYKŁADNIA PRAWA. TRADYCJA I PERSPEKTYWY www.ksiegarnia.beck.pl ŻYCIE UMOWY KONSUMENCKIEJ PO UZNANIU JEJ POSTANOWIENIA ZA NIEUCZCIWE NA TLE ORZECZNICTWA TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UE Redaktor prof. dr hab. Michał Romanowski Autorzy: prof. dr hab. Ewa Bagińska, dr hab. Iwona Karasek-Wojciechowicz, prof. UW dr hab. Maciej Kaliński, prof. USz dr hab. Zbigniew Kuniewicz, prof. dr hab. Zbigniew Ofiarski, prof. dr hab. Jerzy Pisuliński, prof. dr hab. Michał Romanowski WYDAWNICTWO C.H.BECK WARSZAWA 2017 Wydawca: Dominika Lisiewicz Recenzja naukowa: prof. dr hab. Maksymilian Pazdan © Wydawnictwo C.H.Beck 2017 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H.Beck Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-9455-8 ISBN e-book 978-83-255-9456-5 Spis treści Przedmowa ................................................................................................................. Wykaz skrótów .......................................................................................................... Wykaz literatury ....................................................................................................... Wstęp ........................................................................................................................... Rozdział I. Życie umowy konsumenckiej po uznaniu jej postanowienia za nieuczciwe ....................................................................................................... § 1. Istota problemu ......................................................................................... § 2. Cel art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG ................................................. § 3. Wykładnia art. 3851 § 2 KC a art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG .... § 4. Artykuł 8 dyrektywy 93/13/EWG – możliwość zapewnienia wyższego stopnia ochrony konsumenta przez państwa członkowskie .............................................................................................. § 5. Co może sąd w przypadku stwierdzenia, że umowa zawiera nieuczciwe warunki? ................................................................................. I. Kryteria rozstrzygnięcia sądowego ............................................... II. Utrzymanie umowy w mocy jako dyrektywa naczelna ............. III. Pozbawienie umowy mocy obowiązującej może być wymierzone w interes konsumenta lub sprzeczne z jego wolą . IV. Utrzymanie w mocy umowy po eliminacji postanowienia nieuczciwego ..................................................................................... V. Uczciwie wykonywane potencjalnie nieuczciwe postanowienie (okazja nie zawsze czyni złodzieja) .................... VI. Dynamizm w czasie statusu postanowienia z punktu widzenia testu uczciwości ................................................................................ VII. Pozbawienie umowy w całości mocy obowiązującej (nieudana reanimacja) ........................................................................................ VIII. Czy sąd może zastąpić postanowienie nieuczciwe postanowieniem uczciwym? ........................................................... § 6. Implementacja dyrektywy w innych krajach członkowskich ............. § 7. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział II. Sankcja zamieszczenia w umowie niedozwolonego postanowienia w świetle dyrektywy 93/13/EWG i orzecznictwa TSUE . § 1. Uwagi wprowadzające .............................................................................. IX XI XV 1 7 7 9 18 25 33 33 40 44 58 62 69 70 71 82 84 91 91 V Spis treści § 2. Sankcja z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG w orzecznictwie TSUE ............................................................................................................ § 3. Sankcja z art. 3851 § 1 KC ........................................................................ § 4. Wyrok TSUE z 21.12.2016 r. i jego ocena ............................................. § 5. Znaczenie wyr. TSUE z 21.12.2016 r. dla prawa polskiego ................. Rozdział III. Dopuszczalność ograniczenia w czasie skutków uznania nieuczciwego postanowienia umowy konsumenckiej za niewiążące w świetle wyroku TSUE z 21.12.2016 r. ........................................................ § 1. Teza wyroku TSUE z 21.12.2016 r. ........................................................ § 2. Stan faktyczny ............................................................................................ § 3. Istota problemu prawnego ...................................................................... § 4. Stanowisko rzecznika generalnego ......................................................... § 5. Stanowisko TSUE ...................................................................................... § 6. Ocena stanowiska TSUE .......................................................................... I. Uwagi wprowadzające ..................................................................... II. Źródła prawa Unii Europejskiej ze szczególnym uwzględnieniem orzeczeń TSUE ................................................... III. Zasada autonomii proceduralnej państw członkowskich ......... IV. Charakter regulacji zawartej w art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG ........................................................................................ V. Ocena stanowiska TSUE ................................................................. § 7. Wpływ orzeczenia TSUE na polski porządek prawny ........................ Rozdział IV. Odpowiedzialność Skarbu Państwa za skutki decyzji Prezesa UOKiK o nałożeniu kary pieniężnej na przedsiębiorcę za stosowanie klauzul niedozwolonych o treści tożsamej z klauzulami uznanymi za niedozwolone we wzorcach umowy innego przedsiębiorcy w świetle wyr. TSUE z 21.12.2016 r., C-119/15, Biuro podróży „Partner” sp. z o.o. sp.k. p. Prezesowi UOKiK ............................................... § 1. Uwagi wprowadzające .............................................................................. § 2. Tezy opinii rzecznika generalnego H. Saugmandsgaarda ØE i wyr. TSUE z 21.12.2016 r., C-119/15, Biuro podróży „Partner” sp. z o.o. sp.k. p. Prezesowi UOKiK ......................................................... § 3. Przesłanki odpowiedzialności z tytułu naruszenia prawa unijnego i podstawy tej odpowiedzialności w prawie polskim ........................... § 4. Kwestia prejudykatu stwierdzającego niezgodność aktu krajowego z prawem unijnym .................................................................................... § 5. Kwestia wzruszalności decyzji Prezesa UOKiK o nałożeniu kary pieniężnej .................................................................................................... 92 98 103 108 111 111 111 113 113 120 123 123 124 127 128 130 144 147 147 148 152 156 157 VI Spis treści Rozdział V. Prawo przedsiębiorcy do wysłuchania a uprawnienie Prezesa UOKiK do nakładania kar pieniężnych za stosowanie nieuczciwych postanowień wzorca umowy w świetle wyroku TSUE z 21.12.2016 r. ... § 1. Stan faktyczny ............................................................................................ § 2. Ogólne ramy instrumentów ochrony konsumentów w polskim porządku prawnym ................................................................................... § 3. Regulacje UE w zakresie ochrony konsumentów – podstawa normatywna ................................................................................................ § 4. Funkcjonujący przed nowelizacją system ochrony konsumentów w prawie polskim ...................................................................................... § 5. Niezgodność rozszerzającego skutku prawomocności orzeczeń z prawem Unii Europejskiej .................................................................... § 6. Skutki wyroku TSUE dla polskiego systemu prawnego ...................... I. Uwagi ogólne .................................................................................... II. Skutki wyroku TSUE dla postępowań prowadzonych przed Prezesem UOKiK oraz SOKiK ...................................................... Rozdział VI. Zasada przejrzystości materialnej umowy konsumenckiej .... § 1. Istota problemu ......................................................................................... § 2. Istota problemu a prawo polskie ............................................................ § 3. Uzasadnienie aksjologiczne zasady przejrzystości materialnej .......... § 4. Zasada przejrzystości materialnej a uczciwość (lojalność) kontraktowa ................................................................................................ § 5. Czy zasada przejrzystości materialnej stoi na straży zagwarantowania, aby umowa konsumencka była korzystna dla konsumenta? („Jeśli ludzie są wolni i równi, muszą być osądzani, a nie niańczeni”) ........................................................................................ § 6. Jakie kryteria pozwalają ocenić, czy umowa konsumencka przeszła test przejrzystości materialnej? ............................................................... § 7. Zasada przejrzystości materialnej w świetle orzecznictwa TSUE ...... § 8. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział VII. Problem dopuszczalności przekształcenia kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej w kredyt w walucie polskiej z uwagi na abuzywność klauzuli walutowej (uwagi na tle relacji art. 69 PrBank do art. 3851 § 2 KC) ....................................... § 1. Uwagi wprowadzające .............................................................................. § 2. Wybrane aspekty prawne dotyczące kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej ...................................................... I. Odpłatność jako istotna cecha każdej umowy o kredyt ............. II. Waluta kredytu jako element konieczny treści umowy o kredyt .............................................................................................. 165 165 168 174 177 185 195 195 196 201 201 205 207 213 225 229 230 238 245 245 248 248 249 VII Spis treści III. Kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska .................................................................................... IV. Operacje walutowe banku a kredyty denominowane lub indeksowane do waluty obcej ........................................................ V. Problem niedopuszczalności automatycznej „zamiany” kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej na kredyt wyrażony w walucie polskiej w przypadku abuzywności tzw. klauzul walutowych ......................................... VI. Problem przedawnienia roszczenia banku o zwrot nienależnego świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty obcej ................................................................................ VII. Relacja art. 69 PrBank do art. 3581 § 2 KC .................................. VIII. Dopuszczalność zawierania umów o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty obcej przed 26.8.2011 r. w świetle zasady swobody umów ................................................................... IX. Ocena dopuszczalności stosowania stawki LIBOR do kredytu w walucie polskiej ............................................................................ § 3. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział VIII. Wpływ niedozwolonego charakteru klauzul zmiany oprocentowania lub kursu waluty na związanie stron umową kredytu § 1. Rozbieżność stanowisk w orzecznictwie i piśmiennictwie ................. § 2. Abuzywność metody zmienności oprocentowania lub kursu waluty a związanie stron postanowieniem określającym zasadę zmienności oprocentowania lub indeksacji kredytu ................................................ § 3. Możliwość utrzymania umowy w mocy w razie niedozwolonego charakteru postanowień określających rozmiar głównych świadczeń stron – prawo unijne ............................................................. § 4. Możliwość utrzymania umowy w mocy w razie niedozwolonego charakteru postanowień określających rozmiar głównych świadczeń stron – prawo polskie ............................................................ § 5. Norma dyspozytywna określająca metodę i zakres zmienności oprocentowania kapitałowego kredytu .................................................. § 6. Norma dyspozytywna określająca charakter oprocentowania kapitałowego ............................................................................................... § 7. Norma dyspozytywna określająca metodę i zakres zmienności kursu waluty ............................................................................................... § 8. Wnioski ....................................................................................................... Indeks rzeczowy ........................................................................................................ 251 254 259 265 267 268 270 272 275 275 277 279 281 283 292 292 293 295 VIII Przedmowa Kultowe już powiedzenie „Sąd sądem, a sprawiedliwość musi być po naszej stronie” z polskiego filmu komediowego „Sami swoi” z 1967 r. dobrze ilustruje oczekiwania kie- rowane wobec świata nauki przez – przynajmniej niektóre środowiska przedsiębiorców i konsumentów oraz ich pełnomocników procesowych – co do formułowania wnio- sków dotyczących skutków uznania nieuczciwego postanowienia umowy konsumenc- kiej za niewiążące. Nie jest jednak rolą środowiska naukowego mówienie tego co ktoś chce usłyszeć, ale poszukiwanie rozwiązania słusznego „szytego” na miarę konkretnych okoliczności. Wszelkie uogólnienia i postulaty łatwych rozwiązań zazwyczaj okazują się zawodne. Znalezienie rozwiązania słusznego wymaga więcej zaufania do sędziów niż wynika to z opinii, którą wyraził wybitny francuski prawnik P. Fabreguettes, że „nie ma gorszej rzeczy dla wymiaru sprawiedliwości niż słuszność” lub kanclerz Francji P. Ségu- ier (1588–1672), który swój niechętny stosunek wobec słuszności jako kryterium roz- strzygnięć spraw spornych uzasadniał tym, że jest ona „tak zmienna jak długość stopy każdego kanclerza” czy też dosadnej opinii wielkiego angielskiego prawnika J. Seldena (1584–1654), który zdefiniował słuszność jako a roguish thing (szelmowską, diabelską sprawę). Słynna jest też ocena słuszności sformułowana przez I. Kanta, który twierdził, że słuszność to „niema bogini, która nie może być usłyszana przez sędziego”. Przedstawione w niniejszej książce opracowania – będące dziełami sześciu autorów z różnych, cenionych polskich uniwersytetów – łączy jedno, a mianowicie poszukiwanie rozwiązania słusznego. Wszak słusznym sprawom prawo sprzyja. Cyceron powiadał, że „bez słuszności prawo nie jest prawem”. Nauka prawa i wymiar sprawiedliwości były, są i będą „skazane” na to, aby orzekać tak, by wyrok był słuszny. W takim ujęciu zrozumiałe staje się Monteskiuszowskie zawołanie „Nie pytam jakie są prawa, ale jacy są sędziowie”. Wyrok nie może faworyzować żadnej ze stron sporu bez względu na to kto jest jego stroną. Słusznej ochrony słabszej strony nie należy mylić z jej faworyzowaniem. Faworyzowanie nie jest ochroną, ale obdarzaniem względami, a nie to jest celem prawa ochrony konsumenta. Celem wyroku sądowego w każdej sprawie jest praktyczne wdro- żenie w życie nakazów prawa sformułowanych przez rzymskiego prawnika Ulpiana. Ulpian twierdził, że nakazami prawa jest żyć uczciwie (honeste vivere), nie czynić dru- giemu szkody (alterum non laedere) oraz oddać każdemu to, co jest jego (sum quique tribuere). Tylko tyle, i aż tyle, aby zrozumieć jak groźne (choć zabawne dla widza) jest dla wymiaru sprawiedliwości hasło „sąd sądem, a sprawiedliwość musi być po naszej stronie”. IX Przedmowa Jako redaktor naukowy niniejszej publikacji chciałbym podziękować jej autorom za konsekwencję w głoszeniu ich poglądów mimo, iż – z niektórych środowisk hołdu- jących hasłu „sąd sądem, a sprawiedliwość musi być po naszej stronie” oraz ich peł- nomocników procesowych – co stwierdzam z dużą przykrością – spotkała nas wszyst- kich fala tzw. internetowego hejtu za głoszenie poglądów przedstawianych w niniejszej książce. Autorzy niniejszej publikacji zgadzają się i różnią w swoich poglądach, a więc dys- kutują jak powinno wyglądać życie po życiu umowy konsumenckiej, czyli życie tej umowy po eliminacji z niej postanowienia nieuczciwego. Chodzi przecież nie o uwol- nienie konsumenta od umowy konsumenckiej lub zwolnienie go z obowiązku rozlicze- nia wzajemnych świadczeń stron w razie upadku umowy konsumenckiej, ale o uwol- nienie konsumenta od postanowienia nieuczciwego i doprowadzenie do stanu sprawie- dliwości (równowagi) kontraktowej. Tak należy rozumieć wyrażoną w art. 6 dyrektywy 93/13/EWG oraz art. 3851 § 2 KC zasadę trwania umowy konsumenckiej po elimina- cji z niej postanowienia nieuczciwego. Pozbawienie umowy mocy obowiązującej nie przywraca wszak równowagi kontraktowej stron, ale „wypala” więź prawną nawiązaną przez strony. Przedsiębiorcy powinni pamiętać, że umowa nie może być pułapką dla konsu- menta, a prawo temu przeciwstawia się. Wszak każdy z nas – także przedsiębiorca – jest konsumentem. Konsument powinien żądać uczciwego traktowania pamiętając za- razem, że nakazem prawa jest oddać każdemu to co jest jego. Obrót prywatny opiera się na takich wartościach (aksjologii) jak uczciwość i lojalność. Wymagają tego nie tylko zwykłe reguły przyzwoitości, które są wprowadzane jako pozaprawne kryterium ocen dokonywanych na potrzeby stosowania prawa, ale także wymogi bezpieczeństwa obrotu. Prawo nakazuje zachowywać się przyzwoicie przedsiębiorcy i konsumentowi. Oznacza to nakaz respektowania słusznych interesów drugiej strony i zakaz wykorzy- stywania jej niewiedzy lub błędów w sposób naganny moralnie, a także zakaz szuka- nie sposobu, aby nie spłacać długów. Niespłacony dług zawsze bowiem kogoś obciąży. Ekonomiczna analiza prawa uczy, że nie ma darmowych obiadów. F.A. Hayek jako motto swoich rozważań na temat wolności i odpowiedzialno- ści przytoczył cytat: „Jeśli ludzie są wolni i równi, muszą być osądzani, a nie niań- czeni” (F.D. Wormuth). Model taki zakłada odpowiedzialność jednostki za własny los w granicach, których można rozsądnie wymagać od przeciętnego uczestnika obrotu z uwzględnieniem okoliczności i kontekstu zawierania umowy. Mam nadzieję, że niniejsza publikacja dowodzi jak kluczowe jest orzekanie przez polskie sądy z wykorzystaniem dorobku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz współkształtowanie (prowokowanie) owego dorobku przez zadawanie pytań pre- judycjalnych. Za treści wyrażone w poszczególnych częściach publikacji odpowiadają wyłącznie ich autorzy. Za treść wyrażoną w przedmowie odpowiada wyłącznie jej autor. Warszawa, 25.3.2017 r. prof. dr hab. Michał Romanowski X Wykaz skrótów 1. Źródła prawa dyrektywa 93/13/EWG ................. dyrektywa 93/13/EWG z 5.4.1993 r. w sprawie nie- uczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz. UE L Nr 95, s. 29 ze zm.) dyrektywa 2009/22/WE ................ dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/22/WE z 23.4.2009 r. w sprawie nakazów za- przestania szkodliwych praktyk w celu ochrony in- teresów konsumentów (Dz.Urz. UE L Nr 110, s. 30) EKPCz ............................................. Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Pod- stawowych Wolności sporządzona w Rzymie 4.11.1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) KC .................................................... ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. KC franc. ........................................ KC hiszp. ........................................ hiszpański Kodeks cywilny z 1889 r. (Código civil z 2017 r. poz. 459) francuski Kodeks cywilny z 1804 r. (Code Civil) español) Konstytucja RP .............................. ustawa z 2.4.1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) KPA ................................................. ustawa z 14.6.1960 r. – Kodeks postępowania admi- KPC ................................................. ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cy- nistracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) KPP .................................................. Karta praw podstawowych Unii Europejskiej wilnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1822 ze zm.) (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1578 ze zm.) rozporządzenie Rzeczypospolitej z 27.10.1933 r. – Kodeks zobowiązań (Dz.U. Nr 82, poz. 598 ze zm.) Prezydenta i Rady 2004/39/WE z 21.4.2004 r. w sprawie ryn- ków instrumentów finansowych, zmieniająca dy- rektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dy- XI KRO ................................................. ustawa z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuń- (Dz.Urz. UE C Nr 326, s. 391) czy (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 682) KSH ................................................. ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych KZ .................................................... MiFID I ........................................... dyrektywa Parlamentu Europejskiego Wykaz skrótów rektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 93/22/EWG (Dz.Urz. UE L Nr 145, s. 1 ze zm.) MiFID II ......................................... dyrektywa Komisji 2006/73/WE z 10.8.2006 r. wprowadzająca środki wykonawcze do dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wymogów organizacyjnych i wa- runków prowadzenia działalności przez przedsię- biorstwa inwestycyjne oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tejże dyrektywy (Dz.Urz. UE L Nr 241, s. 26) MPPOiP .......................................... Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Po- litycznych z 19.12.1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) OchrKonkurU ................................ ustawa z 16.2.2007 r. o ochronie konkurencji i kon- OrdPU ............................................. ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa sumentów (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 229) (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) PDOFizU ........................................ ustawa z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.) PostAdmU ...................................... ustawa z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowa- niu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) PrBank ............................................ ustawa z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. PrKonsU ......................................... ustawa z 30.5.2014 r. o prawach konsumenta z 2016 r. poz. 1988 ze zm.) TFUE ............................................... Traktat o (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 683) funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C z 2016 r. Nr 202, s. 47, wersja skon- solidowana) TUE ................................................. Traktat o Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C z 2016 r. Nr 202, s. 13, wersja skonsolidowana) TWE ................................................ Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawia- jący Wspólnotę Europejską (Dz.Urz. UE C z 2006 r. Nr 321E, s. 1) ZmOchrKonkurU2015 ................. ustawa z 5.8.2015 r. o zmianie ustawy o ochro- nie konkurencji i konsumentów oraz niektórych in- nych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1634) XII Wykaz skrótów 2. Organy i instytucje AG ................................................... rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej NBP ................................................. Narodowy Bank Polski SA .................................................... Sąd Apelacyjny SN .................................................... Sąd Najwyższy SO .................................................... Sąd Okręgowy SOKiK ............................................. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów TSUE ............................................... Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (od TSWE .............................................. Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich 1.12.2009 r.) (przed 1.12.2009 r.) UE .................................................... Unia Europejska UOKiK ............................................ Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów 3. Czasopisma i publikatory Dz.U. ............................................... Dziennik Ustaw Dz.Urz. ............................................ Dziennik Urzędowy ECLI ................................................ The European Case Law Identifier EPS ................................................... Europejski Przegląd Sądowy MoPod ............................................ Monitor Podatkowy OSNAPiUS ..................................... Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubez- OSNC .............................................. Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna OSNC-ZD ....................................... Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna – pieczeń Społecznych i Spraw Publicznych OSNCP ............................................ Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna Zeszyty Dodatkowe i Pracy OTK-A ............................................ Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Seria A Pal. ................................................... Palestra PiP ................................................... Państwo i Prawo PPH ................................................. Przegląd Prawa Handlowego PS ..................................................... Przegląd Sądowy RPEiS ............................................... Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny TPP .................................................. Transformacje Prawa Prywatnego 3. Inne skróty art. .................................................... artykuł CHF ................................................. frank szwajcarski cyt. ................................................... cytowany (-a, -e) XIII Wykaz skrótów cz. ..................................................... część ds. ..................................................... do spraw inne (-i, -ymi) in. ..................................................... itd. .................................................... i tak dalej kryt. ................................................. krytyczna n. ...................................................... następny (-a, -e) Nr ..................................................... numer orz. ................................................... orzeczenie p. ...................................................... przeciwko pkt .................................................... punkt post. ................................................. postanowienie r. ....................................................... red. ................................................... redakcja s. ....................................................... sp.k. ................................................. sp. z o.o. .......................................... spółka z ograniczoną odpowiedzialnością uchw. ............................................... uchwała ust. ................................................... ustęp wyr. .................................................. wyrok zb. .................................................... zbiór zdanie zd. .................................................... strona spółka komandytowa rok XIV Wykaz literatury 24 prawdy o kredytach udzielanych we frankach, opracowanie ZBP, Dziennik Gazeta Prawna Nr 197 z 9–11.10.2015 r. Arystoteles, Etyka Nikomachejska, V, 10, 1137b, 10–30, Warszawa 1956 Bagińska E., Odpowiedzialność odszkodowawcza w administracji, w: R. Hauser (red.), System Prawa Administracyjnego, t. 12. Odpowiedzialność odszkodowawcza w administracji, Warszawa 2016 Bagińska E., Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia sądu, TPP 2011, Nr 3 Baker T., On the Genealogy of Moral hazard, Texas Law Review 1975, Nr 75 Balcerowicz L., w: L. Balcerowicz (red.), Odkrywając wolność. Przeciw zniewoleniu Banaszak B., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Legalis 2012 Banaszczyk Z., Odpowiedzialność za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy umysłów, Poznań 2012 publicznej, Warszawa 2015 Bańko M. (red.), Wielki Słownik wyrazów bliskoznacznych PWN, Warszawa 2005 Baran P.M., Stosowanie z urzędu prawa Unii Europejskiej przez sądy krajowe, Lex/el. 2014 Bednarek M., w: E. Łętowska (red.), System Prawa Prywatnego, t. 5. Prawo zobowiązań – część ogólna, Warszawa 2006 Biernat S., Wykładnia prawa krajowego zgodnie z prawem Wspólnot Europejskich, w: C. Mik (red.), Implementacja prawa integracji europejskiej w krajowych po- rządkach prawnych, Toruń 1998 Borkowski J., w: R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.), System Prawa Admini- stracyjnego, t. 9. Prawo procesowe administracyjne, Warszawa 2010 Borowski K., Zastosowanie spreadów kalendarzowych na giełdzie Euronext, Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów SGH 2007, Nr 79 Chauffour J.P., The power of Freedom Uniting Development and Human Rights, Cato Institute, Washington 2009 Cudna-Wagner A., Miąskiewicz B., Czy Sąd Najwyższy rzeczywiście złamał prawo, Dziennik Gazeta Prawna z 11.9.2015 r. Czachórski W., Zobowiązania, Warszawa 2002 Czachórski W., Zobowiązania. Zarys wykładu (aktualizacja M. Safjan, A. Brzozowski, E. Skowrońska-Bocian), Warszawa 2004 Dajczak W., Giaro T., Longchamps de Bérier F., Prawo rzymskie. U podstaw prawa pry- watnego, Warszawa 2009 XV Wykaz literatury Dubisz S. (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 5, Warszawa 2003 Fenet P.A., Recueil komplet des travaux préparatoires du Code civil, t. 6, Osnabrück 1968 Frąckowiak-Adamska A., Podwójne standardy stosowania zasady proporcjonalności przez Trybunał Sprawiedliwości, w: C. Mik (red.), Zasady ogólne prawa wspólno- towego, Toruń 2007 Frąckowiak-Adamska A., Zasada proporcjonalności jako gwarancja swobód rynku we- wnętrznego Wspólnoty Europejskiej, Warszawa 2009 Gnela B., Niedozwolone postanowienia umowne jako ograniczenie swobody kontrak- towej, w: B. Gnela (red.), Ustawowe ograniczenia swobody umów. Zagadnienia wybrane, Warszawa 2010 Gontarski W., Glosa do wyr. TSUE z 3.12.2015 r., C-312/14, Lex/el. 2016 Grzybowski S., Konstrukcja prawna pożyczki a kredyt bankowy, w: Z. Radwański (red.), Studia z prawa zobowiązań. Księga pamiątkowa ofiarowana Profesorowi Alfre- dowi Ohanowiczowi, Warszawa 1979 Grzybowski S. (red.), System Prawa Cywilnego, t. III, cz. 2. Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Wrocław 1976 Gutowski M., Bezskuteczność czynności prawnej, Warszawa 2013 Hart H.L.A., Pojęcie prawa, tłum. J. Woleński, Warszawa 1998 Hauser R. (red.), System Prawa Administracyjnego, t. 3, Europeizacja prawa admini- stracyjnego, Warszawa 2014 von Hayek F.A., Konstytucja wolności, Warszawa 2006 (tytuł oryginału: The Constitu- tion of Liberty, 1960 by the University of Chicago) Kabza E., Problem stosowania analogii w prawie cywilnym, Forum Prawnicze 2010, Kaliński M., Szkoda na mieniu i jej naprawienie, Warszawa 2014 Kamiński I.C., Słuszność i prawo. Szkic prawnoporównawczy, Kraków 2003 Kant I., Die Metaphysik der Sitten, Berlin 1922 Karasek-Wojciechowicz I., Klauzule niedozwolone w umowach kredytowych, Rzeczp. Nr 9 z 7.3.2016 r. Karlik P., Sroka T., Wiliński P., w: M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, Legalis 2016 Kening-Witkowska M. (red.), Prawo instytucjonalne Unii Europejskiej, Warszawa 2011 Kmieciak Z., Postępowanie w sprawach ochrony konkurencji a koncepcja procedury hybrydowej, PiP 2002, Nr 4 Kohutek K., Kontrola treści ogólnych warunków umów bankowych na tle noweliza- cji kodeksu cywilnego w dziedzinie ochrony konsumenta, Prawo Bankowe 2000, Nr 12 Kołodziej A., Charakterystyka cywilnoprawnej sankcji niedozwolonych postanowień w umowach z konsumentami, Rej. 2008, Nr 12 Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego działająca przy Ministrze Sprawiedliwości, Księga Pierwsza Kodeksu Cywilnego. Projekt z uzasadnieniem, Warszawa 2009 XVI Wykaz literatury Król-Bogomilska M., w: T. Skoczny, A. Jurkowska, D. Miąsik (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2009 Krugman P., The return of Depression Economics and the Crisis of 2008, W.W. Norton Company Inc., 2009 Księżak P., w: K. Osajda (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis 2016 Kurosz K., Nieważność umowy kredytu na skutek wadliwego określenia warunków zmiany oprocentowania, PPH 2017, Nr 1 Kwiecień R., Wartość i prawo a kreatywność porządku prawnego, Forum Prawnicze Lemkowski M., Materialna ochrona konsumenta, RPEiS 2002, Nr 3 Longchamps de Bérier R., Polskie prawo cywilne. Zobowiązania, Poznań 1999 Łętowska E., Prawo umów konsumenckich, Warszawa 2002 Machnikowski P., Prawne instrumenty ochrony zaufania przy zawieraniu umów, Wro- Machnikowski P., w: E. Gniewek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis 2016 Machnikowski P., w: E. Łętowska (red.), System Prawa Prywatnego, t. 5. Prawo zobo- wiązań – część ogólna, Warszawa 2012 Marek T., Skutki abstrakcyjnej kontroli postanowień wzorców umownych, Pal. 2015, 2010, Nr 9 cław 2010 Nr 5–6 Miąsik D., Podstawowe zasady stosowania prawa UE przez sądy powszechne w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, EPS 2014, Nr 1 Miąsik D., w: A. Wróbel (red.), Stosowanie Prawa Unii Europejskiej przez Sądy, t. I, Miąsik D., w: T. Skoczny, A. Jurkowska, D. Miąsik (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2009 Modzelewska-Wąchal E., Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2010 Warszawa 2002 Molis J., w: F. Zoll (red.), Prawo bankowe. Komentarz, t. I, Kraków 2005 Namysłowska M., w: M. Namysłowska, A. Piszcz (red.), Ustawa o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 5.8.2015 r. Komentarz, Legalis 2016 Olejniczak A., w: A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. III, Zobowiązania. Część ogólna, Warszawa 2010 Pajor T., Odpowiedzialność państwa członkowskiego Unii Europejskiej za szkodę wyrządzoną jednostce wskutek naruszenia prawa wspólnotowego, w: A. Szpu- nar (red.), Studia z prawa prywatnego. Księga pamiątkowa ku czci Profesor Biruty Lewaszkiewicz-Petrykowskiej, Łódź 1997 Piątowski J.S., w: System prawa rodzinnego i opiekuńczego, Ossolineum 1985 Pietrzykowski K., w: K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. I. Komentarz do art. 1– 44910, Warszawa 2005 Podrecki P., Zoll F., Odpowiedzialność podmiotów świadczących usługi, w: E. Traple i M. du Vall (red. i koordynacja), Ochrona konsumenta. Harmonizacja prawa pol- XVII Wykaz literatury skiego z prawem Wspólnot Europejskich Nr 3, cz. I. Opracowanie analityczne, Warszawa 1998 Poździk R., Praktyki banków naruszające interesy konsumentów na przykładzie kart Półtorak N., Ochrona uprawnień wynikających z prawa Unii Europejskiej w postępo- kredytowych, EPS 2008, Nr 3 waniach krajowych, Warszawa 2010 Półtorak N., Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa w prawie Wspólnot Euro- pejskich, Kraków 2002 Półtorak N., Odpowiedzialność Skarbu Państwa z tytułu naruszenia prawa Unii Euro- pejskiej – czy polskie prawo i orzecznictwo respektują wymogi prawa unijnego?, TPP 2011, Nr 3 Pyzioł W., w: E. Fojcik-Mastalska (red.), Prawo bankowe. Komentarz, Warszawa 2002 Radwański Z., Odpowiedzialność odszkodowawcza za szkody wyrządzone przy wyko- nywaniu władzy publicznej w świetle projektowanej nowelizacji kodeksu cywil- nego, RPEiS 2004, Nr 2 Radwański Z., Wykładnia oświadczeń woli składanych indywidualnym adresatom, Radwański Z., w: Z. Radwański (red.), System Prawa Prywatnego, t. 2. Prawo cywilne Wrocław–Warszawa 1992 – część ogólna, Warszawa 2008 Radwański Z., Olejniczak A., Zobowiązania – część ogólna, Warszawa 2005 Rajski J., Wykładnia kontraktów w świetle zasad europejskiego prawa kontraktów, w: Studia z prawa prywatnego gospodarczego. Księga pamiątkowa ku czci prof. Ireneusza Weissa, Kraków 2003 Rand A., Kapitalizm. Nieznany ideał, Poznań 2001 Raz J., The Authority of Law, Oxford Univeristy Press 2009 Romanowski M., Ogólne reguły wykładni kontraktów w świetle zasad europejskiego prawa kontraktów a reguły wykładni umów w prawie polskim, PPH 2004, Nr 8 Romanowski M., Szczegółowe reguły wykładni kontraktów w świetle zasad europej- skiego prawa kontraktów a reguły wykładni umów w prawie polskim, PPH 2004, Nr 9 Romanowski M., Uczciwość (lojalność) kontraktowa – kilka refleksji, w: K. Szczepanow- ska-Kozłowska (red.), Oblicza prawa cywilnego. Księga Jubileuszowa dedykowana profesorowi Janowi Błeszyńskiemu, Warszawa 2013 Romanowski M., W sprawie charakteru i skutków niedozwolonych postanowień wzor- ców umownych stosowanych przez przedsiębiorcę, SPP 2010, Nr 3 Safjan M., Odpowiedzialność odszkodowawcza z tytułu bezprawia normatywnego, RPEiS 2005, Nr 1 PiP 1993, Nr 4 Safjan M., Zasada swobody umów (uwagi wstępne na tle wykładni art. 3531 KC), Schmitz P., Alocating Control in Agency Problems with Limites Liability and Sequential Hidden Actions, RAND Journal of Economics 2005, Nr 36 XVIII Wykaz literatury Schmitz P., On the Interplay of Hidden Action and Hidden Information in Simple Bi- lateral Trading Problems, Journal of Economic Theory 2002, Nr 103 Schulte-Nölke H., Twigg-Flesner Ch., Ebers M., Consumer Law Compendium, Bielefeld, Hull, Barcelona 2008 Schulte-Nölke H., Twigg-Flesner Ch., Ebers M., EC Consumer Law Compendium. The Consumer Acquis and its transposition in the Member States, Munich 2008 Sikorski G., Prawo bankowe. Komentarz, Warszawa 2015 Sikorski R., Ruchała P., w: M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. t. I, Komentarz do art. 1– Skoczny T., Jurkowska A., Miąsik D. (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumen- 44911, Warszawa 2016 tów. Komentarz, Warszawa 2009 Skory M., Klauzule abuzywne w polskim prawie ochrony konsumenta, Kraków 2005 Skowrońska-Bocian E., Prawo cywilne. Część ogólna. Zarys wykładu, Warszawa 2005 Smith A., Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, t. 2 (przekład B. Jasiń- ska), Warszawa 2007 wych, Warszawa 2013 Sokołowski T., Swoboda intercyzy. Zakres modyfikacji małżeńskich ustrojów majątko- Stefanicki R., Wdrażanie dyrektywy 93/13/EWG w świetle ostatniego orzecznictwa Try- bunału Sprawiedliwości (cz. II), PPH 2015, Nr 6 Stefańska E., w: M. Manowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1–505(38), Lex/el. 2015 Stelmachowski A., Zarys teorii prawa cywilnego, Warszawa 1998 Sylwestrzak D., Postępowanie przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów, Warszawa 2012 Szczygieł M., Właściwość (natura) stosunku zobowiązaniowego jako ograniczenie za- sady swobody umów, Pal. 1998, Nr 7–8 Szpunar A., O umowie pożyczki, PiP 1992, Nr 12 Szwarc M., Warunki poprawnej implementacji dyrektyw w porządkach prawnych państw członkowskich w świetle prawa wspólnotowego, PPE 2001, Nr 1 Taborowski M., Wpływ orzeczeń ETS na status krajowych ostatecznych decyzji ad- ministracyjnych i prawomocnych wyroków sądowych – uwagi na tle procedury administracyjnej i administracyjno-sądowej, w: A. Wróbel (red.), Zapewnienie efektywności orzeczeń sądów międzynarodowych w polskim porządku prawnym, Warszawa 2011 Tracz G., Umowa kredytu. Uwagi de lege lata i de lege ferenda, TPP 2007, Nr 3–4 Trzaskowski R., Granice swobody kształtowania treści i celu umów obligacyjnych. Art. 3531 KC, Kraków 2005 Trzaskowski R., Skutki sprzeczności umów obligacyjnych z prawem. W poszukiwaniu sankcji skutecznych i proporcjonalnych, Warszawa 2013 Wiewiórowska-Domagalska A., Bułgarski standard, Dziennik Gazeta Prawna z 21.8.2015 r. XIX
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Życie umowy konsumenckiej po uznaniu jej postanowienia za nieuczciwe na tle orzecznictwa TSUE
Autor:
, , , , , ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: