Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00470 007112 15376074 na godz. na dobę w sumie
Żyj i bogać się - ebook/pdf
Żyj i bogać się - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Złote Myśli Język publikacji: polski
ISBN: 9788377013038 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Celem publikacji jest nauczenie Cię konkretnych strategii i technik zarządzania pieniędzmi, które pozwolą na kontrolę wydatków, znajdowanie nowych źródeł dochodów, inwestowanie i zapewnienie sobie odpowiedniego poziomu życia w przyszłości.  Część dotycząca strategii finansowych jest oparta na najnowszej technologii planowania finansowego, która uwzględnia modele promowane przez Anthony'ego Robbinsa i Davida Bacha. Omawia sposoby pomnażania posiadanych dochodów i pokazuje, gdzie i jak zwiększać przypływ gotówki. Ujawnia, że aby stać się osobą niezależną finansowo, nie trzeba zaciskać pasa, nadmiernie kontrolować swoich wydatków ani obniżać standardu życia. Część psychologiczna zawiera szereg technik opartych na psychologii zmiany oraz na technikach relaksacyjnych metody Silvy.

A co TY myślisz o pieniądzach i bogactwie?

Czy wiesz, że można:

zarabiać na własnym kredycie hipotecznym,

szybko wyjść z długów,

uczciwie się wzbogacić,

stać się wolnym finansowo w ciągu kilku lat,

w ciągu jednego roku podwyższyć swoje zarobki o 500%?

Wiesz, jak to zrobić?

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis treści Wstęp, czyli o czym jest ta książka? ...................................................7 Dlaczego bogaci się bogacą, a biedni biednieją? .............11 Dlaczego ludzie nie są bogaci? .......................................13 Oznaki blokady finansowej ............................................16 C z ę ś ć I W z o r c e m e n t a l n e Rozdział 1. Przekonania i ich zmiana ...............................................19 Cierpienie i przyjemność ...............................................23 Przekonania i ich zmiana ...............................................27 Zmiana negatywnych myśli ...........................................46 Rozdział 2. Wartości i ich redefiniowanie .........................................48 Wartości i prawa, które nimi rządzą ...............................52 Autosabotaż finansowy .................................................56 Rozdział 3. Potrzeby i sposoby ich zaspokajania ...............................67 Pięć podstawowych potrzeb człowieka ..........................68 C z ę ś ć I I W i e d z a i u m i e j ę t n o ś c i Rozdział 4. Inwestujemy! ................................................................89 Rozdział 5. Gdzie jesteś i dokąd zmierzasz? ....................................101 Sześć etapów ustanawiania i osiągania Twoich celów finansowych ...........................................................101 Osiem planów wygrania gry ........................................103 Rozdział 6. Droga do absolutnej wolności finansowej .....................106 Klucz do wolności finansowej ......................................110 Procent składany ........................................................114 Jak pracują pieniądze? ................................................115 Etat czy biznes? ..........................................................143 MLM — Marketing sieciowy .......................................152 Test tolerancji na ryzyko ..............................................168 Zainwestuj w siebie ....................................................175 Wartość netto i masa krytyczna ...................................180 Sześć marzeń finansowych ..........................................181 Trzy kosze finansowe ..................................................183 Trzy pudełka na czekoladki ..........................................188 Sześć marzeń (i poziomów) finansowych .....................190 Plan i cele ...................................................................201 Tożsamość inwestora ..................................................203 Rozdział 7. Tajemna wiedza finansowa ..........................................207 Dźwignie finansowe ....................................................207 Jak nie stracić na spadku? ...........................................212 Rozdział 8. Strategia wyjścia z długów ..........................................214 Plan wyjścia z długów (plan na 1–5 lat) ......................217 Zakończenie .................................................................................220 Książkę tę dedykuję mojej żonie Justynie, z którą pracowaliśmy nad całym projektem seminarium Żyj i bogać się! Dzięki jej kompetencji oraz zaangażowaniu, w tym także finansowemu, mogła ukazać się ta książka, a seminarium stać się rzeczywistością. Dziękuję nie tylko za wkład i zaangażowanie w cały projekt, ale także za wsparcie na każdym etapie pisania książki. Specjalne podziękowania pragnę złożyć Andrzejowi Wójcikiewiczowi, pomysłodawcy i autorowi pierwotnej wersji seminarium Żyj i bogać się! Wstęp, czyli o czym jest ta książka? Zastąp swoje wymówki sensownymi powodami, a wszystko będzie łatwiejsze do zrozumienia Donald Trump Każdy, kto bierze do ręki nową książkę, czyta jej tytuł i zastanawia się, o czym tak naprawdę ona jest. Na początek kilka faktów: Š Bud Post wygrał na loterii 16,2 mln dolarów. Po roku miał milion dolarów długu. Ogłosił bankruc- two i żyje dzisiaj z ubezpieczenia społecznego. Evelyn Adams wygrała dwukrotnie, łącznie 5,4 mln dolarów. Dzisiaj mieszka w przyczepie i nie ma za co żyć. Callie Rogers wydała swoją całą wygraną z roku 2003 — 3 mln dolarów — na zakupy, kokainę, przy- jaciół i powiększenie biustu. Š Š Ekonomiści z Uniwersytetów: Kentucky, Pittsburg i Vanderbilt starali się odpowiedzieć na pytanie, co się dzieje, kiedy osoby będące w słabej kondycji finansowej otrzymują nagle duży zastrzyk gotówki. Zebrali dane od 7 Arkadiusz Bednarski 35 000 osób, które w latach 1993–2002 wygrały na lote- rii Florida Fantasy 5 łącznie ponad 150 mln dolarów, i po- równali to z danymi stanowego rejestru bankructw. Ich odkrycia opublikowane w „The Review of Economics and Statistics” jesienią roku 2010 pokazują, że duże wy- grane na loteriach nie mają większego wpływu na zredu- kowanie prawdopodobieństwa bankructwa. Ponad 1900 zwycięzców zbankrutowało w ciągu 5 kolejnych lat. Dlaczego tak się dzieje? Badacze starają się wyjaśniać, że przyczyna tkwi w in- nym traktowaniu pieniędzy, które pojawiają się jako nieprzewidziany, dodatkowy przychód, oraz że osoby, które wygrywają, najczęściej nie mają odpowiedniej edukacji finansowej. Są to bardzo ważne drogowskazy, które pokazują nam, że aby stać się osobą wolną finan- sowo, potrzebne są dwie rzeczy: odpowiednie wzorce oraz właściwa wiedza. I o tym właśnie jest ta książka. Traktuje ona także o tym, jak Ty sam, o własnych siłach, możesz stać się osobą niezależną finansowo. W książce będą pojawiać się na przemian określenia: za- możność, bogactwo, wolność finansowa i niezależność finansowa. Jednak nie jest to publikacja o tym, jak stać się miliarderem, chociaż techniki oraz wiedza w niej zawarte pozwalają osiągnąć niczym nieograniczone bogactwo. Pozycja ta jest natomiast pełnym i wyczer- pującym kompendium, które daje gotowe narzędzia do 8 Wstęp, czyli o czym jest ta książka? osiągnięcia absolutnej wolności finansowej. Osiągając poziom absolutnej wolności finansowej, możesz robić to, co chcesz, kiedy chcesz, gdzie chcesz, z kimkolwiek chcesz, tak długo, jak chcesz. Przez cały czas! Owa wolność finansowa może dla każdego człowieka stanowić inny poziom miesięcznych dochodów oraz inną wielkość zgromadzonego kapitału. W większości wypadków jest to równe posiadaniu konta, na którym znajdują się co najmniej 8-cyfrowe kwoty. Są jednak osoby, które nie potrzebują wczasów na Hawajach, opłynięcia kuli ziemskiej czy posiadania garażu pełnego sportowych samochodów. Będą szczęśliwe, spędzając dwa beztroskie tygodnie w Egipcie, spływając Czarną Hańczą i jeżdżąc kilkuletnim volvo. Do tego zaś w zu- pełności wystarczy o wiele niższa kwota, która będzie im dawała kilkanaście tysięcy złotych pasywnego, mie- sięcznego dochodu. Dlatego ta książka jest drogowska- zem na drodze do niezależności finansowej. Czy słyszałeś, że: Š Š Š Š Š A co Ty myślisz o pieniądzach i bogactwie? Czy wiesz, że można: pieniądze szczęścia nie dają; pieniądze to nie wszystko; jestem biedny, ale uczciwy; bogaci to złodzieje; pierwszy milion trzeba ukraść…? 9 Arkadiusz Bednarski Š Š Š Š Š zarabiać na własnym kredycie hipotecznym; szybko wyjść z długów; uczciwie się wzbogacić; stać się wolnym finansowo w ciągu kilku lat; w ciągu jednego roku zwiększyć swoje zarobki o 500 ? Wiesz, jak to zrobić? Jeżeli milionerowi, który sam doszedł do swojego bogactwa, zabierzemy milion, to pozostaje tylko kwestią czasu, aby go odzyskał. Jeżeli biednemu damy milion, pozostaje tylko kwestią czasu, kiedy znów będzie bez pieniędzy. Na pewno nieraz zastanawiałeś się: Š Š dlaczego jedni ludzie są bogaci, a inni biedni? dlaczego „biednemu wiatr w oczy”, a bogatemu „nawet byk się ocieli”? czy bycie biednym jest godne pochwały, a bogatym naganne? czy pieniądze są powodem nieszczęść na świecie? czym są pieniądze i bogactwo? Š Š Š 10 Wstęp, czyli o czym jest ta książka? Š czy jest jakiś sposób na to, aby stać się bogatym, wolnym finansowo? Ta książka i seminarium Żyj i bogać się! odpowiadają na te i wiele innych pytań. Dlaczego bogaci się bogacą, a biedni biednieją? Na początek zastanów się i odpowiedz sobie na po- niższe pytania. Cztery pytania dotyczące presji finansowej: 1. Kiedy ostatni raz czułeś presję finansową (brak pieniędzy)? Czy w tym momencie życia czujesz presję fi- nansową? Czy posiadanie większej sumy rzeczywiście zmniejsza Twoją presję finansową? Kiedy czułeś się zupełnie wolny od presji fi- nansowej? 2. 3. 4. Jeżeli, podobnie jak zdecydowana większość ludzi, nie jesteś zadowolony ze swojej sytuacji finansowej, jeże- li nie żyjesz na takim poziomie, na jakim chcesz, po- nieważ nie masz na to wystarczających środków, jeżeli 11 Arkadiusz Bednarski obawiasz się o finansową przyszłość swoją i swoich naj- bliższych, to wiedz, że jest pięć sposobów na zabezpie- czenie swojej przyszłości finansowej. Pięć sposobów na zabezpieczenie przyszłości fi- nansowej: 1. 2. 3. 4. 5. Możesz otrzymać majątek w spadku. Możesz „wżenić się” w majątek. Możesz wygrać na loterii. Możesz zaskarżyć jakąś firmę i wygrać proces. Możesz „zrobić” majątek. Pierwsze cztery metody pomińmy, bo nie o tego rodzaju bogaceniu się będziemy mówili. Nie tędy wiedzie dro- ga do prawdziwego bogactwa. W USA, kraju, w którym mieszka najwięcej milionerów, 80 z nich to milionerzy w pierwszym pokoleniu. A zatem jedynie 20 otrzymało majątek w spadku lub się weń „wżeniło”. Można oczywi- ście liczyć na łut szczęścia, na to, że mi się uda, że może odnajdzie się jakiś bogaty, zapomniany wujek z Amery- ki, po śmierci którego pojawi się spory majątek. Jednak prawdopodobieństwo tego, że tak się stanie, jest nikłe, i łudzenie się, że tak będzie, oraz oczekiwanie, że pewne- 12 Wstęp, czyli o czym jest ta książka? go dnia wszystko się zmieni, jest po prostu naiwnością. Wiele osób liczy także na to, że wygra na loterii. No cóż, odwołując się po raz kolejny do statystyk, możemy dojść do wniosku, że prawdopodobieństwo wygranej na loterii ma się tak jak jeden do trzynastu milionów, zaś uderzenia piorunem — jeden do siedmiu milionów. Skoro nikt nie chce być uderzony piorunem, co jest bardziej prawdopo- dobne, to dlaczego tak wiele osób chce zdobyć coś, co jest dwa razy mniej prawdopodobne? Poza tym, jak już wiesz, nawet ci, którym udało się wygrać, szybko tracą swoje pieniądze. Często też osoby, które wygrały, nawet o tym nie wiedzą i nigdy nie odbierają swoich nagród. Są także tacy, którzy skarżą bogate koncerny i chcą ogromnych odszkodowań, najczęściej z powodu za- padnięcia na śmiertelną chorobę w wyniku stosowania ich produktów. Najczęściej takie procesy odbywają się w USA i, podobnie jak ma to miejsce w wypadku wy- granych na loterii, rzadko wypłata odszkodowania czyni z powodów ludzi wolnych finansowo. Skupmy się zatem na tym, jak zdobyć majątek, ponie- waż jest to znacznie łatwiejsze, a przede wszystkim bardziej przewidywalne i realne niż omówione powyżej przypadki. Zastanówmy się najpierw, dlaczego ludzie nie są bogaci. Dlaczego ludzie nie są bogaci? 1. 2. Nie określili precyzyjnie, czym jest bogactwo. Czynią z bogactwa ruchomy (ciągle oddalający się) cel. 13 Arkadiusz Bednarski 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. Określają swoje bogactwo w sposób, który sprawia, że staje się ono niemożliwe do osiągnięcia. Nie wierzą w ten niemożliwy do osiągnięcia cel. Nigdy nie robią z tego absolutnej konieczności. Nie mają realistycznego planu. Nie realizują swojego planu. Nie mają dobrych nauczycieli. Nie szukają dobrych wzorców i nie czerpią z nich. Słuchają specjalistów i ekspertów, przenosząc na nich odpowiedzialność za pomnażanie swoich pie- niędzy, zamiast zająć się tym samodzielnie. Poddają się w momencie, gdy napotykają na większe trudności finansowe. Nie traktują swojego życia jak przedsiębiorstwa, które pod koniec każdego roku powinno przynosić zyski. Ulegają wpływowi innych ludzi, co blokuje podej- mowanie przez nich dobrych decyzji i wprowadza- nie w życie planów. Najważniejszych jest osiem pierwszych punktów. Spójrz na to zestawienie i zaznacz, które z nich dotyczą Ciebie. Zazwyczaj osoby, których dotykają wyzwania finanso- we1, na większość zagadnień odpowiadają twierdząco. Zadają sobie wtedy kolejne pytania: Š Czy można to zmienić? 1 Słowo „wyzwanie” jest używane w miejsce słowa: „problem”. Sens tego zabiegu został wyjaśniony w dalszej części książki. 14 Wstęp, czyli o czym jest ta książka? Š Š Jeżeli tak, to jaka jest droga, która wiedzie ku zmianie? Jak stać się bogatym, zamożnym, niezależnym fi- nansowo? Aby przejąć kontrolę nad swoimi finansami, stać się osobą zamożną, niezależną finansową, po- trzebne są odpowiednie wzorce mentalne i dyspo- nowanie właściwą wiedzą. Wzorce mentalne: Š Š wyznawane wartości (ich system); przekonania na temat pieniędzy, bycia bogatym, wolności finansowej; sposób zaspokojenia głównych potrzeb. Š Wiedza: Š Š koncept i zasady organizowania finansów; konkretne strategie służące osiągnięciu sukcesu fi- nansowego; zasady gry; zrozumienie narzędzi. Š Š Przyjrzyjmy się zatem temu, czym są i jak funkcjonują wzorce mentalne. W sposób najbardziej czytelny negatywne wzorce mental- ne manifestują się w postaci oznak blokady finansowej. 15 Arkadiusz Bednarski Oznaki blokady finansowej Š Š Š Š Š Š Š Kierowanie się ograniczającymi przekonaniami na temat swoich perspektyw w zakresie sukcesu finan- sowego i dobrobytu oraz powtarzanie tych przeko- nań (np. „Nie mogę otworzyć biznesu, bo w tym mieście jest za mało ludzi”). Uczucie zazdrości i zawiści w stosunku do tych, którzy są zamożni i odnoszą sukcesy. Unikanie wydawania pieniędzy na duże przyjemno- ści, a wydawanie ich szerokim gestem na przyjem- ności doraźne2. Zostawianie płacenia rachunków na ostatnią chwilę lub spóźnianie się z płatnościami; wnoszenie opłat z uczuciem odrazy. Przesadne oszczędzanie w drobnych wydatkach i beztroska przy większych sumach. Odkładanie przyjemności na później. Zrzucanie winy za własny brak dobrobytu na go- spodarkę (postawa ofiary). Brak jasno określonych celów w życiu. Uczucie, że jest się niegodnym i niedocenianym. Ograniczona ciekawość świata; obojętność. Š Š Š Zacznijmy zatem od początku. 2 Duże przyjemności wiążą się z większym wydatkiem, np. wyjazd na wczasy za granicę, zakup dobrego ubrania itp. Przyjemności doraźne to kupowanie płyt CD, DVD, słodyczy i innych drobiazgów, które dają po- czucie chwilowej przyjemności. Rozdział 6. Droga do absolutnej wolności finansowej Każdy z nas doświadcza w swoim życiu czterech ro- dzajów edukacji: szkolnej, zawodowej, życiowej i finan- sowej. Edukacja szkolna to inaczej wykształcenie pod- stawowe, które zgodnie z konstytucją ma obowiązek przejść każdy obywatel naszego kraju. Zasada ta obo- wiązuje zresztą we wszystkich rozwiniętych krajach świata. Jest to zatem edukacja, którą w dzieciństwie otrzymuje każdy, i która w życiu przydaje się niewiele lub w ogóle, a jeżeli z niej korzystamy, to w zakresie tak bardzo ograniczonym, że raczej uczęszczanie do szko- ły możemy uważać bardziej za proces socjalizacji niż edukacji. Edukacja zawodowa to cała wiedza i umiejętności, które nabywamy w procesie nauki swojego przyszłego zawodu. To wszystko to, czego uczymy się w szkołach zawodowych, wyższych uczelniach itp. Ten rodzaj edu- kacji jest ukierunkowany na wiedzę praktyczną, która powinna nam pomóc na starcie w życie zawodowe. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu zakończenie nauki w da- 106 Rozdział 6. Droga do absolutnej wolności finansowej nym zawodzie właściwie oznaczało zakończenie nauki w ogóle. Większość społeczeństwa szła do pracy i wy- konywała pewne czynności, do których została przy- gotowana w szkole. Tylko nieliczne jednostki dalej się uczyły i rozwijały. W obecnych czasach, ze względu na złożoność i szybki rozwój technologii i komunikacji, proces nauki najczęściej kończy się dopiero po przej- ściu na emeryturę. Zaś za ok. dwadzieścia lat zakończy się dopiero wraz z ustaniem życia, bowiem przejście na tzw. emeryturę nie będzie oznaczało zakończenia ak- tywności zawodowej. Edukacja życiowa to wszystko to, czego uczymy się niejako „przy okazji” w trakcie całego życia. To, czego uczymy się, obcując z naszymi rodzinami, innymi dzieć- mi, licealistami, studentami, pracownikami, szefami, znajomymi i całkowicie obcymi ludźmi. Podobnie jak w przypadku poprzednich dwóch rodzajów edukacji, tak i tutaj możemy mówić o procesie, który trwa całe życie. Jednak nikt nie mówi nam, jak się należy zacho- wać w takiej czy innej sytuacji, co robić, aby odnieść sukces w relacjach z innymi ludźmi, jak reagować w sy- tuacji konfliktowej, jak rozwiązywać problemy, jak wy- chowywać dzieci itd. Chociaż szkoła stara się przejąć na siebie część nauczania o tym, jak radzić sobie w życiu, informacje, jakie przekazuje, są najczęściej mało prak- tyczne i oderwane od rzeczywistości. I tak, koniec koń- ców, musimy sami uczyć się na swoich błędach. 107 Arkadiusz Bednarski Edukacja finansowa to ten rodzaj edukacji, któ- ra podobnie jak w przypadku poprzedniej odbywa się niejako „przy okazji”. W pewnym sensie jest także czę- ścią edukacji życiowej. Jednak ze względu na rosnącą rolę pieniądza wydaje się ona najbardziej przydatna ze wszystkich pozostałych, chociaż z nich wszystkich jest najtrudniej dostępna. O finansach możemy się nauczyć w wybranych szkołach, które oferują w swoich progra- mach zajęcia poświęcone tym zagadnieniom. Jednakże to, czego możemy się tam dowiedzieć, to raczej jak za- rządzać finansami innych osób i instytucji, a nie wła- snymi. Jak zaś pokazuje doświadczenie, bardzo często osoby, które zajmują się rachunkowością, księgowością, zarządzaniem powierzonymi pieniędzmi czy doradz- twem finansowym, same nie należą do grona ludzi za- możnych, a najczęściej wręcz borykają się z wyzwania- mi finansowymi. Dzisiaj, jak nigdy wcześniej w historii ludzkości, wszy- scy jesteśmy w stanie zapewnić sobie zaspokojenie pięciu głównych potrzeb, co, jak wiesz, ma najwięk- szy wpływ na jakość naszego życia. I tak, jak nigdy wcześniej w historii ludzkości, zależy to od zasobno- ści naszych portfeli. Dlatego edukacja finansowa to nie nauka o tym, czym są pieniądze i jak nimi zarządzać. Taka wiedza, zdobywana w szkołach ekonomicznych, wykładana przez profesorów, nie jest praktyczna ani nie daje efektów, o czym może świadczyć chociażby stan naszych finansów publicznych. Jak możemy czerpać 108 Rozdział 6. Droga do absolutnej wolności finansowej wiedzę od kogoś, kto uczy o istnieniu deficytu budże- towego i traktuje go jako normalne zjawisko ekono- miczne? Jesteśmy od dziesiątek lat rządzeni przez ludzi, którzy nie mają zielonego pojęcia o tym, czym jest i jak faktycznie funkcjonuje pieniądz. Jeżeli spojrzy się na to, co robią rządy rozwiniętych państw, którym doradzają ekonomiści, przypomina się fragment z kabaretu Jana Pietrzaka, powstałego jeszcze w czasach „brzydkiej ko- muny”. I chciałoby się zacytować: Idioci i kretyni albo… sabotażyści i dywersanci. Przeciętny obywatel, widząc, że większość państw, także i Polska, ma deficyt budżetowy, uważa, że jego długi są zjawiskiem normalnym. Warto uświadomić sobie, że tak nie jest. W przyrodzie nie ma czegoś takiego jak minus jedno drzewo, minus trzy kury czy minus milion bakterii. Zresztą nie trzeba odnosić się do przyrody. Wystarczy pomyśleć, jak długo utrzymał- by się zarząd firmy, która co roku wykazywałaby straty. Pieniędzy i zamożności nie zdobywa się poprzez zabie- ranie części tego, co wypracowali ci, którzy są kreatywni, otwarci i angażują się przez 24 godziny na dobę, i da- wanie tym, którzy wolą spędzać czas przed telewizorem i udawać, że to, że tak żyją, to nie jest ich wina. A czyja? Pieniądze zdobywa się w procesie, na który składa się wykonywanie danych czynności przez określony czas. I to jest najważniejsza informacja. Pieniądze faktycz- nie nie rosną na drzewach, tylko dojrzewają w proce- sie naszego kreatywnego myślenia i konsekwentnego działania. 109 Arkadiusz Bednarski Klucz do wolności finansowej Jedynym sposobem osiągnięcia pełnej wolności finan- sowej jest nauczenie się i konsekwentne stosowanie prostej zasady. Wydawaj inwestuj ponownie zainwestuj masę krytyczną. poziomu życia mniej, niż zarabiasz oraz różnicę! Następnie otrzymany procent. Z zainwestowanego kapitału uzyskasz To pozwoli Ci na osiągnięcie pożądanego w przyszłości. Ta prosta zasada zapewni, że przyjdzie moment w Two- im życiu, kiedy nie będziesz musiał pracować ani jedne- 110 Rozdział 6. Droga do absolutnej wolności finansowej go dnia więcej. A jeżeli będziesz pracował, to dlatego że chcesz, a nie dlatego że musisz. To jest jedna z naj- ważniejszych zasad postępowania z pieniędzmi, która poprowadzi Cię do wolności finansowej. „Ale ja nie mam tyle pieniędzy, aby to zrobić”. To naj- częstsza wymówka. Jest tak pospolita i nieprawdziwa, że aż wstyd ją wypowiadać i przykro jej słuchać. Przyjrzymy się poniższemu zestawieniu. Załóżmy, że od chwili, w której przychodzi na świat Twoje dziecko, odkładasz w każdym miesiącu, z myślą o jego przyszłości, 50 zł ze swoich zarobków. 50 zł miesięcznie 50 zł miesięcznie (od momentu urodzenia dziecka), zakładając 15 oprocentowania rocznego, da 55 212 zł — w momencie gdy dziecko skończy 19 lat. Nawet jeżeli nie będzie już więcej wpłat na to konto, ale pieniądze w dalszym ciągu będą ulokowane na 15 rocznie, będzie ich: Š Š Š 50 zł miesięcznie to tylko 12,50 zł tygodniowo i tylko 1,66 zł dziennie! No właśnie. Tyle czasu? Tak, tyle cza- su! Czas to jeden z najważniejszych składników nieza- leżności finansowej. 4,8 mln zł — gdy dziecko skończy 50 lat; 19,6 mln zł — gdy dziecko skończy 60 lat; 79,1 mln zł — gdy dziecko skończy 70 lat. 111 Arkadiusz Bednarski A teraz zastanów się: czy znasz kogoś, kto w wieku 50 lat, nie robiąc absolutnie nic: nie pracując, nie pro- wadząc żadnego biznesu, nie mając nieruchomości, bo- gatych krewnych, otrzymuje co miesiąc 32 000 zł wy- nagrodzenia? Znasz niezbyt wiele takich osób, prawda? Czy chciałbyś w wieku 50 lat mieć takie dochody? Bez pracy, bez wysiłku, bez zmartwień o ludzi, maszyny, lokale, ZUS, urząd skarbowy itp.? Droga otwarta. Dla Ciebie jest za późno, ale możesz zapewnić takie życie swojemu dziecku. Na pewno się nie obrazi. Skąd wiadomo, że to będzie 32 000 zł co miesiąc? Zo- baczysz w dalszej części książki. Nie robi na Tobie wrażenia 32 000 zł miesięcznie? To nie szaleństwo? Stać Cię na więcej? Nawet na 100 zł mie- sięcznie? To zobaczmy, jak to będzie w wypadku 100 zł. 100 zł miesięcznie 100 zł miesięcznie (od momentu urodzenia się dziecka), zakładając 15 oprocentowania rocznego, da 110 426 zł w momencie gdy dziecko skończy 19 lat. Nawet jeżeli nie będzie już więcej wpłat na to konto, ale pieniądze w dalszym ciągu będą ulokowane na 15 rocznie, będzie ich: Š Š Š 9,6 mln zł, gdy dziecko skończy 50 lat; 39,2 mln zł, gdy dziecko skończy 60 lat; 158,2 mln zł, gdy dziecko skończy 70 lat. 112 Rozdział 6. Droga do absolutnej wolności finansowej Teraz Twoje dziecko w wieku 50 lat ma miesięczny, pa- sywny dochód na poziomie 64 000 zł. A Ty inwestowa- łeś tylko 100 zł miesięcznie. Czy teraz dostrzegasz, ile pieniędzy przechodzi przez Twoje ręce każdego dnia? Przyjrzyjmy się z ciekawości innym liczbom. Jaki roczny przyrost mogą przynieść Twoje pieniądze… zakładając 15 rocznego przyrostu? Tabela 1. Hipotetyczny roczny przyrost przy 15-procentowym oprocentowaniu11 (w zł) 40 lat 50 lat 10 lat 20 lat 30 lat 1 rok 5 lat 651 4484 13933 75798 350491 1571188 6985901 50 zł 100 zł 1302 8968 27866 151596 700982 3142376 13971803 200 zł 2604 17936 55731 303191 1401964 6284751 27943606 500 zł 6511 44841 139329 757978 3504910 15711878 69859014 Źródło: Opracowanie własne. Gdyby było Cię stać na 500 zł miesięcznie przez 50 lat, to Twoje dziecko, ukończywszy 50 lat, cieszyłoby się życiem, mając 745 726 zł miesięcznego pa- sywnego dochodu! Bez r uszania kapitału! 745 726 zł miesięcznie? Tak. Dokładnie tyle! Nawet jeżeli Twoja inwestycja nie da Ci 15 , nawet je- żeli odsetki od kapitału będą mniejsze, i tak tego, co 11 Przykłady nie uwzględniają wszelkiego rodzaju opłat, prowizji i podatków. 113 Arkadiusz Bednarski Twoje dziecko zyskałoby ze zgromadzonego kapitału, w żaden sposób nie można porównać do emerytury, jaką miałoby, pracując kolejne kilkanaście lat, aż do osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego. Jak to możliwe? Dowiesz się w dalszej część książki, zastanawiając się nad swoimi marzeniami finansowymi. Zanim jednak do tego dojdziesz, uzyskasz jeszcze inne, bardziej szokujące informacje o tym, jak potężną siłę mają zarabiane przez Ciebie pieniądze — niezależnie od tego, jakie to kwoty. Tak właśnie wygląda Twój potencjał finansowy. Jeżeli jednak to nie Ty jesteś tym nowo narodzonym dziec- kiem albo nie masz dziecka, albo nie chcesz mu zapew- nić przyszłości finansowej, tylko zastanawiasz się, co Ty, w swojej obecnej sytuacji, możesz zyskać, to najwyższy czas zacząć wszystko od początku. Procent składany Podane powyżej przykłady bazują na wykorzystaniu siły procentu składanego. Albert Einstein nazwał pro- cent składany największym wynalazkiem ludzkości. To właśnie efekt procentu składanego odpowiada za to, że Twoja inwestycja w postaci 50 zł miesięcznie zamieniła się w 32 000 zł miesięcznego dochodu po 50 latach. Einstein podał definicję procentu składanego, która mówi, że aby obliczyć, po ilu latach kapitał ulegnie po- dwojeniu, należy liczbę 72 podzielić przez procent zwro- 114 Rozdział 6. Droga do absolutnej wolności finansowej tu z danej inwestycji. Jeżeli, przykładowo, zwrot z Two- jej inwestycji wynosi 12 w skali roku, to kwota, którą zainwestowałeś, ulegnie podwojeniu po sześciu latach, ponieważ 72 przez 12 daje 6. Jeżeli natomiast zwrot z in- westycji wyniósłby 24 , kapitał podwoiłby się po trzech latach. Zwróć jednak uwagę na to, że jest to kapitał, któ- ry został zainwestowany jednorazowo. Jeżeli natomiast wpłacałbyś określoną kwotę regularnie (miesięcznie, kwartalnie, rocznie), to odsetki od kapitału również by- łyby inwestowane. Dlatego w powyższych przykładach kapitał kilkuset złotych miesięcznie inwestowanych przez kilkadziesiąt lat zamienia się w miliony. Jak pracują pieniądze? Na to, aby stać się niezależnym finansowo, mają wpływ cztery czynniki: 1. Zwrot z inwestycji. Czyli to, ile procent zy- skasz na inwestycji, w jaką „zaangażujesz” swoje pieniądze. Czas trwania inwestycji. Czyli to, jak długo będzie ta inwestycja trwała. Rodzaj inwestycji. Czyli to, w co inwestujesz. Wielkość inwestycji. Czyli to, ile pieniędzy je- steś w stanie zainwestować. 2. 3. 4. Zwrot z inwestycji może być różny. Polacy inwe- stują głównie w dwa skrajne instrumenty inwestycyjne: lokaty bankowe z jednej strony i nieruchomości z dru- 115 Arkadiusz Bednarski giej. Lokata bankowa daje dzisiaj od 3 do 5 realnego zwrotu z inwestycji, co przy obecnym poziomie inflacji nie wydaje się korzystne. Jednak lokata ma jedną głów- ną korzyść: pieniądze nie tracą na wartości i nie są wy- dawane na konsumpcję. Z kolei ziemia (rzadziej dom lub lokal) kupiona i sprze- dana w odpowiednim momencie może przynieść nawet kilka tysięcy procent zwrotu. Na przykład hektar ziemi wraz z siedliskiem na Suwalszczyźnie można było kupić w roku 2000 już za 5000 zł. Dziesięć lat później ten sam hektar wart był 200 000 zł. Czyli w ciągu dekady wartość tej nieruchomości wzrosła 40-krotnie! W tym samym czasie zysk z lokaty bankowej wyniósł nieco ponad 3800 zł. Zatem w tym wypadku trudno jest na- wet porównywać te dwa sposoby lokowania pieniędzy. Jeżeli jednak przypomnisz sobie omówiony wcześniej przykład sprzedaży mieszkania w Warszawie, okaże się, że sytuacja może być odwrotna. Mimo że pozornie wy- dawać by się mogło, że zakup nieruchomości w War- szawie powinien być lepszą inwestycją niż ziemia na Suwalszczyźnie. I tutaj mamy do czynienia z kolejnym czynnikiem zwią- zanym z poziomem zwrotu z inwestycji: z ryzykiem. Zazwyczaj wielkość zwrotu z inwestycji jest odwrotnie proporcjonalna do ryzyka. Nisko oprocentowane loka- ty oferują najczęściej najbardziej stabilne banki, posia- dające największe rezerwy i kapitały. Większe oprocen- towanie z kolei — banki, które nie mogą się poszczycić 116 Rozdział 6. Droga do absolutnej wolności finansowej takimi zabezpieczeniami. Oferują jednak wysokie opro- centowanie po to, aby przyciągnąć klientów i ich gotów- kę. Dlaczego? Wyjaśnimy to w dalszej części książki. Pieniądze zainwestowane w obligacje Skarbu Państwa będą bezpieczne, ale ich oprocentowanie będzie nie- znacznie większe od oprocentowania lokaty bankowej. Obligacje państwowe uważane są za najbardziej bez- pieczne instrumenty finansowe, ponieważ gwarantuje je państwo. Musimy jednak pamiętać, że nie ma czegoś takiego, jak 100 gwarancji. Historia notuje przypadki bankructwa państw lub wojny i zmiany ustroju państwa. Wówczas obligacje nie mają żadnej wartości, a pienią- dze w nie zainwestowane przepadają. Zatem z jednak strony mamy lokaty, a z drugiej nieru- chomości. Obecnie Polacy mają oszczędności na blisko 900 mld zł, z czego ponad 80 znajduje się na loka- tach bankowych12. Pomiędzy lokatami a nieruchomo- ściami mamy do dyspozycji bardzo wiele instrumentów, w które możemy inwestować środki finansowe. Mogą to być: Š Š akcje spółek; polisy na życie z umową dodatkową w postaci fun- duszu inwestycyjnego; fundusze inwestycyjne; fundusze funduszy; Š Š 12 Dane dotyczą pierwszego kwartału 2011 roku. 117 Arkadiusz Bednarski rynek pieniężny; biznes; kruszce i kamienie szlachetne; paliwa kopalniane; wino; monety i znaczki; szkolenia i rozwój kompetencji własnych itp. Š Š Š Š Š Š Š Inwestowanie w akcje spółek, czyli tzw. gra na gieł- dzie, jest ryzykowne. Temat ten został już częściowo omówiony. Warto pamiętać, że giełda może przynieść zarówno bardzo duże dochody, jak i straty. Poza tym trudno zaczynać grę na giełdzie, inwestując 200 zł mie- sięcznie. Wymaga to przeznaczenia o wiele większych środków. Pamiętaj: Gospodarka dąży do utrzymania równowagi. Jeżeli gdzieś jest strata, w innym miejscu pojawia się zysk. Możesz np. inwestować w akcje. Kiedy jest hossa, zy- skujesz, jednak kiedy jest bessa, zaczynasz tracić. Zwróć jednak uwagę na to, że w czasie kiedy jest bessa na gieł- dzie, jest hossa na giełdach towarowych i jeśli chodzi o kruszce. Gdy jest bessa, inwestorzy wyprzedają akcje. 118 Rozdział 6. Droga do absolutnej wolności finansowej A skoro to robią, muszą też coś robić ze swoimi pie- niędzmi. Nie chowają ich pod materac, tylko inwestują w coś innego. Dlatego w czasie bessy rośnie cena zło- ta, srebra, a także mrożonego soku pomarańczowego. Kiedy giełda przynosi małe zyski, inwestorzy uciekają w kierunku surowców kopalnianych i na rynki rozwija- jące się. Tak działają wielcy inwestorzy. A co robi nasz przysłowiowy Kowalski? Siedzi z nosem w gazecie „Par- kiet”, drapie się po głowie, czytając analizy rynku, i ma nadzieję, że kiedyś odrobi straty. Dlaczego nie ucieka na inne rynki? Bo albo go nie stać, albo nie ma do nich dostępu, albo i jedno, i drugie. Jeżeli chcesz inwestować na giełdzie, pamiętaj: Ty sam musisz pilnować swoich inwestycji. Nie ufaj doradcom. Oni mogą się mylić, a Ty tracisz. Ufaj swojej intuicji. Musisz oczywiście poznać wszyst- kie narzędzia, które pomogą Ci lepiej zarządzać portfe- lem posiadanych akcji, takie jak STOP-LOSS13 lub AT- OR-BETTER14 i inne. Więcej na ten temat możesz się dowiedzieć dzięki internetowi lub czytając odpowiednią literaturę. 13 Zlecenie sprzedaży papierów wartościowych po osiągnięciu przez nie określonej ceny, tak aby powstrzymać stratę. 14 Zlecenie realizacji transakcji, kiedy cena akcji osiągnie określony po- ziom. 119 Arkadiusz Bednarski W przypadku polis i funduszy inwestycyjnych możesz liczyć na zwrot na poziomie 5–35 . Wiele zależy od tego, jaka jest koniunktura na rynku. Jeżeli na giełdzie jest hossa, zazwyczaj fundusze także ją notują, jeżeli jest bessa, możesz spodziewać się mniejszych zysków. Pa- miętaj przy tym, że fundusze inwestycyjne to nie insty- tucje charytatywne, których jedynym celem i marzeniem jest to, aby ich klienci się bogacili. Są to firmy nasta- wione na zysk, dlatego w pierwszej kolejności zabez- pieczają swój interes, a dopiero później Twój. Dlatego, niezależnie, czy fundusz przynosi straty, zyski czy stoi w miejscu, Ty i tak ponosisz różnego rodzaju opłaty: za zarządzanie, za przeniesienie środków, za lokowanie pieniędzy, za wypłaty itp. Doradzanie, żeby sprawdzać i analizować oferty wielu funduszy, do których zachę- cają dziennikarze i media, nie ma najmniejszego sensu, ponieważ liczenie na to, że jakiś fundusz będzie działał inaczej niż 99 innych, jest zwykłą naiwnością. Co do ryzyka, to wszystko zależy od tego, jaki fundusz wybierzesz. Najczęściej spotykamy trzy rodzaje fundu- szy: akcji15, obligacji i zrównoważone. Fundusze akcyj- ne wiążą się z dużym ryzykiem, ale mogą przynieść tak- że największe zyski — nawet kilkaset procent. Można także dużo na nich stracić. Fundusze obligacji zazwy- czaj przynoszą zysk na poziomie procentu lub dwóch ponad inflację. Z kolei fundusze rynku pieniężnego są 15 Dotyczy wszelkiego rodzaju akcji małych i średnich przedsiębiorstw, zagranicznych itd. 120 Rozdział 6. Droga do absolutnej wolności finansowej pomiędzy tymi dwoma wymienionymi powyżej. Nasu- wa się więc prosty wniosek: jeżeli rynek ma się dobrze, warto trzymać środki w funduszach akcji, jeżeli ma się źle, w obligacjach, które co prawda przyniosą niewielki zysk, ale przynajmniej nie grożą stratami. Posiadając 100 zł wolnych środków finansowych mie- sięcznie, można zacząć inwestować w tego typu instru- menty. Trzeba jednak pamiętać, że inwestycja miesięcz- na może nie mieć większego sensu, ponieważ wpływy na konto funduszu wiążą się z opłatą manipulacyjną16, która najczęściej wyrażona jest określoną kwotą. Zatem osoba, która inwestuje 100 zł miesięcznie, może, przy- kładowo, zapłacić 8 zł, co stanowi tyle samo, ile zapłaci osoba, która zainwestuje 1200 zł w skali roku. Wydaje się to nieistotne, jednak gdy przyjrzymy się temu bliżej, okaże się, że 8 zł ze 100 zł to 8 , które jest potrącane w każdym miesiącu. Aby zatem odrobić koszt opłaty manipulacyjnej, fundusz musi wypracować minimum 8 zysku. Na 8 pracuje 100 zł, czyli niewielka kwo- ta. Natomiast w przypadku 1200 zł wpłaconych w sys- temie rocznym 8 zł to 0,66 . Mimo że ta opłata jest pobierana miesięcznie, to na jej zarobienie pracuje nie 100 zł, a kwota 12-krotnie wyższa. Inaczej rzecz ujmu- jąc, o wiele łatwiej jest wypracować 0,66 w pierwszym miesiącu i proporcjonalnie w każdym z pozostałych, niż 8 . Wyobraźmy sobie, że jeżeli fundusz będzie zara- biać 7 , to po kilku latach osoba, która inwestowała po 16 Dotyczy większości funduszy na polskim rynku. 121 Arkadiusz Bednarski 100 zł miesięcznie, wybierze z funduszu mniej, niż zain- westowała. To nie ma sensu! Lepiej pojechać na Wyspy Kanaryjskie i cieszyć się słońcem i życiem. Natomiast jeżeli ta sama osoba zainwestuje 1200 zł raz do roku, to, chociaż jest to wydatek jednorazowy i wydaje się bardzo duży, zwrot z inwestycji, jaki uzyska fundusz, szybko pokryje koszt opłaty i pieniądze przy- niosą zysk. Po kilku latach okaże się, że inwestycja była opłacalna. Wiele osób inwestowało przez kilka lat, a potem to, co wypracowały zakłady ubezpieczeń lub fundusze inwe- stycyjne, nie zwracało zainwestowanych pieniędzy. Nie- stety większość inwestycji Polaków w fundusze i w po- lisy to inwestycje w postaci miesięcznych składek. Pamiętajmy, że o wiele łatwiej jest przekonać klienta, żeby inwestował 100, 150 czy 200 zł miesięcznie, niż 1200, 1800 czy 2400 zł jednorazowo w skali roku. Za- miast oskarżać agentów, ubezpieczycieli i fundusze, powinniśmy przeanalizować swój sposób myślenia, po- nieważ to my jesteśmy odpowiedzialni za decyzje, jakie podejmujemy. Podsumowując, na pewno lepiej jest inwestować (w od- powiedni sposób) w fundusz niż trzymać pieniądze pod materacem lub wydawać je na konsumpcję. Jednym z najlepszych rozwiązań jest inwestowanie za po- średnictwem funduszu funduszy. Takie rozwiązania ofe- rują u nas polskie i zagraniczne zakłady ubezpieczeń. 122 Rozdział 6. Droga do absolutnej wolności finansowej Fundusz funduszy pozwala Ci inwestować w takie in- strumenty, w które większość osób inwestować nie może (chociażby ze względu na duże kwoty inwestycji wymagane przez niektóre fundusze). Fundusz funduszy daje również szansę inwestowania w wiele różnych fun- duszy naraz, co chroni Cię przed stratą i daje potencjal- nie możliwości większych zysków. Za pośrednictwem funduszy inwestycyjnych możesz in- westować także w akcje. Wówczas nieco (ale nigdy nie całkowicie) ograniczasz ryzyko. Jeżeli na giełdzie będzie bessa, a Twój portfel składa się ze spółek notowanych na giełdzie, to nie licz na to, że nie stracisz. Pamiętaj, fundusz i tak pobierze opłaty, niezależnie od tego, czy zyskasz czy też nie. To tylko przykładowe narzędzia, które możesz stosować. Jest ich o wiele więcej. Warto, przed podjęciem decyzji o zainwestowaniu swoich pieniędzy, sprawdzić, jakie możliwości w tym zakresie daje Ci dany fundusz. Pamiętaj jednak, że nie ma nic za darmo. Takie narzędzia to dodat- kowe opcje. Zatem albo musisz je dokupić, albo możesz z nich korzystać dopiero po zainwestowaniu określonej kwoty. Najczęściej spotkasz się z tą drugą możliwością. Dlatego najlepszym rozwiązaniem może być jednak wybór funduszu funduszy, który ma w swojej ofercie m.in. fundusze: Š Š akcji; rynku pieniężnego; 123 Arkadiusz Bednarski obligacji; surowców i kruszców; rynków rozwijających się. Š Š Š To pozwala przenosić zainwestowane pieniądze do do- wolnego wybranego funduszu. Jeżeli zdecydujesz się na zainwestowanie swoich pienię- dzy w fundusz funduszy, dowiedz się, jakie masz możli- wości. Oczywiście nie licz na to, że takie narzędzie dosta- niesz za 100 zł miesięcznej inwestycji. W ogóle przestań wierzyć w inwestycje tego typu. Są one dobre dla dzieci, które właśnie przyszły na świat. Jeżeli masz 30 lat lub więcej, musisz inwestować więcej, znacznie więcej. I tyl- ko, w przypadku wpłat regularnych, rocznie. A co mam zrobić, jeżeli nie stać mnie na więcej niż 100 zł miesięcznie? Nie inwestuj. A tak poważnie, to znajdź te pieniądze. Są dwie metody: 1. 2. Wydawaj mniej. Zarabiaj więcej i wydawaj mniej. Wydawaj mniej Gdy zobaczysz, jak wiele pieniędzy przechodzi przez Twoje ręce, może Cię to mocno zaskoczyć. Skoro już zdajesz sobie sprawę z tego, jak wiele możesz zyskać, in- westując 100, 200 czy 500 zł miesięcznie, to teraz przyj- rzyj się temu, jak znikają pieniądze z Twojego portfela. 124 Rozdział 6. Droga do absolutnej wolności finansowej Przykładowa analiza wydatków miesięcznych, których możesz uniknąć: Š Tankowanie paliwa na stacji X, która oferuje pogram lojalnościowy i ciekawe nagrody. Zamiast płacić za paliwo 4,95 zł, płacisz średnio 5,15 zł. W ciągu mie- siąca wydajesz o ok. 20–40 zł więcej. Papierosy? W ciągu miesiąca z Twojego budżetu ubywa o 250–300 zł więcej niż osobom, które nie palą. Raz na jakiś czas piwo? 50–200 zł. Herbata, kawa, kanapka? 100 zł. Lunch na mieście? 200–300 zł. Gazety? 50 zł. Opłaty za rachunek bankowy, przelewy, karty, wy- płaty z bankomatów itp.? 30–70 zł. Š Š Š Š Š Š To daje razem od 450 do 800 zł miesięcznie. W skali roku minimum 5400 zł plus 1200 zł, które możesz zain- westować, co daje Ci łącznie 6600 zł rocznie i… jesteś zdrowszy na duchu i ciele. Możesz zapytać: Š Czy to znaczy, że mam prowadzić własny, domowy budżet, jak radzi wielu autorów, doradców i konsul- tantów? Czy to znaczy, że mam analizować każdy wydatek: na chleb, masło, paliwo czy kawę? Š 125 Arkadiusz Bednarski Š Š Š Czy to znaczy, że muszę kilka razy obejrzeć każdy grosz przed decyzją, czy i na co wydać? Czy to znaczy, że mam przez kolejne 30 lat ciułać i nie cieszyć się życiem? Czy to znaczy, że dopiero jak będę stary i słaby, to będę mógł sobie pozwolić na więcej, mimo że to już nie będzie mnie cieszyć? To są bardzo dobre pytania, na które trzeba sobie jasno odpowiedzieć. Š Š A jak czujesz się z tym budżetem? Czy przekonuje Cię to, że posiadając budżet, sta- niesz się bogaty? Czy masz przekonanie do ciułania i ograniczania się? Czy jesteś w stanie na dłuższą metę prowadzić księ- gę przychodów i rozchodów własnego gospodar- stwa domowego? Š Š Zapewne, jak u większości osób, Twoje odpowiedzi brzmią: „Nie”. Cierpienie i przyjemność rządzą naszym życiem. Jeżeli coś sprawia Ci trudność i musisz się wciąż i wciąż prze- łamywać, walczyć ze sobą i ograniczać, to efekt, jaki uzyskasz, może być odwrotny. W końcu pękniesz i bę- dziesz miał finansowy efekt jo-jo — wszystko, co udało Ci się odłożyć, wydasz z nadwyżką. Ograniczając się i robiąc zakupy w najtańszych marketach, doprowadzisz do podwójnego zamknięcia. Z jednej strony będziesz 126 Rozdział 6. Droga do absolutnej wolności finansowej czuć niedosyt, że się ograniczasz i nie możesz sobie po- zwolić na coś lepszego, a z drugiej nie będziesz pod- świadomie postrzegać siebie jako kogoś, kto rozsądnie zarządza budżetem, tylko jako kogoś, kogo po prostu nie stać na to, aby żyć lepiej. Nic gorszego nie można sobie zrobić. Tędy nie prowadzi droga do bogactwa, do niezależności finansowej. Przypomnij sobie, jak wielki wpływ na nasze życie mają właściwe przekonania. Nie chodzi o to, aby zaciskać pasa i liczyć każdy wyda- wany grosz. Jeżeli praca, którą wykonujesz, przynosi Ci niewielki dochód i nie możesz sobie pozwolić na więcej poza niezbędne minimum; jeśli musisz liczyć się z każ- dym wydatkiem i planować rozchody z marnymi wido- kami na dodatkowe przychody, to prędzej czy później cała ta zabawa w budżet jest skazana na porażkę. Jeżeli nie „czujesz” budżetu, daj sobie z nim spokój. O wie- le lepsze efekty uzyskasz, stosując pięć prostych zasad omawianych poniżej. Możesz także korzystać z opisa- nych w dalszej części książki koszy finansowych oraz pudełek na czekoladki. Zacznij zatem od zasady pierwszej. Jeżeli nie potrafisz zdecydować, ile przeznaczyć na oszczędzanie, to wprowadź do swojego życia pewną sprawdzoną zasadę: Zasada I: Oszczędzaj minimum pewien procent swoich miesięcznych dochodów. 127
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Żyj i bogać się
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: