Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00404 007496 20638800 na godz. na dobę w sumie
„Kochany Poeto Ruin…”. Studia o Krasińskim - ebook/pdf
„Kochany Poeto Ruin…”. Studia o Krasińskim - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 274
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8220-080-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> literaturoznawstwo, językoznawstwo
Porównaj ceny (książka, ebook (-18%), audiobook).

Moja czwarta książka o twórczości Zygmunta Krasińskiego powinna być chyba zatytułowana Zawsze o Nim, ale niestety, ten tytuł został już zarezerwowany dla innego poety przez innego badacza – znakomitego Stanisława Pigonia. Dlatego pozwoliłem sobie na zacytowanie Juliusza Słowackiego z jego listu dedykacyjnego do Balladyny, o którym to liście zresztą piszę w niniejszej publikacji. Niech więc ten tytuł-nagłówek będzie tym, czym był dla autora Anhellego – znakiem dedykowania dzieła właśnie Krasińskiemu.

Praca złożona jest z dwóch części, z których pierwsza została poświęcona twórczości „Poety Ruin”, a druga – jej dwustuletniej już recepcji. [...\ Interesuje mnie przy tym nie tylko recepcja krytyczna i badawcza, ale głównie obecność „trzeciego wieszcza” w świadomości i dziełach innych pisarzy. To w badaniach nad Krasińskim raczej zapomniana perspektywa. O ile w części pierwszej niewiele miejsca poświęciłem na dwa najwyżej cenione dramaty (w tym arcydzielną Nie-Boską komedię), o tyle w części drugiej można mówić nawet o ich nadreprezentacji, ponieważ to do nich przede wszystkim (choć nie wyłącznie) odwoływali się zarówno współcześni „trzeciego wieszcza”, jak i jego „późne wnuki”.

Ze Wstępu

Bardzo ciekawa, pomysłowa – kolejna już! – monografia twórczości Zygmunta Krasińskiego pióra prof. Macieja Szargota. Książka potrzebna, bardzo dobrze napisana, mądra, przekonująca w konkluzjach, uwzględniająca dorobek poprzedników, a nadto oryginalna. [...\ Badacz zmaga się spokojnie z aporiami myśli i wyobraźni tak skomplikowanego geniusza, jak Krasiński. Aż zdumiewa ostrożność, delikatność w podejściu do tekstów, ich interpretacji oraz wartościowania. Na tle konkurencyjnych publikacji ta wyróżnia się znakomitą orientacją autora w badanym zjawisku i ujmującym tokiem klarownego wywodu. To wystarczy, by zapisać się jako książka w przyszłości nader ważna dla badań nad Krasińskim.

Z recenzji prof. dr. hab. Jarosława Ławskiego

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

(cid:3)(cid:3) (cid:3)(cid:3) (cid:3)(cid:3) (cid:3)(cid:3) Maciej Szargot – Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny Instytut Filologii Polskiej i Logopedii, Zakład Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej 90-236 Łódź, ul. Pomorska 171/173 RECENZENT Jarosław Ławski REDAKTOR INICJUJĄCY Urszula Dzieciątkowska OPRACOWANIE REDAKCYJNE Mateusz Grabowski SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR KOREKTA TECHNICZNA Leonora Gralka PROJEKT OKŁADKI Agencja Reklamowa efectoro.pl Zdjęcie wykorzystane na okładce: https://pl.wikisource.org/wiki/Strona:PL_Dzie C5 82a_Cyprjana_Norwida_(Pini).djvu/161#/ media/Plik:PL_Dzie C5 82a_Cyprjana_Norwida_(Pini)_page_160_-_praca_Norwida_-_’Por- tret_Zygmunta_Krasi C5 84skiego’.jpg © Copyright by Maciej Szargot, Łódź 2020 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2020 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.09861.20.0.M Ark. wyd. 13,8; ark. druk. 17,125 ISBN 978-83-8220-079-9 e-ISBN 978-83-8220-080-5 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. 42 665 58 63 SPIS RZECZY Wykaz skrótów ........................................................................................................... Wstęp ............................................................................................................................ 7 9 I Od juweniliów do epitafiów 1. Syn, ojciec, juwenilia .......................................................................................... 15 2. „Lękam się czasem Radziwiłłowskiego losu” ................................................ 31 3. Literackie korzenie i ziarna ............................................................................... 45 4. Kobiecym głosem ............................................................................................... 59 Modlitwy .............................................................................................................. 59 Wiersze liryczne .................................................................................................. 73 5. Warianty i interpretacje ..................................................................................... 83 6. Poeta pisze przypisy ........................................................................................... 97 7. „Dramaty zaczęte” .............................................................................................. 109 8. Nagrobki ............................................................................................................... 125 II Krasiński czytany 9. Mickiewicz czyta Irydiona ................................................................................. 143 10. Słowacki czyta Irydiona i Dzień dzisiejszy ....................................................... 153 11. Sienkiewicz czyta Nie-Boską komedię i Irydiona ............................................ 169 12. Lirycy czytają Nie-Boską komedię ..................................................................... 195 13. Biografiści komentują Nie-Boską komedię ...................................................... 215 14. Śmieszny Krasiński ............................................................................................. 227 Nota bibliograficzna ................................................................................................. 249 Bibliografia ................................................................................................................. 251 Spis ilustracji .............................................................................................................. 263 Indeks ........................................................................................................................... 265 O Autorze .................................................................................................................... 273 WYKAZ SKRÓTÓW Jeśli nie podaję inaczej, dzieła Zygmunta Krasińskiego cytuję wg wydań oznaczanych następująco: DZ – Z. Krasiński, Dzieła zebrane. Nowe wydanie, pod red. naukową M. Strzy- żewskiego, Toruń 2017. W nawiasach podaję nr tomu (cyfra rzymska) i woluminu (arabska) oraz stronę w tej edycji. LC – Z. Krasiński, Listy do Augusta Cieszkowskiego, Edwarda Jaroszyńskiego, Bronisława Trentowskiego, oprac. i wstępem poprzedził Z. Sudolski, t. I–II, Warszawa 1988. LG – Z. Krasiński, Listy do Konstantego Gaszyńskiego, oprac. i wstępem poprzedził Z. Sudolski, Warszawa 1971. LK – Z. Krasiński, Listy do Koźmianów, oprac. i wstępem poprzedził Z. Sudol- ski, Warszawa 1977. LM – Z. Krasiński, Listy do Stanisława Małachowskiego, oprac. i wstępem poprzedził Z. Sudolski, Warszawa 1979. LO – Z. Krasiński, Listy do Ojca, oprac. i wstępem poprzedził S. Pigoń, War- szawa 1963. LP – Z. Krasiński, Listy do Delfiny Potockiej, oprac. i wstępem poprzedził Z. Sudolski, t. I–III, Warszawa 1975. LR – Z. Krasiński, Listy do Henryka Reeve, przeł. A. Olędzka-Frybesowa, oprac., wstępem, kroniką i notami opatrzył P. Hertz, t. I–II, Warszawa 1980. LRA – Z. Krasiński, Listy do różnych adresatów, oprac. i wstępem poprzedził Z. Sudolski, t. I–II, Warszawa 1991. LS – Z. Krasiński, Listy do Adama Sołtana, oprac. i wstępem poprzedził Z. Sudolski, Warszawa 1970. Cyfrą rzymską oznaczam kolejny tom, arabską – stronę. Ilustracja 1. Zygmunt Krasiński, Fotografia portretowa Karola Beyera sprzed 1859 r., Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Zygmunt_Krasi C5 84ski_ Zbiory Biblioteki Narodowej portrait.jpg WSTĘP Moja czwarta książka o twórczości Zygmunta Krasińskiego powinna być chyba zatytułowana „Zawsze o Nim”, ale niestety, ten tytuł został już zarezer- wowany dla innego poety przez innego badacza – znakomitego Stanisława Pigo- nia1. Dlatego pozwoliłem sobie na zacytowanie w tytule słów Juliusza Słowac- kiego z jego listu dedykacyjnego do Balladyny, o którym to liście zresztą piszę w niniejszej książce. Niech więc ten tytuł-nagłówek będzie tym, czym był dla autora Anhellego – znakiem dedykowania pracy właśnie Krasińskiemu i zazna- czeniem, że jej zawartość będzie się odnosić do samego „trzeciego wieszcza” i jego dzieł. Chodzi mi także o zaznaczenie, że moja książka będzie w dużej mierze poświęcona recepcji dzieł „Poety Ruin” – zwłaszcza recepcji literackiej. Z mojej zaś strony – trzeba się przyznać – to wyraz i hołdu, i fascynacji, by nie powiedzieć słowami Słowackiego: miłości czy też przyjaźni z poetą i jego dzie- łem, trwającej w moim przypadku już prawie 40 lat. Niniejsza praca jest złożona z dwóch części, z których pierwsza, zatytu- łowana Od juweniliów do epitafiów, została poświęcona analizom dzieł Kra- sińskiego. Przynosi zatem omówienia jego mniej znanych utworów: pism młodzieńczych i przyjętych w nich konwencji (fragmentaryzmu, gotycyzmu, bajronizmu, hoffmanizmu), utworów lirycznych i ich kształtów gatunkowych (modlitw, erotyków, epitafiów), poematów oraz późnych, napisanych po Iry- dionie „dramatów zaczętych”, a także tworzonych przez poetę przypisów do własnych dzieł i charakterystycznej „wariantowości” tych ostatnich. Fakt, że nie poświęcam całych rozdziałów Nie-Boskiej komedii czy Irydionowi, nie oznacza, że najbardziej znane i cenione dzieła „trzeciego wieszcza” nie są w tej części obecne. Chcę bowiem pokazać, jak pisma młodzieńcze zapowiadają następne utwory i jak teksty późniejsze kontynuują wcześniejsze myśli czy rozwiązania. Śledzę zatem literackie „korzenie” tej twórczości, ukazując Krasińskiego jako zapalonego i wnikliwego czytelnika najrozmaitszych dzieł artystycznych (a nie, jak nakazuje badawcza tradycja, filozoficznych, dzięki czemu pragnę pokazać go nie jako „poetę myśli”, lecz po prostu poetę zainspirowanego przede wszyst- kim twórczością innych pisarzy). Z drugiej strony interesują mnie dające się we wcześniejszych tekstach odnaleźć „ziarna” pomysłów i dzieł późniejszych 1 S. Pigoń, Zawsze o Nim. Studia i odczyty o Mickiewiczu, Kraków 1960. 10 – szerzej zaś rzecz ujmując – powracające w dziełach z różnych okresów twór- czości „Poety Ruin” motywy, obsesje, chwyty i pomysły literackie, świadczące o ciągłości nie tylko jego myśli, ale i artystycznej drogi. Druga część pracy została zatytułowana Krasiński czytany. To oczywista aluzja do książki Ewy Szczeglackiej Romantyczny homo legens. Zygmunt Krasiń- ski jako czytelnik polskich poetów2. Chcę jednak, w odróżnieniu od znakomitej poprzedniczki, pokazać autora Nie-Boskiej komedii właśnie jako poetę czyta- nego już od dwustu lat, a nie czytającego. Można by powiedzieć, że to nic nowego, bo temat recepcji Krasińskiego doczekał się naukowych opracowań (zwłaszcza w XXI w.)3. Interesuje mnie jednak nie tylko i nie przede wszyst- kim recepcja krytyczna i badawcza, ale głównie obecność „trzeciego wieszcza” w świadomości i dziełach innych pisarzy, których prawdziwą plejadę otwierają Adam Mickiewicz i Juliusz Słowacki. To w badaniach nad Krasińskim raczej zapomniana perspektywa. Nie zamykając więc tematu literackiej recepcji dzieł „Poety Ruin”, skupiam się na twórczości – oprócz wymienionych już wieszczów – Henryka Sienkiewicza i dwudziestowiecznych liryków (Jana Lechonia, Mie- czysława Jastruna i Edwarda Stachury), w nieco mniejszym stopniu: Kornela Makuszyńskiego, Mariana Hemara, Juliana Tuwima, Witolda Gombrowicza, Juliana Przybosia, Tadeusza Różewicza, Stanisława Lema czy Teodora Parnic- kiego, i sięgam aż do pisarstwa XXI w. O ile w pierwszej części książki niewiele miejsca poświęciłem na dwa najwyżej cenione dramaty (w tym arcydzielną Nie-Boską komedię), o tyle w części drugiej można mówić nawet o ich nadre- prezentacji, ponieważ to do nich przede wszystkim (choć nie wyłącznie) odwo- ływali się zarówno współcześni „trzeciego wieszcza”, jak i jego „późne wnuki”. Historycznoliteracką recepcją dzieł Krasińskiego zająłem się natomiast w rozdziale zatytułowanym Biografiści czytają „Nie-Boską komedię”. Biogra- fizm jako klucz do odczytywania dzieł „Poety Ruin”, choć bywa śmieszny i anachroniczny, wydaje się ciągle ważny i przydatny (rzecz jasna – w nowocze- snej postaci). Dlatego sam używam go czasem – w połączeniu z ergocentryzmem 2 E. Szczeglacka, Romantyczny homo legens. Zygmunt Krasiński jako czytelnik pol- skich poetów, Warszawa 2003. 3 Mam na myśli przede wszystkim książki Jarosława Włodarczyka, „Z rozłamów wielkiego ducha”. O młodopolskiej recepcji Krasińskiego, Kraków 2002 i Henryka Grad- kowskiego, Zygmunt Krasiński – dzieje recepcji (na podstawie dzieł literaturoznawców i autorów podręczników szkolnych), Jelenia Góra 2010 oraz rozdział zatytułowany Kra- siński postyczniowy. Reinterpretacje w książce Anny Janickiej, Tradycja i zmiana. Literac- kie modele dziewiętnastowieczności: pozytywizm i „obrzeża”, Białystok 2015, s. 140–155 i pracę I. Sikory i A. Narolskiej, „Utajony romantyzm”. Eliza Orzeszkowa a tradycja ro- mantyczna, Zielona Góra 2016. Wstęp 11 i badaniami intertekstualnymi – w moich dociekaniach nad sensem utworów Krasińskiego, nad jego pisarskimi strategiami, fascynacjami i obsesjami, także nad przyjętą przezeń wizją pisarskiego romantycznego „ja” (rozdziały: Syn, ojciec, juwenilia; „Lękam się czasem Radziwiłłowskiego losu”; Kobiecym głosem). Ciągłość literackich i historycznoliterackich fascynacji „trzecim wiesz- czem” od XIX do XXI w. pozwala mi mieć nadzieję, że niniejsza książka włączy się w łańcuch czytelniczej tradycji i na pewno go nie zamknie. Wstęp I. Od juweniliów do epitafiów 1. SYN, OJCIEC, JUWENILIA Ilustracja 2. Louis René Letronne Portret młodego Zygmunta Krasińskiego (1819), Muzeum Regionalne im. Zygmunta Krasińskiego w Złotym Potoku Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Zygmunt_Krasi C5 84ski#/media/ Plik:Z C5 82oty_Potok_dw C3 B3r_Krasi C5 84skich_portret_Zygmunta_ Krasi C5 84skiego_14.05.2011_p.jpg 16 W tomie Krasiński żywy Teodozja Lisiewicz opublikowała interesujący esej w formie dialogu poświęcony juweniliom poety. Opatrzyła go znaczącym tytułem Krasiński zaczął pisać wcześnie… Przysłówek „wcześnie” oznacza jed- nak w tym kontekście i pod piórami innych badaczy oraz krytyków: „za wcze- śnie”. Prawda, że Lisiewicz nie lekceważy juweniliów poety, skoro poświęca im osobny szkic, a wykreowany przez nią na użytek eseju-dialogu Pan X docenia fakt, że „wczesne utwory Krasińskiego to punkt wyjściowy do jego biografii”. Jednak jego rozmówczyni, Pani Y, wygłasza z kolei taki znamienny sąd o utwo- rze Pan Trzech Pagórków: […] był to podarek imieninowy dla ojca. Moja kuzynka zawsze ofiarowywała swojej matce na imieniny serwetki przez siebie haftowane. Cała rodzina oglądała je ze łzami w oczach, a potem serwetki chowano. Z pietyzmem, jednak chowano do szuflady1. Na takie dobre rady było już jednak w czasie opublikowania Krasińskiego żywego za późno. Żadne juwenilia poety nie leżały wtedy bowiem w szufladzie, przeciwnie, były od dawna wydane, niektóre – w prestiżowych edycjach, reszta – w pracach naukowych. Inna rzecz, że opisywano je bez pietyzmu i zachwytu2. W niniejszym szkicu chcę się zająć tekstami dziecięcymi i młodzień- czymi autora Nie-Boskiej komedii łącznie z jego właściwym debiutem. Pierwsze z nich powstały około roku 1822 (przyszły autor Nie-Boskiej… był wtedy dziesięciolatkiem), ostatni – Grób rodziny Reichstalów – w 1828 i jako pierwszy został wydrukowany. Dlatego w sumie wymienić wypada następu- jące utwory oryginalne: a) powstałe około 1822 r. dziecięce wiersze o incipitach: 1. [Po całej prawie ziemi…], 2. [Dawnych rycerzy plemię jeszcze nie wygasło…] 3. [Cóż starożytny kruk znaczy na waszej pieczęci…] oraz b) późniejsze od nich utwory prozą: 1. Rozmowa 1824-go z 1825-tym rokiem (koniec 1824 lub początek 1825 r.), 2. [Rozmowa Napoleona z Aleksandrem I na Polach Elizejskich] (1826), 1 T. Lisiewicz, Krasiński zaczął pisać późno, [w:] Krasiński żywy. Książka zbiorowa wydana staraniem Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie, red. W. Günther, Londyn 1959, s. 104. 2 Na temat recepcji juweniliów Krasińskiego por. np. D. Plucińska, Obrazy śmierci w młodzieńczej twórczości Zygmunta Krasińskiego (Pan Trzech Pagórków), [w:] Śmierć Zygmunta Krasińskiego, red. B. M. Szargotowie, Piotrków Trybunalski 2009, s. 69–73, 77–79, 81–83, 86. Od juweniliów do epitafiów 17 3. [Syn Botzarisa] (1826), 4. William Wallas (prawdopodobnie 1826), 5. Joanna d’Arc (1827), 6. Pan Trzech Pagórków (1828), 7. Grób rodziny Reichstalów, drukowany (1828) przez F. S. Dmochow- skiego w „Rozmaitościach”, dodatku literackim do „Gazety Korespon- denta Warszawskiego”. Zacznijmy od utworów lirycznych, najwcześniejszych w tym zestawieniu – pierwszych prób literackich uzdolnionego dziecka. Monografista Krasińskiego, Stanisław Tarnowski, odnotowuje, że Broni- sław Stadnicki, „mały rówieśnik” poety: przebierał się za rycerza: miał pancerz, hełm, tarczę. Zygmunt, już świadomy śre- dniowiecznych obyczajów, przypomniał, że na tarczy powinno być wypisane godło, i ułożył następujące: Dawnych rycerzy plemię jeszcze nie wygasło: Ich duch żyje w mym łonie, a w imieniu hasło3. Tłem, czy, jak to nazywa Jan Trzynadlowski, konsytuacją dziecinnego wierszyka jest zabawa rycerska i służąca do niej tarcza, na której zapisano utwór, pełniący rolę godła. Przez konsytuację rozumie badacz „zespół środ- ków materialnych natury niejęzykowej”, od których uzależniony jest dany tekst: „konsytuacje rozumieć można trojako: jako realne okoliczności decy- dujące o powstaniu danego dzieła lub przynajmniej mające wpływ na jego ukształtowanie, jako warunki zewnętrzne, w których gotowy utwór może funk- cjonować z ujawnieniem swych podstawowych funkcji i aspektów, a wreszcie jako materialne, niebibliologiczne podłoże, na którym bywają utrwalone małe (krótkie) teksty”. Chodzi tu o charakterystyczny dla małych form literackich, opisywanych przez Trzynadlowskiego, fakt ich uzależnienia od „sytuacji towa- rzyszącej, warunkującej”4. Owo uzależnienie od przedmiotu, z którym utwór jest niejako „zrośnięty” i z którym (jako z koniecznym kontekstem interpre- tacyjnym) razem powinien być odczytywany, jest charakterystyczne nie tylko dla trzech dziecięcych wierszy Krasińskiego, ale i dla wielu jego późniejszych, 3 S. Tarnowski, Zygmunt Krasiński, Kraków 2014, s. 32. W Bibliotece Narodowej w Krakowie znajduje się zapis nieznanej ręki (dar Pigonia, rkps II 8313) innej wersji utworu z komentarzem kopisty: „Napisane w 10 roku życia”: Jeszcze rycerzów plemię nie zagasło, Ich duch w mym łonie, a w imieniu hasło. 4 J. Trzynadlowski, Małe formy literackie, Wrocław 1977, s. 27–28, 61. 1. Syn, ojciec, juwenilia 18 „dorosłych” już liryków. Zauważmy, że w ten sposób powstały utwór staje się emblematyczny, współistnieje bowiem z jakimś tworem plastycznym (w tym wypadku – z tarczą), do którego stanowi poetycki komentarz. Podobne wier- sze Krasińskiego wpisują się więc w konwencje preromantyczne (element pla- styczny staje się w nich bowiem ważniejszy od poetyckiego i warunkujący is- tnienie tego ostatniego)5. Przypominają też skupione na realnym adresacie oraz służące budowaniu i podtrzymywaniu z nim więzi utwory z kręgu sarmackiej „muzy domowej”, by posłużyć się określeniem Ludwiki Ślękowej6. W wypadku umieszczonego na tarczy wiersza-godła najważniejsza wydaje się jednak – jak stwierdza Maria Janion – autorska „stylizacja na rycerzyka, na «orlę rodu Krasińskich»”, zgodna z wyznaczoną małemu poecie przez rodzinę rolą „god- nego dziedzica sławnego rycerza napoleońskiego”7. Z kolei Mikołaj Mazanowski w rocznicowym artykule poświęconym utwo- rom zawartym w jednej z tek z młodzieńczymi rękopisami poety w Bibliotece Krasińskich zamieszcza dość niezgrabny czterowiersz „bez daty i tytułu” (choć pochodzący prawdopodobnie z tego samego czasu, co „hasło” na tarczy „ryce- rzyka”), a traktujący, jak stwierdza badacz, „o pochodzeniu rodziny Krasińskich i jej znaczeniu w Rzeczypospolitej”8: Cóż starożytny kruk znaczy na waszej pieczęci? I cóż oznacza błyszczący pierścień w dzióbie kruka? To, że wasz dom pod dobrą wróżbą się wznosi, A ten pierścień zaręcza wam dostojności. [DZ, I, s. 39] Znowu więc mamy tekst-komentarz do plastycznego konkretu, którym tym razem jest herb rodzinny. Zacytowany tu, jak go nazywa Maria Janion, „panegiryczny czterowiersz”9, można najwyraźniej umieścić w tym samym, co poprzedni dwuwiersz, rzędzie rycersko-feudalnych póz, choć tym razem nie o zabawę chodzi, a o najpoważniejszą rodową dumę, której młodziutki hrabia hołduje (wśród Różnych pism Zygmunta hrabi Krasińskiego w młodocianym wieku od r. 1823 do roku 1829, z których wyjęto autografy wspomnianych wyżej prób 5 Por. M. Szargot, Ziemia rozdziału – niebo połączenia. O liryce Zygmunta Krasiń- skiego, Katowice 2000, s. 26–38. sansu i baroku, Wrocław 1991, s. 7–25. 6 Por. L. Ślękowa, Muza domowa. Okolicznościowa poezja rodzinna czasów rene- 7 M. Janion, Zygmunt Krasiński – debiut i dojrzałość, Warszawa 1962, s. 17. 8 M. Mazanowski, Młodociane przekłady Zygmunta Krasińskiego, [w:] Księga pa- miątkowa ku uczczeniu setnej rocznicy urodzin Zygmunta Krasińskiego, t. I, Lwów 1912, s. 3. 9 M. Janion, dz. cyt., s. 19. Od juweniliów do epitafiów 19 prozatorskich, znalazł się także, dziś już zaginiony, „wyciąg z jakiegoś autora o początkach rodu Krasińskich i o herbie Korwin”10). Dwudziestowieczny monografista poety, Tadeusz Pini, opisuje znajdujący się w starym dworze opinogórskim: oprawiony w ramkę niewielki rysunek, przedstawiający rodzaj pomnika. Na sta- nowiącym część górną obelisku widzimy złożone na krzyż lance, a nad nimi kasz- kiet szwoleżera gwardii – środkowy zaś cokół mieści następujący czterowiersz z charakterystycznym błędem ortograficznym: Po całej prawie ziemi Pod obcymi znaki Za wolność swego kraju Walczył żołnież [!] taki. To pierwsza zapewne próba poetycka autora Przedświtu. Jenerał Krasiński okazał jej uwagi i szacunku więcej niż setkom innych pamiątek – i słusznie, bo ten sła- biutki rysunek i słabszy jeszcze wierszyk są nader wymownym świadectwem, że dziecięca wyobraźnia syna obrała sobie jego i jego szwoleżerów za główny przed- miot rojeń, że tylko „żołnierz taki”, w mundurze szwoleżerskim, był dla niej boha- terem walk o niepodległość11. Jak widać, „muza domowa” patronuje wszystkim trzem dziecinnym wier- szykom, które są pochwałą stanu szlacheckiego (rycerskiego), rodu bądź głowy rodu. O emblematyczności wiersza o ojcu-żołnierzu świadczy jego związek z plastycznym dziełem syna. Tematem jest tu bez wątpienia miłość i fascynacja ojcem-bohaterem napoleońskim, któremu musiała się podobać tradycyjna sar- macko-oświeceniowa forma nadana tekstowi, jako że gustował on w poezji kla- sycystycznej. Wierszyk z błędem wydaje się zatem świetną ilustracją synowskiej miłości i dumy z ojca, co Jadwiga Otwinowska opisuje następująco: Przeżycia z okresu dzieciństwa zaważą najsilniej na późniejszym stosunku Zyg- munta do ojca. W pamięci poety utrwalą się wspomnienia czasów, kiedy po śmierci matki wychowaniem jego kierował troskliwy i kochający ojciec, który nie tylko dbał o wykształcenie syna, ale sam wskazywał mu drogę obowiązku i honoru, a nawet żądał przysięgi, że zawsze pozostanie wierny sprawie Polski. [...] Syn widział w ojcu wzór rycerza, którego „pałasz w setnych bitwach zabłysnął w sprawie Polski” [...], 10 J. Czubek, Dodatek krytyczny, [w:] Z. Krasiński, Pisma, Wydanie jubileuszowe, Kraków–Warszawa 1912, t. I, s. 447–448. 11 T. Pini, Krasiński. Życie i twórczość, Poznań [1928], s. 7. 1. Syn, ojciec, juwenilia 20 toteż Wincenty Krasiński bez trudu przekazywał synowi własne przekonania po- lityczne i społeczne, wpajał w niego szacunek dla siebie, poszanowanie tradycji rodzinnych i dumę rodową Krasińskich, szczycących się zasłużonymi dla Polski antenatami. [...] nawet po przejściu z wieku chłopięcego do młodzieńczego, Zyg- munt poddawał się bez zastrzeżeń autorytetowi ojca. [...] Nie tylko pełna chwały przeszłość ojca, ale i jego późniejsze życie budziło w Zygmuncie uczucie dumy i uwielbienia. [...] [Poeta] miał [...] prawo sądzić, że społeczeństwo docenia warto- ści charakteru ojca. I tak było istotnie, dopóki wypadki roku 1828 nie odsunęły od generała Wincentego Krasińskiego nawet jego najbliższych przyjaciół12. Ilustracja 3. Théodore Géricault, Portret konny Wincentego Krasińskiego (ok. 1814 r.), Muzeum Narodowe w Warszawie Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Wincenty_Krasi C5 84ski#/media/ Plik:G C3 A9ricault_Wincenty_Krasi C5 84ski.jpg 12 J. Otwinowska, Ojciec i syn, [w:] Krasiński żywy..., s. 91–92. Od juweniliów do epitafiów
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

„Kochany Poeto Ruin…”. Studia o Krasińskim
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: