Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00296 007335 19978461 na godz. na dobę w sumie
Franciszek Ludwik, książę de Conti -  obrany król Polski . Saga rodu Kondeuszów - ebook/pdf
Franciszek Ludwik, książę de Conti - obrany król Polski . Saga rodu Kondeuszów - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 440
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Język publikacji: polski
ISBN: 9788322632468 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biografie
Porównaj ceny (książka, ebook (-19%), audiobook).

Książka jest próbą wyjaśnienia nastawienia Franciszka Ludwika księcia de Conti do jego kandydatury do tronu polskiego – uważano dotąd, iż był temu zdecydowanie niechętny. Autorka nie ogranicza się jednak do przedstawienia jedynie żywota „obranego króla Polski”, próbuje bowiem pokazać, czym różnił się żywot księcia krwi w drugiej połowie XVII wieku od aktywności kilku pokoleń jego przodków, również niepokornych i skłonnych sprzeciwiać się woli władców. Takie ujęcie pozwala przedstawić odmienności w postawach kuzynów królewskich, reprezentantów domu de Bourbon, na przestrzeni stu pięćdziesięciu lat – od chwili poprzedzającej panowanie Henryka IV do początku XVIII wieku, a także zarysować motywy, jakie nimi kierowały. Swoje miejsce na dworze Franciszek Ludwik zawdzięczał nie tylko pochodzeniu, ale również osobom z najbliższego królewskiego otoczenia, którego skład kształtował osobiście Król Słońce. Celem autorki jest więc także pokazanie, jak równowaga sił na dworze utrzymywana była przez decyzje monarchy, a także czy były one arbitralne, czy też mitygowane (korygowane, modulowane, łagodzone) interesami i wpływami różnorodnych osób, racji i celów politycznych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Franciszek Ludwik, książę de Conti – „obrany król Polski” Saga rodu Kondeuszów Pamięci moich dziadków – Franciszka i Ludwika Aleksandra Skrzypietz Franciszek Ludwik, książę de Conti – „obrany król Polski” Saga rodu Kondeuszów Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ● Katowice 2019 Redaktor serii: Historia Sylwester Fertacz Recenzenci Maciej Forycki, Maciej Serwański Spis treści Wykaz skrótów • 7 Dom Kondeuszów • 9 Wstęp • 17 Msza, śmierć albo Bastylia • 23 Olśniewająca sława • 47 Największe szczęście • 71 Poślubię kardynała • 103 Straszliwe historie • 127 Wielka radość • 153 Znudzeni książęta • 179 Poważne uczucie • 211 Prawdziwie kochany • 237 Francuz przewrotny • 255 Złe wieści • 281 Przeklęta wyprawa • 311 Najprzyjemniejsze nadzieje • 337 Powszechna żałoba • 367 6 Zakończenie • 338 Bibliografia • 397 Indeks nazw osobowych • 415 Résumé • 435 Summary • 437 Zusammenfassung • 439 Wykaz skrótów AE  AN  ASV  AGAD AR  APWawel, AKPot.  BCzart.  BJ  BŁop.  BN  BPAN  BPANK  BOss.  BN BOZ  BRacz.  LNB ASap.  MCC  MNK  NGAB STAD  TL  – Archives Diplomatiques du Ministère des Affaires Étrangères w Paryżu – Archives Nationales w Paryżu – Archivum Secretum Vaticanum – Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archi- – Archiwum Państwowe na Wawelu, Archiwum Krze- wum Radziwiłłów szowickie Potockich – Biblioteka Czartoryskich w Krakowie – Biblioteka Jagiellońska w Krakowie – Biblioteka im. Łopacińskiego w Lublinie – Biblioteka Narodowa w Warszawie – Biblioteka PAN i PAU w Krakowie – Biblioteka PAN w Kórniku – Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu – Biblioteka Ordynacji Zamoyskich, w zbiorach Biblio- teki Narodowej w Warszawie – Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu – Lwiwska Naukowa Biblioteka im. Stefanyka NAN Ukraini (Archiwum Sapiehów) – Musée Condé Chantilly – Muzeum Narodowe Kraków, w zbiorach Biblioteki Czartoryskich – Nacyjanalnyj Gistarycznyj Archiu Biełarusi w Mińsku – Staatsarchiv Dresden – Teki Lukasa, w zbiorach Biblioteki im. Ossolińskich we Wrocławiu 8 TR TW  – Teki Rzymskie, w zbiorach PAN i PAU w Krakowie – Teki Waliszewskiego w zbiorach PAN i PAU w Kra- kowie Dom Kondeuszów LUDWIK I (7 V 1530 – 13 III 1569) książę de Condé (1546–1569) diuk d’Enghien (1566–1569) 1 małżonka: Eleonora de Roucy de Roye (1535–1564) Dzieci: Henryk (1552–1588), później książę de Condé Franciszek (1558–1614), książę de Conti Karol (1562–1594), kardynał, arcybiskup Rouen 2 małżonka: Franciszka d’Orléans (1549–1601) Dzieci: Karol (1566–1612), hrabia de Soissons 10 HENRYK I DE BOURBON (29 XII 1552 – 5 III 1588) książę de Condé (13 III 1569 – 5 III 1588) diuk d’Enghien (1569–1588) 1 małżonka: Maria de Clèves (1553–1574) Córka: Katarzyna (1574–1595), markiza d’Isle 2 małżonka: Karolina Katarzyna de La Tremoïlle (1568–1629) Dzieci: Eleonora (1587–1619), poślubiła Filipa Wilhelma, księ- cia Oranii Henryk II (1588–1646), później książę de Condé 11 HENRYK II DE BOURBON (1 IX 1588 – 26 XII 1646) następca tronu francuskiego (9 XI 1590 – 27 IX 1601) diuk d’Enghien (1 IX 1588 – 8 IX 1621) książę de Condé (1 IX 1588 – 26 XII 1646) Małżonka: Karolina Małgorzata de Montmorency (11 V 1594 – 2 XII 1650) Dzieci: Anna Genowefa (1619–1679), panna de Condé, poślu- biła Henryka II Orleańskiego, diuka de Loungueville Ludwik II zwany Wielkim Kondeuszem (1621–1686), diuk d’Enghien, później książę de Condé Armand (1629–1666), książę de Conti LUDWIK II DE BOURBON, zwany Wielkim Kondeuszem (8 IX 1621 – 11 XII 1686) diuk d’Enghien (8 IX 1621 – 26 XII 1646) książę de Condé (26 XII 1646 – 11 XII 1686) Małżonka: Klara Klemencja de Maillé-Brézé (25 II 1628 – 16 IV 1694) Dzieci: Henryk Juliusz (1643–1709), diuk d’Enghien, później książę de Condé Ludwik (1652–1653), diuk de Bourbon NN, córka (1657–1660), panna de Bourbon 12 HENRYK JULIUSZ DE BOURBON (29 VII 1643 – 1 IV 1709) diuk d’Albret (29 VII 1643 – 26 XII 1646) diuk d’Enghien (26 XII 1646 – 11 XII 1686) książę de Condé (11 XII 1686 – 1 IV 1709) Małżonka: Anna Henrietta Wittelsbach (13 III 1648 – 23 II 1723) Dzieci: Maria Teresa (1 II 1666 – 22 II 1732), panna de Bourbon, poślubiła Franciszka Ludwika, księcia de Conti Henryk (5 XI 1667 – 5 VII 1670), diuk de Bourbon Ludwik (18 X 1668 – 4 V 1710), diuk de Montmorency, później diuk de Bourbon, później ksiażę de Condé Anna (11 XI 1670 – 27 V 1675), panna d’Enghien Ludwik Henryk (3 VII 1672 – 6 VI 1675), hrabia de Cler- mont Ludwik Henryk (9 XI 1673 – 21 II 1675), hrabia de La Marche Anna Maria Wiktoria (11 VIII – 23 X 1700), panna d’Enghien, później panna de Condé Ludwika Benedykta (8 XI 1676 – 23 I 1753), panna d’Enghien, później panna de Charolais, poślubiła Ludwika Augusta de Bourbon, diuka du Maine Maria Anna (24 II 1678 – 11 IV 1718), panna de Mont- morency, później panna d’Enghien, poślubiła Ludwika Józefa de Bourbon, diuka de Vendôme NN, córka (17 VII 1679 – 17 IX 1680), panna de Cler- mont 13 LUDWIK DE BOURBON (18 X 1668 – 4 V 1710) diuk de Montmorency (18 X 1668 – 5 VII 1670) diuk de Bourbon (5 VII 1670 – 4 V 1710) książę de Condé (1 IV 1709 – 4 V 1710) (22 XII 1690 – Małżonka: Ludwika Franciszka de Bourbon (1 VI 1673 – 16 VI 1743) Dzieci: Maria Anna Gabriela Eleonora 28 VIII 1760), panna de Condé, niezamężna Ludwik Henryk (18 VIII 1692 – 27 I 1740), później książę de Condé Ludwika Elżbieta (22 XI 1693 – 27 V 1775), panna de Condé, później panna de Charolais, poślubiła Ludwika Armanda, księcia de Conti Ludwika Anna (23 VI 1695 – 8 IV 1758), panna de Sens, potem panna de Charolais, nazywana Mademoiselle (1728–1750) Maria Anna (16 X 1697 – 11 VIII 1741), panna de Cler- mont, potajemnie poślubiła Ludwika de Melun, diuka de Joyeuse Karol (19 VI 1700 – 23 VII 1760), hrabia Charolais Henrietta Ludwika (14 I 1703 – 19 IX 1772), panna de Vermandois, niezamężna Elżbieta Aleksandryna (16 IX 1705 – 15 IV 1765), panna de Gex, później panna de Sens, niezamężna Ludwik (15 VI 1709 – 16 VI 1771), hrabia de Clermont 14 DOM KONDEUSZÓW, linia de CONTI ARMAND DE BOURBON (11 X 1629 – 21 II 1666) książę de Conti (11 X 1629 – 21 II 1666) Małżonka: Anna Maria Martinozzi (1637 – 4 II 1672) Dzieci: Ludwik Armand (1661–1685) Franciszek Ludwik (1664–1709) LUDWIK ARMAND (4 IV 1661 – 9 XI 1685) książę de La Roche-sur-Yon (4 IV 1661 – 21 II 1666) książę de Conti (21 II 1666 – 9 XI 1685) Małżonka: Maria Anna de Bourbon (2 X 1666 – 3 V 1739) 15 FRANCISZEK LUDWIK DE BOURBON (30 IV 1664 – 22 II 1709) „obrany król Polski” hrabia de La Marche (30 IV 1664 – 21 II 1666) książę de La Roche-sur-Yon (21 II 1666 – 9 XI 1685) książę de Conti (9 XI 1685 – 22 II 1709) Małżonka: Maria Teresa de Bourbon (1 II 1666 – 22 I 1732) Dzieci: Maria Anna (18 IV 1689 – 21 III 1720), panna de Conti, poślubiła Ludwika Henryka, diuka de Bourbon NN (18 XI 1693 – 22 XI 1693) NN (1 XII 1694 – 25 IV 1698), książę de La Roche-sur- -Yon Ludwik Armand (10 XI 1695 – 4 V 1727), hrabia de La Marche, później książę de Conti Ludwika Adelajda (2 XI 1696 – 20 XI 1750), panna de La Roche-sur-Yon, niezamężna NN (19 XI 1697 – 13 VIII 1699), panna d’Alais Ludwik Franciszek (27 VII 1703 – 21 I 1704), hrabia d’Alais Wszystka wielkość, wszystka sława, galanteria wcieliły się w familię Bourbonów, której głową był Kondeusz Françoise de Motteville Można powiedzieć, że ta gałąź Bourbonów została hojnie obdarzona zdolnościami i cnotami Karl Ludwig von Pöllnitz Wstęp Franciszek Ludwik de Bourbon, książę de Conti, kuzyn Ludwika XIV, został wyznaczony kandydatem do tronu polskiego po śmierci Jana III Sobieskiego. Długie, pełne zażartej walki politycznej bezkrólewie skończyło się jego porażką i elekt mimo podejmowanych wysiłków na tronie polskim nie zasiadł. Ponieważ jednak uznano, że w elekcji zwyciężył, a prymas okrzyknął go królem, zatem na życzenie Króla Słońce nazywano go „obra- nym królem Polski”. Był to pusty tytuł, który nie służył podniesieniu pozycji księcia na dworze francuskim, a zarazem wspomnienie porażki, która mogła przyprawiać o gorycz. Wówczas i potem – w legendzie i historiografii – narosły różnorodne opinie na temat przyczyn tej klęski. Mówiono, że książę zakochany w jed- nej z dam francuskich nie pragnął korony, gdyż oznaczałoby to rozstanie z ukochaną. Inni twierdzili, że miał nadzieję na przejęcie tronu francuskiego i dlatego do Polski wyjeżdżać nie chciał. Jeszcze inni sądzili, że co prawda widoków na koronę francuską nie miał, ale będąc przyjacielem Wielkiego Delfina, zakładał, iż po śmierci Ludwika XIV będzie sprawował władzę nad Francją u boku kolejnego króla. Według jeszcze innego przekazu mało ambitny i nader wygodny książę, szukający jedynie rozrywek i przyjemno- ści, nie chciał władzy, która wymagałaby pracy i wysiłku. Takich mniej lub bardziej prawdopodobnych przyczyn, dla których Franciszek Ludwik de Bourbon, książę de Conti nie pragnął ponoć korony polskiej, wskazywano wiele. Zatem celem przyświecającym napisaniu książki jest próba ukazania, czy rzeczywiście korony nie pragnął, a także, jakie przesłanki legły u pod- staw wskazania jego kandydatury podczas elekcji i co skłoniło go do rezy- gnacji z walki o tron. Wyjaśnienie powodów, dla których właśnie książę de Conti został kan- dydatem francuskim, nie jest możliwe, jeżeli nie ukaże się pewnych wyda- rzeń z jego młodości. Działania, jakie wówczas podjął, błędy, które popełnił, położyły się cieniem na całym jego życiu. Nieokiełznana fantazja spowo- 18 dowała, że młody człowiek wraz bratem naraził się bardzo poważnie Kró- lowi Słońce, a Franciszkowi Ludwikowi przyszło za to płacić przez całe życie. Również dalsze wybory dokonywane przez księcia nie ułatwiały mu porozumienia z królem, nie pozwalały żywić nadziei, iż dane mu będzie całkowite przebaczenie, a tym bardziej zapomnienie przewin. Wyjaś- nienie motywacji działań księcia de Conti, ukazanie przyczyn, dla których pewne decyzje podejmował, nie byłoby możliwe bez odwołania się do prze- szłości Kondeuszów i działań poprzednich pokoleń rodu, do którego Fran- ciszek Ludwik należał. Dlatego pierwsze rozdziały pozwalają przedstawić karierę tej gałęzi Bourbonów, ukazują harde, rogate dusze, które były ich cechą szczególną. Zwłaszcza bowiem w młodości Kondeusze bunt mieli niemal we krwi. Części z nich skłonność do występowania przeciw wła- dzy przechodziła dopiero z wiekiem. Zatem wszystko, co w książce odnosi się do dziejów rodu, ma służyć nakreśleniu korzeni, z których Franciszek Ludwik wywodził się i nieuchronnie czerpał wzory dla swoich niepokor- nych zachowań. Książę de Conti, jako kuzyn króla, był ważnym członkiem francuskiej rodziny królewskiej i dworu Ludwika XIV. Nie sposób pokazać jego syl- wetki, nie odnosząc się do społeczności, w której żył i działał. Z tego względu podjęto próbę przedstawienia niektórych aspektów funkcjono- wania dworu francuskiego choć z pewnością nie wszystkich. Dopiero na tym tle, w porównaniu z jego kuzynami, w ich otoczeniu, działania Fran- ciszka Ludwika stają się bardziej zrozumiałe, ale też jasne wydają się w tym momencie decyzje Ludwika XIV i jego relacje z ostatnim spośród książąt krwi. Zatem książka niniejsza nie jest opowieścią jedynie o Franciszku Ludwiku, księciu de Conti, ale również o działaniach antykrólewskich jego przodków, o ich relacjach z monarchą i wszystkimi, którzy reprezentowali władzę u samego jej szczytu – a więc zwłaszcza z królowymi regentkami i kardynałami pełniącymi funkcje pierwszych ministrów. Jest to jednak także obraz pozycji księcia de Conti na dworze, jego stosunków z Ludwikiem XIV oraz bliższymi i dalszymi krewnymi, a także z jego własną rodziną – żoną i dziećmi. Najsłynniejszym wydarzeniem w życiu księcia de Conti była jego kan- dydatura do tronu polskiego, a potem zakończona fiaskiem wyprawa nad Wisłę. Z tego też względu bardziej niż inni przedstawiciele rodziny de Bour- bon przewija się on przez polską historiografię, choć nie jest wcale postacią dobrze Polakom znaną. Nie doczekał się też żadnego odrębnego opracowa- nia, w którym przedstawiono by jego losy czy jego spojrzenie na starania o tron polski, które w jego imieniu podjęto. Książę pozostaje w cieniu zain- teresowań badaczy zajmujących się kwestiami bezkrólewia z lat 1696–1697. Wiele lat temu powstała praca na temat wyprawy księcia de Conti do Polski. 19 Został w niej ukazany także problem konsekwencji tych wydarzeń dla miesz- czan gdańskich. Karą dla gdańszczan za opowiedzenie się po stronie Augu- sta II i nieporozumienia, do jakich doszło pomiędzy nimi a Francuzami, miało być uprowadzenie kilku statków z redy gdańskiej. To niesłychanie ciekawe przedsięwzięcie i długotrwałą awanturę z nim związaną, która nie dotyczyła już bezpośrednio księcia de Conti, świetnie przedstawił Michał Komaszyński (Księcia Contiego niefortunna wyprawa po koronę Sobieskiego. War- szawa 1971 i Akcja eskadry francuskiej admirała Barta przeciw żaglowcom gdań- skim w 1697 roku. W: Studia gdańsko-pomorskie. Red. E. Cieślak. Gdańsk 1964). Na temat tamtej elekcji narosły liczne legendy – według jednych to Polacy, żądni pieniędzy, odwrócili się od francuskiego elekta i ostatecznie porzucili jego interesy, gdy już niewiele dzieliło go od tronu. Według innych to Francja mamiła szlachtę obietnicami gratyfikacji, by w ostatnim momencie odmówić ich wypłaty, a wówczas pozbawieni wsparcia stronnicy francuscy musieli porzucić swego kandydata i szukać porozumienia z Augustem II. Kwestie związane z samą walką wyborczą oraz szczegółami działalności ambasadora francuskiego nad Wisłą Melchiora de Polignac zostały omó- wione w innej książce i wszystkich zainteresowanych przebiegiem bezkró- lewia i samej elekcji trzeba odesłać właśnie do niej (A. Skrzypietz: Francuskie zabiegi o koronę polska po śmierci Jana III Sobieskiego. Katowice 2009). Niniejsza pozycja przedstawia bowiem tamto bezkrólewie w ogólnych zarysach, a jej celem jest ukazanie nastawienia samego Franciszka Ludwika do jego kandy- datury do tronu polskiego i sytuacji, w jakiej się znalazł po elekcji. Książka służy również naświetleniu motywów, które mogły ożywiać księcia pod- czas starań o koronę polską. Jednak ukazanie jedynie obrazu kuzyna kró- lewskiego, bez odwoływania się do wydarzeń wcześniejszych, a zwłaszcza poprzednich starań francuskich o koronę polską, gdy zabiegano o wyniesie- nie na tron jego krewnych, byłoby trudne i odzierało ten wizerunek z kon- tekstu. Zatem jeden z rozdziałów poświęcono tym wcześniejszym wysiłkom francuskim, prowadzonym we współpracy z królową Ludwiką Marią. Franciszek Ludwik de Bourbon doczekał się jednej, niemal sto lat temu napisanej, biografii (A. de La Force: Le grand Conti. Paris 1922). Autor nie ukrywał swego zachwytu dla bohatera, a więc praca ta jest nacechowana podziwem i przedstawia wszystko, co chwalebne w życiu księcia. Według tego przekazu Franciszek Ludwik nie pragnął korony, a dzięki takiej inter- pretacji porażka w Polsce nie kładła się cieniem na reputacji elekta. Powstało też kilka prac na temat Kondeuszów, w tym doskonałe opraco- wania odnoszące się do ich wystąpień antykrólewskich, ukazujące nie tylko ich samych i nie tylko personalne czy rodowe przyczyny buntów, ale także szerokie tło związane przede wszystkim z przemianami społecznymi, jakie się wówczas dokonywały (K. Béquin: Les princes de Condé. Rebelles, courti- sans et mécènes dans la France de grand siècle. Champ Vallon 1999; C. Bitsch: 20 Vie et carrière d’Henri II Bourbon, prince de Condé (1588–1646). Exemple de com- portement et d’idées politiques au début du XVIIe siècle. Paris 2008; S. Kettering: Patrons, Brokers, and Clients in Seveteenth-Century France. New York–Oxford 1986). Zapewne największym zainteresowaniem ze strony badaczy cieszyła się zawsze najszerzej pojmowana tematyka dworu Ludwika XIV i jego funkcjo- nowanie. Opracowania związane z tymi problemami są liczne i na potrzeby tej książki wybrano niektóre z nich. Źródłem do badania dworu Ludwika XIV i biografii księcia de Conti są francuskie pamiętniki z epoki. Należy podkreślić, że Franciszek Ludwik był postacią powszechnie w tym kręgu podziwianą i opinie na jego temat zwy- kle bywały pochlebne. Nawet Madame, czyli Elżbieta Karolina, diuszesa Orleańska, zachowująca wiele dystansu wobec kręgu Wielkiego Delfina, do którego należał książę, nie przytacza żadnych niechętnych mu ocen. Warto przy tym dodać, że obfita korespondencja diuszesy wydawana była po wiele- kroć, a listy zamieszczone w różnych publikacjach nie są tożsame, więc pod- czas opracowywania tematu trzeba było skorzystać z kilku wydań (Corre- spondance complète de madame duchesse d’Orléans. Par G. Brunet. Paris 1857; Correspondance de Madame duchesse d’Orléans. Publ. L. Ranke i A.-A. Rolland. Traduit par E. Jaeglé. T. 1. Paris 1880; Lettres de Madame duchesse d`Orléans née princess palatine. Éd. O. Amiel. Paris 1985; Lettres inédites de la princesse pala- tine. Traduit par A.-A. Rolland. Paris 1863; Life and Letters of Charlotte Elisabeth Princess Palatine and Mother of Philippe d’Orléans Regent of France 1652–1722, London 1889; The Correspondence of Madame Princess Palatine, Marie-Adelaïde de Savoie and Madame de Maintenon. Vol. 1. Selected by K. Prescott Wormeley. New York 1899; The Lettres of Madame. Vol. 2: 1709–1722. Éd. G. Scott Steven- son. London 1925). Podobnie rzecz ma się z korespondencją pani de Sévigné, jako bardzo płodnej autorki listów (Sévigné: Correspondance. Par R. Duchéne. T. 1. Paris 1972; Sévigné: Listy. Przekł. M. Mroziński, A. Tatarkiewicz. Warszawa 1981). Najwięcej na temat księcia de Conti, a zarazem najlepiej, pisał diuk de Saint Simon. Jego pamiętniki w części zostały przetłumaczone na język polski, a ze względu na urodę tłumaczenia nie ma potrzeby pomi- jać tej wersji dzieła (Saint Simon: Pamiętniki. T. 1–2. Przekł. A. i M. Bo- cheńscy. Warszawa 1961). Jednak ponieważ w wersji francuskiej zna- leźć można cenne uzupełnienia, zatem należało skorzystać i z tej ory- ginalnej publikacji (Mémoires complets et authentiques du duc de Saint- Simon: sur le siècle de Louis XIV et la Regence. Publ. par le marquis de Saint-Simon. T. 2. Paris 1842; T. 3. Paris 1843; T. 7. Paris 1843; T. 10. Paris 1843; T. 12. Paris 1843; T. 20. Paris 1843). Wiele informacji na temat księcia de Conti znaleźć można też u pani de Caylus (M. de Caylus: Wspomnienia. Przekł. W. Bieńkowska. Warszawa 1971). Tych dwoje nie ustawało w pochwałach na 21 temat księcia, mimo że oparli swe oceny na zupełnie różnych podstawach – dla Saint Simona książę jest obrazem księcia doskonałego, pani de Caylus zaś umiała zachować niezależność od opinii swej krewnej, nieprzychylnej Franciszkowi Ludwikowi pani de Maintenon, sama natomiast zbliżyła się do kręgu Ludwiki Franciszki, diuszesy de Bourbon, jego ukochanej. Mniej pochwał, bo i mniej opisu, zawierają wielotomowe pamięt- niki markiza de Sourches, ale warto podkreślić, że ich autor pilnie śledził poczynania księcia de Conti, a jego relacje z dworu, nacechowane szcze- gółowością odnoszącą się do wydarzeń, są pełne zachwytu nad wszyst- kim, co dotyczyło tego kuzyna królewskiego (Mémoires du marquis de Sou- rches sur la règne de Louis XIV. Publ. par G.-J. Cosnac, É. Pontal. T. 1: Septembre 1681 – Décembre 1686. Paris 1882; T. 2: Janvier 1687 – Décembre 1688. Paris 1883; T. 4: Janvier 1692 – Juin 1695. Paris 1884; T. 5: Julliet 1695 – Décembre 1697. Paris 1885; T. 10: Janvier 1706 – Decembre 1707. Paris 1890. T. 11: Janvier 1708 – Juin 1709. Paris 1891). Źródłami niepublikowanymi wykorzystanymi w pracy są przede wszystkim listy samego księcia de Conti z okresu elekcji i jego wyprawy po koronę polską, przechowywane w Musée Condé Chantilly. To one pokazują postawę Franciszka Ludwika w tym czasie. Są też bardzo cenne dla przed- stawienia jego relacji z żoną i dziećmi. Podstawę źródłową do ukazania walki elekcyjnej w Polsce stanowią pisma polityczne, korespondencja prywatna panów polskich, korespondencja dyplomatyczna ambasadora francuskiego (w części opublikowana), a także doniesienia różnych, w tym także wcześ- niejszych, wysłanników francuskich w Polsce. W Archives Nationales w Paryżu zachowały się częściowo rachunki domu książąt de Conti, trzeba jednak podkreślić, że większość z nich odnosi się do czasów, gdy Franciszek Ludwik i jego brat żyli po śmierci ojca wraz z matką, a potem do ich pierw- szych samodzielnych lat spędzonych na dworze. W ciekawym świetle poka- zują wydatki rodziny, zakupy młodych książąt, a wymieniają także osoby z ich najbliższego otoczenia. Pewne elementy opowieści o życiu dworu francuskiego i wydarzeniach w Polsce zaczerpnięte zostały z „Gazette de France”, a więc z ówczesnej prasy francuskiej, która jednak nacechowana była przekazem niepozbawio- nym wydźwięku propagandowego, zgodnego z oczekiwaniami dworu fran- cuskiego. Ponieważ w narracji występuje mnóstwo osób noszących te same tytuły arystokratyczne, a często te same imiona, zatem do tekstu dołączony został spis zawierający najważniejsze informacje o tych bohaterach. Ukazano w nim także zmiany zachodzące w tytulaturze poszczególnych osób na przestrzeni ich życia. Powinno to ułatwić mniej zorientowanemu w dworskiej etykie- cie Czytelnikowi odbiór książki, jako że ta sama osoba może najpierw być diukiem d’Enghien, by wkrótce stać się księciem de Condé. Dotyczy to 22 samego Franciszka Ludwika, który w młodości nosi tytuł hrabiego de La Marche, potem księcia de La Roche-sur-Yon, by po śmierci brata zostać księ- ciem de Conti. Ponieważ używanie jednostajnej tytulatury byłoby niezgodne z realiami historycznymi, a tym samym wcale nie ułatwiałoby odbioru (w pewnym momencie byłoby w tekście aż trzech książąt de Condé jed- nocześnie), zatem w narracji zachowano zmiany w tytułach, zachodzące na przestrzeni czasu. Powstanie tej książki było możliwe dzięki stypendium uzyskanemu od Fundacji Lanckorońskich z Brzezia. Niniejszym chcę podziękować za wszelką pomoc i wsparcie, jakie otrzymałam na każdym etapie mojej pracy. Indeks osobowy Kondeusze Bourbon Anna de, panna d’Enghien 12, 156, 377–379 Bourbon Anna Genowefa de (1619–1679), panna de Condé, diuszesa de Loungu- eville 11, 54, 57–59, 61–62, 64, 82–89, 93, 94, 97, 98, 100–102, 109, 112, 113, 129, 154, 157, 159, 160, 166, 173, 174, 247, 248 Bourbon Anna Ludwika Benedykta de, panna d’Enghien, później panna de Charolais, diuszesa du Maine 13, 156, 207, 208, 235, 377 Bourbon Anna Maria Wiktoria de, panna d’Enghien, później panna de Condé 12, 156, 207 Bourbon Armand de, książę de Conti 11, 14, 35, 55, 58, 72, 82, 83, 85–88, 93, 95– 103, 105–113, 116, 118, 124, 157, 164–167, 247, 248, 352, 376 Bourbon Eleonora de, księżna Oranii 10, Bourbon Elżbieta Aleksandryna de, panna 39, 42, 252 de Sens 13, 214 Bourbon Franciszek de, książę de Conti 9, 29, 31, 35, 36, 44, 45, 48, 71 Bourbon Franciszek Ludwik de, hrabia de La Marche, książę de La Roche-sur- -Yon, książę de Conti, „obrany król Pol- ski” passim Bourbon Henrietta Ludwika de, panna de Vermandois 13, 214 Bourbon Henryk de, diuk de Bourbon 12, 156, 157 Bourbon Henryk de, hrabia de Clermont 13, 156 Bourbon Henryk I de, książę de Condé 9, 27, 29, 30, 31, 32, 34, 55 Bourbon Henryk II de, książę de Condé 10, 11, 35, 36, 39, 40–43, 45, 48, 50–56, 60, 62, 69, 71, 92, 101, 376 Bourbon Henryk Juliusz de, książę de Con- dé 11, 12, 62, 63, 66–69, 72, 94, 96, 98, 99, 125, 132, 133, 135, 136, 139, 141, 145–148, 150, 154, 157, 173, 176, 186, 198, 200, 201, 207, 212, 223, 235, 250, 252, 266, 282, 312, 321, 329, 347, 348, 371, 376, 379 Bourbon Karol de, hrabia Charolais 13, 214 Bourbon Karol de, hrabia de Soissons 9, 29, 31, 35, 36, 44, 45, 48, 59, 71, 72, 84 Bourbon Karol de, kardynał, arcybiskup Rouen 9, 29, 31, 34, 36, 71 Bourbon Katarzyna de, markiza d’Isle 10, 32 Bourbon Ludwik de, diuk de Bourbon 11, 153 Bourbon Ludwik de, hrabia de Clermont, później diuk de Bourbon 12, 13, 156, 177, 194, 199, 213, 214, 217, 218, 223, 248, 252, 266, 338, 343–346, 350, 367, 373, 375, 377–379, 382 Bourbon Ludwik de, hrabia de Sois- Bourbon Maria Anna Eleonora de, panna 416 sons 13, 72 23–28, 32 Bourbon Ludwik I de, książę de Condé 9, Bourbon Ludwik II de, książę de Condé, zw. Wielkim Kondeuszem 11, 55, 57– 59, 63, 66–69, 72, 80, 82–88, 91–93, 95– 102, 104, 110, 113, 114, 116–119, 123– 125, 132, 135, 138, 142, 143, 146, 148, 150, 153–159, 164, 168, 170, 174, 176, 183, 184, 190, 194, 195, 197, 199, 200, 203, 225, 238, 339, 340, 341, 349, 352, 361, 376 Bourbon Ludwik Armand de, książę de Conti 13, 164–166, 168–170, 172–177, 179–182, 184, 188–192, 195–197, 199– 201, 211, 212, 225, 245, 247, 342, 376 Bourbon Ludwik Armand II de, hrabia de La Marche, później książę de Conti 14, 15, 242, 246, 247, 372, 372, 374, 376– 380, 383–385 Bourbon Ludwik Franciszek de, hrabia Alais 15, 247 La Marche 388 Bourbon Ludwik Henryk de, diuk de Bour- bon 13, 15, 213, 382–384, 387 Bourbon Ludwik Henryk de, hrabia de La Marche 12, 156 diuszesa de Longueville 84, 127 Bourbon Ludwika Adelajda de, panna de La Roche-sur-Yon 15, 243, 246, 372, 376, 383, 385, 386 Bourbon Ludwika Elżbieta de, panna de Bourbon, księżna de Conti 13, 213, 383–385 Bourbon Maria Anna de, panna de Cler- mont 13, 214, 335, 385, 386, 387, 388 Bourbon Maria Anna de, panna de Conti, diuszesa de Bourbon 15, 241, 244– 246, 372, 376, 380 Bourbon Maria Anna de, panna de Mont- morency, diuszesa de Vendôme 12, 156 de Condé 13, 213 Bourbon Maria Teresa de, panna de Bour- bon, księżna de Conti 12, 15, 154, 156, 190, 201–203, 219, 239–241, 243, 244, 246, 247, 268, 271, 286, 297–302, 304–306, 312–315, 318, 319, 321, 323– 330, 332, 333, 344, 347, 348, 364, 372, 374, 376, 377, 279, 380, 382–384, 385 Bourbon NN de 15, 241 Bourbon NN de, książę de La Roche-sur- -Yon 15, 242, 245, 246 Bourbon NN de, panna d’Alais 15, 243, Bourbon NN de, panna de Bourbon 11, Bourbon NN de, panna de Clermont 12, 246 153 156 A Achremczyk Stanisław 284, 412 Adam Antoine 69, 403 Agiuillon diuszesa d’, zob. Vignerot Maria Akakia Roger 134 Alba diuk zob. Álvarez de Toledo Ferdy- nand, diuk Alba Albert Karol d’, diuk de Luynes 54 Alençon diuk d’, zob. Valois Franciszek de, Alexandre Pierre 95, 97, 107, 112, 403 Álvarez de Toledo Ferdynand, diuk Alba 26 Amiel Olivier 187, 221, 347, 367, 400 Andoins Diana d’, hrabina de Guiche, zw. piękną Koryzandą 37 André 167 André Louis 108, 118, 143, 256, 403 Anna Habsburg, królowa Polski 132 Anna Habsburg, zw. Austriaczką, królowa Francji 52, 55, 56, 61, 62, 67, 69, 70, 70–77, 79, 80, 87, 89, 92, 94, 96, 97, 99, 100, 103, 111, 112, 114–117, 154, 161, 171, 194, 339 Anna Jagiellonka, cesarzowa 38 Bourbon Ludwik Franciszek de, hrabia de Magdalena de, pani de Combalet Bourbon Ludwika de, panna de Soissons, diuk d’Alençon 417 Antin diuk d’, zob. Gondrin Ludwik Antoni Bassompierre Franciszek de, marszałek de Pardaillan de Antoni de Bourbon, król Nawarry 24, 26, 39, 40 Bart Jan 324, 327 Barthélemy Édouard de 87, 105, 106, 113, 109, 211, 404 404 173, 404 27, 29, 32 408 Anusik Zbigniew 66, 133, 358, 403, 404, Arc d’, Joanna 84 Argenson Marc-René 388, 402 Ariés Philippe 165, 404 Armagnac hrabia d’, zob. Lorraine Karol Arnauld Antoni 109 Arnauld Jacqueline, matka Angelika 109, 135 ge 138 Arquien Ludwika Maria de la Grange d’, markiza de Béthune 276 Arquien markiz d’, Henryk de la Gran- Ashley Maurice 61, 112, 125, 404 August II Wettyn, król Polski, elektor saski 19, 270, 278, 279, 290, 292–295, 298, 306, 307, 311, 314, 315, 319–322, 331, 352, 353–356, 359, 360, 388 Augustyniak Urszula 76, 134, 165, 403, 404 Aumale d’ duc 36, 45, 47, 63, 69, 85, 94, 95, 98, 101, 404 Aumale panna d’ 163 Auvergne Anne-Geneviève 386 B Baden von Ludwik, książę 192, 277, 278, 286, 298 Baeumler Suzanne 144, 190, 404 Bailly 179 Bailly Auguste 90, 404 Baluze Jan Kazimierz 354 Barante Amable de 95, 100, 404 Barberini Carlo 307 Barbon 167 Barine Arvède 59, 61, 62, 63, 88, 110, 123, Bartnicki Andrzej 213, 408 Bartoszewicz Julian 168, 293, 400, 403 Bastard Léon de 266, 269, 286, 304, 404 Bastard Orleański, zob. Dunois hrabia, Jean Baszkiewicz Jan 24, 27, 28, 33, 34, 36, 44, 58, 59, 73, 76–79, 109, 404 Batarnay Anne de, diuk de Joyeuse 35 Bayrou François 28, 404 Bąkowska Eligia 165, 404 Beaucaire Horric de 52, 401 Beaufort diuk de, zob. Bourbon-Vendôme Franciszek de Beauport Franciszek 60 Bély Lucien 338, 339, 404 Béquin Katja 19, 40, 47, 91, 404 Bérenger Jean 89, 133, 404 Bergh Eleonora de, diuszesa de Bouillon 93 Bernard Philippe 165, 403 Bernard Samuel 280, 298, 300, 302, 304 Berthod 104, 401 Bertière Simone 58, 64, 108, 149, 404 Béthune markiz de, Franciszek Gaston 261 Béthune markiza de, zob. Arquien, Ludwi- ka Maria de la Grange d’ Béthune Maximilien de, diuk de Sully 41 Bidziński Stefan 264, 278 Bielińska Ludwika Maria z Morsztynów 268, 269, 296, 319 Bieliński Kazimierz Ludwik 291, 296, 323 Bieńkowska Wiera 20, 162, 164, 185, 212, 335, 399 Bier 180 Bitsch Caroline 29, 36, 40, 42, 43, 45, 47, 50, 51, 53, 54, 57, 60, 82, 108, 110, 404 Bled du Victor 62, 103, 108, 112, 161, 173, 224, 236, 375, 404 Blondel 181 Blorin 179 Bluche François 59, 60, 65, 66, 72, 78–80, Bocheńska Maria 20, 56, 83, 107, 119, 172, 206, 212, 237, 276, 363, 367, 369, 403 Bocheński Aleksander 20, 56, 83, 84, 86, 93, 95, 99, 107, 113, 119, 124, 127, 172, 418 193, 206, 212, 237, 276, 363, 367, 369, 403, 404 135, 185, 192, 196, 198, 200, 201, 207, 215, 226, 239, 353 Boduszyńska-Borowikowa Maria 163, Bourbon Elżbieta Karolina de, panna de Chartres 208 Bourbon Filip de 161 Bourbon Filip de, diuk Andegaweński (d’Anjou) zob. Filip V Bourbon, król Hiszpanii Bourbon Filip de, diuk de Chartres, później diuk d’Orléans 161, 199, 203–206, 209, 218–220, 225, 229, 300, 337, 340, 346, 347, 353, 360, 361, 365, 378, 382, 387, 388 Bourbon Filip de, diuk d’Anjou, później diuk d’Orléans 61, 80, 81, 90, 114, 117, 148, 160, 161, 171, 176, 183, 201, 203, 204, 211, 227, 241, 276 Bourbon Filip Karol de, diuk d’Anjou 160 Bourbon Franciszka Ludwika de, diuszesa de Bourbon 163, 194, 195, 204, 205, 213–217, 219, 220, 224, 226, 230, 232– 235, 335–337, 347, 367, 370, 377 Bourbon Franciszka Magdalena de, panna de Valois 96, 136 Bourbon Franciszka Maria de, panna de Blois, diuszesa de Chartres 163, 203, 233–235, 347 Bourbon Gaston de, diuk d’Orléans 38, 39, 56, 59, 61, 68, 69, 71, 72, 75–80, 82, 87, 89, 92, 93, 96, 97, 99, 101–103, 114, 135 Bourbon Gaston Henryk de 38 Bourbon Gaston Jan de 78 Bourbon Henryk Juliusz de 138 Bourbon Jan Gaston de 76 Bourbon Julia de 155 Bourbon Karol de, diuk de Berry 187, 372 Bourbon Karol de, diuk de Vendôme 23 Bourbon Karol Filip de 160 Bourbon Katarzyna de 10, 36, 37 Bourbon Ludwik de 161 Bourbon Ludwik de, diuk Burgundzki 178, 187, 208, 237, 333, 361–363, 372, 388 Bourbon Ludwik de, hrabia de Vermandois 161–163, 177, 178, 207, 211, 212, 225 345, 406 Bona Sforza, królowa Polski 145 Bongars Jakub 169 Bonnac Jan Ludwik 359 Bonrepaus markiz de, François d’ zob. Usson Bonzy Piotr de, biskup Béziers 147 Boras Zygmunt 34, 404 Bordonove Georges 34, 119, 346, 363, 404 Borowski Marcin 278, 323, 328–330, 332 Bossuet Jakub 123, 162, 170, 174, 175 Bouchet Ludwik Franciszek du, markiz de Sourches 241, 287, 296, 318, 322, 333, 346 Boudin 246, 369 Boufflers Ludwika Franciszek, marszałek Bouillon diuk de, zob. La Tour d’Auvergne 345, 350 Emanuel Teodor Bouillon diuk de, zob. La Tour d’Auvergne Fryderyk Maurycy de Bouillon diuk de, zob. La Tour d’Auvergne Godfryd Maurycy de Bouillon diuk de, zob. La Tour d’Auvergne Henryk, książę de Turenne, książę Se- danu Bouillon diuk de, zob. La Tour d’Auvergne Karol Godfryd Bouillon diuszesa de, zob. Bergh Eleo- Bouillon diuszesa de, zob. Mancini Maria nora de, Anna Bouillon Maria Karolina diuszesa de, zob. Sobieska Maria Karolina Bouje Ludwik 167 Boulenger Marcel 31, 97, 103, 404 Bourbon Aleksander Ludwik de 161 Bourbon Anna Elżbieta de 160 Bourbon Anna Maria Ludwika de, diu- szesa de Montpensier, zw. La Grand Mademoiselle 59, 60, 63, 64, 94, 97–99, 419 Bourbon Ludwik de, zw. Wielkim Delfinem 122, 160, 171, 172, 176, 177, 187, 191, 196, 197, 205, 217, 218, 220–223, 226–228, 234, 237, 246, 295, 300, 336, 341–343, 362, 372, 375, 376 Bourbon Ludwik Aleksander de, hrabia Tu- luzy 163, 177, 245, 378 Bourbon Ludwik August de, diuk du Maine 12, 163, 194, 199, 206–209, 247, 300, 336, 337, 343, 345, 352, 362, 372 Bourbon Ludwik Cezar de, hrabia de Vexin 163 Bourbon Ludwik Filip de, zw. Égalité 385 Bourbon Ludwik Franciszek de 160 Bourbon Ludwik Franciszek de 385 Bourbon Ludwika Elżbieta de 385 Bourbon Ludwika Franciszka de, panna de Blois, diuszesa de Bourbon 13, 194, 195, 204, 205, 213–217, 219, 220, 224, 226, 228–230, 232–235, 335–337, 347, 370, 377 Bourbon Ludwika Henrietta de 385 Bourbon Ludwika Maria Anna de, panna de Tours 163 Bourbon Maria de, hrabina de Soissons Bourbon Maria de, panna de Montpensier Bourbon-Vendôme Cezar de, diuk de Ven- dôme 40, 47, 73, 76 Bourbon-Vendôme Filip de 225, 345 Bourbon-Vendôme Franciszek de, diuk de Bourbon-Vendôme Franciszek de, diuk de Beaufort 91, 118 Vendôme 76 Bourbon-Vendôme Henryk de, diuk de Mercœur 91, 92, 103, 225, 345 Bourbon-Vendôme Ludwik Józef de, diuk de Vendôme 12, 225, 226, 300, 345, 360–363, 375 Bourbon-Vendôme Małgorzata de 32 Bourdaloue Ludwik 349 Bourdon 167 Bouremere 167 Bragança Izabela Ludwika, infantka portu- galska 189 Brandt Michał 329, 331, 332 Brandwajn Rachmiel 47, 71, 80, 127, 282, 403 Braudel Ferdinand 255, 404 Brillowski Wojciech 343, 408 Brockhoff Evamaria 144, 170, 404 Bruel François 52, 401 Brunet Gustave 20, 207, 221, 399 Brzostowski Konstanty 259 Buckingham diuk, zob. Villiers Jerzy Buonvisi Franciszek 150, 158 Burckhardt Carl J. 55, 80, 403 Burckhardt Jacob 53, 403 Burgundzka diuszesa, zob. Savoie Maria Adelajda de Burke Peter 119, 405 C Caillet Jakub 137 Caillet-Denonville Pierre de 137 Calemard 179 Caligai Leonora 49 Capon Gaston 384, 402 Carlton Charles 106, 405 Carmona Michel 59, 78–80, 89, 405 Carradas Karol Franciszek de, markiz du Héron 354–358 188 75 208 Bourbon Maria Anna de 160 Bourbon Maria Anna de 160, 208 Bourbon Maria Anna de 385 Bourbon Maria Anna de, panna de Blois, księżna de Conti 161–163, 176, 183– 186, 194–198, 212, 215–217, 220–222, 225, 226, 230, 232–235, 239, 278, 301, 334, 370, 377, 378 Bourbon Maria Ludwika de 160, 180, Bourbon Maria Ludwika de, diuszesa de Berry 382, 387 Bourbon Maria Teresa de 160 Bourbon Maria Teresa de 201 Bourbon-Montpensier Karol III de, La Trémoïlle de, diuk de Thouars 35 Bourbon-Vendôme Aleksander de 47 420 Castagnères François, de 276, 277, 280, 294, 295, 303, 314, 327, 332 Castan Yves 344, 405 Castelot André 41, 405 Castries duc de 29, 405 Catinat Mikołaj de, marszałek 342 Caylus Marthe de 20, 164, 172, 176, 178, 185, 187, 190, 194, 195, 198, 200, 204, 206–209, 212, 214, 216, 223, 235, 335, 399 Cazaux Yves 36, 405 Cebo-Foniok Małgorzata 55, 124, 344, 405, 406 Cecylia 167 Cecylia Renata Habsburg, królowa Polski Chadwick Owen 24, 405 Chalais hrabia de, zob. Talleyrand-Périgord 302, 329, 338 Chrystian IV Oldenburg, król Danii 65 Chrystian V Oldenburg, król Danii 312, 333 Cieślak Edward 269, 354, 405, 407 Cinq-Mars markiz de, zob. Effiat Henryk d’ Clermont diuk de, zob. Kapetyng Robert Clermont kawaler de, Franciszek Alfons 230, 231 Clèves Franciszek de, diuk de Nevers 32 Clèves Maria de, księżna de Condé 10, 31, 32, 335 Cloix 177 Cloulas Ivan 25, 28, 405 Coconnas Hannibal 33 Colbert Jan Baptysta 162, 177, 212, 342 Colbert Jan Baptysta, markiz de Torcy 280, Colbert Maria Jan Baptysta 377 Colbert pani, zob. Charron Marie Coligny Gaspard de, hrabia de Châtillon Coligny Gaspard de, konetabl 25, 28–31 Combalet pani de, zob. Vignerot Maria Combrescot Pierre 86, 88, 90, 103, 104, 106, Concini Concino 49, 50, 53, 54, 73, 81 Contamine Philippe 89, 408 Corneille Piotr 107, 110 Cornette Joël 42, 161, 352, 401 Corvisier André 51, 54, 345, 405 Cosnac Gabriel-Jules 20, 185, 191, 196, 201, 222, 241, 242, 248, 252, 280, 281, 318, 345, 348, 350, 382, 402 Cossé-Brissac Artus de, marszałek 33 Courcel baron de 52, 401 Courcillon Filip de, markiz de Dangeau 189, 197, 219, 221, 234, 242, 246, 247, 248, 251, 306, 321, 323, 329, 333–345, 347, 350, 359, 362, 368 Courtois opat, zob. Paulmiers Jan 137 Cousin Victor 99, 104, 113, 165, 405 Coxe William 361, 399 Craveri Benedetta 42, 49, 405 62, 84, 94 Magdalena de 107, 112, 405 128, 132 Henri de 212 François Chamillart Michał 362, 365 Chammiar 161 Charron Marie, pani Colbert 162, 184, Chartier Roger 55, 124, 344, 405, 406 Chateauneuf opat de, zob. Castagnères Châtillon diuszesa de, zob. Montmorency- -Bouteville Elżbieta (Izabella) de Châtillon hrabia de, zob. Coligny Gaspard Chavagnac Gaspar de 146, 147 Chéruel Adolphe 59, 94, 99, 185, 215, 226, de 67, 84, 94 239, 353, 401 Chevallier Pierre 41, 45, 51, 52, 53, 73, 78, Chevreuse diuszesa de, zob. Rohan Maria Chevreuse panna de, zob. Lorraine Karo- 405 de lina de Chłędowski Kazimierz 33, 405 Chmielnicki Bohdan 131 Choin panna de, zob. Joly Maria Emilia Choińscy Alicja i Krzysztof 384, 410 Chomętowski Władysław 259, 400 Chrapowicki Jan Antoni 149, 399 421 26 386 de 307 Cronin Victor 88, 90, 91, 115, 163, 171, 206, 227, 338, 369, 405 Crousu Filipa 166 Cyceron 175 Czapliński Władysław 130, 142, 145, 405 Czarniecki Stefan 141 Czartoryska Izabela z Morsztynów 268, 269, 296 E Effiat Henryk d’, markiz de Cinq-Mars 68, Elbeuf diuk d’, zob. Lorraine Karol de Eleonora Magdalena von Pfalz-Neuburg, cesarzowa 143, 360 Eleonora Maria Habsburg, królowa Polski 80, 129 149, 158 Czartoryski Kazimierz 268, 323 Czermak Wiktor 130, 132, 135, 143, 405 Częścik Łucja 270, 291, 314, 332, 402 Elias Norbert 118, 121, 406 Elżbieta I Tudor, królowa Anglii 34 Elżbieta Bourbon de, królowa Hiszpa- D Damarin 180 Dangeau markiz de, zob. Courcillon Filip Elżbieta Habsburg, królowa Francji 30, 32 Elżbieta Stuart, królowa Czech 68 Elżbieta Valois de, królowa Hiszpanii 24, nii 51, 52 Datta de Albertis Gulia 45, 78, 405 Davis Natalie Zemon 163, 405 Dąbrowski Janusz 98, 409 Dąmbski Stanisław 263, 265, 290, 292, Entragues d’, Balzac, Katarzyna Henrietta de, markiza de Verneuil 38, 39, 43, 44 Épernon diuk d’, zob. Nogaret Bernard de Épernon diuk d’, zob. Nogaret de La Valette Delorme Philippe 97, 405 Delumeau Jean 109, 110, 163, 405 Denhoff Jan Kazimierz 267, 324, 399 Denhoff Jerzy Albrecht 298, 308, 320 Denieul-Cormier Anne 23, 405 Desormeaux Joseph 24, 34, 36, 405 Dethan Georges 96, 406 Dewitz Irena 28, 116, 161, 183, 213, 343, 400, 401 Dhorbais Claude 55, 80, 403 Dłuski Konstanty 358 Dodart 169, 173, 179, 246 Dubois Wilhelm 171 Duby Georges 255, 406 Duchéne Roger 20, 176, 228, 403 Dulong Claude 107, 112, 406 Dunois hrabia, Jan, zw. Bastardem Orleań- skim 84 Durand Yves 89, 408 Durant Will i Ariel 94, 109, 162, 406 Duvergier de Hauranne Jan Ambroży 109 Dworzaczek Włodzimierz 318, 406 Działyński Tomasz 318, 332 Dzięgiel Władysław 132, 406 Jan Ludwik de Erlanger Philippe 61, 63, 406 Estailleur-Chantreraine Philippe d’ 31, 32, 37, 39, 41, 42, 406 Este Franciszek d’, diuk Modeny 222 Estrées d’ Gabriela 32, 38, 40, 47, 56, 91, F Fabiani Bożena 134, 406 Falkowski Tomasz 283, 403 Farge Arlette 124, 406 Farges Louis 256, 403 Faucher Chrisostome 279, 406 Fénelon Franciszek 178 Ferdynand I Habsburg, cesarz 38 Ferenc Marek 84, 98, 409 Ferté Piotr 166 Feuillet de Conches Félix-Sébastien 189, 221, 222, 242, 246, 247, 248, 306, 321, 329, 345, 350, 359, 362, 368, 400 Figeac Michel 185, 244, 368, 405 Filip II Habsburg, król Hiszpanii 23, 145 Filip III Habsburg, król Hiszpanii 45, 50 Filip IV Habsburg, król Hiszpanii 51, 339 422 Filip V Bourbon, król Hiszpanii 187, 360, 361, 365 Flemming Jakub Henryk 323 Fleury Klaudiusz 174, 175, 178, 180, 371 Fontaines P.F. des 270, 400 Forbin Janson Toussaint de 150, 261–263 Forycki Maciej 140–142, 283, 285, 406, 409, 411, 412 Foucault Michel 124, 406 Franciszek I de Valois, król Francji 23 Franciszek II de Valois, król Francji 24 Fraser Antonia 84, 406 Fryderyk I Hohenzollern 355 Fryderyk Wittelsbach, król Czech, zw. Kró- lem Zimowym 65, 68 G Gad Paweł 145, 406 Gagnau 179 Galleran 295, 296 Gałecki Franciszek 331, 332 Gamert 167 Garrisson Janinie 37, 52, 406 Gaxotte Pierre 35, 105, 106, 110, 116, 118, 122, 161, 162, 172, 173, 176, 186, 195, 206, 208, 211, 229, 406 Genlis Stéphanie de 387, 388, 406 Geoffroy Arthur 312, 402 Geremek Bronisław 89, 105, 401 Giera Janusz 280, 406 Gierowski Józef Andrzej 356, 406 Godley Eveline 57, 58, 60, 62–64, 66–69, 71, 72, 81–83, 87–89, 92, 95–97, 102, 114, 123–125, 153–157, 176, 406 Gondrin Ludwik Antoni de Pardaillan de, diuk d’Antin 236 Gonzaga Anna 89, 98 Gonzaga de Neveres Anna, zw. palatyn- ką 34, 68, 69, 88, 89, 93, 96, 99, 123, 128, 136, 155 Gonzaga de Nevers Benedykta 127 Gonzaga de Nevers Karol, diuk Mantui 127, 128 Maria Gonzaga de Nevers, Maria, zob. Ludwika Henryk III de Valois (Walezy), król Francji Gonzaga Henrietta 131 Gordon Katarzyna, zamężna Morsztyn 138 Goubert Pierre 338, 406 Graff Piotr 255, 404 Gramont hrabia de Antoni Karol 184 Grandchamp 182 Grèce Michel de 100, 104, 188, 229, 406 Grell Chantal 109, 410 Grimoard Philippe H. 116, 402 Grouvelle Philippe A. 116, 402 Grzechnik Witold 18, 19, 72, 412 Grzybowski Stanisław 25, 27, 28, 31–34, Gualterio Filip Antoni 364 Guébriant marszałek de, Jan Baptysta de 139, 406 Budes 66 Guébriant Renée de 129 Guenauld 179 Guion 167 Guise Franciszek diuk de, zob. Lorraine Franciszek de Guise Henryk diuk de, zob. Lorraine Hen- Gustaw II Adolf Waza, król Szwecji 65, ryk de 66 Guth Paul 89, 97, 100, 105, 107, 173, 406 H Haberko Anna 66, 410 Habsburg Izabela Klara Eugenia 42 Habsburg Leopold 42 Haldane Charlotte 163, 245, 406 Hall Aleksander 32, 52, 406 Hanotaux Gabriel 47, 53, 74, 407 Helvetius 369, 375 Henker Michael 144, 190, 404 Henrard Paul 35, 36, 42, 53, 54, 407 Henrietta Maria de Bourbon, królowa Anglii i Szkocji 75, 87, 117 Henryk 84 Henryk II de Valois, król Francji 23, 24, 28 27, 32–38, 44, 133, 271, 273, 282, 335 423 Henryk IV de Bourbon, król Francji 23, 27, 29–31, 33–44, 49, 50, 52, 53, 56, 60, 74, 76, 78, 91, 154, 169, 171, 386 Héritier Jean 24, 25, 27, 28, 407 Herodot 170 Héron markiz du, zob. Carradas Karol Jarochowski Kazimierz 163, 190, 193, 354, 359, 402, 407 Joanna d’Albret, królowa Nawarry 23, 26, 28–30, 32, 43, 54, 401 Joinville książę, zob. Lorraine Klaudiusz de, diuk de Chevreuse Joly Maria Emilia, panna de Choin 229– Hessen-Darmstadt Elżbieta Amalia Magda- 231, 336 Franciszek de lena 144 Hlebowicz Bartosz 163, 405 Hoffman Karol Boromeusz 257, 259, 407 Hohenzollern Jan Zygmunt 39 Holland Wilhelm Ludwig 20, 198, 222, 246, 265, 336, 399 Holwell Nathaniel 280, 295 Hopp Lajos 356, 407 Horacy 175 Hostel 167 Humiecki Stefan 320 I Ingrao Charles W. 65, 144, 407 Innocenty X 109 Innocenty XI 201 Innocenty XII 307 Ismail ibn Sharif, król Maroka 222 Izdebski Hubert 192, 407 Jonasson Gustaf 356, 407 Jourdain 167 Joyeuse diuk de, zob. Batarnay Anne de Joyeuse diuk de, zob. Melun Ludwik de Józef Flawiusz 170 Juda Machabeusz 380 Juliusz Cezar 212 Justyn 169 K Kalinowska Anna 260, 412 Kamecka-Skrajna Mirosława 113, 158, 407 Kania Irena 165, 407 Kapetyng Robert, diuk de Clermont 35 Karol I Stuart, król Szkocji i Anglii 61, 68, Karol II Stuart, król Szkocji i Anglii 61, 84 Karol II Habsburg, król Hiszpanii 183, 75, 117 208, 360 31, 33 353–359 de J Jabłonowski Jan Stanisław 259, 400 Jabłonowski Stanisław 257, 264, 267, 291, Karol VI Habsburg, cesarz 361 Karol IX de Valois, król Francji 24, 26, 30, Karol XII Wittelsbach, król Szwecji 330, Jaeglé Ernest 20, 198, 222, 246, 265, 336, Karol Lotaryński, zob. Lorraine Karol diuk 320–323, 331 399 Jakub I Stuart, król Szkocji i Angii Jakub II Stuart, diuk Yorku, później króla Karol Wielki 35 Karolina Amalia von Hesse-Kassel, królo- Anglii i Szkocji 83, 208, 255, 341 Jakub III Stuart, król Anglii de iure 387 Jan Kazimierz Waza, król Polski 128, 130, 131, 134, 135, 139, 140, 142, 144–146, 295 Jan Sobieski, król Polski 17, 137, 138, 141, 143, 145, 147–150, 186, 188–190, 201, 245, 256–260, 262, 264–266, 386, 400 Janeczek Zdzisław 268, 411 Janicka Barbara 85, 161, 211, 406 wa Danii 314, 333 Katarzyna Medycejska, królowa Francji 24–30, 33, 34, 58, 80, 90 Kawecki Roman 358, 407 Kątska Urszula z Denhoffów 270 Kątski Marcin 267, 278, 308, 323, 325, 326, 328, 330, 332 Kettering Sharon 20, 337, 407 Kęszycka Helena 124, 406 424 Kicińska Urszula 303, 400 Kiełbik Jerzy 134, 411 Kiereś Zbigniew 134, 407 Klemens XI 364, 374 Klemens XII 385 Kluczycki Franciszek 144, 399 Kłaczewski Witold 133, 135, 139–142, 144, 145, 407 Kłoczowski Paweł 110, 163, 405 Kochanowicz Leszek 269, 411 Kochowski Wespazjan 139, 400, 411 Kołakowski Leszek 165, 407 Komaszyński Michał 19, 65, 135, 148, 149, 256–260, 269, 270, 280, 284, 294, 295, 306, 313, 323, 324, 330, 332, 350, 407, 408 Konstancja Habsburg, królowa Polski 131, 132, 145 Kopeczi Bela 354, 408 Koroluk Vładimir D. 332, 408 Korytkowski Jan 259, 268, 408 Koss Jan 323 Krasiński Jan Dobrogost 309 Kraszewski Igor 109, 132–135, 137, 141, 408, 410 Krzysztopa-Czupryńska Barbara 134, 411 Ksenofont 170 Kukulski Leszek 137, 141, 155, 400, 401 Kupisz Kazimierz 38, 408 La Grande Mademoiselle, zob. Bourbon Anna Maria Ludwika de La Marck Jan Wilhelm von 39 La Meilleraye diuk de, zob. La Porte Ar- mand Karol de La Môle Józef Bonifacy, pan de 33 La Porte Armand Karol de, diuk de La Meilleraye 380 La Rivière ojciec de, Ludwik Barbier 69, 82 La Roche-Guyon diuk de, Franciszek 380 La Rochefoucauld diuk de, zob. Marcillac Franciszek de La Tour d’Auvergne Armanda 386 La Tour d’Auvergne Emanuel Teodor de, diuk de Bouillon 386 La Tour d’Auvergne Fryderyk Maurycy de, diuk de Bouillon 78, 92, 93 La Tour d’Auvergne Fryderyk Maurycy Kazimierz de, książę de Turenne 386 La Tour d’Auvergne Godfryd Maurycy de, diuk de Bouillon 345 La Tour d’Auvergne Henryk, diuk de Bo- uillon, książę Sedanu 47, 66, 78, 80 La Tour d’Auvergne Henryk, wicehrabia de Turenne 47, 66, 67, 79, 85, 92–94, 102, 116, 339, 340, 349, 361 La Tour d’Auvergne Karol Godfryd de, diuk de Bouillon 386 L L’Aulnoit Beatrix de 95, 97, 107, 112, 403 La Baume Le Blanc Ludwika Franciszka de, La Tour d’Auvergne Ludwik Karol de, ksią- żę de Turenne 190, 196, 345, 369 La Trémoïlle de, zob. Bourbon-Montpensier zob. La Vallière panna de La Bizardière Michel de 293, 400 La Bretoniere Jean 167 La Cleve 179 La Fayette Marie-Madeleine de 116, 117, 161, 183, 186, 187, 203, 213, 228, 343, 344, 348, 400 La Force Auguste de 19, 105, 108, 111, 112, 170, 174, 177, 186, 188, 190–192, 194, 196–200, 212, 218, 224, 227, 230, 240, 241, 246, 248–252, 256, 294, 334, 363, 364, 365, 368, 369, 371, 373–375, 378, 380, 408 Karol III de, diuk de Thouars La Trémoïlle Karolina Katarzyna de, księż- na de Condé 10, 35, 36, 45 La Trémoïlle Maria Anna, księżna des Ur- sins 252, 361 od Jezusa 64 La Valette de, Anna Ludwika, Anna Maria La Vallette et Candale diuk de, zob. Nogaret Ludwik Karol Gaston de Foix La Vallière panna, później diuszesa de, Ludwika Franciszka de La Baume Le Blanc 161, 162, 183, 211, 212, 233 La Varende Jean de 93, 94, 408 425 47 212, 229 32, 33 128 37 286 Lair Jules 52, 401 Lamber Pierre 167 Lamberg Jan Filip 320 Lancelot Klaudiusz 168, 169, 172, 174, 175 Laplandre 179 Lauzun kawaler de, Caumont Antonin Nompar de 192 Longueville Ludwika diuszesa de, zob. Bourbon Ludwika de, panna de Sois- sons Lorraine Filip Emanuel, diuk de Mercœur Lorraine Filip kawaler de 160, 201, 211, Le Goux de La Brechère Karol 380 Le Peintre 180–182 Le Tellier Franciszek Michał, markiz Lou- Lorraine Franciszek de, diuk de Guise 25 Lorraine Franciszka 47 Lorraine Henryk de, diuk de Guise 30, Leitsch Walter 131, 142, 408 Leopold I Habsburg, cesarz 42, 158, 191, Leopold Lotaryński, zob. Lorraine Leopold vois 192 320, 351, 360 diuk de Leprince Anna 167 Lestoile Pierre de 30, 400 Leszczyński Rafał 257 Levi Anthony 112, 408 Lévis Mirepoix A. de 26, 35, 408 Libiszowska Zofia 24, 49, 71, 105, 132, 133, 137, 155, 157, 283, 284, 402, 408 Lillebonne panna de, zob. Lorraine-Lille- bonne Beatrycze de Limeuil Izabela de 25 Lipski Aleksander Szczęsny 328 Lipski Andrzej 283, 408 Litwinienko Paweł 57, 71, 114, 153, 406 Livet Georges 65, 255, 408 Longueville, zob. Orléans-Longueville Longueville Anna Genowefa diuszesa de, zob. Bourbon Anna Genowefa de, pan- na de Bourbon Longueville Henryk diuk de, zob. Orléans- -Longueville Henryk diuk de Longueville Jan Ludwik Karol de, zob. Orléans-Longueville de, Jan Ludwik Karol Longueville Karol Parys diuk de, hrabia de Saint Paul, zob. Orléans-Longueville Karol Parys diuk de, hrabia de Saint Paul Longueville kawaler de, Karol Ludwik 149, 163, 343 Lorraine Henryk de, diuk de Guise 68, Lorraine Henryk, markiz Pont-à-Mousson Lorraine Karol de, diuk d’Elbeuf 345 Lorraine Karol de, hrabia d’Armagnac 382 Lorraine Karol diuk de, Karol Lotaryński Lorraine Karolina de, panna de Chevreuse 92, 96–99 Lorraine Klaudiusz de, książę de Joinville, diuk de Chevreuse 74 Lorraine Leopold diuk de, Leopold Lota- ryński 286 Lorraine Ludwika Małgorzata, panna de Guise, księżna de Conti 71 Lorraine Małgorzata de Vaudémont 78 Lorraine-Lillebonne Beatrycze de, panna de Lillebonne 229, 230 Lorraine-Mayenne de, Katarzyna 127 Lotaryński, zob. Lorraine Louvois markiz, zob. Le Tellier Franciszek Michał Lubczyński Mariusz 165, 399 Lubomirska Elżbieta z Denhoffów 270 Lubomirska Konstancja z Bokumów 298 Lubomirski Franciszek Sebastian 320, 326 Lubomirski Hieronim 261, 264, 269, 277, 278, 288, 296, 308, 318, 323, 327, 328, 357 Lubomirski Jerzy Aleksander 332 Lubomirski Jerzy Dominik 320 Lubomirski Jerzy Sebastian 138–144 Lubomirski Stanisław Herakliusz 262, 264, 267, 290, 309, 317 426 Ludwik IX Święty Kapetyng, król Francji 35 32 Ludwik XIII de Bourbon, król Francji 38, 42, 44, 45, 48, 50–56, 60, 61, 64–66, 68, 72–81, 91, 93, 101, 109, 113, 117, 122, 135, 171, 225 Ludwik XIV de Bourbon, król Francji 17, 20, 79, 80, 100, 105, 109–111, 114– 119, 121—123, 129, 134, 137, 141, 143– 145, 147, 149–151, 160–164, 203–209, 211–213, 218, 221—224, 227, 229, 231, 232, 236, 238, 241, 245, 247, 249–253, 255–258, 260–262, 265–269, 271, 273, 274, 276, 277, 280, 281, 285, 289–291, 294, 295–297, 300, 302–305, 309, 312, 313, 316, 326, 328, 329, 333–335, 337– 343, 345, 354, 355, 359, 374, 375, 377, 382, 383, 388 Ludwik XV de Bourbon 383, 385, 388 Ludwika de Vaudémont, królowa Francji Ludwika Maria, Gonzaga de Nevers, kró- lowa Polski 19, 68, 69, 76, 80, 83, 84, 127–139, 141–143, 145, 147, 151, 156, 158, 262, 269–271 Lully Jan Baptysta 203, 224 Lully Ludwik 224 Lumbres Antoni de 139, 140 Luxembourg diuk de, zob. Montmorency Karol Fryderyk de Luxembourg marszałek de, zob. Montmo- rency-Boutville Franciszek de Luynes diuk de, zob. Albert Karol d’ Lynn John A. 343, 345, 348, 408 Ł Łojek Jerzy 28, 401 M Mabille 164 Macon Gustave 190, 224, 408 Madelin Louis 24, 86, 87, 93, 100, 409 Magdziarz Wojciech Stanisław 53, 58, 81, 84, 98, 100, 110 112, 114, 115, 160, 162, 183, 195, 207, 232, 235, 251, 338, 348, 349, 360, 365, 368, 374, 409 Maillé-Brézé Armand de 59 Maillé-Brézé Klara Klemencja de, księżna de Condé 11, 58, 59, 63, 67, 68, 94, 95, 124, 125, 135, 153, 157, 202 Mailly Klara de, zamężna Pacowa 147 Maintenon pani de, Franciszka d’Aubigné, zamężna Scarron 21, 163, 164, 193, 194, 198, 205–207, 220, 229, 252, 295, 297, 300, 301, 352, 361–364, 375 Majcher Gustaw 242, 377 Malettke Klaus 142, 409 Malinowska Monika 83, 92, 409 Małgorzata de Valois, królowa 24, 26, 29–31, 37–40, 44, 52, 154 Mancini Hieronima, z domu Mazarin 89 Mancini Hortensja 89–91, 105, 116, 380, Mancini Laura Wiktoria 89, 91, 92, 103, 401 105, 225, 345 Mancini Maria 90, 105, 112, 114, 116, 401 Mancini Maria Anna 105, 188, 345, 386 Mancini Michał 89 Mancini Olimpia 89, 105, 111, 112, 115, 161, 188, 190 Mancini Paweł 89 Mandrou Robert 255, 406 Mansart, właść. Jules Hardouin-Mansart Mantui diuk, zob. Gonzaga de Nevers Ka- 203 rol Marcillac Franciszek de, diuk de La Roche- foucauld 82, 112, 113, 157 Marcinek Andrzej 122, 138, 188, 339, 409 Marguerite de Valois 28, 31, 401 Maria Beatrycze d’Este z Modeny, królowa Anglii 242 Maria Kazimiera de la Grange d’Arquien Zamoyska, później Sobieska, królowa Polski 137, 138, 141, 147, 148, 150, 155, 245, 257–267, 269–271, 276, 278, 279, 283, 286, 288, 294, 295, 304, 306, 311, 319, 324, 354, 355, 358, 401 427 Maria Klementyna Sobieska, królowa Ang- Michaud Joseph F. 41, 45, 47, 51, 52, 75, lii de iure 387 78, 104, 401 Maria Leszczyńska, królowa Francji 387 Maria Medycejska, królowa Francji 38–40, 43–45, 47–53, 55, 56, 72–77, 81, 127 Mitford Nancy 221, 409 Modeny diuk, zob. Este Franciszek d’ Molier, właśc. Jean Baptiste Poquelin 104, 105, 110 338, 369, 405 de Mołek Katarzyna 88, 115, 163, 206, 227, Monbazon diuk de, zob. Rohan Herkules Mongrillon Michał de 270, 277, 278, 291, 296, 314, 332, 402 Montalais Franciszka Karolina de 155 Montausier diuk de, zob. Sainte-Maure Charles de Montespan markiza de, Franciszka Athénaïs de Rochechouart de Mortmart 161, 162, 172, 176, 182, 203, 207, 233, 235 Montesquiou Józef Franciszek 28 Montmorency Anne de, konetabl 28 Montmorency Franciszek de, marszałek Montmorency Henryk, diuk de, konetabl Montmorency Henryk, diuk de, marszałek 33 34, 40 56, 61, 78 Montmorency Karol Fryderyk de, diuk de Luxembourg 380 Montmorency Karolina Małgorzata de, księżna de Condé 11, 35, 54–58, 61 ,63, 78, 87, 94, 129 Montmorency-Bouteville Elżbieta (Izabel- la) de, diuszesa de Châtillon 62, 63, 84, 94–97 Montmorency-Bouteville Franciszek de 63, 349 Montmorency-Boutville Franciszek Henryk de, marszałek de Luxembourg 63, 212, 231, 342, 345–349 Montpensier, diuszesa de, zw. La Grande Mademoiselle, zob. Bourbon Anna Maria Ludwika de Montreuil Mateusz 101 Morel-Fatio Alfred 107, 401 Morin 179, 246 Maria Stuart, królowa Francji i Szkocji 24 Maria Teresa Habsburg, królowa Francji 111, 112, 114, 116, 154, 160, 226, 339 Maria Zofia von Pfalz-Neuburg, królowa Portugalii 190 Mariana Juan 43 Marianna Habsburg, królowa Hiszpanii 183 Marichal Paul 85, 403 Markiewicz Mariusz 312, 412 Marlborough diuk, John Churchill 362 Marshall Rosalind K. 68, 87, 409 Martinozzi Anna Maria, księżna de Conti 14, 89, 105, 106, 109, 111, 112, 116, 157, 164, 165, 167, 168, 170, 173, 376, 386 Martinozzi Hieronim 89 Martinozzi Laura 243 Martinozzi Laura Małgorzata, z domu Ma- zarin 89, 180, 387 Massillon Karol Jan Baptysta 380, 381 Mazarin Juliusz 62, 67, 70, 80, 81, 87–91, 93, 95, 96, 101, 103, 106, 107, 115, 116, 118, 119, 129, 130, 132, 133, 154, 194 Mączak Antoni 47, 89, 94, 101, 102, 119, 130, 282, 409 Melchior-Bonnet Sabine 287, 362, 409 Melun Ludwik de, diuk de Joyeuse i d’Epinoy 13, 386, 387 Mercœur diuk de, zob. Bourbon-Vendôme Henryk de nuel Mercœur diuk de, zob. Lorraine Filip Ema- Méthivier Hubert 92, 409 Meyer Jean 77, 174, 409 Michalski Jerzy 268, 409 Michał Korybut Wiśniowiecki, król Polski 148–150, 158 Michałowska Anna 264, 409 Michaud Claude 119, 187, 338, 339, 409 428 Morstin Jan Andrzej 138, 143, 149, 401 Morsztyn Jan Andrzej 138, 145, 148, 269, 296, 386 Motteville Françoise de 17, 24, 48, 49, 54, 55, 67, 68, 71, 81, 82, 83, 85–93, 96, 98, 101, 105–107, 114, 115, 117, 118, 157, 284, 402 Mousnier Rolland 108, 124, 409 Mroziński Michał 20, 125, 150, 153, 184, 256, 403 Muir Edwin 54, 404 Muir Willa 54, 404 Murat Ines 37, 47, 162, 177, 409 Muszyńska Agata 145, 406 Muszyńska Jadwiga 131, 133, 411, 413 N Nagielski Mirosław 140–143, 409 Nahorny Rafał 269, 411 Narbutt Justyn 293, 409 Nassau Filip Wilhelm, książę Oranii 10, 39, 42, 252 Nowak-Dłużewski Jan 149, 409 O Ochab Maryna 109, 166, 255, 379, 404, 405, 413 Ochmann-Staniszewska Stefania 131, 138, 144, 401, 402, 409 Olszewski Henryk 288, 409 Oman Carola 61, 68, 409 Opaliński Edward 131, 410 Oppenheimer Wolfgang 122, 188, 191, 339, 410 Ordesson Sverker 357, 410 Orléans Henri d’ 65–67, 410 Orléans Maria, panna de Longueville, diu- szesa de Nemours 84, 248–252 Orléans-Longueville Franciszka d’, księżna Orléans-Longueville Henryk diuk de 11, de Condé 9, 29, 31 64, 82, 83, 85, 95–97 157, 158, 248–250 Orléans-Longueville Jan Ludwik Karol de Nassau Maurycy, książę Oranii 39 Nauroy Jan 167, 173, 180, 181 Nemours diuk de, zob. Savoie Henryk de Nemours diuszesa de, zob. Orléans-Lon- gueville, Maria, panna de Orléans-Longueville Karol Parys diuk de, hrabia de Saint Paul 113, 132, 149, 158–160, 163, 248, 285 Orleański zob. Orléans Osińska-Boska Krystyna 55, 124, 344, 405, Neufville Franciszek de, marszałek de Ville- 406 roy 100, 349, 350, 360 Neufville Mikołaj de, diuk de Villeroy 360 Nevers diuk de, zob. Clèves Franciszek de Nevers diuk de, zob. Gonzaga Karol Niemcewicz Julian Ursyn 146, 150, 158, Niemojewski Andrzej Ignacy 329 Niezabitowski Stanisław 292, 293, 306, 410 402 402 Noailles Ludwik Antoni de 378 Nogaret Bernard de Épernon, diuk Nogaret de La Valette Jan Ludwik, diuk d’Épernon 64, 74 d’Épernon 34, 44 P Pagès Georges 298, 410 Paladilhe Dominique 55, 64, 94, 410 Panic Idzi 269, 408, 411 Pasek Jan Chryzostom 140, 402 Paul Pierre 256, 259, 266, 289, 296, 312, Paulmiers Jan, opat Courtois 137 Pauthe Léopold 96, 410 Perrault Gilles 384, 410 Petitfils Jean-Christian 83, 85, 100, 101, 104, 109, 111, 157, 196, 207, 208, 211, 233, 236, 344, 347, 410 Nogaret Ludwik Karol Gaston de Foix, diuk de La Vallette et Candale 104, 105 Nowak Jerzy R. 356, 400 Petitot Claude-Bernard 29, 400 Pfandl Ludwig 183, 410 Pielas Jacek 165, 399 429 Piépape Léonce de 113, 194, 233, 235, 343, 410 Q Quantin Jean-Louis 109, 410 Pillogret Suzanne 95, 410 Piotr II Bragança, król Portugalii 201 Piotrowski 147 Piper Karl 357 Piwarski Kazimierz 53, 258, 261, 262, 264, 267, 353, 355, 410 Plebański Józef Kazimierz 127, 143, 410 Plessis Alfons de, kardynał 62 Podoski Gabriel 263, 290, 402 Polignac Melchior de 19, 255, 257–271, 276–281, 285, 288, 289, 291, 293–295, 297–303, 305, 307, 308, 310, 315, 317, 320, 322–324, 327, 332, 351, 354, 257 Pollak Roman 141, 402 Pöllnitz Karl Ludwig von 17, 185, 232, Pons pani de, zob. Vigean Anna de Pontal Édouard 20, 185, 191, 196, 201, 222, 241, 242, 248, 252, 280, 281, 318, 345, 348, 350, 382, 402 Pontchartrain Ludwik Phélypeaux de 45, 53, 226, 258, 300, 361 Popiołek Bożena 165, 290, 303, 319, 400, Poraziński Jarosław 354, 410 Potocki Franciszek 278 Potocki Szczęsny 291, 331 Poujoulat Jean Joseph François 41, 45, 47, 51, 52, 75, 78, 104, 401 Poussart Marta de, panna de Vigean 63, 64, 84, 92 Prawdin Michael 74, 77, 410 Prażmowski Mikołaj 145, 149 Prescott Wormeley Katharine 20, 222, 286, Przebendowski Jan Jerzy 290 Przyboś Adam 116, 144, 148, 149, 399, 402, 400 410 403 404 R Rabutin-Chantal Maria de, markiza de Sévigné 20, 112, 125, 150, 153, 158– 160, 173, 176, 184, 186, 200, 228,
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Franciszek Ludwik, książę de Conti - obrany król Polski . Saga rodu Kondeuszów
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: