Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00430 006040 20991298 na godz. na dobę w sumie
Tadeusz Kościuszko - ebook/pdf
Tadeusz Kościuszko - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 131
Wydawca: Estymator Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-66719-11-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biografie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Biografia Tadeusza Kościuszki – jednej z najsłynniejszych postaci naszej historii. Bohatera dwóch narodów – Polski i Stanów Zjednoczonych. Polityka i dowódcy wojskowego.

Ze wstępu. Kościuszko, to postać pełna światła i dzielności. Jako człowiek nie żywi w sobie żadnej myśli samolubnej i zdaje się cały być ofiarą na ołtarzu szczęścia powszechnego; jako żołnierz łączy w sobie nieustraszoną odwagę z wspaniałomyślnością dla pokonanych; jako wódz czaruje prostotą i przykuwa do siebie serca żołnierzy; jako dyktator marzy o tym, aby zwrócić pożyczoną władzę i „końca jej tak szczerze pragnie, jak samego zbawienia narodu”; jako zwycięzca nie pozwala na łuki tryumfalne i protestuje przeciwko bałwochwalstwu swej osoby; jako organizator powołuje do władzy ludzi czystych rąk, »którzy w prywatnym i publicznym życiu nieskażonej cnoty powinność dochowali«; jako polityk wskrzesza w swoich odezwach do narodu Jagiellońskie ideały swobodnego zrzeszania się ludzi odmiennych wyznań i języków, jako wolnych obok wolnych i równych obok równych. Jest więc świetnym przedstawicielem cech plemiennych swojego narodu: łatwości poświęcania się dla celów wyższych, rycerskości wobec słabych, odwagi wobec niebezpieczeństwa, zupełnego braku żądzy panowania nad drugimi, uczciwości w polityce i zamiłowania swobody — cech, które stosownie do napięcia i okoliczności bywały w Polsce źródłem potęgi, zarówno jak upadku. W Kościuszce wyraziły się one w najlepszej, najdoskonalszej postaci.

Niniejszy e-book jest elektroniczną wersją książki wydanej we Lwowie w 1911 roku nakładem Macierzy Polskiej. Tekst został poddany korekcie.

Dużym walorem tej książki jest kilkadziesiąt ilustracji. Znaczna ich część nie była dotąd nigdy publikowana.

Okładka: Karol Kranikowski (1911).

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

—  1  — Antoni Chołoniewski TADEUSZ KOŚCIUSZKO Wydawnictwo Estymator Jacek Chołoniewski Warszawa 2020 ISBN: 978-83-66719-11-8 Skład: eLitera Okładka: Karol Kranikowski Tekst oraz okładkę i ilustracje zaczerpnięto z II wydania tej książki, którego oryginalna strona tytułowa znajduje się poniżej. Tekst poddano korekcie. SPIS RZECZY. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 1746–1776. Pochodzenie. – Atmosfera domu rodzicielskiego. – U Jezuitów Brzeskich. – Pierwszy objaw kształtującego się charakteru: typ Tymo-leona. – Wychowanie w szkole rycerskiej w Warszawie. – Duch szkoły. – Studya inżynierskie we Francyi. – Powrót do kraju. – Sielanka sosnowicka. – Ludwika Sosnowska. – Wyjazd do Ameryki. . . . . . . . . . . . 7 1776–1792. Wylądowanie w Filadelfii. – Patent na pułkownika. – Pierwsze wielkie dzieło wojenne: obrona fortu Saratoga. – Spotkanie z Pułaskim. – Budowa warowni w West Point i inne prace strategiczne. – Awans na generała. – Powrót do kraju. – W Siechnowiczach. Pierwszy czyn obywatelski: zredukowanie – Kościuszko generałem w służbie polskiej. – Druga idylla. – Wojna 1792 r. – Chrzest bohaterski Kościuszki: bitwa pod Dubienką. – Koniec wojny. – Dymisya. – Testament. – Wyjazd z Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 pańszczyzny. Armia stutysięczna. 1792–1794. W Galicyi. – W Lipsku. – Okres konspiracyi. – Związki rewolucyjne w Warszawie. – Wezwanie do kraju. – Przysięga na rynku krakowskim. – Akt powstania. – Chłop polski na widowni publicznej, powołany przez Kościuszkę. – Bacławice. – Bohaterstwo kosynierów.–Naczelnik w sukmanie krakowskiej. – Wybuch w Warszawie. – Wypędzenie Moskali. – Na Litwie i Żmudzi. – Uniwersał połaniecki . . . . . . . . . 52 Rada Najwyższa Narodowa. – Bitwa pod Szczekocinami. – Pod Chełmem. – Kapitulacya Krakowa. – Szubienice warszawskie. – Dyplomacya francuska wobec sprawy polskiej. – Bohaterska obrona Warszawy. – Powstanie w Wielkopolsce. – Dąbrowski. – Utrata Wilna. – Rozbicie dywizyi Sierakowskiego. – Maciejowice. – Wawrzecki. – Rzeź Pragi i kapitulacya Warszawy. . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 1794. 1795–1817. Więzienie w Petersburgu. – Paweł I. – Tryumfalna podróż Kościuszki przez Szwecję i Anglię. – Drugi pobyt w Ameryce. Legiony. – Kościuszko wobec Napoleona i Aleksandra I. – Ostatnie lata w Solurze. – Testament na rzecz włościan siechnowickich. – Śmierć. – Po zgonie . . . . . . . . . . . . 115 W yobrażenia Polaków o sobie samych chodziły w różnych czasach bardzo oddalonemi od siebie drogami. Był czas, że przelewa- ło się u nas od nadmiaru dumy narodowej i ważyło się tytuł obywatela polskiego jako najwyższy zaszczyt, dorównywujący zaszczytowi korony, i był czas równie krańcowego szacowania siebie: poniżej istotnej wartości. Wahania takie powtórzyły się z niezwykłą siłą w ciągu ostatnich paru pokoleń. Po manowcach zbliżamy się do zrozumienia siebie samych. Najbardziej natchnione duchy narodu pol- skiego wykryły już po upadku ojczyzny to, co — podług określenia ich stanowi rdzeń naszego bytu dziejowego, naszą racyę istnienia w rodzi- nie ludów. Nić ich myśli stara się nawiązać pokolenie obecne. W gruzach przeszłości oprócz tego, co jest wielkie ponad wszelką wątpliwość, do- szukujemy się rzeczy zapomnianych lub ocenionych jednostronnie, a w istocie pięknych i wzniosłych, które się oczyszcza i przywraca do godności. Dochodzimy do wniosku, że w naszych urządzeniach publicz- nych, które przeszedłszy w stan zwyrodnienia stały się źródłem klęsk, tkwiły czynniki duchowe, przynoszące chlubę naszej historyi, że nawet w wielu błędach było u nas coś, co się moralnie nie da potępić, że nasze lekceważenie niebezpieczeństwa z zewnątrz nie zawsze było niedorzecz- nością, ale także przejawem szlachetnego na świat poglądu, mierzenia otaczających nas ludów własną, wyższą miarą. Zaczynamy się godzić z tem, że aby się dźwignąć na nowo, nie trzeba bynajmniej iść na naukę do obcych i przekształcać się podług ich wzoru, ale przeciwnie: zostać sobą, odnaleźć w sobie to, co stanowi naszą wartość, a odnalazłszy, wzmocnić, rozwinąć i tchnąć we wszystkie objawy życia narodowego. Niezłomna siła i dzielność dadzą się osiągnąć bez utraty choćby jed- nego podstawowego rysu duszy polskiej. W pozornej naszej miękkości musi być coś groźnego, skoro wywołujemy tyle zamachów, mających w sobie jakiś rozpaczliwy pośpiech, jakby w obawie, aby nie było za- późno. Nasi nieprzyjaciele zdają się przeczuwać, że tkwi w nas moc, która rozwinięta i uruchomiona, może zagrozić ich potędze. Podziały starano się niegdyś upozorować tem, że sąsiedztwo państwa polskiego z jego urządzeniami nie da się pogodzić z bezpieczeństwem mocarstw ościennych. Uchodziło to za obłudny wybieg. Któż wie. Było to może przeczucie drzemiących, a niegdyś tak świetnie czynnych sił ducha polskiego, które obudzone na nowo, mogą rozlać się po za pierwotne swoje siedziby i wywołać wielkie starcie się dwóch różnych światów: tego, w którym panuje cześć dla siły brutalnej i tego, w którym będzie panował geniusz swobody, tolerancyi, wspaniałomyślności. Nie jest to zapewne dziełem ślepego przypadku, że w wymianie wzajemnej my od- dawaliśmy nieprzyjaciołom naszym prawie zawsze jednostki moralnie najgorsze, oni nam najlepsze. —  6  — Dla zupełnego wyrażenia się Polski, jako zbioru pewnych ideałów moralnych, był koniecznym Kościuszko. Nie można znaleźć lepszego określenia go nad to, które dal Lucyan Siemieński, że »jeśli nie był zesłany na zbawcę — to na wzór«. Doskonały typ polski wcielił się w tej postaci, pełnej światła i dzielności. Jako człowiek nie żywi w sobie żadnej myśli samolubnej i zdaje się cały być ofiarą na ołtarzu szczę- ścia powszechnego; jako żołnierz łączy w sobie nieustraszoną odwagę z wspaniałomyślnością dla pokonanych; jako wódz czaruje prostotą i przykuwa do siebie serca żołnierzy; jako dyktator marzy o tem, aby zwrócić pożyczoną władzę i »końca jej tak szczerze pragnie, jak same- go zbawienia narodu«; jako zwycięzca nie pozwala na łuki tryumfalne i protestuje przeciwko bałwochwalstwu swej osoby; jako organizator powołuje do władzy ludzi czystych rąk, »którzy w prywatnem i pu- blicznem życiu nieskażonej cnoty powinność dochowali«; jako polityk wskrzesza w swoich odezwach do narodu Jagiellońskie ideały swobod- nego zrzeszania się ludzi odmiennych wyznań i języków, jako wolnych obok wolnych i równych obok równych. Jest więc świetnym przedstawi- cielem cech plemiennych swojego narodu: łatwości poświęcania się dla celów wyższych, rycerskości wobec słabych, odwagi wobec niebezpie- czeństwa, zupełnego braku żądzy panowania nad drugimi, uczciwości w polityce i zamiłowania swobody — cech, które stosownie do napięcia i okoliczności bywały w Polsce źródłem potęgi, zarówno jak upadku. W Kościuszce wyraziły się one w najlepszej najdoskonalszej postaci, i równocześnie doszły do stanu pełnej świadomości, gdy wypowiadał o narodzie polskim przekonanie, że »mimo wieki bytu jest to młodzian zaniedbany wychowaniem i uprawą, ale niezwątlonej duszy i jędrnego umysłu, ubiegający się za obcymi wzorami przeto, że nie zna własnego wątku, który po prawej rozwijając się drodze, stałby się wzorem dla świata«. Po za tem charakterystykę Kościuszki tworzą jego czyny i ży- cie. Chcąc zgłębić ją, nie wystarczy przecież poznać same tylko koleje jego losów. Trzeba wniknąć jeszcze w historyę całego narodu, które- go jest wykwitem i koroną, a nadto szukać w sobie samym, wykrywać najgłębsze sprężyny duchowe, które wywołują nasze czyny, badać me- chanizm własnego charakteru, jako cząstki zbiorowego życia narodu. Przy badaniu takiem spostrzeżemy zawsze, że każdy rys wzniosły, każdy poryw bohaterski i szlachetny odnajdziemy z łatwością w mo- ralnym i duchowym wizerunku Kościuszki, jako doskonałego wzoru polskiego obywatela. 1746–1776. Pochodzenie.  –  Atmosfera  domu  rodzicielskiego.  –  U  Jezuitów  Brzeskich.  –  Pierwszy  objaw  kształtującego  się  charakteru:  typ  Tymoleona.  –  Wychowanie  w  szkole  rycerskiej  w  Warszawie.  –  Duch  szkoły.  –  Studya  inżynierskie  we  Francyi.  –  Powrót  do  kraju.  –  Sielanka  sosnowicka.  –  Ludwika  Sosnowska.  –  Wyjazd do Ameryki. Herb Kościuszki zwany Pochodzenie swoje wiódł Tadeusz Kościuszko z średniozamożnej, litewsko-ruskiej szlachty, pieczętującej się »Rochem« jeszcze z Jagiel- lońskich czasów. Tym, który położył właściwy fundament pod dzieje rodu, opromienionego zaszczytem wyda- nia na świat jednego z pierwszych boha- terów Polski nowożytnej, był Konstanty, syn Fedora, czyli Kościuszko Fedoro- wicz, dziedzic wioski Siechnowicze, na- danej mu patentem królewskim z d. 25 kwietnia 1509 roku przez Zygmunta I. Przez lat z górą sto po ustaleniu się rodu są Kościuszkowie tem, czem praojciec ich i założyciel: Rusinami, wyznającymi, po- dobnie, jak cała niemal szlachta litew- sko-ruska, religię grecką, używającymi języka ruskiego w stosunkach rodzin- nych, towarzyskich i publicznych. Proces polonizacyjny, odbywający się drogą do- browolnego ulegania kulturze polskiej i katolickiej, dokonał się w ciągu dwóch lub trzech pokoleń i dopiero w pierwszej połowie wieku XVII stają się wszyscy Kościuszkowie Pola- kami nietylko w znaczeniu przynależności państwowej, ale w najgłęb- szem znaczeniu duchowem. Siedząc na niewielkich posiadłościach ziemskich, nie biorą wybitnego udziału w współczesnych wypadkach dziejowych; pomimo Jagiellońskiego przywileju pieczętowania się wo- skiem czerwonym, który był atrybutem książęcym, pomimo jednego krzesła senatorskiego i koligacyi nienajgorszych, grają podrzędną rolę, są drobną, typową szlachtą, pochłoniętą przez interesy sąsiedzkie i ma- jątkowe, mnożącą zapobiegliwie i łakomie dobytek familijny, gospodar- ną, oszczędną, rzadko tylko zapisywaną w kronice wypadków gwałtownych i krwawych, a zgoła nie wysuwającą się na szerszą widow- nię publiczną. Taką rodzinną trądycyę po długim szeregu przodków i bezpośrednio po ojcu, Ludwiku Tadeuszu Kościuszce Sieehnowickim, mieczniku województwa brzesko-litewskiego, odziedziczył Tadeusz. Roch trzeci. —  8  — Jakie było życie domowe, w którem kształtowały się pierwsze, pod- stawowe cechy charakteru Tadeusza, niepodobna dokładnie odtworzyć. Z zachowanych dokumentów, natury przeważnie urzędowej i dotykającej Matka Tadeusza Kościuszki według portretu w Muzeum narodowem w Krakowie (z fotografii J. Kriegera w Krakowie). tylko zewnętrznych stron życia, można wynieść przekonanie, że miecz- nik brzeski był to człowiek »znaczny« w obrębie swojego województwa, miał opinię dobrej głowy do interesów i pochłonięty nimi, nie ubiegał się o rolę na innym terenie, jak najbliższym, skoro nie zgodził się na przyjęcie ofiarowanej sobie z polecenia ks. Michała Czartoryskiego
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Tadeusz Kościuszko
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: