Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00300 012680 15982442 na godz. na dobę w sumie
Gospodarka finansowa jednostek samorządowych w systemie kontroli zarządczej - ebook/pdf
Gospodarka finansowa jednostek samorządowych w systemie kontroli zarządczej - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 384
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-5992-2 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> finansowe
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Publikacja rekomendowana jest dla: kierownictwa jfp, skarbników, księgowych, kadrowych oraz audytorów i koordynatorów kontroli zarządczej.

W publikacji znajdują się odpowiedzi na 204 pytania, związane z:

Dobór zawartych pytań jest celowy, gdyż prezentują one aktualną problematykę,  którą poszczególni autorzy publikacji poruszają w trakcie prowadzonych szkoleń, warsztatów organizowanych dla skarbników oraz pracowników służb finansowych.

W płaszczyźnie pragmatycznej taki układ publikacji na celu zminimalizowanie cennego czasu skarbników oraz personelu służb finansowo-księgowych, poświęconego na analizę i weryfikację regulacji prawno-finansowych. Poruszone w publikacji zagadnienia wynikają z faktu nieustannych zmian polskiego ustawodawstwa.

Walorem dodatkowym publikacji są zaproponowane rozwiązania pochodzące z ugruntowanej praktyki szeroko rozumianej gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego.

Struktura publikacji:

1 rozdział – Dotacje budżetowe

W tym rozdziale udzielono odpowiedzi na pytania związane z przydzielaniem, przekazywaniem i rozliczaniem dotacji dla:  jednostek oświatowych, instytucji kultury, spółek gminnych, jednostek pomocy społecznej, związków i klubów sportowych.

2 rozdział – Dział Kadr

W rozdziale udzielono odpowiedzi na pytania związane z dokumentacją kadrową, urlopami macierzyńskimi i wychowawczymi, zwolnieniami, usprawiedliwieniami, urlopami, refundacją kosztów. 
3 rozdział – Fundusz Świadczeń Socjalnych

W rozdziale udzielono odpowiedzi na pytania związane Rozdysponowywaniem środków ZFŚS, pożyczkami, oświadczeniami, podatkami od pożyczek, dofinansowywaniem urlopów.

4 rozdział – Finanse i księgowość jednostek organizacyjnych

W rozdziale udzielono odpowiedzi na pytania związane z finansami  poszczególnych JST, sprawozdawczością, ewidencjonowaniem opłat.

5 rozdział – Gospodarka finansowa

W rozdziale udzielono odpowiedzi na pytania związane z wykonaniem budżetu JST, funduszem sołeckim, WPF.

6 rozdział – Elementy organizacji i sprawozdawczości systemu gospodarowania odpadami komunalnymi

W rozdziale udzielono odpowiedzi na pytania związane z klasyfikacją, ewidencją, windykacją opłat za odpady. Ponadto zamieszczono odpowiedzi dotyczące sporządzania sprawozdań
z realizacji zadań związanych z gospodarką odpadami.

7 rozdział –  Przykłady metod i pomiaru ryzyka w gospodarce finansowej JST

W rozdziale udzielono odpowiedzi na pytania związane z samooceną, analizą i techniką identyfikacji ryzyk związanych z datacjami, wykonywaniem zadań i gospodarką finansową JST.

8 rozdział – Pion operacyjny skarbnika

W rozdziale udzielono odpowiedzi na pytania związane z powierzeniem obowiązków, odpowiedzialnością, ograniczeniami i kompetencjami skarbników gmin i powiatów.

9 rozdział – Organizacja mechanizmów kontroli

W rozdziale udzielono odpowiedzi na pytania związane z ustalaniem procedur kontroli, przetwarzaniem danych wrażliwych, odpowiedzialnością i konsekwencjami prawnymi wynikającymi z luk w mechanizmach kontroli.

10 rozdział – Zarządzanie jednostką sektora publicznego

W rozdziale udzielono odpowiedzi na pytania związane z nowymi metodami zarządzania jednostką.


Redaktorzy:

Monika Dębowska-Sołtyk, prawnik, absolwentka wydziału Prawa i Administracji UMCS w Lublinie. Odbyła aplikację sędziowską. Posiada doświadczenie w pracy samorządowej. Od 2004 r. członek kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach. Członek Regionalnej Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w Kielcach w kadencji 2010–2013. Koordynator Zespołu Zamiejscowego Regionalnej Izby Obrachunkowej w Sandomierzu. Szkoleniowiec oraz autorka publikacji o tematyce finansów publicznych.

Piotr Sołtyk, dr nauk ekonomicznych, specjalizuje się w problematyce Finansów publicznych. Ukończył studia podyplomowe w zakresie Kontroli i Audytu Wewnętrznego. Wykładowca na wyższych uczelniach. Szkoleniowiec oraz autor publikacji z dziedziny finansów publicznych i auditingu. Od 2004 r. audytor wewnętrzny w sektorze finansów publicznych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

1. Dotacje budżetowe 1. Zaliczenie kosztów amortyzacji w rozliczeniu dotacji podmiotowej instytucji kultury Pytanie: Czy w rozliczeniu dotacji podmiotowej instytucji kultury dopuszczal- ne jest zaliczenie kosztów amortyzacji? OdPOwiedź: Zasady prowadzenia gospodarki finansowej przez instytucje kultury zostały uregulowane w  ustawie z  25.10.1991  r. o  organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 406; dalej: DziałKulturU). Jednostki te gospodarują samodzielnie przydzieloną i  nabytą częścią mienia oraz prowadzą samodzielną gospodarkę w ramach posiadanych środków, kieru­ jąc się zasadami efektywności ich wykorzystania. Źródłami przychodów są przychody z prowadzonej działalności, w tym ze sprzedaży składników majątku ruchomego, przy­ chody z  najmu i  dzierżawy składników majątkowych, dotacje podmiotowe i  celowe z budżetu państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych oraz z innych źródeł. Stosownie do przepisów art. 28 ust. 3 DziałKulturU, organizator przekazuje instytucji kultury środki finansowe w formie dotacji: – podmiotowej na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizowanych za­ dań statutowych, w tym na utrzymanie i remonty obiektów; – celowej na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji; – celowej na realizację wskazanych zadań i programów. Podstawową formą dotacji, jaką przekazuje organizator instytucji kultury, jest dotacja podmiotowa. Z ogólnej definicji dotacji podmiotowej wynika, że środki przeznaczane są wyłącznie na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie określonym w odrębnej ustawie lub umowie międzynarodowej. Dotacje – zgodnie z dyspozycją art. 126 ustawy z 27.8.2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.; dalej: FinPublU) – są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z  budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu teryto­ 1 1. Dotacje budżetowe rialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone, na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinan­ sowanie realizacji zadań publicznych. Instytucja kultury może wydatkować środki prze­ kazane w formie dotacji podmiotowej wyłącznie w okresie roku budżetowego, na który organizator je udzielił – zgodnie z zapisami umowy, stosownie do wymogów art. 251 ust. 1 i 4 FinPublU. Dotacja podmiotowa przekazywana na działalność instytucji kultury ma charakter roczny, a jej wysokość ustala organizator. Powyższe stanowisko zostało wyrażone przez Ministerstwo Finansów pismem z  6.4.2009  r. ST1­4834–67/2009/MLI/400. Należy pamiętać, że wykorzystanie dotacji następuje poprzez zapłatę za zrealizowane zadania, tj. finansowanie bieżącej działalności podmiotu. Oznacza to, że nie jest możliwe pokry­ wanie z tej formy dotacji przez instytucje kultury wydatków inwestycyjnych. Obowiązkiem instytucji kultury jest  złożenie rzetelnego rozliczenia wykorzystanej dotacji podmiotowej. Przedmiotowe rozliczenie powinno zawierać wykaz poniesionych wydatków bieżących, których konieczność ponoszenia związana była z prowadzeniem działalności statutowej instytucji kultury. Ujęcie w rozliczeniu kosztów amortyzacji jest sprzeczne z  zakresem pojęcia wydatków bieżących, wynikającym z  przepisu art.  236 ust. 2 i 3 FinPublU. W myśl art. 32 ust. 1 ustawy z 29.9.1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013, poz. 330 ze zm.) amortyzacja nie stanowi wydatku bieżącego, lecz wyraża zu- życie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych i jest dokonywana w postaci planowych, systematycznych odpisów ich wartości odnoszonych w koszty działalności operacyjnej. Rozliczenie dotacji podmiotowej, do którego zaliczano koszty amortyzacji, nie może zostać uznane przez organizatora za prawidłowe, ponieważ jest ono sprzeczne z dyspozycją art. 131 oraz 251 ust. 4 FinPublU z 2009 r. Uznanie – przez organ dotujący – rozliczenia takiej dotacji za prawidłowe i  rzetelne w  konsekwencji skutkuje naruszeniem dyscypliny finansów publicznych na podstawie art. 8 pkt 3 ustawy z  17.12.2004  r. o  odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 168). Piotr Sołtyk 2. Gromadzenie dotacji celowych na rachunku dochodów własnych w samorządowej jednostce budżetowej prowadzącej działalność określoną w ustawie o systemie oświaty Pytanie: Czy dotacje celowe przekazywane z budżetu państwa mogą być gro- madzone na rachunku dochodów własnych w samorządowej jednostce budże- towej prowadzącej działalność określoną w ustawie o systemie oświaty? 2 2. Gromadzenie dotacji celowych na rachunku dochodów własnych w samorządowej jednostce budżetowej… OdPOwiedź: Źródła dochodów, jakie mogą być gromadzone na wydzielo­ nym rachunku dochodów, ustawodawca wskazał w  art.  223 ust.  1 ustawy z 27.8.2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.; dalej: FinPublU). Z konstrukcji przepisu wynika, że jest to katalog otwarty a ustawodaw­ ca wskazuje jedynie kierunki źródeł dochodów. Jedynym uprawnionym organem do szczegółowego określenia, jakie rodzaje dochodów dana jednostka budżetowa działająca w systemie oświaty będzie gromadziła na wydzielonym rachunku dochodów, jest organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, co wynika z dyspozycji art. 223 ust. 2 pkt 2 FinPublU. Z literalnego brzmienia przedmiotowego przepisu wynika, że na powyższym rachunku ustawodawca dopuszcza możliwość gromadzenia wyłącznie dochodów, a  nie innych środków finansowych zasilających ten rachunek. W ujęciu pragmatycznym oznacza to, że nie wszystkie środki finansowe, które w wyniku różnych operacji finansowych są gro­ madzone na wydzielonym rachunku jednostek budżetowych, działających w systemie oświaty zgodnie z art. 2 ustawy z 7.9.1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), można uznać za dochody tej jednostki. Takie ustalenie jest istotne dla zaklasyfikowania danych środków do dochodów własnych jednostki. W obecnym stanie prawnym, wyłącznie organ stanowiący ma kompetencje do określenia źródła, z których dochody są gromadzone na rachunku. Warto podkreślić, że w przeciwieństwie do pań­ stwowych jednostek budżetowych katalog tych źródeł jest otwarty. Dotacja celowa przekazywana z budżetu państwa nie może zostać uznana za dochód samorządowej jednostki oświatowej, pomimo że w  konsekwencji jest przekazywana na rachunek tej jednostki. Dotacje tego rodzaju są często przekazywane na rachunki jednostek budżetowych w  ramach realizacji różnych projektów finansowanych lub współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Środki przekazywane z  budżetu państwa w formie dotacji celowej, zgodnie z ustawą z 13.11.2003 r. o dochodach jedno­ stek samorządu terytorialnego (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 ze zm.), są zaliczane do dochodów JST, a nie samorządowych jednostek organizacyjnych, w tym jednostek budżetowych. Należy pamiętać, że źródłami dochodów, które na podstawie przepisu art.  223 ust.  2 pkt 2 FinPublU może określić organ stanowiący są: wpływy z najmu pomieszczeń lokali, wpływy z dzierżawy, wpływy z opłat za wydanie certyfikatów lub innych dokumentów, np. świadectwa, legitymacji itp. Organ stanowiący, wskazując źródła dochodów, powi­ nien uwzględnić specyfikę działania jednostki oraz wysokość generowanych dochodów z  okresów poprzednich. Dlatego też konieczne staje się przeprowadzenie stosownych analiz finansowych, których wyniki przybliżą wartości środków gromadzonych na da­ nym rachunku. Piotr Sołtyk 3 1. Dotacje budżetowe 3. Przekazywanie dotacji z budżetu powiatu dla gminnej biblioteki publicznej Pytanie: Czy dotacja z  budżetu powiatu dla gminnej biblioteki publicznej mającej siedzibę na terenie powiatu powinna być przekazywana bezpośrednio do budżetu gminy, która jest organizatorem biblioteki, czy też bezpośrednio na rachunek biblioteki? OdPOwiedź: Ogólne zasady działania bibliotek zostały uregulowane w prze­ pisach ustawy z  27.6.1997  r. o  bibliotekach (t.j.  Dz.U. z  2012  r., poz.  642 ze zm.; dalej: BibU). Biblioteki są organizowane i prowadzone przez podmio­ ty, które określane są jako organizator. Ustawa o bibliotekach wskazuje, że takim organi­ zatorem są m.in. jednostki samorządu terytorialnego. Do obowiązków organizatora na­ leży w szczególności zapewnienie środków finansowych, które są przeznaczane m.in. na zakup wyposażenia, zapewnienie bieżącej działalności bibliotecznej, w tym zakup mate­ riałów bibliotecznych, a  także zapewnienie środków na doskonalenie zawodowe pra­ cowników biblioteki. Z dyspozycji art. 20a ust. 2 BibU wynika, że biblioteka publiczna, której organizatorem jest gmina działająca w  mieście będącym siedzibą samorządu powiatowego, może wykonywać zadania, o których mowa w ust. 1 BibU, na podstawie porozumienia za­ rządu powiatu z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta). Porozumienie powinno zawierać ustalenia określone w art. 20 ust. 2 tej ustawy. W przypadku podjęcia decyzji o wspólnym prowadzeniu biblioteki miejskiej przez dwa samorządy, tj. powiat oraz gmi­ nę, stosowne porozumienie powinno zostać zawarte pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego (stosownie do przepisów ustaw ustrojowych). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przejęcie przez gminę zadań z zakresu właściwości powiatu leży w sferze wyłącznej kompetencji rady gminy, o czym rozstrzyga art. 18 ust. 2 pkt 11 w zw. z art. 8 ust. 2a ustawy z 8.3.1992 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.; dalej: SamGminU). Należy pamiętać, że art. 20 a ust. 2 BibU stanowiący, że biblioteka publiczna, której organizatorem jest gmina działająca w mieście będącym siedzibą samorządu powiatowego, może wykonywać zadania, o któ­ rych mowa w ust. 1, na podstawie porozumienia zarządu powiatu z zarządem gminy, nie wyłącza stosowania art. 18 ust. 2 pkt 11 SamGminU przy zawieraniu tego typu porozu­ mień. Przepis ten ustala jedynie, jakie organy są właściwe do zawarcia porozumienia, natomiast nie przyznaje organowi wykonawczemu gminy kompetencji do decydowania o  przejęciu określonych zadań od powiatu (wyrok NSA we Wrocławiu z  6.12.2002  r. IISA/Wr 2127/02). Należy podkreślić, że źródła dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz zasady ustalania i  gromadzenia tych dochodów zostały określone w  ustawie z  13.11.2003  r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 4 4. Naliczanie wysokości dotacji wynikających z rozbieżności sformułowań zawartych w art. 80 i 90 ustawy… ze. zm.). Z przepisów powyższej ustawy wynika, że JST realizująca zadania z zakresu działania innych jednostek samorządu terytorialnego, na mocy porozumień zawartych z tymi jednostkami, otrzymuje od tych jednostek dotacje celowe w kwocie wynikającej z zawartego porozumienia, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. W  świetle regulacji prawa, dotacja z  budżetu powiatu na realizację zadania zgodnie z  zawartym porozumieniem, powinna być przekazywana bezpośrednio do budżetu gminy. Zgodnie z zasadami klasyfikacji budżetowej określonymi w rozporządzeniu Mi­ nistra Finansów z 2.3.2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (Dz.U. Nr 38, poz. 207 ze zm.), powiat, przekazując dotację do gminy, powinien rejestrować środki na § 2310 – „Dotacje celowe przekazane gminie na zadania bieżące realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego”, natomiast gmina, otrzymując dotację, ujmuje ją na § 2320 – „Dotacje celowe przekazane dla powiatu na zadania bieżące realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego”. Otrzymana dotacja z budżetu powiatu zwiększa wysokość dotacji podmiotowej przekazywanej do biblioteki publicznej. Piotr Sołtyk 4. Naliczanie wysokości dotacji wynikających z rozbieżności sformułowań zawartych w art. 80 i 90 ustawy o systemie oświaty Pytanie: Jak naliczać wysokość dotacji wynikających z rozbieżności sformuło- wań zawartych w art. 80 i 90 ustawy o systemie oświaty? OdPOwiedź: Szkoły i placówki publiczne prowadzone przez podmioty inne niż jednostki samorządu terytorialnego oraz szkoły i placówki niepubliczne otrzymują z  budżetu JST dotacje na zasadach określonych odpowiednio w przepisach art. 80 i 90 ustawy z 7.9.1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.; dalej: SysOśwU). W ustawie o systemie oświaty wskazano dwa sposoby obliczania dotacji: 1) na podstawie kwoty przewidzianej na jednego wychowanka danego rodzaju szkoły lub placówki w części oświatowej subwencji ogólnej dla danej jednostki samorządu terytorialnego (art. 80 ust. 2, art. 80 ust. 2c, art. 80 ust.3, art. 90 ust. 1a, art. 90 ust. 2a, art. 90 ust. 3a); 2) na podstawie ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydat­ ków bieżących ponoszonych w szkołach lub placówkach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia (art. 80 ust. 2b, art. 80 ust. 3, art. 80 ust. 3a, art. 90 ust. 2b, art. 90 ust. 2d, art. 90 ust. 3 SysOśwU). 5 1. Dotacje budżetowe Należy zwrócić uwagę, że SysOśwU posługuje się pojęciem wydatków bieżących, od­ noszonym do szkół, przedszkoli lub placówek prowadzonych przez gminę, a ponadto dodatkowo rozróżnia wydatki bieżące „przewidziane” i  „ponoszone”. Zasadne jest przyjęcie, że pojęcia użyte w przepisach art. 80 i 90 SysOśwU oznaczają odpowiednio wydatki bieżące „przewidziane”, czyli planowane z uwzględnieniem zmian w trakcie roku budżetowego – do obliczenia wysokości dotacji dla przedszkoli i szkół publicz- nych, a wydatki bieżące przez nie „ponoszone” to wydatki wykonane – do obliczania dotacji dla przedszkoli niepublicznych. WażnE Poziomu wydatków bieżących w danym roku nie można ustalać na podstawie danych wynikających z  uchwały budżetowej bez uwzględniania zmian wprowadzonych w budżecie, w trakcie roku. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa każda zmiana budżetu gminy wprowadzo­ na w trakcie roku budżetowego w tym zakresie (zwiększenia, zmniejszenia) będzie się łączyła z koniecznością zmiany wysokości dotacji w danym roku. Podstawą obliczenia dotacji powinny być wydatki bieżące, przewidziane w budżecie gminy w przeliczeniu na jednego ucznia w przedszkolach lub szkołach publicznych prowadzonych przez JST, tj. wydatki po wszystkich zmianach dokonanych w ciągu roku. Stosownie do art. 126 ustawy z 27.8.2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.; dalej: FinPublU), dotacje są to podlegające szczególnym zasadom roz­ liczania środki z budżetu jednostek samorządu terytorialnego, przeznaczone na finan­ sowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Dotacje, o których stanowi art. 80 i 90 SysOśwU, są dotacjami w rozumieniu art. 126 FinPublU i mają charakter roczny. Nie można uznać za prawidłowe przyjmowanie do podstawy obliczenia dotacji dla szkół i przedszkoli wysokości wydatków planowanych według uchwały budżetowej na początek roku bez uwzględniania zmian. Użyte przez ustawodawcę sformułowania „na każdego ucznia” oraz „na jednego ucznia” należy traktować jako rzeczywistą liczbę uczniów. Zatem ustalenie wysokości dotacji powinno być dokonane w  oparciu o  faktyczną liczbę uczniów w  całym roku budżetowym w przedszkolach publicznych prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego, na rzeczywistą liczbę uczniów dotowanego przedszkola. Z przytoczonego powyżej przepisu nie wynika możliwość przyjęcia odmiennego sposobu ustalania liczby uczniów w przedszkolach prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego oraz liczby uczniów dotowanego przedszkola. Uczeń to osoba, którą przyjęto do przedszkola, figuruje ona w księdze uczniów i nie zapadła wobec niej ostateczna i podlegająca wy­ konaniu decyzja administracyjna o skreśleniu jej z listy uczniów. Dlatego też dotacja na 2014 r. powinna być ustalona na podstawie faktycznej liczby uczniów, ujętej w doku­ 6 5. Wydatki bieżące w rozumieniu ustawy o systemie oświaty mentacji przebiegu nauczania, a nie planowanej na dany rok szkolny, tj. za okres, który nie pokrywa się z rokiem budżetowym, co w konsekwencji powoduje nierealność pla­ nowanej liczby uczniów. Natomiast nie można uznać za prawidłowe przyjmowanie do naliczenia dotacji np. w 2014 r. ustalonej przez gminę stałej liczby uczniów przedszkoli i  szkół samorządowych na podstawie danych systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30.9.2013 r. Monika Dębowska-Sołtyk 5. Wydatki bieżące w rozumieniu ustawy o systemie oświaty Pytanie: Jakie rodzaje wydatków należy zaliczać do wydatków bieżących w rozumieniu ustawy o systemie oświaty? OdPOwiedź: Ustawa z  7.9.1991  r. o  systemie oświaty (t.j.  Dz.U. z  2004  r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.; dalej: SysOśwU) nie definiowała dotychczas pojęcia wydatków bieżących, stąd należało przyjmować definicję wskazaną w prze­ pisach, tj. w art. 236 ustawy z 27.8.2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.; dalej: FinPublU), który stanowi, że przez wydatki bieżące budżetu jed­ nostki samorządu terytorialnego rozumie się wydatki budżetowe niebędące wydatkami majątkowymi (definicja przez negację w związku z art. 236 ust. 4 FinPublU). Jako przykładowe wydatki bieżące ustawodawca wskazuje między innymi wydatki jed­ nostek budżetowych na wynagrodzenia i składki od nich naliczane, wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań oraz świadczenia na rzecz osób fizycznych (art. 236 ust. 3 FinPublU). Do wydatków bieżących zalicza się wydatki klasyfikowane w § 401 do 418, 420 do 430, 432 do 470, 472, 474 do 478, 481, 482, 490, 493 do 498 (załącznik Nr 4 do rozporządzenia Ministra Finansów z 2.3.2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych – Dz.U. Nr 38, poz. 207 ze zm.). Ministerstwo Edukacji Narodowej w  piśmie z  20.7.2011  r. wskazało, że do podstawy obliczenia dotacji nie należy uwzględniać wpłat rodziców za czynności opiekuńczo­wy­ chowawcze i żywienie dzieci, gdyż środki te – zgodnie z przepisami art. 223 FinPublU – sa­ morządowe jednostki budżetowe prowadzące działalność określoną w ustawie o systemie oświaty gromadzą na wydzielonych rachunkach określonych w  uchwałach organów stanowiących JST. Z prezentowanego stanowiska MEN można wyciągnąć szerszy wniosek o  nieprzyjmowaniu do podstawy obliczenia dotacji jakichkolwiek wydatków bieżących gromadzonych na wyodrębnionych rachunkach, o których mowa w art. 223 FinPublU, nie stanowią one bowiem formalnie środków budżetowych (zgodnie z przepisami art. 80 i 90 SysOśwU podstawą obliczenia dotacji są wydatki bieżące ustalone w budżecie danej JST). 7 1. Dotacje budżetowe Ministerstwo Edukacji Narodowej w swoim stanowisku podkreśla, że do podstawy ob­ liczenia dotacji powinny być brane pod uwagę wydatki bieżące ponoszone przez JST na funkcjonowanie szkół i placówek, na które zostały ujęte środki w planach finansowych tych szkół, jako jednostek budżetowych. Do takich wydatków należy zaliczyć między innymi koszty doskonalenia zawodowego nauczycieli, ekonomiczno­administracyjnej obsługi szkół, a także koszty prowadzenia stołówki szkolnej lub przedszkolnej (bez kosz­ tów wyżywienia pokrywanych przez rodziców). Podstawą obliczenia dotacji powinny być wydatki bieżące ponoszone w szkołach lub placówkach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia. Dopiero ustalenie poziomu faktycznie poniesionych wydatków (na dzień 31 grudnia danego roku) pozwala na rzeczywiste ich określenie i  odpowiednie zweryfikowanie podstawy naliczania dotacji dla niepublicz­ nych przedszkoli/niepublicznych oddziałów przedszkolnych. Do podstawy obliczenia dotacji powinny być brane pod uwagę wydatki bieżące ponoszone przez JST na funkcjo­ nowanie przedszkoli i szkół, na które zostały ujęte środki w planach finansowych tych przedszkoli i szkół, jako jednostek budżetowych. Próba zdefiniowania pojęcia „wydatki bieżące” dokonana w ustawie zmieniającej ustawę o  systemie oświaty (Dz.U. z  2013  r., poz.  827) nie usunęła wątpliwości interpretacyj­ nych tego pojęcia w rozumieniu ustawy o systemie oświaty. Zgodnie bowiem z nowym brzmieniem art. 80 3d i art. 90 ust. 3d SysOśwU dotacje, o których mowa w ust. 2, 2b, 2c i 3–3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki w  zakresie kształcenia, wychowania i  opieki, w  tym profilaktyki społecznej. Mianowicie dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na: 1) pokrycie wydatków bieżących szkół, przedszkoli, innych form wychowania przed­ szkolnego i placówek, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności szkoły, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki, w tym na wynagro­ dzenie osoby fizycznej prowadzącej szkołę, przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni ona funkcję dyrektora szkoły lub placówki albo prowadzi zajęcia w  innej formie wychowania przedszkolnego, z wyjątkiem wydatków na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji i udziałów lub wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego; 2) zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, obejmujących: – książki i inne zbiory biblioteczne, – środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno­wychowawczemu realizo­ wanemu w szkołach, przedszkolach i placówkach, sprzęt rekreacyjny i sportowy, – – meble, – pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprze­ kraczającej wielkości ustalonej w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100 ich wartości, w momencie oddania do używania. 8 6. Decyzja o zwiększeniu dotacji dla przedszkola publicznego Ustawodawca, wskazując, że dotacja musi być ponoszona wyłącznie na wskazane przez niego cele, tj. wydatki bieżące oraz zakup środków trwałych i wartości niematerialnych wskazanych w SysOśwU w pkt a–e, przedstawił jednocześnie wachlarz wydatków, które uważane są przez niego za wydatki bieżące. Nastąpiło to poprzez użycie sformułowania w tym na wynagrodzenia […]. Dlatego też dotychczas używana interpretacja wydatków bieżących nie uległa zmianie. WażnE Do powyższych wydatków należy zaliczyć między innymi koszty doskonalenia zawodowego nauczycieli oraz koszty prowadzenia stołówki szkolnej i przedszkolnej zaklasy- fikowane odpowiednio w rozdziałach 81046 i 80148. Monika Dębowska-Sołtyk 6. Decyzja o zwiększeniu dotacji dla przedszkola publicznego Pytanie: W jakim przypadku rada gminy może podjąć decyzję o zwiększeniu dotacji dla przedszkola publicznego? OdPOwiedź: Ustawodawca w art. 1 pkt 17 ustawy z 13.6.2013 r. zmieniającej ustawę o  systemie oświaty oraz niektóre inne ustawy (Dz.U  z  2013 r., poz.  827) dodał regulację, zgodnie z  którą, w  szczególnie uzasadnionych przypadkach, rada gminy, w drodze uchwały, może wyrazić zgodę na udzielenie dotacji, o której mowa w ust. 2, w wysokości wyższej niż wysokość określona w ust. 2 ustawy zmieniającej. Rada gminy w uchwale ustala okres udzielania tej dotacji. Uregulowanie to wprowadza nową kompetencję dla organu stanowiącego gminy, który może podjąć decyzję o zwiększeniu dotacji dla przedszkola publicznego, którego orga­ nem założycielskim nie jest minister ani jednostka samorządu terytorialnego. Decyzja ta musi zostać wyrażona poprzez podjęcie odrębnej uchwały (dotyczącej wyrażenia zgody na udzielenie dotacji w wyższej kwocie). Podjęcie takiej uchwały może nastąpić jedynie  – jak to określił ustawodawca  – „w  szczególnie uzasadnionych przypadkach”. Zapisy przyjęte przez ustawodawcę nie wskazują jednak, czy te uzasadnione szczegól­ nie przypadki mają występować po stronie donatora czy też beneficjenta dotacji, a co najważniejsze  – czy mogą dotyczyć jednego przedszkola na terenie gminy, czy też  – wobec równego traktowania podmiotów mogących pozyskać dotację z budżetu, muszą dotyczyć wszystkich przedszkoli publicznych działających na terenie gminy. W  tym miejscu należy zaznaczyć, że w drugim z omawianych przypadków podjęta przez radę gminy uchwała miałaby charakter aktu prawa miejscowego i  podlegałaby ogłoszeniu 9 1. Dotacje budżetowe w  dzienniku urzędowym. Obowiązywałaby w  związku z  tym po upływnie 14 dni od daty jej podjęcia, podczas gdy w pierwszym z omawianych przypadków nie podlegałaby publikacji i mogłaby obowiązywać już od dnia podjęcia. Zasadne wydaje się przyjęcie, że szczególny przypadek, o którym mowa w cytowanym przepisie, to przejściowa i indywidualna sytuacja, w jakiej znalazła się konkretna placów­ ka, a zwiększenie dotacji dla niej powinno być poprzedzone dogłębną analizą sytuacji, która spowodowała konieczność zwiększenia danej dotacji. Ważnym w tym kontekście aspektem jest konieczność określenia – przez radę gminy w uchwale – okresu, na który dotacja udzielana jest w powiększonej kwocie. Ustawodawca, redagując omawiany przepis, nie wskazał jednocześnie, jaka jest forma „podwyższenia kwoty” przyznanej dotacji, jednak wnioskując z brzmienia art. 80 ust. 2 SysOśwU, zgodnie z  którym, przedszkola otrzymują na każdego ucznia dotację w wy- sokości równej wydatkom bieżącym przewidzianym na jednego ucznia w przedszkolach publicznych prowadzonych przez gminę, pomniejszonym o  opłaty za korzystanie z  wy- chowania przedszkolnego oraz za wyżywienie, stanowiące dochody budżetu gminy, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na nie- pełnosprawnego ucznia przedszkola w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego, uchwała w sprawie wyrażenia zgody powinna określać, o jaką kwotę (stawkę) na jednego ucznia podwyższa się tę dotację. Wzór uchwały w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie dotacji dla przedszkola, w wysokości wyższej niż określona w ustawie o systemie oświaty UCHWAŁA NR ……….. RADY GMINY ……….. z dnia ……….. r. w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie dotacji dla Przedszkola X ……., w wysokości wyższej niż określona w ustawie o systemie oświaty. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 8 i art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorzą­ dzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 594) oraz art. 80 ust. 2 lit. e ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) Rada Gminy ………..: Wyraża zgodę na udzielenie dotacji dla Przedszkola X ……, w wysokości wyższej niż okre- ślona w ustawie o systemie oświaty. § 1. Dotację określa się na kwotę ……… zł na każdego ucznia, tj. o …… wyższą niż stanowiąca równowartość wydatków bieżących przewidzianych na jednego ucznia w przedszkolach pu­ § 2. 10 7. Wysokość opłaty za przedszkole niepubliczne w związku ze zmianą ustawy o systemie oświaty blicznych prowadzonych przez gminę, pomniejszonych o opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego oraz za wyżywienie, stanowiące dochody budżetu gminy, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na niepełnosprawnego ucznia przedszkola w  części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego. Dotację o zwiększonej kwocie przyznaje się na okres od ……… do ……… roku § 3. § 4. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy ………… Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. § 5. Monika Dębowska-Sołtyk 7. Wysokość opłaty za przedszkole niepubliczne w związku ze zmianą ustawy o systemie oświaty Pytanie: Czy w związku ze zmianą ustawy z 13.6.2013 r. zmieniającej ustawę o systemie oświaty oraz niektóre inne ustawy (Dz.U. z 2013 r., poz. 827), poczy- nając od 1.9.2013 r., rodzic, którego dziecko nie otrzymało miejsca w przed- szkolu samorządowym, nie będzie musiał płacić również więcej niż  złotówkę za pobyt dziecka w placówce niepublicznej? OdPOwiedź: Niestety zgodnie z przepisami przejściowymi zawartymi w usta­ wie z 13.6.2013 r. zmieniającej ustawę o systemie oświaty oraz niektóre inne ustawy (Dz.U. z 2013 r., poz. 827), odpłatność za pobyt przedszkolaka za kwotę nie wyższą niż 1 zł za godzinę pobytu w placówce nie będzie dotyczyła placówek niepu­ blicznych do 1.9.2015 r., kiedy to każdy czteroletni przedszkolak uzyska prawo do miejsca w przedszkolu. Podobne prawo dla trzyletnich przedszkolaków zacznie obowiązywać od 1.9.2017 r. Od wejścia w życie prawa trzy­ i czterolatków do edukacji przedszkolnej, samo­ rząd terytorialny będzie decydował o tym, czy realizacja tego zadania będzie na terenie jego działania odbywać się poprzez współpracę z placówkami prywatnymi, czy też zreali­ zują je poprzez sieć placówek samorządowych. Ustawodawca, zmieniając ustawę z 7.9.1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) pozostawił samorządom dwuletni okres przejściowy do podjęcia decyzji, czy we własnym zakresie będą w stanie realizować obowiązek zapewnienia od 1.9.2015 r. prawa każdego czterolatka z terenu gminy do miejsca w przedszkolu (a począwszy od 1.9.2017 r. – każdego trzylatka) czy też przystąpią do wyłonienia placówek prywatnych w drodze konkursu. Monika Dębowska-Sołtyk 11 1. Dotacje budżetowe 8. Dotacja przekazywana na ucznia niepełnosprawnego szkoły publicznej Pytanie: Dlaczego gminy przekazują dotacje na ucznia niepełnosprawnego szkoły publicznej w wysokości równej kwocie przekazywanej na ucznia pełno- sprawnego w takiej szkole? OdPOwiedź: Zgodnie z art. 80 ust 3 ustawy z 7.9.1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) szkoły publiczne otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, obo­ wiązanej do prowadzenia odpowiedniego typu i rodzaju szkół, w wysokości równej wy­ datkom bieżącym przewidzianym na jednego ucznia w szkołach tego samego typu i ro­ dzaju prowadzonych przez tę JST, nie niższej jednak niż kwota przewidziana na jednego ucznia szkoły danego typu i rodzaju, w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego. W przypadku nieprowadzenia przez JST szkoły tego samego typu i rodzaju, podstawą ustalenia wysokości dotacji jest kwota przewidziana na jednego ucznia szkoły publicznej danego typu i rodzaju w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego. Powyższy zapis w odróżnieniu od uregulowań zawartych w tej mierze, w stosunku do placówek niepublicznych nie przewiduje przekazywania dotacji według innej – wyższej stawki dla ucznia niepełnosprawnego. Kontrowersje związane z tym zapisem są o tyle większe, że gmina otrzymuje na ucznia niepełnosprawnego kwotę subwencji wyższą niż ta przypadająca na ucznia pełnosprawnego, a niezawarcie w omawianym przepisie za­ strzeżenia, że dotacja na ucznia niepełnosprawnego przysługuje w wysokości subwencji przyznanej na ucznia niepełnosprawnego powoduje, że gmina nie ma podstaw praw­ nych do przekazania tej dotacji w kwocie subwencji, jaką otrzymała na danego ucznia niepełnosprawnego. Monika Dębowska-Sołtyk 9. Odprowadzanie z dotacji odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych na emerytowanych nauczycieli Pytanie: Czy z dotacji otrzymywanej z budżetu jednostki samorządu teryto- rialnego przez stowarzyszenie, któremu samorząd przekazał prowadzenie szkoły, należy odprowadzać odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych na emerytowanych nauczycieli – byłych pracowników danej szkoły? (Stowarzyszenie za- trudnia 17 osób). 12
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Gospodarka finansowa jednostek samorządowych w systemie kontroli zarządczej
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: