Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00038 004775 14835528 na godz. na dobę w sumie
Prawo o zgromadzeniach - ebook/pdf
Prawo o zgromadzeniach - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 363
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-5802-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja jest zbiorem najważniejszych i najczęściej stosowanych w praktyce przepisów regulujących problematykę zgromadzeń publicznych - zarówno regulacji polskich, jak i aktów prawa międzynarodowego. Autorka szczególny nacisk położyła na przystępne i szczegółowe omówienie przepisów znowelizowanej ustawy - Prawo o zgromadzeniach. Dodatkowo przedstawiła powiązania przepisów ustawy z innymi aktami prawnymi oraz analizę orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczącego komentowanych zagadnień.

Adresaci:
Książka stanowić będzie istotna pomoc dla podmiotów organizujących zgromadzenia, a także dla organów i pracowników administracji publicznej. Zainteresuje również studentów wydziałów prawa i administracji, gdyż poznanie problemów związanych z istota zgromadzenia jako instytucji prawnej powinno stanowić również istotny element wykształcenia prawniczego i administracyjnego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

PRAWO O ZGROMADZENIACH wybór i wprowadzenie Jolanta Blicharz Warszawa 2013 Stan prawny na 1 kwietnia 2013 r. Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Ewa Fonkowicz Opracowanie redakcyjne Bartosz Stanisławski Łamanie JustLuk Łukasz Drzewiecki, Justyna Szumieł, Stanisław Drzewiecki Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer Polska SA, 2013 ISBN 978-83-264-4345-9 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska SA Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Spis treści Spis treści Wykaz skrótów ..................................................................................................................9 Część I RealIzaCja konstytuCyjnej wolnośCI zgRomadzeń w demokRatyCznym państwIe pRawnym ..........................................................................................................11 Uwagi wstępne ................................................................................................................13 Wolność zgromadzeń kamieniem węgielnym społeczeństwa demokratycznego...15 Czy w demokratycznym państwie prawnym koncesjonowanie wolności pokojowego zgromadzania się jest dopuszczalne?....................................................17 Część II pRawo o zgRomadzenIaCh. tekst ustawy ................................................................25 Ustawa z dnia 5 lipca 1990 r. – Prawo o zgromadzeniach .........................................27 Część III pRawo o zgRomadzenIaCh. komentaRz ....................................................................35 Rozdział 1 Przepisy ogólne ................................................................................................................37 Rozdział 2 Postępowanie w sprawach zgromadzeń .....................................................................50 Rozdział 2a Przepisy karne ..................................................................................................................68 Rozdział 3 Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe .............70 5 Spis treści Część IV polskIe RegulaCje pRawne dotyCząCe zgRomadzeń ...............................................73 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. .............................75 Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ................................................................................................78 Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń ..................................................80 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny........................................................82 Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej ......................83 Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej ....................................................................84 Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania ......86 Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji .....................................................................88 Ustawa z dnia 7 maja 1999 r. o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady ...............................................................................................................90 Ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o stanie wyjątkowym ...........................................99 Ustawa z dnia 29 sierpnia 2002 r. o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej ...............................................101 Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym ..........................102 Ustawa z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych ................103 Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia ................................................................................................................139 6 Spis treści Część V akty pRawa mIędzynaRodowego dotyCząCe zgRomadzeń.................................179 Powszechna deklaracja praw człowieka z dnia 10 grudnia 1948 r., Nowy Jork .....181 Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. ...............................187 Protokół fakultatywny do międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, uchwalony przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w dniu 16 grudnia 1966 r. w Nowym Jorku ..................................208 Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 .....................................213 Karta praw podstawowych Unii Europejskiej ..........................................................233 Konwencja ramowa o ochronie mniejszości narodowych, sporządzona w Strasburgu dnia 1 lutego 1995 r. ......................................................248 Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. .................................................259 Część VI oRzeCznICtwo sądów polskICh dotyCząCe wolnośCI zgRomadzeń ................283 Uchwała TK z dnia 16 marca 1994 r., W 8/93 .............................................................285 Wyrok TK z dnia 28 czerwca 2000 r., K 34/99 .............................................................289 Wyrok TK z dnia 10 listopada 2004 r., Kp 1/04 ..........................................................292 Wyrok TK z dnia 18 stycznia 2006 r., K 21/05 .............................................................317 Wyrok TK z dnia 10 lipca 2008 r., P 15/08 ...................................................................345 Wyrok SN z dnia 5 stycznia 2001 r., III RN 38/00 ......................................................348 Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2005 r., IV SA/Po 983/05 ....................349 Wyrok NSA z dnia 25 maja 2006 r., I OSK 329/06 ......................................................351 7 Spis treści Bibliografia .....................................................................................................................359 Indeks rzeczowy ............................................................................................................361 8 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Źródła prawa – Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnio- na Protokołem nr 2 (Dz. U. 1993 nr 61 poz. 284 z późn. zm.) – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 maja 1971 r.– Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 z późn. zm.) – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowa- niu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogo- wym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) – ustawa dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyż- szym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) – ustawa z dnia 5 lipca 1990 r. – Prawo o zgromadzeniach (Dz. U. Nr 51, poz. 297 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności su- mienia i wyznania (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965 z późn. zm.) 9 EKPCz k.c. k.k. k.p.a. k.p.s.w. k.w. Konstytucja RP p.p.s.a. p.r.d. p.s.w. pr. zgrom. u.g.w.s.w. – ustawa z dnia 7 maja 1999 r. o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady (Dz. U. Nr 41, poz. 412 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.) – ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Koś- cioła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 z późn. zm.) Czasopisma – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wo- jewódzkich Sądów Administracyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubezpie- czeń Społecznych i Spraw Publicznych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; zbiór urzędo- wy, Seria A – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Państwo i Prawo – Teka Komisji Politologii i Stosunków Międzynarodowych Oddziału PAN w Lublinie Inne skróty – Austriacki Trybunał Konstytucyjny – Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka Or- ganizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie – Europejski Trybunał Praw Człowieka – Niemiecki Federalny Trybunał Konstytucyjny – Naczelny Sąd Administracyjny – Trybunał Konstytucyjny – Sąd Najwyższy – Wojewódzki Sąd Administracyjny Czasopisma u.o.t.o.z. u.p. u.s.g. u.s.p.k.k. ONSA ONSAiWSA OSNP OTK-A OTK PiP Teka Kom. Politol. i Stos. Międzynar. – OL PAN ATK BDiPCz OBWE ETPCz NFTK NSA TK SN WSA 10   Część I Realizacja konstytucyjnej wolności zgromadzeń w demokratycznym państwie prawnym   Uwagi wstępne Uwagi wstępne W obszernym katalogu praw wolnościowych, jaki widnieje we współczesnych konstytucjach, wolność zgromadzeń zajmuje poczesne miejsce. Od innych wol- ność tę odróżnia specyficzny przedmiot, który obejmuje swym zasięgiem tę sferę aktywności, która pozwala uzewnętrznić publicznie swoje przekonania i poglądy. Realizacja uprawnień jednostkowych i zbiorowych, wynikająca z wolności zgroma- dzeń, wchodzi często w sferę objętą przedmiotowym zakresem innych praw wol- nościowych, m.in. wolności myśli, słowa, stowarzyszeń czy sumienia i wyznania. Zgromadzenie jest więc możliwością realizacji wolności myśli, sumienia i wyzna- nia, jak też podstawową przesłanką realizacji wolności zrzeszania się. Wolność zgromadzeń nie ma charakteru nieograniczonego. Konieczność wprowadzenia ograniczeń tej wolności dyktowana jest różnymi względami. Uzna- je się, że pokojowy charakter zgromadzeń i uczestniczenia w nich pociąga za sobą określone obowiązki zgromadzonych, na przykład obowiązek eliminowania ak- tywności, której skutkiem mogłoby być naruszenie nietykalności ludzi lub nisz- czenie mienia1. W tym miejscu warto przypomnieć, że konstytucyjnie gwaranto- wana wolność gromadzenia się (art. 57 Konstytucji RP) podlega ograniczeniom przewidzianym jedynie przez ustawy, niezbędnym do ochrony bezpieczeństwa państwowego lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo praw i wolności innych osób (art. 31 Konstytucji RP). W dyskusji o zakresie wolności gwarantowanej konstytucyjnie, w tym wy- padku fundamentalnej wolności politycznej, zawsze pojawia się obawa, aby ob- jęcie nią pewnych zjawisk nie doprowadziło do jej niedozwolonego ogranicze- nia ze strony ustawodawcy. Przy bliższym przyjrzeniu się gwarancjom zawartym w art. 57 Konstytucji RP i art. 11 Konwencji o ochronie praw człowieka i podsta- wowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. zmienionej na- stępnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2, ratyfikowanej przez Polskę 19 stycznia 1993 r. (Dz. U. 1993 nr 61 poz. 284 z późn. zm.) oraz art. 21 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz. U. 1977 nr 38 poz. 167, zał.), ratyfikowanego przez Polskę w 1977 r., można stwierdzić, iż nie- 1 A. Błaś, Komentarz do art. 57 Konstytucji RP (w:) Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 roku, red. J. Boć, Wrocław 1998. 13 Część I. Realizacja konstytucyjnej wolności zgromadzeń w demokratycznym… które z nich nakładają się na siebie. Zarówno art. 57 i 31 Konstytucji RP, jak i dwa pozostałe akty prawne dopuszczają ograniczenie prawa do zgromadzeń wyłącz- nie przez ustawę. Jednocześnie w wyróżnionych aktach prawnych ograniczenie wolności zgromadzeń dopuszczalne jest jedynie w zakresie „koniecznym w spo- łeczeństwie demokratycznym”, co koresponduje z zasadą proporcjonalności, która spełnia swoją funkcję gwarancyjną wobec wolności indywidualnej dzięki zawar- tym w niej następującym elementom: – po pierwsze: środek ograniczający prawo wolnościowe musi być przydatny do osiągnięcia założonego celu (przydatność); – po drugie: ingerencja w sferę wolności zagwarantowanej konstytucyjnie nie może być pod względem merytorycznym, czasowym, podmiotowym i prze- strzennym szersza niż jest to niezbędnie konieczne (niezbędność); – po trzecie: ingerencja w sferę prawa wolnościowego powinna pozostawać w odpowiedniej proporcji do założonego celu (zasada proporcjonalności sen- su stricto, proporcjonalność). Dokonując koniecznego uogólnienia, można powiedzieć, że ingerencje usta- wodawcy ograniczające wolność zgromadzeń, podobnie jak w przypadku wszel- kich innych praw i wolności konstytucyjnych, muszą być traktowane jako coś wy- jątkowego i nienaruszającego samej istoty wolności. Bardziej szczegółowej analizy wymaga odpowiedź na pytanie, czy ustawodawca w określaniu celów ingerencji nie narusza szczególnie chronionej sfery interesów, tzn. czy w wystarczającym zakresie respektuje korzystanie z wolności zgromadzeń gwarantowanej konsty- tucyjnie, albo inaczej – czy środki zastosowane przez niego nie wykraczają poza niezbędne ramy. Ustawodawca ma tu swobodę wyboru co do zastosowanych przez siebie środków, ale muszą one spełniać wymóg proporcjonalności (pomiędzy celem założonym przez ustawodawcę a prawem do wolności) i zapewniać równowagę prawa do wolności oraz interesu publicznego. Nakłada to na niego obowiązek wy- boru najbardziej łagodnych środków prowadzących do osiągnięcia zamierzonych celów, tak aby pozostawały one w odpowiedniej do siebie proporcji. Warto zacyto- wać w tym miejscu stwierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawar- te w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 grudnia 2005 r., IV SA/Po 983/05, ONSA 2007, nr 2, poz. 45, dobrze wyrażające konstytucyjną aksjologię wolności: „W przypadku wolności, gwarancje dla podmiotów korzystających z niej, muszą być interpreto- wane «ściśle» w rozumieniu tego pojęcia, natomiast ingerencja władz publicznych tę wolność ograniczająca jest dopuszczalna w sytuacjach przewidzianych ustawą, z zachowaniem takiej interpretacji prawa, w której w przypadku konfliktu prawa do wolności z innymi prawami takimi jak: bezpieczeństwo, porządek publiczny – prawo do wolności zajmuje pozycję równorzędną”. 14 Wolność zgromadzeń kamieniem węgielnym społeczeństwa demokratycznego   Wolność zgromadzeń kamieniem węgielnym społeczeństwa demokratycznego Wolność zgromadzeń pozostaje w ścisłym związku merytorycznym z innymi wolnościami i prawami człowieka służącymi ochronie porozumiewania się ludzi. Należy tu wymienić zwłaszcza wolności: zrzeszania się, nauki, sumienia, słowa, a także tzw. prawo petycji. Cechą wspólną wszystkich tych praw i wolności jest to, że chronią one określone procesy porozumiewania się przed różnymi specy- ficznymi zagrożeniami. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowie- ka wolność zgromadzeń jest istotnie związana z gwarancją wolności słowa jako jedną z najważniejszych przesłanek funkcjonowania demokracji2. Zgodnie z tym, Europejska Komisja Praw Człowieka uważa wolność słowa za filar społeczeństwa demokratycznego warunkujący jego postęp i rozwój jednostki3. Wolność ta chroni nie tylko wypowiedzi umiarkowane i nieszkodliwe, ale także takie, które szokują i niepokoją państwo lub poszczególne grupy społeczne. Wynika to z zasad plu- ralizmu i tolerancji, bez których nie może istnieć społeczeństwo demokratyczne4. Zgodne z powyższymi tendencjami jest stanowisko Trybunału Konstytucyj- nego, który w wyroku z dnia 18 stycznia 2006 r., K 21/05, OTK-A 2006, nr 1, poz. 4, uznał, że: „Zgromadzenie stanowi szczególny sposób wyrażania poglądów, prze- kazywania informacji i oddziaływania na postawy innych osób. Jest niezwykle ważnym środkiem komunikacji międzyludzkiej (…) oraz formą uczestnictwa w de- bacie publicznej, a w konsekwencji – również w sprawowaniu władzy w demokra- tycznym społeczeństwie”. Jednocześnie Trybunał stoi na stanowisku, które zwłasz- cza w ostatnim czasie stało się bardziej wyraźne, iż wolność zgromadzeń stwarza „(…) możliwość wpływu na proces polityczny, umożliwiając krytykę i protest”, a także „(…) poprzez ochronę mniejszości podnosi poziom legitymacji i akceptacji rozstrzygnięć podejmowanych przez organy przedstawicielskie i podporządkowa- 2 Zob. np. wyrok z dnia 7 października 2008 r., Patyi oraz inni przeciwko Węgrom, nr skargi 5529/05, § 37; wyrok z dnia 29 czerwca 2006 r., Ollinger przeciwko Austrii, nr skargi 76900/01, § 38; wyrok z dnia 8 grudnia 1999 r., Freedom and Democracy Party (ÖZDEP) przeciwko Turcji, nr skar- gi 23885/94, § 37; wyrok z dnia 26 kwietnia 1991 r., Ezelin przeciwko Francji, nr skargi 11800/85, § 37. 3 Zob. M. Holoubek, Przegląd głównych kierunków ochrony podstawowych praw jednostki w Austrii (w:) Prawa człowieka. Geneza, koncepcje, ochrona, red. B. Banaszak, Wrocław 1993, s. 70. 4 Ibidem. 15 Część I. Realizacja konstytucyjnej wolności zgromadzeń w demokratycznym… ny im aparat administracyjno-wykonawczy”5. Można powiedzieć, że z polityczne- go punktu widzenia wolność zgromadzeń służy ocenie obowiązującego porządku prawnego lub społecznego, jak też zapewnia możliwość aktywnego uczestnictwa w procesie kształtowania woli państwa w sposób odpowiadający konstrukcji wy- stępującego w nim ustroju demokratycznego. 5 Ibidem. 16 Czy w demokratycznym państwie prawnym koncesjonowanie wolności…   Czy w demokratycznym państwie prawnym koncesjonowanie wolności pokojowego zgromadzania się jest dopuszczalne? Nie ulega wątpliwości, że zgromadzenia pokojowe stanowią z jednej strony zasadniczy element demokratycznej opinii publicznej, z drugiej – klucz do osiąg- nięcia celu założonego przez uczestniczące w nim osoby, tworząc część składową procesu demokracji bezpośredniej. Trzeba też zaznaczyć, że zgromadzenie nie musi mieć celu politycznego i nie musi dotyczyć spraw absorbujących społeczeństwo lub jego znaczną część. Może być zorganizowane np. z pobudek ekologicznych, eko- nomicznych, humanitarnych, religijnych i innych. W tym miejscu niezbędne jest przede wszystkim zajęcie stanowiska wobec fundamentalnego pytania, jak dalece w demokratycznym państwie prawnym dopuszczalne są ograniczenia organizo- wania pokojowych zgromadzeń? Albo: czy władza publiczna może uniemożliwiać lub utrudniać odbycie zgromadzenia, jeśli nie mieści się to w granicach dopusz- czalnej ingerencji (wyznaczonej przez standardy międzynarodowe)? Z tego właśnie względu postaramy się ocenić warunki dopuszczalnych ogra- niczeń wolności zgromadzeń przyjętych w obowiązującej ustawie – Prawo o zgro- madzeniach. Na wstępie warto podkreślić, że zakaz odbycia zgromadzenia pub- licznego w trybie obowiązującej ustawy może zostać wydany w następujących przypadkach: po pierwsze, dotyczy to sytuacji, w których cel zgromadzenia lub jego odbycie sprzeciwiają się prawu o zgromadzeniach lub naruszają przepisy ustaw karnych; po drugie, jeśli odbycie zgromadzenia może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach. Oznacza to, że wszelkie do- puszczalne ograniczenia muszą być zgodne z prawem oraz muszą być proporcjo- nalne, jak też niezbędne w interesie bezpieczeństwa państwowego lub publicznego, ze względu na konieczność zapobieżenia rozruchom lub przestępstwom, służyć ochronie zdrowia lub dobrych obyczajów lub ochronie praw i wolności innych. Równocześnie jednak należy zauważyć, że ograniczenia wolności zgromadzeń nie mogą przekraczać konstytucyjnych i konwencyjnych wymagań nałożonych na ustawodawcę. Mimo różnic występujących pod tym względem pomiędzy poszczególnymi państwami, wolności polityczne (m.in. wolność zgromadzeń) gwarantują pewien 17 Część I. Realizacja konstytucyjnej wolności zgromadzeń w demokratycznym… minimalny standard demokracji. Nakładają one na państwo obowiązek niedoko- nywania niedozwolonych naruszeń, np. faktycznego uniemożliwiania przepro- wadzania demonstracji, ale też obligują je do zagwarantowania demokratycznej infrastruktury poprzez działania pozytywne. Przykładem jest zapewnienie wol- ności manifestacji, różnorodności poglądów i wypowiedzi nie tylko tych umiar- kowanych i nieszkodliwych, ale także takich, które szokują i niepokoją państwo lub poszczególne grupy społeczne. Wynika to z zasad pluralizmu i tolerancji, bez których nie może istnieć społeczeństwo demokratyczne. Te pozytywne świadcze- nia państwa mają teoretycznoprawne uzasadnienie przede wszystkim w funkcji, jaką wypełniają prawa polityczne w demokratycznym procesie kształtowania woli państwa. Zgodne z powyższymi tendencjami jest stanowisko Europejskiego Try- bunału Praw Człowieka, który uznał, że wolność zgromadzeń chroni także takie demonstracje, w których drażni się lub obraża osoby przeciwne ideom lub hasłom tam propagowanym6. W tym miejscu warto przypomnieć, że znowelizowana ustawa o zgromadze- niach nie przewiduje wyraźnie przeprowadzenia zgromadzeń jednoczesnych, których podłożem mogłyby być np. zgromadzenia zwołane w celu wyrażenia nie- zgody z poglądami przedstawianymi podczas głównego zgromadzenia i odbywa- jące się niemal w tym samym czasie i miejscu, co zgromadzenie, z którym się nie zgadzają. Stosownie do przepisu art. 6 ust. 2b pr. zgrom. przeprowadzanie w tym samym miejscu i czasie dwóch lub więcej zgromadzeń jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy możliwe jest oddzielenie demonstracji w taki sposób, aby ich prze- bieg nie zagrażał życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach. W przypadku zaś, gdy oddzielenie uczestników dwóch lub więcej zgromadzeń, które mają się odbyć w tych samych miejscach, nie jest możliwe, organ gminy wzy- wa organizatora zgromadzenia zgłoszonego później do modyfikacji czasu, miejsca lub trasy przejścia uczestników zgromadzenia (art. 7a pr. zgrom.). Jeżeli organiza- tor zgromadzenia zgłoszonego później, mimo wezwania ze strony organu gminy do zmodyfikowania czasu, miejsca i trasy zgromadzenia nie dokonał wymaga- nych zmian, organ gminy zakazuje odbycia zgromadzenia (art. 8 ust. 2 pr. zgrom.). Jest to oczywiście całkowicie odmienne podejście niż przyjęte zgodnie z Wy- tycznymi w Sprawie Wolności Pokojowych Zgromadzeń BIDPCz OBWE i Komisji weneckiej (działająca przy Radzie Europy Europejska Komisja na rzecz Demokracji przez Prawo) założenie, zgodnie z którym państwo ma obowiązek działania w celu ułatwienia przeprowadzenia zgromadzeń jednoczesnych, tj. dwóch lub więcej nie- związanych ze sobą zgromadzeń odbywających się w tym samym czasie i miejscu. Przeprowadzenie każdego zgromadzenia należy ułatwić w możliwym zakresie 6 Orzeczenie z dnia 2 października 2001 r. w sprawie Stankov and the United Macedonian organisa- tion Ilinden przeciwko Bułgarii, skargi nr 29221/95 oraz nr 29225/95; orzeczenie z dnia 21 czerwca 1998 r. w sprawie Plattform Ärzte für das Leben przeciwko Austrii, skarga nr 10126/82. 18 Czy w demokratycznym państwie prawnym koncesjonowanie wolności… w celu zachowania zgodności z zasadą niedyskryminacji7. Tu właśnie wchodzi w grę idea „pluralizmu politycznego”, której oddziaływanie co prawda zasadni- czo ogranicza się do sfery strukturalnej, jednak wpływa pozytywnie również na to, by każda istota ludzka mogła przedstawiać publicznie swoje poglądy i opinie. Pluralizm właściwy każdej zbiorowości społecznej nie tylko powinien być prze- strzegany przez porządek prawny, lecz winien go kształtować. Szereg niejasności wzbudzają również przepisy ustawy dotyczące kwestii od- powiedzialności organizatora zgromadzeń. W świetle art. 10 ust. 3 pr. zgrom. prze- wodniczący zgromadzenia (organizator) odpowiada za „zgodny z przepisami pra- wa przebieg zgromadzenia” oraz „jest obowiązany do przeprowadzenia go w taki sposób, aby zapobiec powstaniu szkód z winy uczestników zgromadzenia”, a także powinien podjąć w tym celu przewidziane w prawie środki. Uważna lektura art. 10 ust. 3 oraz art. 13a pr. zgrom., nakładających na organizatora odpowiedzialność prawną za działania poszczególnych uczestników (lub za działania osób, które nie są uczestnikami) prowadzi do wniosku, że jest to odpowiedzialność nie tylko ujęta zbyt szeroko, ale także niezgodna z gwarantowaną w prawie międzynarodowym wolnością zgromadzeń. Nasuwa się w tym miejscu pytanie, czy osoby korzysta- jące z wolności zgromadzeń gwarantowanej konstytucyjnie mają obowiązek sku- tecznego korzystania z tej wolności, czy też na państwie ciąży obowiązek ochrony uczestników pokojowego zgromadzenia przed uczestnikami kontrzgromadzenia (najogólniej rzecz ujmując – ochrony porządku publicznego)? Podążając w tym samym kierunku, Europejski Trybunał Praw Człowieka podkreślił, że wolność gromadzenia się z art. 11 konwencji chroni demonstra- cję, która może irytować lub obrażać osoby sprzeciwiające się poglądom lub żą- daniom, dla promowania których taka demonstracja została zorganizowana. Jednocześnie uczestnicy manifestacji powinni mieć możliwość udziału w niej bez obaw przed aktami przemocy ze strony swoich przeciwników. Natomiast na układających się państwach spoczywa obowiązek podjęcia rozsądnych i od- powiednich środków w celu umożliwienia spokojnego przeprowadzenia zgod- nych z prawem demonstracji8. 7 Wytyczne BIDiPCz OBWE – Komisji weneckiej w sprawie Wolności Pokojowych Zgroma- dzeń, ust. 4.3, 122. 8 W wyroku z dnia 21 października 2010 r. w sprawie Alekseyev przeciwko Rosji, LEX nr 611764. W podobny sposób Trybunał, na gruncie art. 10 konwencji (wolność wyrażania opinii), wypowie- dział się w wyroku z dnia 12 września 2011 r. w sprawie Palomo Sánchez i inni przeciwko Hiszpanii, LEX nr 898147, stwierdzając, że wolność wypowiedzi znajduje zastosowanie nie tylko do informacji i poglądów, które są dobrze przyjmowane lub postrzegane jako nieszkodliwe lub obojętne, lecz tak- że do tych wypowiedzi, które są obraźliwe, szokują lub przeszkadzają. Takie są wymogi pluralizmu, tolerancji i otwartości, bez których nie ma społeczeństwa demokratycznego. Jak wskazuje art. 10, wolność ta podlega wyjątkom, które jednakże muszą być interpretowane wąsko, a potrzeba zastoso- wania jakichkolwiek ograniczeń musi zostać przekonywająco wykazana. Ponadto art. 10 chroni nie tylko treść wyrażonych idei i informacji, lecz także formę, w jakiej są przekazywane. 19 Część I. Realizacja konstytucyjnej wolności zgromadzeń w demokratycznym… Czy możemy więc zdobyć się na jakieś podsumowanie? W kontekście wspo- mnianych ograniczeń dotyczących organizowania pokojowych zgromadzeń waż- ne jest nie tylko, by organizatorzy przestrzegali obowiązującego prawa, ale też aby uprawnione organy władzy publicznej, zgodnie z ciążącymi na nich obowiązkami, zapewniły jej uczestnikom, jak też osobom postronnym, bezpieczny oraz spokojny jego przebieg, także wtedy, gdy jest ono wykorzystywane dla krytyki ich działal- ności. Co więcej, obowiązkiem władz publicznych jest podjęcie rozsądnych i odpo- wiednich środków w celu umożliwienia spokojnego przeprowadzenia zgodnych z prawem demonstracji. Przy czym ocena, które środki są odpowiednio skuteczne dla realizacji określonych celów, należy przede wszystkim do ustawodawcy. Ozna- cza to, że ustawodawca, ograniczając wolność zgromadzeń, nie może w dowolny sposób decydować o treści i zakresie ograniczeń wolności zgromadzeń, lecz musi kierować się wszystkimi wymogami określonymi w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Z kolei do Trybunału Konstytucyjnego należy kontrola, czy zastosowane środki nie naruszają wymagań konstytucyjnych, w tym w zakresie zachowania zasady proporcjonalności. W kontekście tych rozważań mieści się również kwestia właściwego rozumie- nia ustawowego pojęcia „otwarta przestrzeń dostępna dla nieokreślonych imiennie osób”, na której mogą być organizowane zgromadzenia publiczne po uprzednim za- wiadomieniu właściwego ze względu na miejsce zgromadzenia organu gminy (art. 6 ust. 1 pr. zgrom.). Na tym tle nasuwa się jednak pytanie, czy wskazane wyżej poję- cie należy odnieść do tzw. przestrzeni publicznej, czy tzw. przestrzeni wspólnej? Na początek wypada sformułować kilka najbardziej ogólnych obserwacji. Po pierwsze, uznając, że istnieje różnica między „przestrzenią publiczną” a „przestrzenią wspólną” należy zauważyć, że prawo polskie nie zawiera ani unor- mowań odnoszących się do przestrzeni publicznej, ani do przestrzeni wspólnej (jeżeli pominąć w tym miejscu pojęcie tzw. obszaru przestrzeni publicznej zawarte w usta- wie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 647 z późn. zm.), a w tej dziedzinie przecież ujawniają się szczególnie skomplikowane dylematy dotyczące odmienności tych terminów. Po drugie, problem niedostatków legislacyjnych zdaje się niepokoić tym bar- dziej, że kwestie odnoszące się do poruszonych tu problemów nie stały się, jak do- tychczas, przedmiotem rzetelnej, pogłębionej dyskusji w środowisku prawniczym. Pilne staje się więc poszukiwanie właściwych rozwiązań i osiągnięcie choćby mi- nimalnego konsensusu. Poniższe uwagi będą poświęcone kilku refleksjom, do których skłania prob- lematyka wzajemnych relacji pomiędzy „przestrzenią publiczną” a „przestrzenią wspólną”, a także „otwartą przestrzenią dostępną dla nieokreślonych imiennie osób”. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że w literaturze odróżnia się „prze- strzeń wspólną”, the commons, od „przestrzeni publicznej”. Trzeba też zaznaczyć, iż jednoznaczne zdefiniowanie obu terminów nie jest zadaniem łatwym, mimo istnienia wielu interpretacji subiektywnych. Najogólniej rzecz biorąc, przestrzeń 20 Czy w demokratycznym państwie prawnym koncesjonowanie wolności… publiczna wiązana jest z fizyczną dostępnością przestrzenną. Wyraźniejsze wska- zówki w tym względzie zawierają definicje określające przestrzeń publiczną jako miejsce dostępne powszechnie i nieodpłatnie, które jest dostępne dla wszystkich i może być przez wszystkich użytkowane – także przez tych, którzy nie są człon- kami danej społeczności9. Innymi słowy, jest to wspólne, dostępne dla wszystkich miejsce, w ramach którego dochodzi do interakcji społecznych, związanych z ko- niecznością zaspokajania różnorodnych potrzeb społecznych10. Powstaje jednak pytanie, czy wobec braku swoistych unormowań dotyczących przestrzeni publicznej można istotnie twierdzić, że jest to miejsce publicznie do- stępne? Tak daleko posunięta teza nie byłaby poprawna. Nie może też już dzisiaj ulegać wątpliwości, że przestrzeń publiczna w Polsce w ostatnich latach podlega postępującej prywatyzacji. Przejawia się to tworzeniem wyizolowanych przestrze- ni „dzielnic lepszych i gorszych”, zamkniętych osiedli, prywatnych parkingów, ogrodzonych parków i ogrodów czy zawłaszczaniem miejsc publicznych reklamą zewnętrzną. To właśnie stanowi istotę problemu, że przestrzeń publiczna nie jest przestrzenią wspólną. Oznacza to w konsekwencji, że miejsca publiczne, które nie są już publicznie dostępne – pozostają zamknięte dla jakiejś części społeczeństwa albo ich użytkowanie jest ściśle reglamentowane. Zasadnicze trudności wynikają też stąd, że brak jest jasności co do kierunku, w jakim mają podążać przyszłe roz- wiązania w kwestii wyraźnego określenia zasad oddzielenia przestrzeni publicz- nej od przestrzeni prywatnej. Można powiedzieć, że w obrębie prawa występuje swoista dysfunkcjonalność rozwiązań, które z jednej strony silnie akcentują wol- ność jednostki (pogłębiając ją na tych obszarach, które należą do sfery publicznej), z drugiej – ograniczają korzystanie ze sfery publicznej, która staje się też częścią przestrzeni prywatnej. Wydaje się także, że w konflikcie pomiędzy sferą prywat- ną, która wiąże się z wolnością jednostki (z jej prawem do działania) i wyznaczo- ną przez nią przestrzenią pozwalającą na realizację tej wolności a przestrzenią publiczną, która zdaniem Rawlsa11 powinna być konstruowana na wartościach uniwersalnych, takich jak wolność, równość wobec prawa, sprawiedliwość, jakość życia, pluralizm i neutralność światopoglądowa – prawo opowiada się na rzecz tej pierwszej wartości poprzez ograniczenia przestrzeni publicznej, z której znikają stopniowo sprawy publiczne. Można więc postawić ogólniejszą tezę, że brak odpo- wiednich zabezpieczeń proceduralnych, które mogą i powinny być wprowadzone, a zostały przez ustawodawcę pominięte, odbiera zarazem określonej przestrzeni cechy publicznej, czyniąc ją tym samym quasi-publiczną (w istocie prywatną)12. 9 Por. B. Jałowiecki, Miasto i przestrzeń w perspektywie socjologicznej, Warszawa 2006, s. 319. 10 J. Kowalczyk, Paradygmaty zmian w przestrzeni publicznej kobiet, Teka Kom. Politol. i Stos. Mię- dzynar. – OL PAN 2009, s. 18–28. 11 J. Rawls, Liberalizm polityczny, Warszawa 1998. 12 Por. B. Zastawniak, E. Podolakowa, G. Tomlinson, P. Clarke, E. Barret, E. Jedge, Miejscowe pla- nowanie przestrzenne (w:) E. Arvay-Podhalańska [et al.], Gospodarka przestrzenna gmin. Poradnik, t. 3, Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, Kraków 1994, s. 1–119. 21 Część I. Realizacja konstytucyjnej wolności zgromadzeń w demokratycznym… Czy prywatyzacja przestrzeni publicznej może być źródłem niepokoju i za- grożeń dla współczesnego człowieka? Nawiązując do postawionego wyżej pyta- nia, nie bez racji można postawić inne jeszcze pytanie: czy zawłaszczanie prze- strzeni publicznej nie staje się dodatkowym czynnikiem ograniczeń w korzystaniu z wolności zgromadzeń? Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na wyraźne związki między pojęciem przestrzeni publicznej a ustawowym terminem „otwarta prze- strzeń dostępna dla nieokreślonych imiennie osób”, na której mogą być organi- zowane zgromadzenia publiczne po uprzednim zawiadomieniu właściwego ze względu na miejsce zgromadzenia organu gminy (art. 6 ust. 1 pr. zgrom.). Można przy tym zauważyć, że pojęcie „otwarta przestrzeń dostępna dla nieokreślonych imiennie osób” bywa różnie interpretowane w praktyce. Często można zetknąć się z poglądami akcentującymi „publiczność” i „otwartość” przestrzeni w jej formal- nej charakterystyce, dotyczącej np. kwestii własności czy sposobu użytkowania. Analizując problem prywatyzacji przestrzeni publicznej, stanowiącej przestrzen- ną realizację sfery publicznej, warto w tym miejscu podnieść, iż dla „publiczno- ści” i „otwartości” przestrzeni istotna jest możliwość nawiązywania kontaktów społecznych pomiędzy różnymi zbiorowościami, w tym związanymi z różnymi stylami życia, kręgami kulturowymi itp. Można więc uznać, że określenie „otwarta przestrzeń dostępna dla nieokre- ślonych imiennie osób” odnosi się do każdej przestrzeni (o nieograniczonym lub nieznacznie ograniczonym dostępie), do której dostęp ma każdy z obywateli. Co z tego wynika? Czy mamy do czynienia z pustym frazesem, czy z miejscem, które wiąże się z reguły z wolnością wyrażania opinii, gwarantowaną przez Konstytu- cję RP? Dodajmy przy tym, że fundamentalna dla demokracji wolność zgroma- dzeń dotyczy przecież przestrzeni publicznej, stanowiącej przestrzenną realiza- cję sfery publicznej13. W tym miejscu niezbędne jest przede wszystkim zajęcie stanowiska wobec fundamentalnego pytania, czy rzeczywiście dzisiaj można sensownie dostrzegać zagrożenia dla wolności organizowania zgromadzeń, zważywszy na postępujące prywatyzowanie przestrzeni publicznej, która jest silnie powiązana ze sferą pub- liczną? Nie można tracić z pola widzenia, że to, co stanowi jeden z ważniejszych powodów odwracania się od aktywności obywatelskiej w polskich warunkach, to właśnie zanik wspólnej dla wszystkich sfery publicznej, rozumianej jako obszar działań obywateli, działań, które ukierunkowane są na osiągnięcie dobra wspól- nego14. Refleksja nad tymi zagadnieniami jest tym bardziej potrzebna, że nadal ist- nieje przecież dość silne przeświadczenie, że społeczeństwo to sieć wzajemnych relacji, a nie suma odizolowanych jednostek, zwiększających swoje zadowolenie wyłącznie przez konsumpcję. Sam wolny rynek nie może zlikwidować problemów 13 Por. D. Ghirardo, Architektura po modernizmie, Toruń 1999. 14 Zdaniem J. Habermasa sfera publiczna rozumiana jest jako niematerialna przestrzeń dialogu – zob. J. Habermas, Strukturalne przeobrażenia sfery publicznej, Warszawa 2007. 22 Czy w demokratycznym państwie prawnym koncesjonowanie wolności… społecznych, nie mówiąc już o tworzeniu wartości, czyli obszaru kultury. Podejście kładące nacisk na ekonomizację wszystkich sfer życia i pozostawienie przestrzeni publicznej tylko siłom rynku zamienia społeczeństwo obywatelskie w rywalizu- jący ze sobą tłum. Tę tendencję dodatkowo wzmacniają pogłębiające się podziały i nierówności socjalno-ekonomiczne. Jednocześnie tym istniejącym wciąż zagroże- niom towarzyszy upowszechniające się przekonanie, że społeczeństwo musi dzi- siaj położyć akcent na inne wartości, gwarantujące rzekomo poczucie zwiększonej wolności i autonomii jednostki. W tym miejscu warto przypomnieć, że jest wiele rodzajów wolności. Powszechnie wiadomo, że oprócz wolności czysto prywatnej i gospodarczej (wolności działania na rynku) istnieje również potrzeba zapewnie- nia wolności w przestrzeni publicznej, wolności obywatelskich. W tym zakresie nie można przemilczeć faktu, że choć wolność indywidualna i gospodarcza stanowią pewną wartość, to jednak wolność obywateli stanowi wartość znacznie większą, najważniejszą. Samo istnienie wolności obywatelskich stanowi bez wątpienia prze- jaw ogólnej wolności człowieka, z której korzysta jednostka w życiu publicznym. Dotychczasowe refleksje prowadzą nas do takich oto wniosków: 1) stanowione prawo winno organizować, nie zaś ograniczać przestrzeń publiczną; 2) przestrzeń publiczna, która jest silnie powiązana z pojęciem sfery publicznej, jeśli ma być otwarta dla obywatela i dawać poczucie wolności pod rządami prawa, nie może być przestrzenią reglamentowaną, z której znikają stopnio- wo sprawy publiczne. Jeżeli więc kategoria tzw. otwartej przestrzeni dostępnej dla nieokreślonych imiennie osób, na której mogą być organizowane zgromadzenia publiczne, nie jest powszechnie i uniwersalnie uznawana, traci w ogóle status wartości prawnie chronionej. Można wręcz dostrzec w tym ogólniejszą zależność: im większa pry- watyzacja przestrzeni publicznej, tym większe podziały i izolacja, a to powodu- je spadek liczby wspólnych spraw i w konsekwencji sfera publiczna zamiera. Tak samo jest z wolnością zgromadzeń, których sens odkrywa się dopiero wtedy, gdy warunkują one korzystanie z innych wolności i praw człowieka związanych ze sferą życia publicznego. 23   Część II Prawo o zgromadzeniach Tekst ustawy Część II. Prawo o zgromadzeniach. Tekst ustawy Ustawa z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach (Dz. U. Nr 51, poz. 297; zm.: Dz. U. z 1999 r. Nr 41, poz. 412; z 2000 r. Nr 12, poz. 136; z 2001 r. Nr 46, poz. 499; z 2002 r. Nr 153, poz. 1271; z 2012 r. poz. 1115) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Każdy może korzystać z wolności pokojowego zgromadzania się. 2. Zgromadzeniem jest zgrupowanie co najmniej 15 osób, zwołane w celu wspólnych obrad lub w celu wspólnego wyrażenia stanowiska. Art. 2. Wolność zgromadzania się podlega ograniczeniom przewidzianym je- dynie przez ustawy, niezbędnym do ochrony bezpieczeństwa państwowego lub porządku publicznego oraz ochrony zdrowia lub moralności publicznej albo praw i wolności innych osób, a także ochrony Pomników Zagłady w rozumieniu usta- wy z dnia 7 maja 1999 r. o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady (Dz. U. Nr 41, poz. 412). Art. 3. 1. Prawo organizowania zgromadzeń przysługuje osobom mającym peł- ną zdolność do czynności prawnych, osobom prawnym, innym organizacjom, a tak- że grupom osób. 2. W zgromadzeniach nie mogą uczestniczyć osoby posiadające przy sobie broń, materiały wybuchowe, wyroby pirotechniczne lub inne niebezpieczne materiały lub narzędzia. 27 Część II. Prawo o zgromadzeniach. Tekst ustawy Art. 4. Przepisy ustawy nie dotyczą zgromadzeń: 1) organizowanych przez organy państwa lub organy samorządu terytorialnego, 2) odbywanych w ramach działalności Kościoła Katolickiego, innych kościołów oraz związków wyznaniowych. 3) (skreślony). Rozdział 2 Postępowanie w sprawach zgromadzeń Art. 5. 1. Postępowanie w sprawach dotyczących zgromadzeń należy do zadań 2. Organem odwoławczym od decyzji wydanych w sprawach, o których mowa zleconych organów gminy. w ust. 1, jest wojewoda. Art. 6. 1. Zgromadzenia organizowane na otwartej przestrzeni dostępnej dla nieokreślonych imiennie osób, zwane dalej „zgromadzeniami publicznymi”, wyma- gają uprzedniego zawiadomienia organu gminy właściwego ze względu na miej- sce zgromadzenia. 2. Jeżeli zgromadzenia organizowane są w pobliżu siedzib przedstawicielstw dy- plomatycznych, urzędów konsularnych, misji specjalnych i organizacji międzynaro- dowych korzystających z immunitetów i przywilejów dyplomatycznych, organ gminy zawiadamia właściwego komendanta policji oraz Ministerstwo Spraw Zagranicznych. 2a. Jeżeli zgromadzenie organizowane jest w pobliżu obiektów podlegających ochronie Biura Ochrony Rządu, organ gminy informuje Szefa Biura Ochrony Rzą- du o miejscu, dacie i przewidywanej liczbie uczestników zgromadzenia. 2b. Zgromadzenia organizowane przez 2 lub większą liczbę organizatorów w tym samym czasie, w miejscach lub na trasach przejścia, które są tożsame lub w części się pokrywają, mogą się odbyć, jeżeli jest możliwe ich oddzielenie lub odbycie w taki sposób, aby ich przebieg nie zagrażał życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach. Jeżeli oddzielenie lub odbycie zgromadzeń nie jest możliwe, stosuje się art. 7a. 3. Rada gminy może określić miejsca, w których organizowanie zgromadzeń publicznych nie wymaga zawiadomienia. Art. 7. 1. Organizator zgromadzenia publicznego zawiadamia organ gminy w taki sposób, aby wiadomość o zgromadzeniu dotarła nie później niż na 3 dni ro- bocze, a najwcześniej 30 dni przed datą zgromadzenia. 2. Zawiadomienie powinno zawierać następujące dane: 1) imię, nazwisko, datę urodzenia i adres organizatora oraz nazwę i adres osoby prawnej lub innej organizacji, jeżeli w jej imieniu organizuje on zgromadzenie, 1a) imię, nazwisko, datę urodzenia, zdjęcie i adres przewodniczącego zgromadzenia, 28 Część II. Prawo o zgromadzeniach. Tekst ustawy 2) cel i program oraz język, w którym będą porozumiewać się uczestnicy zgro- madzenia, 3) miejsce i datę, godzinę rozpoczęcia, czas trwania, przewidywaną liczbę uczest- ników, a w przypadku gdy planowane jest przejście uczestników zgromadzenia także trasę przejścia ze wskazaniem miejsca jego rozpoczęcia i zakończenia, 4) określenie planowanych przez organizatora środków służących zapewnieniu pokojowego przebiegu zgromadzenia oraz środków, o których dostarczenie zwraca się do organu gminy. Art. 7a. 1. Jeżeli w tym samym czasie i miejscu lub na trasie przejścia, które są tożsame lub w części się pokrywają, zgłoszonych zostało 2 lub więcej zgromadzeń i nie jest możliwe ich oddzielenie lub odbycie w taki sposób, aby ich przebieg nie zagrażał życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach, organ gmi- ny niezwłocznie wzywa organizatora zgromadzenia zgłoszonego później do do- konania zmiany czasu lub miejsca zgromadzenia albo trasy przejścia uczestników. 2. Do wezwania organ gminy załącza informacje na temat czasu i miejsca przej- ścia wcześniej zgłoszonego zgromadzenia lub zgromadzeń. 3. Organizator, o którym mowa w ust. 1, dokonuje zmiany czasu lub miej- sca zgromadzenia albo trasy przejścia uczestników w taki sposób, aby informacja o zmianie dotarła do organu gminy nie później niż na 2 dni przed datą zgroma- dzenia. Art. 8. 1. Organ gminy zakazuje zgromadzenia publicznego, jeżeli: 1) jego cel lub odbycie sprzeciwiają się niniejszej ustawie lub naruszają przepisy ustaw karnych, 2) odbycie zgromadzenia może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach. 2. Organ gminy zakazuje zgromadzenia publicznego zgłoszonego później, tak- że jeżeli organizator zgromadzenia, pomimo wezwania, o którym mowa w art. 7a ust. 1, nie dokonał we właściwym terminie zmiany czasu lub miejsca zgromadzenia albo trasy przejścia uczestników. Art. 9. 1. Decyzję o zakazie zgromadzenia publicznego doręcza się organizato- rowi na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w terminie 3 dni od dnia zawiadomienia, nie później jednak niż na 24 godziny przed datą zgroma- dzenia. Jednocześnie kopię tej decyzji wraz z aktami sprawy otrzymuje wojewoda. 2. Odwołanie wnosi się bezpośrednio do wojewody w terminie 24 godzin od otrzymania decyzji, o której mowa w ust. 1. 3. Wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji. 4. Wojewoda rozpatruje odwołanie w ciągu 24 godzin od jego otrzymania. 5. Decyzję wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania organizatorowi dorę- cza się niezwłocznie na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. 29 Część II. Prawo o zgromadzeniach. Tekst ustawy Art. 10. 1. Zgromadzenie publiczne powinno mieć przewodniczącego, który otwiera zgromadzenie, kieruje jego przebiegiem oraz zamyka zgromadzenie. 2. Przewodniczącym jest organizator zgromadzenia, chyba że inna osoba zgodzi się, w formie pisemnej, na przekazanie jej obowiązków przewodniczącego. Zgoda stanowi załącznik do zawiadomienia, o którym mowa w art. 7. 3. Przewodniczący odpowiada za zgodny z przepisami prawa przebieg zgro- madzenia oraz jest obowiązany do przeprowadzenia go w taki sposób, aby zapo- biec powstaniu szkód z winy uczestników zgromadzenia, i podejmuje w tym celu przewidziane w ustawie środki. 3a. W trakcie trwania zgromadzenia jego przewodniczący jest obowiązany do nieprzerwanego posiadania elementów wyróżniających, w tym identyfikatora za- wierającego: 1) określenie funkcji jako przewodniczącego zgromadzenia, 2) zdjęcie przewodniczącego zgromadzenia, 3) imię i nazwisko przewodniczącego zgromadzenia, 4) podpis właściwego przedstawiciela organu gminy, 5) pieczęć organu gminy. 3b. Organ gminy wyposaża przewodniczącego w identyfikator, o którym mowa w ust. 3a. 4. Przewodniczący żąda opuszczenia zgromadzenia przez osobę, która swoim zachowaniem narusza przepisy ustawy albo uniemożliwia lub usiłuje udaremnić zgromadzenie. W razie niepodporządkowania się żądaniu, przewodniczący zwra- ca się o pomoc do policji lub straży miejskiej. 5. Jeżeli uczestnicy zgromadzenia nie podporządkują się zarządzeniom prze- wodniczącego wydanym w wykonaniu jego obowiązków lub gdy przebieg zgro- madzenia sprzeciwia się niniejszej ustawie albo narusza przepisy ustaw karnych, przewodniczący rozwiązuje zgromadzenie. 6. Z chwilą rozwiązania lub zamknięcia zgromadzenia jego uczestnicy są obowiąza- ni bez nieuzasadnionej zwłoki opuścić miejsce, w którym odbywało się zgromadzenie. Art. 11. 1. Organ gminy może delegować na zgromadzenie swoich przedstawi- cieli, jeżeli jednak przewidywana liczba uczestników jest większa niż 500 lub jeże- li istnieje niebezpieczeństwo naruszenia porządku publicznego w trakcie trwania zgromadzenia, delegowanie przedstawicieli jest obowiązkowe. 2. Organ gminy zapewnia w miarę potrzeby i możliwości ochronę policyjną w trybie przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687, z późn. zm.), służącą stosownemu przebiegowi zgromadzenia. 3. Delegowani przedstawiciele organu gminy, przybywając na zgromadzenie, są obowiązani okazać swoje upoważnienia przewodniczącemu zgromadzenia. Art. 12. 1. Zgromadzenie może być rozwiązane przez przedstawiciela organu gminy, jeżeli jego przebieg zagraża życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacz- 30 Część II. Prawo o zgromadzeniach. Tekst ustawy nych rozmiarach lub gdy narusza przepisy niniejszej ustawy albo przepisy ustaw karnych, a przewodniczący, uprzedzony o konieczności rozwiązania zgromadze- nia, wzbrania się to uczynić. 2. Rozwiązanie zgromadzenia przez przedstawiciela organu gminy na podsta- wie ust. 1 następuje przez wydanie decyzji ustnej podlegającej natychmiastowe- mu wykonaniu, poprzedzonej trzykrotnym ostrzeżeniem uczestników zgromadze- nia o możliwości jego rozwiązania, a następnie ogłoszonej przewodniczącemu lub w przypadku niemożności skontaktowania się z przewodniczącym – ogłoszonej publicznie uczestnikom zgromadzenia. Decyzję tę doręcza się organizatorowi na piśmie w terminie 72 godzin od jej podjęcia. 3. Organizatorowi oraz uczestnikowi zgromadzenia przysługuje prawo odwo- łania się od decyzji w sprawie rozwiązania zgromadzenia w terminie 3 dni od dnia rozwiązania zgromadzenia; przepis art. 9 ust. 5 stosuje się odpowiednio. Art. 13. Skargi na decyzje w sprawach zgromadzeń wnosi się bezpośrednio do sądu administracyjnego w terminie 3 dni od dnia doręczenia decyzji, a sąd wyzna- cza rozprawę nie później niż w terminie 7 dni od dnia wniesienia do niego skargi, chyba że zachodzą przeszkody formalne. Rozdział 2a Przepisy karne Art. 13a. Kto przewodnicząc zgromadzeniu umyślnie nie podejmuje środków przewidzianych w art. 10 ust. 4 lub 5, podlega karze grzywny. Art. 13b. Kto nie wykonuje żądania przewodniczącego, wydanego na podsta- wie art. 10 ust. 4 albo nie podporządkowuje się zarządzeniu przewodniczącego, wydanemu w wykonywaniu jego obowiązków na podstawie art. 10 ust. 5, podlega karze grzywny. Art. 13c. Orzekanie w sprawach o czyny określone w art. 13a i art. 13b nastę- puje na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępo- wania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848, z późn. zm.). Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe Rozdział 3 i końcowe Art. 14. W Kodeksie wykroczeń w art. 52 § 1 otrzymuje brzmienie: 31 Część II. Prawo o zgromadzeniach. Tekst ustawy „§ 1. Kto: 1) przeszkadza lub usiłuje przeszkodzić w organizowaniu lub w przebiegu nie zakazanego zgromadzenia, 2) zwołuje zgromadzenie bez wymaganego zawiadomienia albo przewodni- czy takiemu zgromadzeniu lub zgromadzeniu zakazanemu, 3) przewodniczy zgromadzeniu po rozwiązaniu go przez przewodniczącego lub przedstawiciela organu gminy, 4) bezprawnie zajmuje lub wzbrania się opuścić miejsce, którym inna osoba lub organizacja prawnie rozporządza jako zwołujący lub przewodniczący zgromadzenia, 5) bierze udział w zgromadzeniu posiadając przy sobie broń, materiały wy- buchowe lub inne niebezpieczne narzędzia – podlega karze aresztu do dwóch tygodni, karze ograniczenia wolności do dwóch miesięcy albo karze grzywny.” Art. 15. W ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Kato- lickiego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 29, poz. 154) wprowadza się następujące zmiany: 1) tytuł ustawy otrzymuje brzmienie: „o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej”, 2) w art. 15 ust. 2 otrzymuje brzmienie: „2. Publiczne sprawowanie kultu nie wymaga zawiadomienia, jeżeli odby- wa się: 1) w kościołach, kaplicach, budynkach kościelnych i na gruntach kościelnych oraz w innych pomieszczeniach służących katechizacji lub organizacjom kościelnym, 2) w innych miejscach, z wyłączeniem dróg i placów publicznych oraz po- mieszczeń użyteczności publicznej; publiczne sprawowanie kultu na dro- gach, placach publicznych oraz w pomieszczeniach użyteczności publicz- nej podlega uzgodnieniu z właściwym organem sprawującym zarząd lub upoważnionym do dysponowania nimi.”, 3) w art. 34 w ust. 5 wyrazy „w budynkach państwowych” zastępuje się wyraza- mi „w pomieszczeniach użyteczności publicznej”. Art. 16. W ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumie- nia i wyznania (Dz. U. Nr 29, poz. 155) w art. 29 w ust. 1 wyrazy „w budyn- kach państwowych” zastępuje się wyrazami w pomieszczeniach użyteczno- ści publicznej”. Art. 17. W sprawach uregulowanych ustawą, nie zakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy niniejszej ustawy. 32 Część II. Prawo o zgromadzeniach. Tekst ustawy Art. 18. Traci moc ustawa z dnia 29 marca 1962 r. o zgromadzeniach (Dz. U. Nr 20, poz. 89, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1982 r. Nr 14, poz. 113, z 1985 r. Nr 36, poz. 167 oraz z 1989 r. Nr 20, poz. 104 i Nr 29, poz. 154). Art. 19. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. 33   Część III Prawo o zgromadzeniach Komentarz
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo o zgromadzeniach
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: