Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00411 006944 19951925 na godz. na dobę w sumie

Przemytnicy życia - ebook/epub

Przemytnicy życia - ebook/epub
Przemytnicy życia - ebook/epub
Bernard Konrad Świerczyński-20%
Ośrodek Karta
Bernard Konrad Świerczyński, uhonorowany medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, pisze o swoich przeżyciach i kreśli sylwetki znajomych wywodzących się ze środowiska handlarzy warszawskiego bazaru, którzy w obliczu wojny stają się szmuglerami na granicy getta. Wspomnienia napisane są żywym, barwnym językiem. Autor wspomnień, jako nastoletni chłopak, mieszkając przy słynnym warszawskim bazarze Kercelego, poznał środowisko tamtejszych handlarzy, cwaniaków, ale też ludzi ciężkiej pracy. Nieobca była mu również atmosfera i postacie handlowego placu Żelaznej Bramy czy Hal Mirowskich. To oni są bohaterami jego opowieści. W 1939 roku, tak jak całe społeczeństwo, stanęli w obliczu wojny. Polacy patrzyli na wznoszący się mur getta, Żydzi musieli radzić sobie po jego drugiej stronie. Specyfika środowiska, przejawiająca się pewną brawurą, ale też jasnymi zasadami przyjaźni i współdziałania, w czasie wojny nie zniknęła, zmieniły się tylko warunki już nie bazar, ale granica getta stała się najważniejszym terenem działania. Świerczyński precyzyjnie opisuje miejsca i sposoby szmuglowania. Nie wybiela historii, przywołuje prawdziwe zdarzenia i zachowania, i te szlachetne i te podłe. Nie ukrywa, że szmuglerzy nie ryzykowali swojego życia tylko z chęci pomocy, ale na tym procederze zarabiali. W wielu przypadkach potrzeba było jednak zdecydowanie większej determinacji niż tylko ta, która dyktowana jest chęcią zarobku. Ukazuje nie tylko szlachetne postawy, ale także wspomina wydarzenia z udziałem szmalcowników. Czytałem wiele publikacji, nierzadko wspomnieniowych, przedstawiających Polaków jako zoologicznych antysemitów, którzy swoją rasistowską ideologię wyssali z mlekiem matki. Niestety większość publikowanych faktów była prawdziwa. Ale taki obraz stanowi zaledwie jedną stronę okupacyjnej rzeczywistości. Obok ludzkich szumowin były też tysiące tych, którzy z narażeniem własnego życia pomagali, potrafili zachować ludzką godność i którzy za swą patriotyczną postawę ukarani zostali najwyższym, hitlerowskim wymiarem kary. Bernard Konrad Świerczyński Dokument na wskroś prawdziwy, a przecież czyta się jak powieść i to pisaną z humorem. Wspomnienia idealisty, zakochanego od młodości w żydowskiej sąsiadce. Ratował ją w czasie wojny a przy okazji wielu innych najpierw w getcie, a potem poza jego murami. Książka ma szansę pobudzić wyobraźnię wielu, którzy raczej nie sięgnęliby po trudny w odbiorze materiał źródłowy. Profesor Barbara Engelking
Wszystkie kategorie Tylko dokument, literatura faktu, reportaże Tylko pozostałe kategorie
Książki podobne do wybranej publikacji
Skrawek nieba - ebook/pdf
Skrawek nieba - ebook/pdf
Janina David-20%
Magnum

Wydane w wielu krajach niezwykłe wspomnienia, pisane z perspektywy żydowskiej dziewczynki, która w chwili wybuchu wojny miała dziewięć lat. Jej szczęśliwe dzieciństwo skończyło się jesienią 1939 roku, gdy po ucieczce z rodzinnego Kalisza znalazła się z rodzicami w okupowanej Warszawie. Przemycona z warszawskiego getta na „drugą stronę”, ukrywała się u zaprzyjaźnionej rodziny...

Krążownik spod Somosierry - audiobook
Krążownik spod Somosierry - audiobook
Karol Olgierd Borchardt-20%
Qes Agency
„Krążownik spod Somosierry” to wspomnienia polskiego marynarza, kapitana żeglugi wielkiej. Lektura obowiązkowa dla wszystkich, którzy marzą o wypłynięciu na dalekie wody.

Książka powstała w odpowiedzi na pytania czytelników, którzy zafascynowani zbiorem opowiadań „Znaczy Kapitan” nie pozwolili autorowi na długie milczenie. „Krążownik spod Somosierry” stanowi kontynuację kultowych wspomnień...


Lwy mojego podwórka - ebook/epub
Lwy mojego podwórka - ebook/epub
Jarosław Abramow-Newerly-20%
PIW - Państwowy Instytut Wydawniczy

 

Lwy mojego podwórka to jedna z najciekawszych książek wspomnieniowych. Jarosław Abramow Newerly, założyciel STS-u, dramaturg i powieściopisarz, zabiera czytelników w podróż do świata, którego już dziś nie ma. Opowiada o życiu codziennym okupowanej Warszawy, a konkretnie żoliborskiego osiedla WSM, ucieleśniającego wizję „szklanych domów”. Autor, który w tym roku kończy 85 lat...

Flagi nad gettem - ebook/pdf
Flagi nad gettem - ebook/pdf
Mosze Arens-20%
Austeria

Powstanie w getcie warszawskim było jednym z najważniejszych i jednym z najbardziej dramatycznych wydarzeń II wojny światowej. O wydarzeniu tym powstało już wiele książek, napisano setki artykułów, zrealizowano kilka pasjonujących filmów. Jest to książka o dwóch zbrojnych żydowskich organizacjach: Żydowskiej Organizacji Bojowej, powszechnie znanej, docenianej i wysławianej oraz nieco zapomnianym Żydowskim Związku Wojskowym; o bohaterskich...

Losy nieopowiedziane - ebook/epub
Losy nieopowiedziane - ebook/epub
Rafael Rajzner, Henry R. Lew, Krzysztof Godlewski-20%
Żydowski Instytut Historyczny

Książka jest kroniką życia i zagłady Żydów białostockich w czasie II wojny światowej. Na tle innych powojennych relacji na ten temat wyróżnia się bogactwem szczegółów historycznych oraz faktów. Opisuje ona kolejno wybuch wojny, przebieg okupacji sowieckiej, dzieje getta białostockiego aż do jego likwidacji w sierpniu 1943 roku, czy życie w piwnicznych bunkrach i po aryjskiej stronie...

Kresy Kresów. Stanisławów jednak żyje - audiobook
Kresy Kresów. Stanisławów jednak żyje - audiobook
Tadeusz Olszański-20%
Fundacja Wolne Dźwięki

Stanisławów (obecnie Iwano-Frankiwsk na Ukrainie) –  tygiel narodowości, kultur i religii. Wspomnienia Tadeusza Olszańskiego pokazują obraz tego miasta w pierwszej połowie XX wieku. Za pomocą ulic, osób i miejsc przywołuje nie tylko historię swojego miejsca urodzenia, ale i ludzi, którzy byli z nim związani. Fascynująca i wielowątkowa opowieść ukazuje mozaikę wielu narodowości zamieszkałych na Pokuciu...

Pamiętnik i inne pisma z getta - ebook/epub
Pamiętnik i inne pisma z getta - ebook/epub
Janusz Korczak-20%
WAB

 

Wychowawca i pisarz, który ukrywa przed światem własne słabości. Pamiętnik jest pełen emocji, strachu, wspomnień.
Autorem posłowia jest Jacek Leociak.

Korczak podczas wojny z oddaniem zabiegał o dobro swoich podopiecznych, a jeszcze starał się ratować kolejny dom dziecka, w którym panowały wyjątkowo ciężkie warunki. Pamiętnik przedstawia nie tylko bieżące wydarzenia z życia Domu Sierot i warszawskiego getta...









Pamiętnik - ebook/epub
Pamiętnik - ebook/epub
Janusz Korczak-20%
Siedmioróg

Pamiętnik Janusza Korczaka należy do najważniejszych świadectw o życiu w getcie warszawskim w czasie drugiej wojny światowej. Korczak przedstawia bieżące wydarzenia z życia Domu Sierot, który do ostatniej chwili starał się ratować, a także sceny z codziennego życia warszawskiego getta od maja aż do 4 sierpnia 1942 roku, czyli do przede dnia wywózki autora i jego podopiecznych do obozu zagłady w Treblince...

The Krakow Ghetto Pharmacy - ebook/epub
The Krakow Ghetto Pharmacy - ebook/epub
Tadeusz Pankiewicz-20%
Wydawnictwo Literackie

Historia krakowskiego getta opowiedziana przez polskiego aptekarza

Tadeusz Pankiewicz patrząc na rozgrywającą się pod oknami apteki tragedię krakowskich Żydów uratował ich od niepamięci – spisał wiernie dzieje getta.

Książka opublikowana po raz pierwszy w 1947 r.

Tadeusz Pankiewicz pracował i mieszkał przez dwa i pół roku w getcie. Przeżył wszystkie etapy jego istnienia: od zamknięcia bram i pierwszych szykan...

Ucieczka z getta - ebook/epub
Ucieczka z getta - ebook/epub
Halina Zawadzka-20%
Ośrodek Karta

Relacja dramatycznych przeżyć wojennych — opis ucieczki z getta w Końskich jesienią 1942 i ukrywanie się u polskiej rodziny w Starachowicach. Sugestywny, plastyczny zapis okupacyjnej codzienności, a także bezkompromisowe studium relacji polsko-żydowskich w okresie Holokaustu. We wspomnieniach wyraźnie zagrożenie stanowią Niemcy, ale równie silnie polscy sąsiedzi. Ze strachu i niezrozumienia polskiego antysemityzmu wynikają...

Sendlerowa. W ukryciu - ebook/epub
Sendlerowa. W ukryciu - ebook/epub
Anna Bikont-20%
Wydawnictwo Czarne

W 2001 roku przyjechała do Polski grupa amerykańskich uczennic, które napisały sztukę o Polce ratującej w czasie wojny żydowskie dzieci. Z dnia na dzień po latach zapomnienia Irena Sendlerowa stała się bohaterką mediów i symbolem wszystkich tych, którzy mieli odwagę sprzeciwić się złu.

Do zorganizowania pomocy potrzebny był sprawnie działający system, pieniądze i siatka zaangażowanych osób...

Wspomnienia policjanta z getta warszawskiego - ebook/epub
Wspomnienia policjanta z getta warszawskiego - ebook/epub
Stanisław Gombiński, oprac. Marta Janczewska-20%
Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów

Stanisław Gombiński, policjant w warszawskim getcie, zatrudniony w Kierownictwie Służby Porządkowej, spisał swoje wspomnienia po opuszczeniu zamkniętej dzielnicy, ukrywając się po tzw. aryjskiej stronie.

Pierwsza część wspomnień poświęcona jest historii getta oraz nastrojom i odczuciom jego mieszkańców od chwili utworzenia dzielnicy aż do powstania w getcie w kwietniu 1943. W części drugiej Gombiński poddaje ocenie sposób...



Bohaterowie i zdrajcy. Polacy w służbach różnych wywiadów - ebook/epub
Bohaterowie i zdrajcy. Polacy w służbach różnych wywiadów - ebook/epub
Przemysław Słowiński-20%
Videograf

Sylwetki 25 agentów, którzy odegrali znaczącą rolę w historii wywiadu polskiego, niemieckiego, rosyjskiego, amerykańskiego, brytyjskiego. Są wśród nich ludzie działający z pobudek patriotycznych czy ideowych, a także ci, którzy kierowali się chęcią zysku, pragnieniem przygody, miłością lub koniunkturalizmem. Część postaci trudno ocenić jednoznacznie, gdyż ich działalność związana była z polityką i kontekstem...

Aryjskie papiery - ebook/epub
Aryjskie papiery - ebook/epub
Jerzy Dynin-20%
Prószyński Media

Wstrząsający pamiętnik Jerzego Dynina, młodego Polaka żydowskiego pochodzenia, który przeżył wojnę, podając się za polskiego arystokratę. Swe wspomnienia spisał w 1946 roku, po polsku wychodzą dopiero teraz.

We wrześniu 1939 roku Dyninowie, zamożna łódzka rodzina żydowska, uciekają najpierw do Wilna, a potem na Kresy. Czternastoletni wtedy Jerzy razem z matką i siostrą trafia pod opiekę rodziny Plater-Zyberków...

Dziennik - ebook/epub
Dziennik - ebook/epub
Dawid Sierakowiak-20%
Marginesy
Pełne wydanie ocalałego z pożogi wojennej „Dziennika” Dawida Sierakowiaka. Przejmująca opowieść o łódzkim getcie i rządach Chaima Rumkowskiego, kontrowersyjnego Przełożonego Starszeństwa Żydów.

Ten niezmiernie ważny dokument opowiada o wywózce mieszkańców łódzkiego getta do Auschwitz, ale przede wszystkim o walce o przetrwanie – szukaniu pracy, zdobywaniu jedzenia...


Naziści? - ebook/epub
Naziści? - ebook/epub
Daniel Costelle-20%
Świat Książki
Dokument, który czyta się niemal jak powieść. Ponad 380 000 jeńców niemieckich w obozach internowania w Stanach, wśród nich niebezpieczni, fanatyczni naziści... Jak ich odnaleźć i oddzielić od reszty?

Jedna z najmniej znanych kart drugiej wojny światowej. Dokument historyczny, który czyta się niemal jak powieść. Dzięki wykorzystaniu licznych źródeł niemieckich i amerykańskich...

W podniebnej chwale - audiobook
W podniebnej chwale - audiobook
Bohdan Arct-20%
Story Box
Opowieść o polskich lotnikach, którzy walczyli z hitlerowskimi wojskami na wielu frontach II wojny światowej. Napisana przez Bohdana Arcta, pisarza i pilota m.in. słynnego Dywizjonu 303.

Wyjątkowa, podniebna podróż szlakiem bojowym lotnictwa polskiego w czasie II wojny światowej na Zachodzie, wiodącym m.in. przez Francję, Wielką Brytanię, Afrykę Północną i Atlantyk.
Reportażowa opowieść Bohdana Arcta była swego czasu...

My, reakcja – historia emocji antykomunistów w latach 1944-1956 - ebook/epub
My, reakcja – historia emocji antykomunistów w latach 1944-1956 - ebook/epub
Piotr Semka-20%
Zysk i Spółka

Opowieść o świecie ludzi, którzy odrzucili powojenny komunizm.

To książka skierowana do czytelnika, który chciałby zrozumieć, przed jakimi dylematami stali Polacy wierni idei niepodległości, utożsamiający się z Kościołem katolickim i przeciwstawiający się dominacji przywiezionego z Moskwy marksizmu. To książka dla tych, którzy podjęli kult „żołnierzy wyklętych”. Piotr Semka prezentuje jednak znacznie szerszą panoramę...

Przez tundrę i tajgę po sowieckich łagrach - ebook/epub
Przez tundrę i tajgę po sowieckich łagrach - ebook/epub
Wiesław Krawczyński-20%
Kubajak
1945 r. - Europa Zachodnia świętuje zakończenie wojny. W tym czasie Polacy są więzieni przez Rosjan, wywożeni do łagrów na Sybir. Taki los spotkał Wiesława Krawczyńskiego - autora książki, której głównym tematem są jego przeżycia w czasie II wojny światowej pod okupacją sowiecką i niemiecką we Lwowie oraz wywózka na Sybir w 1945 r. Początkowa część książki poświęcona jest w dużej mierze działalności prof...
Całowanie generalskich butów - ebook/pdf
Całowanie generalskich butów - ebook/pdf
Piotr Bednarski-20%
Goneta Aneta Gonera

Opowiadanie obyczajowe, typowe dla pana Bednarskiego. Zgadzamy się z bohaterami, że człowiek i jego wybory są najważniejsze, a właśnie wybory w tej historii kreują życie bohatera. Od ósmego roku życia, gdy wraca z wojny ojciec, napiętnowany i przesiąknięty ideą wojaczki, skrzywiony do tego stopnia, że nie widzi nic innego poza tym, przeraża swojego własnego syna, podobnego do matki...

Lalki z getta - ebook/epub
Lalki z getta - ebook/epub
Eva Weaver-20%
Prószyński Media

Przejmujący opis wojny widzianej oczami dziecka i jego prześladowcy. Porywające studium ludzkiej odwagi i siły przebaczenia.

Żydowski chłopiec imieniem Mika na początku wojny dziedziczy po dziadku płaszcz, a wraz z nim kolekcję pacynek ukrytą w jego licznych kieszeniach. Lalki pozwalają mu choć przez chwilę zapomnieć o potwornościach wojny i pomóc zapomnieć innym. Talent Miki zostaje odkryty przez niemieckiego żołnierza...

Dwunastu sprawiedliwych - ebook/epub
Dwunastu sprawiedliwych - ebook/epub
Andrzej Wójcik-20%
Bellona

Ryzykowali wszystko, aby ratować drugiego człowieka.

Jedna zaledwie rodzina i 24 ukrywanych Żydów. Polski Schindler – rzemieślnik, który uratował kilkadziesiąt osób. Dom, przez który przewinęło się około dwustu prześladowanych. Żydówka ocalona dzięki wywiezieniu do Rzeszy.

Dwanaście rozmów o zwykłym życiu trzydziestu siedmiu niezwykłych Polaków. O motywach ich postępowania...

Getto warszawskie 1943 - ebook/epub
Getto warszawskie 1943 - ebook/epub
Tomasz Kubicki-20%
Bellona

W odległych zakątkach Generalnego Gubernatorstwa, na okupowanych ziemiach II Rzeczpospolitej, gdzie w latach trzydziestych znajdowała się największa na kontynencie żydowska diaspora, wydarzyło się coś, co niemal po osiemdziesięciu latach, wciąż wymyka się naszej percepcji - Holokaust, anihilacja polskich Żydów w niemieckich obozach śmierci. W Treblince, Bełżcu, Sobiborze, Chełmie nad Nerem...

Bóg zawsze znajdzie ci pracę - ebook/epub
Bóg zawsze znajdzie ci pracę - ebook/epub
Regina Brett-20%
Insignis Media
Kolejna książka Reginy Brett, autorki bestsellerów „Bóg nigdy nie mruga” i „Jesteś cudem”. Dla wszystkich poszukujących dla siebie miejsca, w którym odnajdą prawdziwy sens swego życia.

To książka dla tych, którzy przestali kochać to, co robią.
I dla tych, którzy kochają swoją pracę, ale pragną odnaleźć głębszy sens także w innych sferach życia.
Dla tych, którzy są bezrobotni...





Nieznane oblicza historii. Asy polskiego lotnictwa  - ebook/pdf
Nieznane oblicza historii. Asy polskiego lotnictwa - ebook/pdf
Piotr Sikora-20%
Alma-Press

As myśliwski - rycerz przestworzy, zaszczytny tytuł sięgający czasów I wojny światowej. Kim byli polscy piloci, którzy taki status osiągnęli? Co sprawiało, że walczyli z taką determinacją? Czy asy polskiego lotnictwa to tylko elita Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie w czasie ostatniej wojny? A może było ich więcej? Czy można takiego określenia używać w przypadku pilotów polskich służących w armiach zaborczych lub walczących...

Łowcy nazistów - ebook/epub
Łowcy nazistów - ebook/epub
Andrew Nagorski-20%
Dom Wydawniczy REBIS

Na tropie zbrodniarzy wojennych.

Ponad siedemdziesiąt lat po zakończeniu drugiej wojny światowej umierają ostatni nazistowscy zbrodniarze. Dobiega końca ich czas, a także czas tych, którzy przez kilkadziesiąt lat bez wytchnienia na nich polowali.

Mocarstwa, które zwyciężyły w drugiej wojnie światowej szybko straciły zainteresowanie ściganiem niemieckich zbrodniarzy wojennych...

Najemnik - ebook/epub
Najemnik - ebook/epub
John Geddes-20%
Znak
'Nieraz na własne życzenie wkraczał w sam środek wojennego piekła. Adrenalina stała się jego uzależnieniem. Elektryzująca historia najemnika, najskuteczniejszego żołnierza do wynajęcia. „Wzmocnione we wnętrzu samochodu znajome metaliczne terkotanie AK stało się przeokropną, ogłuszającą kakofonią. Bach! Bach! Bach! Wydawało się, że trwa to w nieskończoność, wypełniając mój świat straszną fanfarą zniszczenia...
Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy. Tom 28, Cwi Pryłucki. Wspomnienia (1905-1939) - ebook/pdf
Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy. Tom 28, Cwi Pryłucki. Wspomnienia (1905-1939) - ebook/pdf
Joanna Nalewajko-Kulikov-20%
Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego

Tom zawiera spisane w getcie warszawskim wspomnienia Cwi Pryłuckiego (1862–1942), publicysty, jednego z pionierów prasy żydowskiej. Wspomnienia te zachowały się (niestety nie w komplecie) w oryginale, spisane odręcznie w dwunastu zeszytach. Zachowane zeszyty obejmują lata 1905–1939.

Akcja rozpoczyna się w chwili, gdy Cwi Pryłucki, otrzymawszy w Petersburgu koncesję na wydawanie żydowskiego dziennika...



Apteka w getcie krakowskim - ebook/epub
Apteka w getcie krakowskim - ebook/epub
Tadeusz Pankiewicz-20%
Wydawnictwo Literackie

Tadeusz Pankiewicz pracował i mieszkał przez dwa i pół roku w getcie i przeżył wszystkie etapy jego istnienia: od zamknięcia bram i pierwszych szykan, poprzez wysiedlenia, coraz groźniejsze i okrutniej przeprowadzane, aż po zupełną likwidację. W ciągu tego czasu apteka „Pod Orłem” pełniła - oprócz normalnych swych funkcji, które z czasem coraz bardziej się kurczyły - rolę azylu i punktu kontaktowego dwu światów: zamkniętej...

W poszukiwaniu bohaterów - ebook/epub
W poszukiwaniu bohaterów - ebook/epub
Józef Taler-20%
Stratus

Józef Taler urodził się w 1923 roku w Rozwadowie (dziś dzielnicy Stalowej Woli), w rodzinie miejscowego adwokata. W miasteczku, które zamieszkiwała po połowie ludność chrześcijańska i żydowska, skończył szkołę podstawową, by kontynuować naukę w gimnazjum w pobliskim Nisku. W 1939 roku ojciec autora, kapitan rezerwy W.P., dowodził kompanią przeciwlotniczą broniącą Stalowej Woli...

Tajemnica mojej matki - ebook/epub
Tajemnica mojej matki - ebook/epub
Jenny L. Witterick-20%
Rebis

Przykuwająca, poruszająca, a wreszcie niesamowicie podnosząca na duchu opowieść.

Dwie żydowskie rodziny i Niemiec dezerter ukrywający się pod jednym dachem i niewiedzący o sobie nawzajem, dwie Polki udzielające im schronienia z narażeniem własnego życia – oto różne perspektywy tej bardzo prosto i zwięźle opowiedzianej historii. Stanowi ona spuściznę głęboko ludzkiego współczucia...

»Żydów łamiących prawo należy karać śmiercią!« „Przestępczość” Żydów w Warszawie 1939-1942 - ebook/epub
»Żydów łamiących prawo należy karać śmiercią!« „Przestępczość” Żydów w Warszawie 1939-1942 - ebook/epub
Barbara Engelking, Jan Grabowski-20%
Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów

Rubin Trawnik, Szyja Marchewka i Luzer Rzodkiewka – botaniczne trio ze Skierniewic trudniło się rozpowszechnieniem wycofanych z obiegu banknotów b. Banku Polskiego, głównie zaś puszczaniem w obieg fałszywych pięćdziesięciogroszówek. (...) Wreszcie jednak oszustom powinęła się noga. W pewnym sklepie przy ul. Leszno zostali rozpoznani przez właściciela i oddani w ręce władz bezpieczeństwa...

Polskie organizacje kombatanckie we Francji w latach 1945-1976 - ebook/pdf
Polskie organizacje kombatanckie we Francji w latach 1945-1976 - ebook/pdf
Leszek Kędziora-20%
Difin

Polacy, którzy walczyli z faszyzmem na wielu frontach drugiej wojny światowej, często kontestowali komunizm, w dodatku po podziale Europy i nowym nakreśleniu granic Polski w 1945 roku w Jałcie utracili swój majątek i miejsce pochodzenia. W tej sytuacji wybrali niejednokrotnie emigrację, życie na obczyźnie.

Wiele napisano o weteranach w Wielkiej Brytanii, bardzo mało zaś o tych, którzy pozostali we Francji...